Na \u015al\u0105sku pad\u0142o pytanie, kt\u00f3re wcze\u015bniej nikomu nie przychodzi\u0142o do g\u0142owy.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
Beuthen zaliczano do najbogatszych miast Niemiec. Modelowy w \u0142\u0105czeniu wypasionego mieszcza\u0144skiego centrum z rozrastaj\u0105cymi si\u0119 dzielnicami robotniczymi. Modelowy – w \u017cenieniu du\u017cego miasta z ci\u0119\u017ckim przemys\u0142em dzia\u0142aj\u0105cym w jego przestrzeni.<\/p>\n\n\n\n
Bytom, starszy od Krakowa, zachwyca\u0142 architektur\u0105 \u015br\u00f3dmie\u015bcia. Zachwyci\u0142 tak\u017ce Polak\u00f3w, kiedy znalaz\u0142 si\u0119 w obr\u0119bie naszego kraju i sta\u0142 si\u0119 naszym miastem. W PRL bytomskie kopalnie, huty i zak\u0142ady mechaniczne, w tym zbrojeniowe, dawa\u0142y 2 proc. krajowego PKB. Mia\u0142 ogromny potencja\u0142 i m\u00f3g\u0142 zosta\u0107 najbogatszym i jednym z najpi\u0119kniejszych polskich miast. Niestety, za spraw\u0105 rabunkowego wyszarpywania w\u0119gla spod jego powierzchni popad\u0142 w ruin\u0119 niemal w ka\u017cdym tego s\u0142owa znaczeniu zapad\u0142 si\u0119 fizycznie i cywilizacyjnie. Secesyjne g\u0142owy, przez wieki strzeg\u0105ce zabytkowych kamienic, bezsilnie patrzy\u0142y na ogrom destrukcji. Ich twarze pokrywa\u0142y si\u0119 coraz g\u0142\u0119bszymi zmarszczkami, potem p\u0119ka\u0142y i dopada\u0142a je niespodziewana staro\u015b\u0107. A potem w zadziwieniu umiera\u0142y. Po wojnie bytomskie centrum i obrze\u017ca osiad\u0142y o 8\u201330 m. A osiadaj\u0105c, po kolei rozwala\u0142y domy i ca\u0142\u0105 infrastruktur\u0119, poci\u0105gaj\u0105c za sob\u0105 kolejne ofiary, jak w dominie.<\/p>\n\n\n\n
Bezrefleksyjne podej\u015bcie do \u015brodowiska spowodowa\u0142o, \u017ce tutejsze huty i koksownie, t\u0119tni\u0105ce nadpobudliwym, gor\u0105czkowym \u017cyciem, przyspieszy\u0142y degradacj\u0119 wszystkiego, co tu \u017cy\u0142o – ziemi i ludzi.<\/p>\n\n\n\n
U schy\u0142ku PRL Bytom by\u0142 najbardziej zanieczyszczonym miastem \u015al\u0105ska. Tutejsza Huta \u201eBobrek\u201d sta\u0142a dumnie na podium najwi\u0119kszych trucicieli kraju. Tu odnotowywano najwi\u0119ksz\u0105 zachorowalno\u015b\u0107 na nowotwory. Tu rejestrowano najwi\u0119ksze opady \u201ekwa\u015bnych deszcz\u00f3w\u201d (z po\u0142\u0105czenia wody ze wszechobecnym w powietrzu dwutlenkiem w\u0119gla), kt\u00f3re degradowa\u0142y powierzchni\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Powiedzmy wprost: przez d\u0142ugie lata po 1945 r. Polska nie potrafi\u0142a \u201epos\u0142ugiwa\u0107 si\u0119\u201d Bytomiem, tak zreszt\u0105 jak setkami tysi\u0119cy innych miejsc przyznanych nam po kl\u0119sce Niemiec. Do\u015bwiadczy\u0142em tej prawdy w Kudowie-Zdroju i w tamtych rodzinnych stronach pozna\u0142em