{"id":1579,"date":"2025-05-30T15:23:58","date_gmt":"2025-05-30T13:23:58","guid":{"rendered":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/?p=1579"},"modified":"2025-05-30T15:23:58","modified_gmt":"2025-05-30T13:23:58","slug":"czy-niemiec-moze-byc-gornoslazakiem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/2025\/05\/30\/czy-niemiec-moze-byc-gornoslazakiem\/","title":{"rendered":"Czy Niemiec mo\u017ce by\u0107 G\u00f3rno\u015bl\u0105zakiem?"},"content":{"rendered":"\n

Czy G\u00f3rno\u015bl\u0105zacy to tylko lud z Polsk\u0105 odwiecznie zwi\u0105zany? Takie pytania, zupe\u0142nie nieretoryczne, padaj\u0105 przy okazji funkcjonowania Panteonu G\u00f3rno\u015bl\u0105skiego w Katowicach. Od lat przestrzegali\u015bmy w „Polityce\u201d<\/a>, \u017ce panteon w podziemiach ko\u015bcielnych, zarz\u0105dzany przez hierarch\u00f3w, a maj\u0105cy wywy\u017csza\u0107 wybitnych G\u00f3rno\u015bl\u0105zak\u00f3w, to nic dobrego dla prawdy historycznej i codziennej prawdy o \u015bl\u0105skiej ziemi. No i masz…<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Trwa weryfikacja G\u00f3rno\u015bl\u0105zak\u00f3w, na razie pod k\u0105tem umieszczenia lub nie w Panteonie G\u00f3rno\u015bl\u0105skim w podziemiach katowickiej katedry. G\u0142\u00f3wne kryterium wprawdzie nie jest rasowe, ale katolicko-narodowe, lecz kto wie\u2026<\/p>\n\n\n\n

O panteonach Grecy i Rzymianie m\u00f3wili, \u017ce s\u0105 „\u015bwi\u0105tyniami wszystkich bog\u00f3w\u201d. Tymczasem okazuje si\u0119, \u017ce w tym otwartym w po\u0142owie 2022 r. w Katowicach nie ma miejsca dla wybitnych G\u00f3rno\u015bl\u0105zak\u00f3w o rodowodzie niemieckim.<\/p>\n\n\n\n

A przecie\u017c w dniu inauguracji, w 100. rocznic\u0119 przy\u0142\u0105czenia cz\u0119\u015bci G\u00f3rnego \u015al\u0105ska do Polski, ojcowie za\u0142o\u017cyciele, fundatorzy i organizatorzy Panteonu G\u00f3rno\u015bl\u0105skiego – metropolita katowicki abp Wiktor Skworc, minister kultury Piotr Gli\u0144ski, marsza\u0142ek \u015bl\u0105ski Jakub Che\u0142stowski i prezydent Katowic Marcin Krupa – zapewniali, \u017ce „panteon b\u0119dzie zbiorem otwartym i ka\u017cdy b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 zg\u0142osi\u0107 kandydatur\u0119 godn\u0105 upami\u0119tnienia\u201d. I dalej: „panteon jest instytucj\u0105 kultury, kt\u00f3rej celem jest pokazanie kulturowo-spo\u0142ecznego bogactwa ziemi \u015bl\u0105skiej\u201d*.<\/p>\n\n\n\n

