Zabrze ma d\u0142ug przekraczaj\u0105cy 62 proc. dochod\u00f3w. Stawiam pytanie: czy spore miasto mo\u017ce zbankrutowa\u0107? Wprawdzie nie ma takiego prawa, ale biedy sobie napyta. Na pewno niefrasobliwe, a by\u0107 mo\u017ce przest\u0119pcze nawet zarz\u0105dzanie miejsk\u0105 kas\u0105 mieszka\u0144cy odczuj\u0105 bole\u015bnie. Bankructwo Zabrza to dzisiaj jeden z najwa\u017cniejszych temat\u00f3w na \u015al\u0105sku.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
Pod koniec maja, prawie w przededniu zaprzysi\u0119\u017cenia nowej prezydentki Zabrza, w kasie stwierdzono pustki. Nie by\u0142o na pr\u0105d, wod\u0119, zabrak\u0142o na wynagrodzenia urz\u0119dnik\u00f3w ratusza, na ZUS, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o innych miejskich instytucjach: o\u015bwiaty i s\u0142u\u017cby zdrowia. Zacz\u0119to m\u00f3wi\u0107 o bankructwie, czy te\u017c upad\u0142o\u015bci sporego miasta. Czy to w og\u00f3le jest mo\u017cliwe?<\/p>\n\n\n\n
W ostatnich dniach usytuowanie si\u0119 na „kraw\u0119dzi bankructwa\u201d znowu sta\u0142o si\u0119 tematem numer jeden miejskich nieweso\u0142ych rozwa\u017ca\u0144 i obaw. Ile w tym zjawisku rozlicze\u0144 nowej ekipy z poprzednikami i puszczania oka do w\u0142asnych wyborc\u00f3w, a na ile sytuacja jest tak powa\u017cna, \u017ce trzeba prosi\u0107 ministra finans\u00f3w o dotacj\u0119 200 mln z\u0142 (w tym 130 mln na sam\u0105 o\u015bwiat\u0119), bo inaczej trudno b\u0119dzie prze\u017cy\u0107 do kolejnego bud\u017cetu?<\/p>\n\n\n\n
W ostatnich wyborach prezydenckich Agnieszka Rupniewska z Koalicyjnego Komitetu Wyborczego Koalicji Obywatelskiej pokona\u0142a (57,85 proc. do 42,15 proc.) Ma\u0142gorzat\u0119 Ma\u0144k\u0119-Szulik z komitetu wyborczego pod swoim nazwiskiem, rz\u0105dz\u0105c\u0105 Zabrzem od 18 lat. Szybko si\u0119 okaza\u0142o, \u017ce miasto ma 800 mln z\u0142 d\u0142ug\u00f3w i pod koniec maja ju\u017c wydawa\u0142o ostatnie pieni\u0105dze z tegorocznego bud\u017cetu, kt\u00f3re przecie\u017c mia\u0142y wystarczy\u0107 na ca\u0142y rok. \u017beby zap\u0142aci\u0107 pensje i podstawowe rachunki, natychmiast trzeba by\u0142o wyemitowa\u0107 obligacje o warto\u015bci 75 mln z\u0142 i na gwa\u0142t szuka\u0107 oszcz\u0119dno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Nowa prezydentka zwolni\u0142a w ratuszu oko\u0142o setk\u0119 os\u00f3b, zlikwidowa\u0142a biura\/wydzia\u0142y (wsp\u00f3\u0142pracy z zagranic\u0105, promocji i komunikacji spo\u0142ecznej) oraz in\u017cyniera miasta. Urz\u0119dnikom odebra\u0142a rycza\u0142ty na benzyn\u0119 (bo uzna\u0142a, \u017ce traktowali to jako sta\u0142y dodatek do pensji), sobie i zast\u0119pcom obni\u017cy\u0142a pensje o 20 proc. Zapowiedzia\u0142a, \u017ce w zimie w szko\u0142ach i miejskich instytucjach temperatura nie mo\u017ce przekracza\u0107 20 st. C. Sprzeda\u0142a jeden samoch\u00f3d s\u0142u\u017cbowy, bo poprzedniczka mia\u0142a dwie limuzyny. Oszcz\u0119dno\u015bci milionowe, ale to wszystko kropla w morzu potrzeb.<\/p>\n\n\n\n