dog\u0142\u0119bnie we Wroc\u0142awiu… pozna\u0142em dobrze w Bytomiu. Staram si\u0119 to zrozumie\u0107 i jako\u015b usprawiedliwia\u0107, ale idzie mi marnie. Zderzenie cywilizacji, pomi\u0119dzy kt\u00f3rymi by\u0142a przepa\u015b\u0107, musia\u0142o by\u0107 bolesne \u2013 dla obu stron. Musia\u0142o mie\u0107 takie, a nie inne konsekwencje dla miejsc, do kt\u00f3rych po wojnie trafili\u015bmy – my, zza Buga. Wtedy \u2013 i d\u0142ugo potem \u2013 tak musia\u0142o by\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Przyszed\u0142 jednak czas, aby w XXI w. te cywilizacyjne rachunki wyr\u00f3wna\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Bytom jest modelowym przyk\u0142adem przeznaczenia, jakiemu przemys\u0142 miasta mo\u017ce ulec \u2013 roli wielkiego kreatora lub wszechobecnej destrukcji. I mo\u017ce te\u017c zniszczy\u0107 to, co stworzy\u0142. Ci\u0119\u017ckiego przemys\u0142u ju\u017c tu nie ma \u2013 ostatnia kopalnia \u201eBobrek – Centrum\u201d zostanie zamkni\u0119ta za dwa lata. Upadek przemys\u0142u spowodowa\u0142, \u017ce w Bytomiu uby\u0142o 100 tys. mieszka\u0144c\u00f3w z 240 tys. mieszkaj\u0105cych tu jeszcze w 1987 r.<\/p>\n\n\n\n
Ale \u017ceby miasto powsta\u0142o z kolan, potrzebuje solidnego finansowego zastrzyku. Liczonego w miliardach z\u0142otych. Na tle bytomskich ruin, tu\u017c przed wyborami, uwieczni\u0142 si\u0119 Donald Tusk i nie by\u0142o to zwyczajne selfie.<\/p>\n\n\n\n
To by\u0142o zobowi\u0105zanie, na szcz\u0119\u015bcie nieuj\u0119te w ramach stu dni. Na szcz\u0119\u015bcie ja ju\u017c tak mam, \u017ce Panu wierz\u0119. Defekt? Walor?<\/p>\n\n\n\n
Dopiero co (16 lipca) run\u0119\u0142o wn\u0119trze czteropi\u0119trowej kamienicy przy ul. Piekarskiej. To serce miasta, w kt\u00f3rym zrobi\u0142a si\u0119 wyrwa i zosta\u0142y go\u0142e \u015bciany. Na szcz\u0119\u015bcie ostatni lokatorzy wyprowadzili si\u0119 z niej osiem lat temu i budynek czeka\u0142 na remont. Albo wyburzenie. W ko\u0144cu sam powzi\u0105\u0142 decyzj\u0119… Takich dom\u00f3w mo\u017cna jeszcze liczy\u0107 setki. Co roku kolejne architektoniczne \u015bwiadectwa dawnej \u015bwietno\u015bci popadaj\u0105 w niebyt albo zbli\u017caj\u0105 si\u0119 do katastrofy.<\/p>\n\n\n\n
Zar\u00f3wno w Niemczech, jak i w Polsce Bytom nale\u017ca\u0142 do miast najg\u0119\u015bciej zabudowanych. W latach 70., kiedy zacz\u0119to wyburza\u0107 w \u015br\u00f3dmie\u015bciu ca\u0142e kwarta\u0142y, kiedy w innych dzielnicach zacz\u0119\u0142o si\u0119, jak to nazywano, \u201eprzewietrzanie\u201d miasta, Bytom mia\u0142 wi\u0119cej dom\u00f3w i budowli ni\u017c Warszawa.<\/p>\n\n\n\n