Wprawdzie by\u0142o to za „tamtej w\u0142adzy\u201d – zar\u00f3wno duchowej, pa\u0144stwowej, jak i samorz\u0105dowej – ale takie deklaracje nie powinny by\u0107 rzucane na wiatr. Tej refleksji uchwyci\u0142 si\u0119 Zwi\u0105zek Niemieckich Stowarzysze\u0144 Spo\u0142eczno-Kulturalnych w Polsce (ZNSSK). Jego zarz\u0105d wyst\u0105pi\u0142 o uhonorowanie kilku niemieckich G\u00f3rno\u015bl\u0105zak\u00f3w, uzasadniaj\u0105c, \u017ce: „Nie mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o wybitnych G\u00f3rno\u015bl\u0105zakach i pomija\u0107 przy tym wszystkich, kt\u00f3rzy b\u0119d\u0105c G\u00f3rno\u015bl\u0105zakami, uwa\u017cali si\u0119 za Niemc\u00f3w, Czech\u00f3w, Morawian lub definiowali si\u0119 wy\u0142\u0105cznie regionalnie, a mo\u017ce w og\u00f3le nie dookre\u015blali swojej narodowo\u015bci\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce przed ponad wiekiem, kiedy nasta\u0142a tu Polska (1918\u201322), \u015al\u0105sk, od czas\u00f3w Kazimierza Wielkiego przez 600 lat pozostawa\u0142 poza polsk\u0105 pa\u0144stwowo\u015bci\u0105 w dzisiejszym rozumieniu tego poj\u0119cia. Przechodzi\u0142 kolejno w obj\u0119cia Czech, Austrii i Niemiec. Przed nami by\u0142y tu pokolenia wybitnych ludzi, tworz\u0105cych wielkie dzie\u0142a swoich epok w zakresie r\u00f3\u017cnych dziedzin – sztuki, nauki, kultury, in\u017cynierii i po prostu – zwyk\u0142ego \u017cycia. Wci\u0105\u017c je widzimy, podziwiamy, s\u0142uchamy o nich opowie\u015bci zamkni\u0119tych w minionym czasie.<\/p>\n\n\n\n

ZNSSK postanowi\u0142 uzupe\u0142ni\u0107 luk\u0119 i zg\u0142osi\u0142 do panteonu tych, o kt\u00f3rych pami\u0119\u0107 powinna zamieszka\u0107 w katedralnych podziemiach: Ludwiga Guttmanna, Josefa von Eichendorffa, Johanna Krolla, Eduarda Panta i ks. Karla Ulitzka. Reprezentacja nad wyraz skromna jak na histori\u0119 G\u00f3rnego \u015al\u0105ska, ale deklarowana „otwarto\u015b\u0107 zbioru\u201d daje przecie\u017c szanse i mo\u017cliwo\u015bci sukcesywnego jej powi\u0119kszenia.<\/p>\n\n\n\n

Rada Programowa Panteonu G\u00f3rno\u015bl\u0105skiego i organ zarz\u0105dzaj\u0105cy „\u015bwi\u0105tyni\u0105 bog\u00f3w\u201d wniosek odrzucili.
Oto najkr\u00f3tsza prezentacja niechcianych G\u00f3rno\u015bl\u0105zak\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Ks. Karl Ulitzka (1873\u20131953) – polityk \u015bl\u0105ski i niemiecki. Tw\u00f3rca i przewodnicz\u0105cy Katolickiej Partii Ludowej G\u00f3rnego \u015al\u0105ska. Propagowa\u0142 ide\u0119 autonomicznego (wobec Polski i Niemiec) G\u00f3rnego \u015al\u0105ska. W trakcie drugiego powstania negocjowa\u0142 z Wojciechem Korfantym warunki zako\u0144czenia walk. Po wybuchu wojny aresztowany i osadzony w obozie koncentracyjnym Dachau. Po jej zako\u0144czeniu jeden z za\u0142o\u017cycieli niemieckiej partii CDU. Anga\u017cowa\u0142 si\u0119 w pomoc wysiedlonym do Niemiec G\u00f3rno\u015bl\u0105zakom.<\/p>\n\n\n\n

Eduard Pant (1887\u20131938) – dzia\u0142acz mniejszo\u015bci niemieckiej, senator II RP, pose\u0142 na Sejm \u015al\u0105ski. Przewodnicz\u0105cy Niemieckiej Katolickiej Partii Ludowej. Zabiega\u0142 o prawa mniejszo\u015bci niemieckiej i apelowa\u0142 o solidarno\u015b\u0107 Polak\u00f3w i Niemc\u00f3w jako obywateli RP opartej na wsp\u00f3lnych chrze\u015bcija\u0144skich korzeniach.<\/p>\n\n\n\n

Josef von Eichendorf (1788\u20131857) \u2013 jeden z najwybitniejszych niemieckich poet\u00f3w epoki romantyzmu. Polityka zacierania niemiecko\u015bci po drugiej wojnie spowodowa\u0142a, \u017ce d\u0142ugo by\u0142 przemilczany w rodzinnych stronach i na ca\u0142ym \u015al\u0105sku. Dopiero w 1994 r. odbudowano jego pomnik w Raciborzu.<\/p>\n\n\n\n