Mo\u017ce jednak da si\u0119 zebra\u0107 35 mln z\u0142 na sp\u0142acenie d\u0142ugu wobec G\u00f3rno\u015bl\u0105sko-Zag\u0142\u0119biowskiej Metropolii \u2013 to sk\u0142adka za 2023 r. na codzienne funkcjonowanie tramwaj\u00f3w i autobus\u00f3w. Regionalna Izba Obrachunkowa zapowiedzia\u0142a bowiem, \u017ce je\u015bli Zabrze nie ureguluje zobowi\u0105za\u0144 wobec metropolii, to b\u0119dzie uchyla\u0107 uchwa\u0142y rady miasta w sprawach bud\u017cetowych.<\/p>\n\n\n\n
Miasto chce zaoszcz\u0119dzi\u0107 na dotacjach do Teatru Nowego (to s\u0105 grosze) i pozby\u0107 si\u0119 na rzecz samorz\u0105du wojew\u00f3dzkiego ikony na szlaku zabytk\u00f3w techniki – Muzeum G\u00f3rnictwa W\u0119glowego. Problemem jest te\u017c kolejna ikona \u2013 klub G\u00f3rnik Zabrze, w kt\u00f3rym miasto ma ponad 85 proc. udzia\u0142\u00f3w. Po co tyle, je\u015bli go\u0142ym okiem wida\u0107, \u017ce Zabrza nie sta\u0107 na prowadzenie zawodowego klubu z ambicjami i aspiracjami wykraczaj\u0105cymi poza Polsk\u0119? Dotychczas jednak obowi\u0105zywa\u0142y argumenty tradycji i minionej \u015bwietno\u015bci – oraz kibice stoj\u0105cy murem za G\u00f3rnikiem.<\/p>\n\n\n\n
Nowa w\u0142adza uwa\u017ca, \u017ce G\u00f3rnik Zabrze powinien zosta\u0107 sprywatyzowany, co da\u0142oby miastu finansowy oddech, ale okaza\u0142o si\u0119, bez wielkiego zaskoczenia, \u017ce inwestorzy nie stoj\u0105 w kolejce po ten cymes.
M\u00f3wimy o wielkich pieni\u0105dzach. Miasto jest w\u0142a\u015bcicielem atrakcyjnej dzia\u0142ki – mo\u017cna by j\u0105 sprzeda\u0107, zdoby\u0107 potrzebne \u015brodki i nie prosi\u0107 ministra o 200 mln z\u0142. I znowu przykra niespodzianka! Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce dzia\u0142ka jest obci\u0105\u017cona hipotek\u0105 na ponad 260 mln z\u0142 – te ogromne pieni\u0105dze by\u0142y potrzebne\u2026 na budow\u0119 nowego stadionu G\u00f3rnika Zabrze. M\u00f3wiono, \u017ce to wstyd, aby tak zas\u0142u\u017cony klub nie mia\u0142 stadionu na miar\u0119 XXI w.<\/p>\n\n\n\n
Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce Krak\u00f3w pozby\u0142 si\u0119 akcji Cracovii, Szczecin Pogoni, \u0141\u00f3d\u017a Widzewa, Rzesz\u00f3w ma w Stali akcje daj\u0105ce 0,1 proc. g\u0142os\u00f3w\u2026 Polskie miasta pozbywaj\u0105 si\u0119 zawodowych dru\u017cyn, bo nie sta\u0107 ich na nie \u2013 i pi\u0142karski \u015bwiat si\u0119 od tego nie zawali\u0142.<\/p>\n\n\n\n
Nowa prezydentka rwie w\u0142osy z g\u0142owy i wci\u0105\u017c, od kilku ju\u017c miesi\u0119cy, dziwi si\u0119, kiedy zapuszcza oko do pustej kasy, cho\u0107 by\u0142a przecie\u017c radn\u0105 przez kilka kadencji. I co, nie mia\u0142a poj\u0119cia, co si\u0119 w Zabrzu dzieje?<\/p>\n\n\n\n
Agnieszka Rupniewska, kt\u00f3ra obj\u0119\u0142a stanowisko z „dobrodziejstwem inwentarza\u201d, odpowiedzia\u0142a „Gazecie Wyborczej\u201d: „Jako radna alarmowa\u0142am, \u017ce dzieje si\u0119 \u017ale. Wydajemy za du\u017co, \u017cyjemy ponad stan. Problem w tym, \u017ce wiedzia\u0142am tylko 10\u201315 proc. tego, czego si\u0119 dzisiaj dowiaduj\u0119. Jak naprawd\u0119 wygl\u0105daj\u0105 finanse miasta. A jestem dopiero trzeci miesi\u0105c na tym stanowisku”.<\/p>\n\n\n\n