W\u0142adze Bytomia zaczynaj\u0105 spisywa\u0107 rachunki krzywd. I strat. Maj\u0105 sojusznika, bo redaktorem naczelnym \u201eDziennika Zachodniego\u201d zosta\u0142 Marcin Zasada – bytomianin. Sprowadza orlenowsk\u0105, a wcze\u015bniej propisowsk\u0105 gazet\u0119 na tward\u0105 \u015bl\u0105sk\u0105 gleb\u0119 \u2013 do normalno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
To on zadaje bardzo konkretne, biznesowe pytanie: ile Polska, bez peerlowskich czy innych przymiotnik\u00f3w, winna jest za zrujnowanie Bytomia? Kasy? Uwagi? Statusu nadrz\u0119dnego? Gdzie\u015b w tle, bardzo dalekim, ale przecie\u017c nie niemo\u017cliwym, widz\u0119 w s\u0105dzie wokand\u0119: \u201eBytom przeciw Polsce\u201d\u2026 Oczywi\u015bcie werbalnie ubran\u0105 inaczej, ale docelowo wiadomo, o co chodzi.<\/p>\n\n\n\n
Pow\u00f3d jasno formu\u0142uje zarzut: zdewastowanie naprawd\u0119 pi\u0119knego miasta.<\/p>\n\n\n\n
Mam w tym sw\u00f3j osobisty interes. I sentyment… Rodzice \u017cony przyjechali do Bytomia z Kres\u00f3w wiosn\u0105 1945 r. jednym z pierwszych poci\u0105g\u00f3w repatriacyjnych. Oczywi\u015bcie przyjechali \u201ena chwil\u0119\u201d, jak wielu z nas. Chod\u017a przeprowadzka by\u0142a wymuszona, to m\u00f3wili na pocieszenie, \u017ce tu te\u017c jest pi\u0119knie – cho\u0107 nie tak jak \u201ewe Lwowi\u201d. Kiedy na pocz\u0105tku lat 80. smoli\u0142em do narzeczonej cholewki, to je\u017adzi\u0142em ulic\u0105, z g\u00f3ry kt\u00f3rej wida\u0107 by\u0142o osiedle domk\u00f3w fi\u0144skich. Zadziwi\u0142o mnie, \u017ce rozsiad\u0142y si\u0119 gdzie\u015b z 15\u201320 metr\u00f3w poni\u017cej drogi. Dachy, kominy, ogr\u00f3dki… Sprawdzi\u0142em na starych fotografiach – zanim po wojnie dostali\u015bmy Bytom, domki sta\u0142y tu\u017c przy drodze, a podw\u00f3rka \u0142\u0105czy\u0142y si\u0119 z chodnikiem\u2026<\/p>\n\n\n\n
Rozpasane g\u00f3rnictwo, w\u0119giel, kt\u00f3ry by\u0142 naszym czarnym skarbem narodowym, i polityka dopuszczaj\u0105ca jego rabunkow\u0105 eksploatacj\u0119 \u2013 to triumwirat odpowiedzialny za destrukcj\u0119 miasta.<\/p>\n\n\n\n
Ju\u017c od XII\u2013XIII w. na terenie dzisiejszego Bytomia i okolic wydobywano rudy cynku, o\u0142owiu i srebra. Tu te\u017c wytapiano cenne metale. W s\u0105siedztwie musia\u0142o wyrosn\u0105\u0107 gniazdo, w kt\u00f3rym ludzie mogli prze\u017cy\u0107 sw\u00f3j czas. Prawa miejskie w 1254 r. podnios\u0142y rang\u0119 tego miejsca, w kt\u00f3rym tyle si\u0119 dzia\u0142o. Przemys\u0142, kt\u00f3rego zacz\u0105tek rozwin\u0105\u0142 si\u0119 tu przed wiekami, rozpostar\u0142 si\u0119 tak\u017ce na s\u0105siednie Piekary \u015al\u0105skie i Radzionk\u00f3w i mia\u0142 si\u0119 dobrze prawie do ko\u0144ca XX w. Zak\u0142ady G\u00f3rniczo-Hutnicze \u201eOrze\u0142 Bia\u0142y\u201d do lat 70. by\u0142y najwi\u0119kszym w kraju producentem cynku i o\u0142owiu.<\/p>\n\n\n\n