Ludwig Guttmann (1899\u20131980) – urodzony w Toszku k. Gliwic lekarz, pomys\u0142odawca igrzysk paraolimpijskich. Neurochirurg i psychiatra, dyrektor \u017bydowskiego Szpitala we Wroc\u0142awiu – po „nocy kryszta\u0142owej\u201d wyemigrowa\u0142 do Wielkiej Brytanii. Kierowa\u0142 Centrum Uraz\u00f3w Kr\u0119gos\u0142upa. Dzi\u0119ki jego staraniom w 1960 r. w Rzymie odby\u0142y si\u0119 pierwsze Igrzyska Paraolimpijskie.<\/p>\n\n\n\n

Johann Kroll (1918-2000) – polityk, dzia\u0142acz niemiecki. Pierwszy lider Towarzystwa Spo\u0142eczno-Kulturalnego Niemc\u00f3w na \u015al\u0105sku Opolskim. Tw\u00f3rca odnowionych struktur mniejszo\u015bci niemieckiej w Polsce. W PRL Jan Kr\u00f3l, cz\u0142onek partii, by\u0142 za\u0142o\u017cycielem i kierownikiem najlepszej w kraju rolniczej sp\u00f3\u0142dzielni produkcyjnej, kt\u00f3ra dawa\u0142a wi\u0119cej produkcji towarowej ni\u017c niejedno wojew\u00f3dztwo. Inicjator i organizator pierwszych nabo\u017ce\u0144stw w j\u0119zyku niemieckim oraz nauki j\u0119zyka w szko\u0142ach. Odznaczany w Polsce i Niemczech. S\u00f3l g\u00f3rno\u015bl\u0105skiej ziemi.<\/p>\n\n\n\n

ZNSSK wniosek o ich uhonorowanie z\u0142o\u017cy\u0142 w listopadzie 2024 \u2013 odmowa ujrza\u0142a \u015bwiat\u0142o dzienne zupe\u0142nie niedawno. Dyrektor panteonu Ryszard Kopiec napisa\u0142 w odpowiedzi, \u017ce cho\u0107 doceniany jest wk\u0142ad „wybitnych przedstawicieli mniejszo\u015bci niemieckiej na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku w rozw\u00f3j kultury, duchowo\u015bci, dzia\u0142a\u0144 spo\u0142eczno-politycznych oraz propagowania sportu w\u015br\u00f3d niepe\u0142nosprawnych\u201d, to na upami\u0119tnienie nie pozwalaj\u0105 statut i regulamin wy\u0142aniania postaci zas\u0142u\u017conych dla Panteonu G\u00f3rno\u015bl\u0105skiego.<\/p>\n\n\n\n

A wi\u0119c prawo nie pozwala, co Niemcy akurat powinni zrozumie\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Niemieckie postacie nie spe\u0142niaj\u0105 kryteri\u00f3w przyj\u0119tych w odniesieniu do konkretnego okresu ich zaanga\u017cowania (1918\u201322) oraz wymogu dzia\u0142ania na rzecz polsko\u015bci G\u00f3rnego \u015al\u0105ska. Celem powstania panteonu by\u0142o upami\u0119tnienie 100-lecia przy\u0142\u0105czenia cz\u0119\u015bci G\u00f3rnego \u015al\u0105ska do Polski, piel\u0119gnowanie pami\u0119ci o powstaniach \u015bl\u0105skich i o polskiej administracji ko\u015bcielnej w regionie. Instytucja powsta\u0142a z intencj\u0105 oddania ho\u0142du tym, kt\u00f3rzy „wiernie s\u0142u\u017cyli Ojczy\u017anie – rozumianej jako Polska\u201d – zaznaczy\u0142 dyrektor Kopiec.<\/p>\n\n\n\n

