Cho\u0107 majowe prezydenckie weto na jaki\u015b czas przekre\u015bli\u0142o status \u015bl\u0105skiej godki jako j\u0119zyka regionalnego, to w aspiracjach \u015al\u0105zak\u00f3w do posiadania w\u0142asnego j\u0119zyka co\u015b drgn\u0119\u0142o.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
Uniwersytet \u015al\u0105ski w Katowicach otworzy\u0142 roczne podyplomowe studia z j\u0119zyka i kultury \u015bl\u0105skiej, o nazwie „Region – J\u0119zyk i Kultura”. B\u0119d\u0105 kszta\u0142ci\u0107 nauczycieli j\u0119zyka \u015bl\u0105skiego. MEN da\u0142o na start 2 mln z\u0142. W ci\u0105gu trzech dni zg\u0142osi\u0142o si\u0119 28 ch\u0119tnych pedagog\u00f3w i tym samym pula miejsc pierwszego naboru zosta\u0142a wyczerpana.<\/p>\n\n\n\n
To intelektualny lewy sierpowy w odpowiedzi na prezydenckie „basta\u201d wobec ustawy uznaj\u0105cej j\u0119zyk \u015bl\u0105ski za regionalny. W ostatnim spisie powszechnym do codziennego „godania\u201d przyzna\u0142o si\u0119 prawie 600 tys. polskich obywateli – g\u0142\u00f3wnie na \u015al\u0105sku i Opolszczy\u017anie. Na j\u0119zyk \u015bl\u0105ski t\u0142umaczone s\u0105 dzie\u0142a \u015bwiatowej i polskiej literatury. S\u0142ycha\u0107 go na teatralnych scenach i w zaciszu kinowych sal. \u015al\u0105zacy od 20 lat domagaj\u0105 si\u0119 uznania \u015bl\u0105skiego za j\u0119zyk regionalny, a ich samych za mniejszo\u015b\u0107 etniczn\u0105. Mo\u017cna zapyta\u0107: kt\u00f3ra z tych dr\u00f3g jest dla \u015al\u0105zak\u00f3w wa\u017cniejsza?<\/p>\n\n\n\n
W ocenie dr. Tomasza S\u0142upika, politologa Uniwersytetu \u015al\u0105skiego i cz\u0142onka Rady J\u0119zyka \u015al\u0105skiego (w godce to Rada \u015alonskigo Jynzyka, powsta\u0142a przed rokiem, zajmuje si\u0119 ju\u017c od jakiego\u015b czasu tak\u017ce jego kodyfikacj\u0105), raczej ta druga: „Poniewa\u017c daje \u015al\u0105zakom wi\u0119ksze narz\u0119dzia ochrony swojej tradycji, kultury i to\u017csamo\u015bci\u201d. A przecie\u017c do j\u0119zyka by\u0142o ju\u017c ca\u0142kiem blisko – na wyci\u0105gni\u0119cie dw\u00f3ch s\u0142\u00f3w, imienia i nazwiska: Andrzej Duda.<\/p>\n\n\n\n
Zanim znowelizowana ustawa o mniejszo\u015bciach narodowych i etnicznych oraz j\u0119zyku regionalnym trafi\u0142a na biurko prezydenta, w Sejmie i Senacie przesz\u0142a przez wszystkie wymagane legislacyjne \u015bcie\u017cki. Na mecie Andrzej Duda uderzy\u0142 w narodowe dzwony, a wiadomo, \u017ce to argumentacja pierwszego i ostatniego ciosu. Wibracje akordu, kt\u00f3ry brzmi „narodowo\u201d, rozchodz\u0105 si\u0119 po najodleglejszych peryferiach naszego kraju i biada temu, kto chcia\u0142by wchodzi\u0107 w dyskurs.<\/p>\n\n\n\n
Andrzej Duda wie o tym jak nikt i wyt\u0142umaczy\u0142 swoje weto\u2026 niebezpiecze\u0144stwem podkopania przez \u015bl\u0105sk\u0105 godk\u0119 fundament\u00f3w Rzeczypospolitej.<\/p>\n\n\n\n
Przypomnijmy jego s\u0142owa: „Niedaj\u0105ce si\u0119 wykluczy\u0107 dzia\u0142ania hybrydowe, jakie mog\u0105 by\u0107 podj\u0119te w stosunku do Rzeczypospolitej Polskiej, zwi\u0105zane z prowadzon\u0105 wojn\u0105 za wschodni\u0105 granic\u0105, nakazuj\u0105 szczeg\u00f3ln\u0105 dba\u0142o\u015b\u0107 o zachowanie to\u017csamo\u015bci narodowej. Ochronie zachowania to\u017csamo\u015bci narodowej s\u0142u\u017cy w szczeg\u00f3lno\u015bci piel\u0119gnowanie j\u0119zyka ojczystego\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Doda\u0142 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce „uznanie etnolektu \u015bl\u0105skiego za j\u0119zyk regionalny, a tym samym obj\u0119cie go ochron\u0105 wynikaj\u0105c\u0105 z tego tytu\u0142u, mo\u017ce spowodowa\u0107 podobne oczekiwania u przedstawicieli innych grup regionalnych\u201d. No, nietrudno sobie wyobrazi\u0107, \u017ce swoje j\u0119zykowe aspiracje przedstawi\u0105 g\u00f3rale ze skalnego Podhala, Wielkopolanie, w grze ze swoim j\u0119zykiem pozostaj\u0105 Kaszubi, rdzennych Mazur\u00f3w niewielu, ale na horyzoncie wida\u0107 Tatar\u00f3w, \u0141emk\u00f3w, Karaim\u00f3w\u2026 Masakra.<\/p>\n\n\n\n
A w\u0142asny j\u0119zyk, jak wiadomo, to pierwszy krok do rozbicia dzielnicowego \u2013 do rozdarcia Najja\u015bniejszej niczym kawa\u0142ka sukna. Nieraz to przecie\u017c przerabiali\u015bmy!<\/p>\n\n\n\n