Era w\u0119gla ruszy\u0142a pe\u0142n\u0105 par\u0105 mniej wi\u0119cej od po\u0142owy XIX w. Na ten cenny kruszec trafiano, jak zawsze, przy okazji wydobywania rud metali. Ale dojmuj\u0105ce znaczenie tego odkrycia poj\u0119to dopiero w trakcie angielskiej rewolucji przemys\u0142owej w XVIII w., kt\u00f3rej efekty sukcesywnie dociera\u0142y tak\u017ce do Prus i na \u015al\u0105sk. Pojawi\u0142 si\u0119 nowy przemys\u0142owy w\u0142adca: Kr\u00f3l W\u0119giel. I wszyscy, kt\u00f3rzy dysponowali tym bogactwem, z eufori\u0105 i bezrefleksyjnie ulegli jego panowaniu.<\/p>\n\n\n\n
Na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku zaroi\u0142o si\u0119 od kopal\u0144. W samym Bytomiu wyrasta\u0142y jedna za drug\u0105 jak grzyby po deszczu. W\u0119giel znaczy\u0142 bogactwo. W\u0119giel to zapewniona praca, obywaj\u0105ca si\u0119 wed\u0142ug odwiecznego rytua\u0142u z dziada na wnuka. Ci\u0119\u017cka, niebezpieczna, ale daj\u0105ca rodzinie przetrwanie.<\/p>\n\n\n\n
Na powierzchni budowano okaza\u0142e kamienice za kamienic\u0105. Pojawi\u0142y si\u0119 huty, koksownie i elektrownie. Po podziale G\u00f3rnego \u015al\u0105ska w 1922 r. Polsce przypad\u0142o a\u017c 53 kopalni w\u0119gla kamiennego. Po niemieckiej stronie zosta\u0142o 14. W tym siedem w Bytomiu. Przed wojn\u0105 i po niej bytomski w\u0119giel energetyczny uwa\u017cany by\u0142 za najlepszy w Europie. Pod samym centrum ju\u017c polskiego miasta zalega\u0142o w tzw. filarze ochronnym 170 mln ton wysokokalorycznego w\u0119gla.<\/p>\n\n\n\n
I jak to \u2013 mie\u0107 ciastko, ca\u0142y tort – i go zje\u015b\u0107!<\/p>\n\n\n\n
Jeszcze pod niemieckimi rz\u0105dami rozwa\u017cano mo\u017cliwo\u015b\u0107 wydobycia w\u0119gla pod miastem, ale od tego projektu odst\u0105piono ze wzgl\u0105du na przewidywaln\u0105 skal\u0119 szk\u00f3d na powierzchni. Rozwa\u017cany te\u017c by\u0142 scenariusz przeniesienia centrum Bytomia poza nieck\u0119 w\u0119glow\u0105, ale wi\u0105za\u0142oby si\u0119 to z niewyobra\u017calnymi kosztami. Taniej by\u0142o zostawi\u0107 w\u0119giel pod miastem – i kopa\u0107 poza jego granicami.<\/p>\n\n\n\n
Od XIX w. wszystko \u015bwietnie hula\u0142o. Wok\u00f3\u0142 Bytomia powsta\u0142 trzeci, najwi\u0119kszy po Westfalii i Nadrenii o\u015brodek przemys\u0142owy Niemiec. Na powierzchni wyrasta\u0142y wytworne mieszcza\u0144skie kamienice i okaza\u0142e gmachy publiczne. Na pocz\u0105tku XX w. Bytom by\u0142 jednym z pierwszych europejskich miast z biologiczn\u0105 oczyszczalni\u0105 \u015bciek\u00f3w!<\/p>\n\n\n\n