Naiwni Niemcy mogli my\u015ble\u0107, \u017ce od tych regu\u0142 s\u0105 wyj\u0105tki. Wszak w panteonie znalaz\u0142a si\u0119 \u015bw. Jadwiga \u015al\u0105ska (1178\u20131243), z niemieckiej rodziny zreszt\u0105. Uhonorowany zosta\u0142 \u015bw. Jacek Odrow\u0105\u017c (1200\u201357), patron Polski i jeden z patron\u00f3w archidiecezji katowickiej. Jaki mieli wp\u0142yw na wydarzenia sprzed wieku? To ju\u017c wielka tajemnica wiary\u2026<\/p>\n\n\n\n

Niemcom, jak mo\u017cna by\u0142o przewidzie\u0107, nie spodoba\u0142o si\u0119 podanie czarnej polewki. Odpowiedzieli: „Nie mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o Panteonie G\u00f3rno\u015bl\u0105skim w momencie, kiedy obejmuje tylko tych, kt\u00f3rzy byli Polakami. Nale\u017ca\u0142oby wi\u0119c albo zmieni\u0107 nazw\u0119 panteonu i nazwa\u0107 go wprost Panteonem Polskim na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku, albo doprowadzi\u0107 do sytuacji, w kt\u00f3rej panteon b\u0119dzie pokazywa\u0107 G\u00f3rny \u015al\u0105sk takim, jakim by\u0142 i jest, czyli tworzonym i ubogacanym przez ludzi r\u00f3\u017cnych narodowo\u015bci\u201d – zareagowa\u0142 niemiecki zwi\u0105zek.<\/p>\n\n\n\n

ZNSSK przypomina, \u017ce ju\u017c na etapie tworzenia panteonu w 2020 r. wyra\u017ca\u0142 zaniepokojenie potencjalnym wp\u0142ywem dzie\u0142a na podzia\u0142y w \u015bl\u0105skim spo\u0142ecze\u0144stwie i dlatego wystosowa\u0142 apel do pomys\u0142odawcy panteonu abp. Wiktora Skworca o w\u0142\u0105czenie do niego szeregu wybitnych \u015al\u0105zak\u00f3w, kt\u00f3rzy zas\u0142uguj\u0105 na pami\u0119\u0107 potomnych. Apel trafi\u0142 na Berdycz\u00f3w. Teraz reprezentanci \u015brodowisk niemieckich prosz\u0105 organizator\u00f3w panteonu o zmian\u0105 jego statutu tak, \u017ceby m\u00f3g\u0142 odzwierciedla\u0107 rzeczywist\u0105, wielokulturow\u0105 i wielce zasobn\u0105 histori\u0119 G\u00f3rnego \u015al\u0105ska.<\/p>\n\n\n\n

W tym miejscu warto nieskromnie przypomnie\u0107, \u017ce w 2019 r., na etapie skromnej jeszcze wiedzy o zasadach tworzenia panteonu, pisali\u015bmy: „Panteon G\u00f3rno\u015bl\u0105ski nie jest godny tej nazwy. To najwy\u017cej ko\u015bcielny panteon na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Statut statutem \u2013 jednak jego waga nie powinna degradowa\u0107 przes\u0142ania, \u017ce panteon w swoim za\u0142o\u017ceniu nie mo\u017ce deformowa\u0107 historii. W ko\u0144cu \u0142atwiej i bezpieczniej zmieni\u0107 statut ni\u017c zapis dziej\u00f3w. Zastosowanie „narodowego klucza\u201d zupe\u0142nie przewraca histori\u0119 G\u00f3rnego \u015al\u0105ska i jest nieudoln\u0105 pr\u00f3b\u0105 pisania jej na nowo. A przekonali\u015bmy si\u0119 na w\u0142asnej sk\u00f3rze nieraz, \u017ce proceder przetwarzania historii realnej w histori\u0119 po\u017c\u0105dan\u0105 nikomu nie wychodzi na zdrowie. I \u017ce jest to zabieg na kr\u00f3tk\u0105 met\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Sp\u00f3r o Panteon G\u00f3rno\u015bl\u0105ski toczy si\u0119 od momentu ujawnienia inicjatywy arcybiskupa i wskazania miejsca jego siedziby. Zamys\u0142 organizacyjny i ideowy od pocz\u0105tku sugerowa\u0142, \u017ce panteon po\u0142o\u017cy nacisk na przekaz katolicko-narodowy, lekcewa\u017c\u0105c obiektywizm historyczny g\u00f3rno\u015bl\u0105skiej opowie\u015bci. T\u0119 sytuacj\u0119 w ca\u0142ej krasie pokaza\u0142 dyskurs o postaciach, kt\u00f3re mia\u0142y znale\u017a\u0107 si\u0119 w panteonie lub zosta\u0107 z niego wykluczone.<\/p>\n\n\n\n

