31 stycznia zamkni\u0119to w Czechach ostatni\u0105 kopalni\u0119 w\u0119gla kamiennego \u2013 CSM w Stonawie, w pobli\u017cu naszej granicy. Tak zako\u0144czy\u0142a si\u0119 blisko 250-letnia historia wydobycia tego surowca w Zag\u0142\u0119biu Ostrawsko-Karwi\u0144skim, po\u0142udniowej cz\u0119\u015bci G\u00f3rno\u015bl\u0105skiego Zag\u0142\u0119bia W\u0119glowego.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
To historyczna cezura r\u00f3wnie\u017c dla Polski. W ten oto spos\u00f3b pozostali\u015bmy jedynym ju\u017c krajem w UE wydobywaj\u0105cym spod ziemi cenn\u0105 czarn\u0105 kopalin\u0119, kt\u00f3rej mamy w br\u00f3d. Jeste\u015bmy w\u0119glowym mocarzem Europy. Do niedawna w\u0119glowe lobby z dum\u0105 g\u0142osi\u0142o, \u017ce Polska Grupa G\u00f3rnicza jest najwi\u0119ksz\u0105 firm\u0105 wydobywcz\u0105 na Starym Kontynencie!<\/p>\n\n\n\n
Dzisiaj PGG le\u017cy na \u0142opatkach – nie ma wi\u0119c si\u0119 czym chwali\u0107. W ka\u017cdym razie, je\u017celi nic si\u0119 nie zmieni, miano jedynego producenta niegdysiejszego „czarnego z\u0142ota\u201d b\u0119dziemy nosi\u0107 do 2049 r. – w\u00f3wczas i u nas, w ostatniej kopalni w\u0119gla energetycznego, powinno zgasn\u0105\u0107 \u015bwiat\u0142o.<\/p>\n\n\n\n
\u015awieci\u0142o d\u0142ugo. W czeskiej cz\u0119\u015bci G\u00f3rnego \u015al\u0105ska kopalnie zacz\u0119\u0142y pojawia\u0107 si\u0119 pod koniec XVIII w. Za nimi zak\u0142ady metalurgiczne i ca\u0142y przemys\u0142 ci\u0119\u017cki, w tym zbrojeniowy. W XIX w. by\u0142o to ju\u017c przemys\u0142owe centrum Austro-W\u0119gier, imperium Habsburg\u00f3w. Po pierwszej wojnie \u015bwiatowej chrapk\u0119 na Zag\u0142\u0119bie Ostrawsko-Karwi\u0144skie mia\u0142a odradzaj\u0105ca si\u0119 Polska, ale w ostateczno\u015bci, decyzj\u0105 zwyci\u0119zc\u00f3w, trafi\u0142o ono do Czechos\u0142owacji i a\u017c do rozpadu pa\u0144stwa uwa\u017cane by\u0142o za „stalowo-w\u0119glowe serce kraju\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Jeszcze w 1989 r. wydobywano tutaj 35 mln ton w\u0119gla, a w g\u00f3rnictwie, og\u00f3lnie rzecz bior\u0105c, pracowa\u0142o 100 tys. os\u00f3b. W ubieg\u0142ym roku CSM wyplu\u0142a na po\u017cegnanie 1,2 mln ton. Rok wcze\u015bniej Czesi zamkn\u0119li ostatni\u0105 elektrowni\u0119 na w\u0119giel kamienny. „W Czechach nie ma ju\u017c nikogo, komu mo\u017cna dostarczy\u0107 w\u0119giel kamienny” –<\/em> powiedzia\u0142a niedawno Barbara Czerna-Dvorzakowa, rzeczniczka Ostrawsko-Karwi\u0144skich Kopalni (OKD), do kt\u00f3rych nale\u017cy CSM. Ceny w\u0119gla s\u0105 zbyt niskie, a koszty zbyt wysokie. Popyt gwa\u0142townie spad\u0142, a ewentualny eksport by\u0142by nieop\u0142acalny. Nasi s\u0105siedzi uznali wi\u0119c, \u017ce tego w\u0119glowego w\u00f3zka nie ma sensu dalej ci\u0105gn\u0105\u0107.<\/p>\n\n\n\n Byli, a bardziej s\u0105 w sytuacji o wiele lepszej ni\u017c Polska.