Z centrum do granicy z Polsk\u0105 by\u0142o ok. 2 km. Codziennie do pracy w bytomskim przemy\u015ble przychodzi\u0142o i przyje\u017cd\u017ca\u0142o kilka tysi\u0119cy polskich obywateli. To atrakcyjne s\u0105siedztwo, ale te\u017c pa\u0144stwowo wrogie, przypisa\u0142o miastu rol\u0119 \u201eokna wystawowego\u201d niemieckiej gospodarki i kultury na Wsch\u00f3d, na Polsk\u0119. Z tego m.in. powodu powo\u0142ano tutaj drug\u0105 w Niemczech Akademi\u0119 Pedagogiczn\u0105 i G\u00f3rno\u015bl\u0105skie Muzeum Krajowe \u2013 a w planach rozwa\u017cano powo\u0142anie uniwersytetu technicznego. W latach 30. XX w. rozpocz\u0119to budow\u0119 autostrady Wroc\u0142aw\u2013Bytom, a poci\u0105giem \u201eLataj\u0105cy \u015al\u0105zak\u201d je\u017adzi\u0142o si\u0119 do Berlina (464 km) cztery i p\u00f3\u0142 godziny. Warto nie zapomnie\u0107, \u017ce dzisiaj z Katowic do stolicy Niemiec podr\u00f3\u017c trwa ponad dziewi\u0119\u0107 godzin.<\/p>\n\n\n\n
III Rzesza dopieszcza\u0142a Bytom, jak tylko mog\u0142a.<\/p>\n\n\n\n
W czasie wojny nad ten rejon \u015al\u0105ska nie dolatywa\u0142y alianckie bombowce. 27 stycznie 1945 r. miasto zdoby\u0142a, bez szczeg\u00f3lnie ci\u0119\u017ckich walk, Armia Czerwona.<\/p>\n\n\n\n
Bytom by\u0142 pierwszym du\u017cym miastem w przedwojennych granicach Niemiec. I dopiero gdy wojna si\u0119 ko\u0144czy\u0142a, ponad 130-tys. miasto, kt\u00f3remu los oszcz\u0119dza\u0142 dotychczas nadmiernie przykrych do\u015bwiadcze\u0144, poczu\u0142o jej najgorszy smak. Czerwonoarmi\u015bci mieli obiecane, \u017ce po przekroczeniu przedwojennych granic III Rzeszy b\u0119d\u0105 mogli robi\u0107 w niemieckich miastach i wsiach, co tylko zechc\u0105. I robili.<\/p>\n\n\n\n
Zab\u00f3jstwa, gwa\u0142ty, rabunki i kradzie\u017ce by\u0142y na porz\u0105dku dziennym. Z niewiadomych powod\u00f3w wysadzano prawie 480 kamienic, wiele pere\u0142ek architektonicznych, ponad 130 obiekt\u00f3w gospodarczych, 80 budynk\u00f3w u\u017cyteczno\u015bci publicznej i 35 zak\u0142ad\u00f3w przemys\u0142owych. Poci\u0105gami wywo\u017cono w g\u0142\u0105b ZSRR wyposa\u017cenie kopal\u0144, hut, fabryk mechanicznych… Inne poci\u0105gi wywozi\u0142y tysi\u0105ce m\u0119\u017cczyzn w wieku 18\u201360 lat. Kiedy 17 marca 1945 r. radziecka komendantura przekazywa\u0142a miasto polskim w\u0142adzom cywilnym, jego populacja skurczy\u0142a si\u0119 o po\u0142ow\u0119. T\u0119 pustk\u0119 zacz\u0119li wype\u0142nia\u0107 repatrianci – przewa\u017cnie ze Lwowa i okolic.<\/p>\n\n\n\n
Do pomys\u0142u wydobycia w\u0119gla pod centrum Bytomia powr\u00f3cono w 1949 r. Dla powojennej Polski i przez ca\u0142y PRL w\u0119giel by\u0142 wszystkim. By\u0142 g\u0142\u00f3wnym, niemal jedynym dostarczycielem dewiz. A \u017ce bytomski w\u0119giel by\u0142 najlepszy i przynosi\u0142 czysty zysk w postaci \u201etwardej waluty\u201d, st\u0105d uznano, \u017ce nale\u017cy go wydobywa\u0107 ile si\u0119 da, a przewidywane szkody g\u00f3rnicze s\u0105 mo\u017cliwe do bie\u017c\u0105cego usuwania i jako\u015b to b\u0119dzie.<\/p>\n\n\n\n