Sprawa zad\u0142u\u017cenia miasta powinna znale\u017a\u0107 si\u0119 w prokuraturze – by\u0142aby to nowo\u015b\u0107 na naszej samorz\u0105dowej scenie. Czy to wszystko s\u0105 symptomy bankructwa, upad\u0142o\u015bci miasta, bo takie opinie kr\u0105\u017c\u0105 po Zabrzu i pojawiaj\u0105 si\u0119 w medialnych przekazach?<\/p>\n\n\n\n
Spokojnie, w naszym kraju zbankrutowa\u0107 mo\u017ce obywatel Jan Kowalski – ale prawie 170 tys. takich Kowalskich, kt\u00f3rzy zamieszkuj\u0105 Zabrze – ju\u017c nie. Zbankrutowa\u0107 mo\u017ce przedsi\u0119biorstwo, ale \u017cadne miasto czy pa\u0144stwo na \u015bwiecie raczej nie mo\u017ce zosta\u0107 „zlikwidowane\u201d. Sytuacja, w kt\u00f3rej pa\u0144stwo nie jest w stanie regulowa\u0107 swoich zobowi\u0105za\u0144, wcale nie jest rzadka. Ju\u017c tylko w XXI w. fala pa\u0144stwowych niewyp\u0142acalno\u015bci przetoczy\u0142a si\u0119 m.in. przez Cypr, Grecj\u0119, wcze\u015bniej przez Argentyn\u0119, Brazyli\u0119, Meksyk, W\u0119gry. Najcz\u0119\u015bciej z nadzwyczajn\u0105 pomoc\u0105 rusza\u0142 Mi\u0119dzynarodowy Fundusz Walutowy, dochodzi\u0142o do restrukturyzacji niebotycznych d\u0142ug\u00f3w – ratunek musia\u0142 si\u0119 znale\u017a\u0107 i tyle. W ko\u0144cu pa\u0144stwo to pa\u0144stwo\u2026<\/p>\n\n\n\n
Skarb ma wi\u0119ksze mo\u017cliwo\u015bci pokrycia niedoboru ni\u017c samorz\u0105dy. Cho\u0107 one te\u017c nie stoj\u0105 pod \u015bcian\u0105 nawet w\u00f3wczas, gdy d\u0142ugi znacznie przekraczaj\u0105 roczne bud\u017cety. Nasze prawo nie dopuszcza og\u0142oszenia upad\u0142o\u015bci przez jednostki samorz\u0105du terytorialnego.<\/p>\n\n\n\n
Istnieje za to poj\u0119cie „faktycznego bankructwa\u201d – nie tylko u nas, bo w 2023 r. takie bankructwo og\u0142osi\u0142a rada miasta Birmingham. Dlatego nie mo\u017cna wykluczy\u0107, \u017ce Zabrze p\u00f3jdzie t\u0105 drog\u0105 i mo\u017ce zosta\u0107 nim bole\u015bnie dotkni\u0119te. Oznacza to, \u017ce w\u0142adze nie b\u0119d\u0105 mog\u0142y podejmowa\u0107 \u017cadnych nowych zobowi\u0105za\u0144 finansowych, cho\u0107 miasto musi dalej \u0142o\u017cy\u0107 na najwa\u017cniejsze obszary \u017cycia mieszka\u0144c\u00f3w: s\u0142u\u017cb\u0119 zdrowia, opiek\u0119 spo\u0142eczn\u0105, kultur\u0119 i o\u015bwiat\u0119. Musi zbiera\u0107 odpady komunalne i w tym roku p\u0142aci\u0107 podw\u00f3jnie, bo poprzednicy przesun\u0119li 12 mln z\u0142 na ten rok. Niby niewiele, ale grosz do grosza i zbieraj\u0105 si\u0119 dziesi\u0105tki milion\u00f3w z\u0142otych. Nie da si\u0119 tego ci\u0105gn\u0105\u0107 bez dotacji\/po\u017cyczki od pa\u0144stwa. Bez strategicznego wsparcia – obwarowanego, rzecz jasna, zaciskaniem pasa i napraw\u0105 finans\u00f3w miasta.<\/p>\n\n\n\n
Z drugiej strony: czy jest o co rozdziera\u0107 szaty, kiedy Zabrze zad\u0142u\u017cone jest na 800 mln z\u0142 (b\u0119dzie miliard, je\u017celi sp\u0142yn\u0105 pieni\u0105dze z resortu finans\u00f3w)? Ta bajo\u0144ska kwota stanowi „tylko\u201d 62 proc. rocznych dochod\u00f3w miasta, szacowanych na 1,33 mld z\u0142.<\/p>\n\n\n\n