W inauguracyjnym wykazie g\u00f3rno\u015bl\u0105skich bog\u00f3w znalaz\u0142o si\u0119 ok. 160 nazw (np. Dziewi\u0119ciu z „Wujka\u201d) i nazwisk, w wi\u0119kszo\u015bci nieznanych i w publicznej przestrzeni nieobecnych. Zwraca\u0142a uwag\u0119 wyra\u017ana nadreprezentacja ludzi \u015bci\u015ble zwi\u0105zanych z Ko\u015bcio\u0142em – pomini\u0119cie natomiast jedenastu noblist\u00f3w wyros\u0142ych z tej ziemi.<\/p>\n\n\n\n

Dzi\u015b postaci jest ju\u017c blisko 250. Znale\u017ali si\u0119 w panteonie m.in. Jerzy Duda-Gracz, Kazimierz Kutz czy Gustaw Morcinek – osoby, kt\u00f3re pocz\u0105tkowo dzia\u0142a\u0142y na przyko\u015bcielnych kwalifikator\u00f3w jak \u015bwi\u0119cona woda na diab\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

Nie mam w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce Kutz, zatwardzia\u0142y ateusz, kt\u00f3ry w swoich publikacjach je\u017adzi\u0142 po ko\u015bcielnych hierarchach jak pies po burej suce, trafi\u0142 do panteonu pod naciskiem opinii tych wszystkich, kt\u00f3rzy widz\u0105 w nim Wielkiego \u015al\u0105zaka. S\u00f3l \u015bl\u0105skiej ziemi. Jeden paciorek ze \u015bl\u0105skiego r\u00f3\u017ca\u0144ca.<\/p>\n\n\n\n

Kazio pewnie \u015bmieje si\u0119 w za\u015bwiatach z obiekcji rozgrzanych dyskutant\u00f3w – czy aby „nie zrobiono mu po\u015bmiertnie krzywdy\u201d, umieszczaj\u0105c takiego bezbo\u017cnika w takim bogobojnym towarzystwie. Kiedy swego czasu zapytano go, jak chcia\u0142by by\u0107 upami\u0119tniony po \u015bmierci, machn\u0105\u0142 r\u0119k\u0105. „Mam to g\u0142\u0119boko gdzie\u015b\u201d – odrzek\u0142. Oczywi\u015bcie o wiele dosadniej wskaza\u0142 g\u0142\u0119bokie miejsce, w kt\u00f3rym to ma. I tego si\u0119 trzymajmy w ocenach, czy powinien by\u0107 w tych ultrakatolickich podziemiach. Dla mnie jest w nich prawdziwym „Lux ex Silesia\u201d. \u015awiat\u0142em ze \u015al\u0105ska – tak nazywa si\u0119 nagroda nadawana przez \u015bl\u0105ski Ko\u015bci\u00f3\u0142 wybitnym osobowo\u015bciom, ufundowana w 1994 r. przez abp. Damiana Zimonia, \u00f3wczesnego metropolit\u0119. Za \u017cycia Kutz nie by\u0142 jej godzien.<\/p>\n\n\n\n

Z kolei Gustaw Morcinek, pisarz, nauczyciel, publicysta, polityk, wi\u0119zie\u0144 hitlerowskich oboz\u00f3w koncentracyjnych, postponowany by\u0142 za rzekome przyczynienie si\u0119 w 1953 r. do zmiany nazwy Katowic na Stalinogr\u00f3d. Reszta jego tw\u00f3rczo\u015bci si\u0119 nie liczy\u0142a. Prawda tamtego czasu by\u0142a taka, \u017ce nawet gdyby Morcinek nie istnia\u0142, to Stalinogr\u00f3d i tak by\u0142by si\u0119 narodzi\u0142.<\/p>\n\n\n\n