Dyskusje za lub przeciw naruszeniu filara ochronnego trwa\u0142y jeszcze kilka lat i wreszcie w po\u0142owie 1955 r. rz\u0105d zezwoli\u0142 na wydobycie pod Bytomiem. Koncesj\u0119 dosta\u0142y dwie du\u017ce kopalnie. Decyzja by\u0142a tylko oficjalna, bo praktycznie usuwanie filara trwa\u0142o ju\u017c od kilku lat. By\u0142 to dla miasta tragiczny ci\u0105g zdarze\u0144 o skutkach nieodwracalnych.<\/p>\n\n\n\n
Partyjne i g\u00f3rnicze w\u0142adze zapewnia\u0142y, \u017ce miejsk\u0105 tkank\u0119 przed szkodami g\u00f3rniczymi chroni\u0107 b\u0119dzie nowatorska i bezpieczna metoda opracowana przez prof. Witolda Budryka. Do pustych wyrobisk mia\u0142a by\u0107 t\u0142oczona podsadzka hydrauliczna (mieszanina wody, piasku i innych materia\u0142\u00f3w sypkich), kt\u00f3ra mia\u0142a zapobiega\u0107 ich zawaleniu i wype\u0142nia\u0107 ubytki. Tak teoretycznie powinno by\u0107. Ale stosowanie podsadzki spowalnia\u0142o i podra\u017ca\u0142o wydobycie, wi\u0119c kopalnie dalej fedrowa\u0142y po swojemu, na zawa\u0142. Bytomiem zacz\u0119\u0142o trz\u0105\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Wstrz\u0105sy osi\u0105ga\u0142y si\u0142\u0119 3\u20134 st. w skali Richtera, a nierzadko wi\u0119ksz\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Ju\u017c dwa lata po rabunkowym wdr\u0105\u017caniu si\u0119 w filar ochronny 5 tys. kamienic \u015br\u00f3dmie\u015bcia odczuwa\u0142a zmian\u0119, a po\u0142owa z nich dozna\u0142a widocznych uszkodze\u0144. Centrum miasta osiad\u0142o o 7\u20138 m, a tereny niezabudowane nawet o 30. Zapada\u0142y si\u0119 ulice, drogi, lasy, a rzeczki zmienia\u0142y sw\u00f3j bieg… Na powierzchni wali\u0142y si\u0119 domy, pustostany straszy\u0142y oknami bez szyb lub zamurowane starymi ceg\u0142ami, resztkami mur\u00f3w podpartych belkami…<\/p>\n\n\n\n
Wstrz\u0105sy, kt\u00f3re przeradzaj\u0105 si\u0119 w t\u0105pni\u0119cia, inicjuj\u0105 inne zagro\u017cenia. Pod koniec 1979 r. wybuch py\u0142u w\u0119glowego zabi\u0142 w kopalni \u201eDymitrow\u201d (dzisiaj to do\u017cywaj\u0105ca swych dni kopalnia \u201eBobrek – Centrum\u201d) 34 g\u00f3rnik\u00f3w. Trzy lata p\u00f3\u017aniej w wybuchu metanu zgin\u0119\u0142o 18 g\u00f3rnik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Jeszcze w 2011 r., kiedy w Bytomiu pracowa\u0142a ju\u017c tylko ta jedna kopalnia \u201eCentrum\u201d, w dzielnicy Karb trzeba by\u0142o natychmiast ewakuowa\u0107 prawie 600 os\u00f3b, bo ich domom grozi\u0142o zawalenie. Po cz\u0119\u015bci \u00f3wczesne wydobycie dalej dewastowa\u0142o powierzchni\u0119, po cz\u0119\u015bci by\u0142y to skutki poprzednich eksploatacji. Powody destrukcji nak\u0142ada\u0142y si\u0119 na siebie.<\/p>\n\n\n\n
A profity?<\/p>\n\n\n\n