Spokojnie, bez emocji\u2026 Nie wszyscy w kraju my\u015bl\u0105 jak aktualny prezydent – do wybor\u00f3w nowej g\u0142owy pa\u0144stwa kilka miesi\u0119cy. Je\u017celi w tym czasie nie zmieni\u0105 si\u0119 faworyci, to w przysz\u0142ym roku \u015bl\u0105ski mo\u017ce ju\u017c by\u0107 j\u0119zykiem regionalnym: chronionym i wspieranym przez pa\u0144stwo. Wcze\u015bniej musi przej\u015b\u0107 kolejny raz przez wszystkie legislacyjne szczeble.<\/p>\n\n\n\n
Z rezerwy bud\u017cetowej na start j\u0119zyka regionalnego, pogrzebanego przez prezydenta, sp\u0142yn\u0119\u0142o 2 mln z\u0142. Niewiele, ale to na pocz\u0105tek, aby uczy\u0107 tych, kt\u00f3rzy b\u0119d\u0105 uczy\u0107. W jakie\u015b perspektywie b\u0119d\u0105 to roczne wydatki mniej wi\u0119cej do 500 mln z\u0142. Na programy, podr\u0119czniki, pensje dla nauczycieli\u2026 Na ca\u0142y system.<\/p>\n\n\n\n
Rektor Uniwersytetu \u015al\u0105skiego prof. Ryszard Kozio\u0142ek powiedzia\u0142, \u017ce g\u0142\u00f3wnym przedmiotem na nowym podyplomowym kierunku jest j\u0119zyk \u015bl\u0105ski (w tym m.in. poznanie literatury, ortografii, wymowy) i jego kulturowe zaplecze. To nowo\u015b\u0107 w stosunku do istniej\u0105cych studi\u00f3w podyplomowych z wiedzy o regionie, kt\u00f3re od o\u015bmiu lat s\u0105 na uniwersytecie. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce jest to rodzaj specjalizacji: „Uniwersytet \u015al\u0105ski ma w swojej nazwie nazw\u0119 regionu. Nie jest to tylko nazwa, a zobowi\u0105zanie. Mieszka\u0144cy regionu s\u0105 obywatelami tego kraju i maj\u0105 prawo do tego, aby ich j\u0119zyk i kultura by\u0142y przedmiotem bada\u0144 akademickich i edukacji\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Przy okazji inauguracji roku szkolnego „Dziennik Zachodni\u201d rozmawia\u0142 z Marcinem Melonem, nauczycielem regionalistyki i j\u0119zyka angielskiego, a zarazem cz\u0142onkiem Rady J\u0119zyka \u015al\u0105skiego. Zaprzeczy\u0142 twierdzeniom, \u017ce do tej pory edukacji regionalnej na \u015al\u0105sku nie by\u0142o. Natomiast brakuje kompleksowego podej\u015bcia do tego zagadnienia: „Na spotkaniach nauczycieli regionalist\u00f3w najbardziej cz\u0119stym czasownikiem jest przemycanie<\/em>. To takie zjazdy szmugler\u00f3w, kt\u00f3rzy m\u00f3wi\u0105 o przemycaniu tre\u015bci regionalnych. (\u2026) Mam nadziej\u0119, \u017ce ta szmuglerka wreszcie si\u0119 sko\u0144czy i b\u0119dzie mo\u017cna to robi\u0107 legalnie, w oparciu o przepisy prawa o\u015bwiatowego i z wsparciem finansowym z naszych podatk\u00f3w”.<\/p>\n\n\n\n Lecz jaki to ma by\u0107 j\u0119zyk \u015bl\u0105ski, skoro podstawowych godek jest przynajmniej kilka?<\/p>\n\n\n\n „Ucz\u0105c angielskiego, mam \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce inaczej m\u00f3wi\u0105 w Yorkshire, inaczej w Liverpoolu, a mimo to te odmiany funkcjonuj\u0105 i maj\u0105 si\u0119 dobrze. To ma by\u0107 j\u0119zyk (\u015bl\u0105ski – JD) najbli\u017cszy. W tym kierunku chcemy i\u015b\u0107, aby by\u0142 najbardziej naturalny, bliski ka\u017cdemu. I mam nadziej\u0119, \u017ce nigdy nie dojdzie do sytuacji, \u017ce nauczyciel powie do ucznia: godo si\u0119 tylko tak, jak ja m\u00f3wi\u0119\u201d.<\/p>\n\n\n\n Pomimo weta prezydenta \u015al\u0105zacy nie odpuszczaj\u0105 w d\u0105\u017ceniu do w\u0142asnego regionalnego j\u0119zyka. Zaczynaj\u0105 od nauki tych, kt\u00f3rzy godki b\u0119d\u0105 w szko\u0142ach uczy\u0107. I to jest to.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Cho\u0107 majowe prezydenckie weto na jaki\u015b czas przekre\u015bli\u0142o status \u015bl\u0105skiej godki jako j\u0119zyka regionalnego, to w aspiracjach \u015al\u0105zak\u00f3w do posiadania w\u0142asnego j\u0119zyka co\u015b drgn\u0119\u0142o.<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":1555,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1554"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1554"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1554\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1556,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1554\/revisions\/1556"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1555"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1554"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1554"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1554"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}