Morcinek wszed\u0142 w podziemia panteonu z takim oto biogramem: „By\u0142 najbardziej rozpoznawalnym literatem kojarzonym ze \u015al\u0105skiem, cenionym w \u015brodowisku i ho\u0142ubionym przez w\u0142adze, a mimo to musia\u0142 godzi\u0107 si\u0119 na ingerencj\u0119 cenzury w swoich utworach\u201d. Bardzo to g\u0142\u0119boka my\u015bl autora notatki.<\/p>\n\n\n\n

Wielkim nieobecnym w panteonie pozostaje gen. Jerzy Zi\u0119tek. Powstaniec \u015bl\u0105ski, przedwojenny w\u0142odarz Radzionkowa, pose\u0142 na Sejm II RP z ramienia Bezpartyjnego Bloku Wsp\u00f3\u0142pracy z Rz\u0105dem; w czasie wojny – oficer polityczny w dywizji im. Romualda Traugutta, a p\u00f3\u017aniej legendarny wojewoda. W latach stalinowskich jako wicewojewoda mia\u0142 przyczyni\u0107 si\u0119 do tzw. wyp\u0119dzenia z Katowic trzech biskup\u00f3w, kt\u00f3rych miejsce zaj\u0119li ksi\u0119\u017ca patrioci. Kiedy\u015b powiedzia\u0142 mi: „Czy by\u0142bym wicewojewod\u0105 czy nie, to i tak musieliby opu\u015bci\u0107 \u015al\u0105sk\u201d.<\/p>\n\n\n\n

T\u0119 wypowied\u017a Zi\u0119tkowi si\u0119 pami\u0119ta, puszczaj\u0105c w niepami\u0119\u0107 fakt, \u017ce przyczyni\u0142 si\u0119 do doko\u0144czenia budowy Katedry Chrystusa Kr\u00f3la. Wieszcz\u0119, \u017ce Jorg znajdzie si\u0119 w panteonie, kiedy przyjdzie jego czas \u2013 a czas innych odejdzie.<\/p>\n\n\n\n

W ci\u0105gu trzech lat panteon zaroi\u0142 si\u0119 od wybitnych postaci \u015bl\u0105skiej ziemi niejako wbrew statutowi, bo nijak nie przyczynili si\u0119 do istniej\u0105cego w nim zapisu o konieczno\u015bci dzia\u0142ania na rzecz przy\u0142\u0105czenia cz\u0119\u015bci G\u00f3rnego \u015al\u0105ska do Polski. To wymieniony ju\u017c wy\u017cej artysta Jerzy Duda-Gracz, aktor Franciszek Pieczka, muzyk Jan Skrzek, himalaista Jerzy Kukuczka, dzia\u0142acze Solidarno\u015bci z r\u00f3\u017cnych nurt\u00f3w: Tadeusz Jedynak i Andrzej Rozp\u0142ochowski. Czy kardiochirurg prof. Marian Zembala. Daje to cie\u0144 nadziei \u015brodowiskom niemieckim, \u017ce wybitni G\u00f3rno\u015bl\u0105zacy ich proweniencji te\u017c kiedy\u015b zagoszcz\u0105 w Panteonie G\u00f3rno\u015bl\u0105skim w podziemiach Katedry Chrystusa Kr\u00f3la w Katowicach.<\/p>\n\n\n\n

PS Pomys\u0142odawc\u0105 Panteonu G\u00f3rno\u015bl\u0105skiego by\u0142 abp Wiktor Skworc, w\u00f3wczas metropolita, dzi\u015b biskup senior katowickiej diecezji. Z biegiem czasu zamys\u0142 coraz bardziej kompromitowa\u0142 ide\u0119 narzucon\u0105 przez staro\u017cytnych Grek\u00f3w i Rzymian. Mo\u017cna si\u0119 pociesza\u0107, \u017ce wszystko wyprostuje si\u0119 odg\u00f3rnie – na dobr\u0105 spraw\u0119 mo\u017cna list\u0119 zas\u0142u\u017conych stale sukcesywnie uzupe\u0142nia\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Sam arcybiskup marzy\u0142 pewnie o wiekopomnym dziele, kt\u00f3re wi\u0105za\u0142oby si\u0119 z jego imieniem. Niestety, wznios\u0142e pragnienia przykry\u0142y wyst\u0119pki wsp\u00f3\u0142czesne: paskudne tuszowanie pedofilii ksi\u0119\u017cy w czasie pos\u0142ugi w diecezji w Tarnowie. Papie\u017c Franciszek nie by\u0142 dla Skworca zbyt surowy. Nast\u0119pca, Leon XIV, pewnie te\u017c zbyt ch\u0119tnie nie b\u0119dzie grzeba\u0142 w jego grzechach. St\u0105d abp Skworc wyra\u017anie od\u017cy\u0142. St\u0105d jego nominanci mog\u0105 o\u015bmiela\u0107 si\u0119 decydowa\u0107: kto jest G\u00f3rno\u015bl\u0105zakiem?<\/p>\n\n\n\n