\u201eW zamian\u201d w latach 60\u201380. bytomskie kopalnie wydobywa\u0142y do 50 mln ton \u015bwietnego w\u0119gla energetycznego \u2013 polskiego z\u0142ota. To tyle, ile dzisiaj kopie ca\u0142e polskie g\u00f3rnictwo. Bytom dawa\u0142 w\u00f3wczas 2 proc. PKB. Co\u015b za co\u015b. W sklepach by\u0142o lepsze zaopatrzenie, przy kopalniach \u201egewexy\u201d, g\u00f3rnicze sklepy, gdzie mo\u017cna by\u0142o kupi\u0107 luksusowe towary, cho\u0107by pralki. Kiedy\u015b m\u00f3wi\u0142o si\u0119 o g\u00f3rniczych przywilejach… Dzisiaj widz\u0119 w tym cwaniackie pa\u0144stwowe przekupstwo maj\u0105ce wymusi\u0107 jeszcze wi\u0119kszy codzienny wysi\u0142ek i kupi\u0107 g\u00f3rnik\u00f3w do pracy w soboty i niedziele. Chodzi\u0142o o w\u0119giel, a nie o ludzi czy miasto.<\/p>\n\n\n\n
Rabunkowa gospodarka i chora ch\u0119\u0107 zysku zniszczy\u0142a pi\u0119kne niegdy\u015b miasto. Pozwolenie na bezkarno\u015b\u0107 by\u0142oby niemoralne. Nowa w\u0142adza niemoralna by\u0107 nie mo\u017ce, je\u015bli poprzedniej w\u0142adzy powiedzia\u0142a: do\u015b\u0107. W\u0142a\u015bnie tutaj, w Bytomiu, tu\u017c przed wyborami Donald Tusk zapowiedzia\u0142 – a ja to s\u0142ysza\u0142em na \u017cywo – 10 mld z\u0142 dla polskich gmin na remont pustostan\u00f3w. W kraju jest ich pono\u0107 75 tys., z tego kilkana\u015bcie tysi\u0119cy w wojew\u00f3dztwie \u015bl\u0105skim.<\/p>\n\n\n\n
\u201eNie trzeba dawa\u0107 wsparcia wielkim deweloperom, kt\u00f3rzy b\u0119d\u0105 budowa\u0107 wielkie, drogie osiedla, trzeba da\u0107 szans\u0119 polskim gminom, polskim miastom na rewitalizacj\u0119 kamienic, na remonty na wielk\u0105 skal\u0119\u201d – m\u00f3wi\u0142 lider Platformy Obywatelskiej.<\/p>\n\n\n\n
Wtedy prezydent Bytomia wylicza\u0142 na gor\u0105co, \u017ce gdyby kawa\u0142ek tej sumy tu trafi\u0142, to prawie z marszu przyst\u0105pi\u0105 do odbudowy 80 zniszczonych przez szkody g\u00f3rnicze kamienic z 600 pustymi mieszkaniami.<\/p>\n\n\n\n
Razem z prezydentem Bytomia czekam na realizacj\u0119 tej zapowiedzi. Wszak \u201ePustostany Plus\u201d s\u0105 ciekawszym i ta\u0144szym rozwi\u0105zaniem ni\u017c \u201eMieszkania Plus\u201d, Panie Premierze…<\/p>\n\n\n\n
A wi\u0119c ile Polska winna jest Bytomiowi i czy da si\u0119 to jako\u015b policzy\u0107?<\/p>\n\n\n\n
W 1953 r. G\u0142\u00f3wna Komisja Oceny Obiekt\u00f3w Inwestycyjnych wyceni\u0142a warto\u015b\u0107 miasta, zanim jeszcze zacz\u0119\u0142o si\u0119 wali\u0107 z powodu wybierania w\u0119gla z filara ochronnego. Rachunek na oko wydaje si\u0119 prosty.<\/p>\n\n\n\n
Warto\u015b\u0107 miasta \u2013 272 mln z\u0142. Koszt zniszcze\u0144 – 60 mln z\u0142. Warto\u015b\u0107 w\u0119gla – 160 mln z\u0142. Zysk gospodarczy z miasta \u2013 100 mln z\u0142. W skali rocznej, rzecz jasna. Trudno dzisiaj dociec, czy to by\u0142a wycena obiektywna i w jakim celu j\u0105 powzi\u0119to. Sama warto\u015b\u0107 w\u0119gla wydaje mi si\u0119 wzi\u0119ta z sufitu. W tamtym roku kilogramowy bochenek chleba kosztowa\u0142 3 z\u0142, a litr benzyny 6 z\u0142. Jak odnie\u015b\u0107 to do dzisiejszych cen i wycen?<\/p>\n\n\n\n