Wyliczone zosta\u0142o (przez Fundacj\u0119 Wolno\u015bci), \u017ce wiosn\u0105 tego roku 66 polskich miast (tych na prawach powiatu) by\u0142o zad\u0142u\u017conych na 51 mld z\u0142 – rok wcze\u015bniej d\u0142ugi wynosi\u0142y „tylko\u201d 45 mld z\u0142. W tym rankingu Zabrze jest dopiero na 12. miejscu, wi\u0119c sza\u0142u nie ma. Ma przed sob\u0105 plecy m.in. Wa\u0142brzycha, \u0141odzi, Krakowa, Szczecina i \u017bor – z d\u0142ugami przekraczaj\u0105cymi 80\u201390 proc. ich miejskich bud\u017cet\u00f3w. I o „faktycznym bankructwie\u201d nikt tam nie m\u00f3wi. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce d\u0142ugami nie warto si\u0119 przejmowa\u0107, bo pa\u0144stwo w razie czego pomo\u017ce.<\/p>\n\n\n\n
Ale s\u0105 te\u017c miasta, kt\u00f3re sobie radz\u0105 inaczej: Jastrz\u0119bie-Zdr\u00f3j, Bia\u0142a Podlaska, Sopot czy Nowy S\u0105cz maj\u0105 tylko kilka czy kilkana\u015bcie procent deficytu. Natomiast Warszawa w stosunku do innych miast jest zad\u0142u\u017cona na niebotyczn\u0105 kwot\u0119 ponad 8 mld z\u0142 – ale to „tylko\u201d ok. 30 proc. bud\u017cetu stolicy.<\/p>\n\n\n\n
W Zabrzu okaza\u0142o si\u0119 jak na d\u0142oni, \u017ce d\u0142ug ponad 60 proc. mo\u017ce by\u0107 ju\u017c zab\u00f3jczy. \u017be trzeba wo\u0142a\u0107 o ratunek. Mo\u017cna by\u0142oby, oczywi\u015bcie, stosowa\u0107 poprzedni\u0105 in\u017cynieri\u0119 finansow\u0105 i przek\u0142ada\u0107 zad\u0142u\u017cenia do nast\u0119pnych bud\u017cet\u00f3w i tak w k\u00f3\u0142ko. Tylko jak d\u0142ugo mo\u017cna ci\u0105gn\u0105\u0107 taki ko\u015blawy w\u00f3zek? Mo\u017cna oczywi\u015bcie powiedzie\u0107 – i tak si\u0119 m\u00f3wi – \u017ce w Zabrzu z ig\u0142y robi\u0105 wid\u0142y. Przecie\u017c miasta potrzebuj\u0105 stadion\u00f3w, basen\u00f3w, fontann\u2026 Potrzebuj\u0105 pi\u0119knie\u0107 i zachwyca\u0107!<\/p>\n\n\n\n
Tylko \u017ce nie ma nic za darmo. Ju\u017c najbli\u017cszy sezon grzewczy zabrzanom to poka\u017ce. Wtedy mog\u0105 zapyta\u0107 nowe w\u0142adze: czy odd\u0142u\u017canie miasta ma sens, kiedy na ko\u0144cu wszyscy marzn\u0105? A przed zmian\u0105 w\u0142adzy wszystko normalnie funkcjonowa\u0142o.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Zabrze ma d\u0142ug przekraczaj\u0105cy 62 proc. dochod\u00f3w. Stawiam pytanie: czy spore miasto mo\u017ce zbankrutowa\u0107? Wprawdzie nie ma takiego prawa, ale biedy sobie napyta. Na pewno niefrasobliwe, a by\u0107 mo\u017ce przest\u0119pcze nawet zarz\u0105dzanie miejsk\u0105 kas\u0105 mieszka\u0144cy odczuj\u0105 bole\u015bnie. Bankructwo Zabrza to dzisiaj jeden z najwa\u017cniejszych temat\u00f3w na \u015al\u0105sku.<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":1545,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1543"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1543"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1543\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1544,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1543\/revisions\/1544"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1545"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1543"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1543"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1543"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}