*Gwoli przybli\u017cenia historii i wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci: od dawna mamy zamieszanie z poj\u0119ciami „\u015bl\u0105sko\u015b\u0107\u201d i „g\u00f3rno\u015bl\u0105sko\u015b\u0107\u201d. \u017beby upro\u015bci\u0107: historyczny \u015al\u0105sk rozci\u0105ga\u0142 si\u0119 gdzie\u015b od Nysy \u0141u\u017cyckiej na zachodzie po Przemsz\u0119, w okolicach Sosnowca, na wschodzie. Nysa K\u0142odzka i Odra dzieli\u0142y \u015al\u0105sk na Dolny i G\u00f3rny, do kt\u00f3rego zalicza si\u0119 tak\u017ce p\u00f3\u0142nocne ziemie Czech. To w wymiarze geograficzno-historycznym. W innych przestrzeniach \u2013 politycznych i administracyjnych – bywa\u0142o r\u00f3\u017cnie. W ka\u017cdym razie G\u00f3rny \u015al\u0105sk to \u015al\u0105sk historyczny – podobnie jak Dolny \u015al\u0105sk. Razem s\u0105 jedno\u015bci\u0105, jak syjamscy bracia, cho\u0107 podzieleni histori\u0105 i polityk\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Problem polega na tym, \u017ce – decyzj\u0105 zwyci\u0119skich mocarstw – dzisiejsze wojew\u00f3dztwo dolno\u015bl\u0105skie jest czysto polskie. Za to w opolskim i \u015bl\u0105skim uchowali si\u0119 g\u00f3rno\u015bl\u0105scy autochtoni, kt\u00f3rych Jaros\u0142aw Kaczy\u0144ski zidentyfikowa\u0142 swego czasu jako ukryt\u0105 opcj\u0119 niemieck\u0105. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 g\u00f3rn\u0105 zamieszkuje dzisiaj „rasa mieszana\u201d, w cz\u0119\u015bci kt\u00f3rej odradzaj\u0105 si\u0119 niewyplenione w PRL dziejowe emocje. St\u0105d roszcz\u0105 sobie pretensje do obecno\u015bci w historii, kulturze, rozwoju gospodarczym i nauce (11 noblist\u00f3w) tej ziemi. Chcieliby te\u017c zaistnie\u0107 w jej historycznej pami\u0119ci godnym miejscem w podziemiach katowickiej katedry, nazwanym Panteonem G\u00f3rno\u015bl\u0105skim.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Czy G\u00f3rno\u015bl\u0105zacy to tylko lud z Polsk\u0105 odwiecznie zwi\u0105zany? Takie pytania, zupe\u0142nie nieretoryczne, padaj\u0105 przy okazji funkcjonowania Panteonu G\u00f3rno\u015bl\u0105skiego w Katowicach. Od lat przestrzegali\u015bmy w „Polityce\u201d, \u017ce panteon w podziemiach ko\u015bcielnych, zarz\u0105dzany przez hierarch\u00f3w, a maj\u0105cy wywy\u017csza\u0107 wybitnych G\u00f3rno\u015bl\u0105zak\u00f3w, to nic dobrego dla prawdy historycznej i codziennej prawdy o \u015bl\u0105skiej ziemi. No i masz…<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1579"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1579"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1579\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1580,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1579\/revisions\/1580"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1579"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1579"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1579"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}