Spod centrum Bytomia za PRL i ju\u017c w III RP wybrano ok. 100 mln ton w\u0119gla najwy\u017cszego gatunku. Jego warto\u015b\u0107 da si\u0119 policzy\u0107. Prezydent Wo\u0142osz m\u00f3wi, \u017ce da si\u0119 tak\u017ce obliczy\u0107 straty spo\u0142eczne w wyeksploatowanym do granic mo\u017cliwo\u015bci mie\u015bcie. Straty w infrastrukturze, drogach, budynkach, kanalizacji liczone s\u0105 dzisiaj w setkach milion\u00f3w, je\u017celi nie miliard\u00f3w z\u0142otych.<\/p>\n\n\n\n
Skutki rabunkowego wydobycia odczuwalne b\u0119d\u0105 w Bytomiu jeszcze przez dziesi\u0119ciolecia. Poszarpany szkodami g\u00f3rniczymi teren powoduje, \u017ce ka\u017cda inwestycja \u2013 w mieszkania czy obiekty przemys\u0142owe – jest o jedn\u0105 trzeci\u0105 dro\u017csza ni\u017c w innych rejonach \u015al\u0105ska. Dlatego miasto przez d\u0142ugi czas by\u0142o omijane przez inwestor\u00f3w. Dopiero niedawno Bytom przekaza\u0142 Katowickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej \u2013 KSSE postawi\u0142a na nogi pog\u00f3rnicz\u0105 D\u0105brow\u0119 G\u00f3rnicz\u0105, Gliwice, Tychy \u2013 12 ha teren\u00f3w po by\u0142ych kopalniach. To jaki\u015b krok do przodu.<\/p>\n\n\n\n
Jest bezlitosn\u0105 kpin\u0105 losu fakt, \u017ce w rankingach najbrzydszych polskich miast Bytom, niegdy\u015b jedno z najpi\u0119kniejszych miast, od lat nie schodzi z podium.<\/p>\n\n\n\n
To miasto szczeg\u00f3lnej troski, bez prze\u015bmiewczych podtekst\u00f3w, jakie z tym stwierdzeniem si\u0119 wi\u0105\u017c\u0105. Teraz, w d\u0142ugiej kolejce pretendent\u00f3w do dotacji, zas\u0142uguje na przepustk\u0119 dla VIP-\u00f3w. Od Pana decyzji, Panie Premierze, zale\u017cy, czy jak Feniks podniesie si\u0119 z popio\u0142\u00f3w.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Na \u015al\u0105sku pad\u0142o pytanie, kt\u00f3re wcze\u015bniej nikomu nie przychodzi\u0142o do g\u0142owy.<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":1536,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1533"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1533"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1533\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1535,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1533\/revisions\/1535"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1536"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1533"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1533"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1533"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}