<\/p>\n\n\n\n Wcze\u015bniej postawili na energetyk\u0119 j\u0105drow\u0105. Maj\u0105 dwie atom\u00f3wki: Dukovany, uruchomione w latach 1985\u201387, i Temelin z lat 2000\u201302. Obie pokrywaj\u0105 42 proc. zapotrzebowania na energi\u0119. Do sieci p\u0142ynie tak\u017ce pr\u0105d z dw\u00f3ch s\u0142owackich elektrowni j\u0105drowych. W czeskim miksie energetycznym 32 proc. energii pochodzi z w\u0119gla brunatnego, kt\u00f3ry ma by\u0107 wydobywany do 2033 r. Ca\u0142a reszta to odnawialne \u017ar\u00f3d\u0142a energii (OZE).<\/p>\n\n\n\n W dniu zamkni\u0119cia kopalni CSM koncern OKD wyda\u0142 komunikat, kt\u00f3ry niejednych m\u00f3g\u0142 wzruszy\u0107 do \u0142ez: „Chcemy zako\u0144czy\u0107 ten rozdzia\u0142 z godno\u015bci\u0105. Z szacunkiem dla rzemios\u0142a i z wdzi\u0119czno\u015bci\u0105 dla wszystkich, na kt\u00f3rych od wielu dekad stoi dobrobyt naszego kraju\u201d. Przez Ostraw\u0119 z tej okazji przejdzie g\u00f3rniczy orszak. Na galowo. Nie b\u0119dzie rozpaczy, b\u0119dzie godnie i troch\u0119 smutno.<\/p>\n\n\n\n Prac\u0119 traci 750 os\u00f3b, w tym 44 g\u00f3rnik\u00f3w z Polski zatrudnionych na czeskich etatach. Zostan\u0105 odprawieni: w zale\u017cno\u015bci od sta\u017cu otrzymaj\u0105 od 4 do 11 \u015brednich pensji i dost\u0119p do czeskiego programu poszukiwania pracy lub za\u0142o\u017cenia swojego biznesu.<\/p>\n\n\n\n \u015amiem twierdzi\u0107, \u017ce takie odprawy w naszych warunkach wywo\u0142a\u0142yby wielkie zwi\u0105zkowe awantury, ale to s\u0105 pogodni i spolegliwi Czesi. W gorszej sytuacji znalaz\u0142o si\u0119 ponad 300 Polak\u00f3w pracuj\u0105cych w CSM, ale nie zatrudnionych bezpo\u015brednio, tylko przez firm zewn\u0119trzne – g\u0142\u00f3wnie polskie. Czy dostan\u0105 wsparcie? A je\u015bli tak, to jakie? Nie wiadomo.<\/p>\n\n\n\n Jednak CSM nie zniknie z powierzchni ziemi, jak przed laty nasza najnowsza kopalnia „Morcinek\u201d w Kaczycach, tu\u017c za granic\u0105, po s\u0105siedzku. Przypomnijmy, \u017ce „Morcinka\u201d zacz\u0119to budowa\u0107 w latach 80., a ju\u017c w po\u0142owie 2000 wysadzono wszystkie szybowe wie\u017ce. Powodem mia\u0142o by\u0107 z\u0142e rozpoznanie z\u0142o\u017ca. Trudno oszacowa\u0107, ile kosztowa\u0142a budowa. Gdyby\u015bmy dzisiaj chcieli budowa\u0107 kopalni\u0119 w szczerym polu, trzeba by\u0142oby wy\u0142o\u017cy\u0107 przynajmniej 4 mld z\u0142. Kilkana\u015bcie lat temu do z\u0142\u00f3\u017c po „Morcinku\u201d chcia\u0142a si\u0119 dobra\u0107 pod granic\u0105 kopalnia CSM. Odm\u00f3wili\u015bmy Czechom, aby nie tworzy\u0107 za miedz\u0105 konkurencji dla naszego w\u0119gla koksowego wydobywanego w Jastrz\u0119bskiej Sp\u00f3\u0142ce W\u0119glowej (JSW).<\/p>\n\n\n\n Czesi do likwidacji kopalni nie u\u017cywaj\u0105 materia\u0142\u00f3w wybuchowych. Od czwartego kwarta\u0142u bie\u017c\u0105cego roku z metanu – gazu kopalnianego b\u0119d\u0105cego do tej pory przekle\u0144stwem g\u00f3rnik\u00f3w – b\u0119d\u0105 wytwarza\u0107 pr\u0105d i ciep\u0142o. Gazu mo\u017cna pozyska\u0107 tyle, \u017ce zapewni energi\u0119 dla 3 tys. gospodarstw domowych na dziesi\u0119ciolecia. G\u00f3rnicze przekle\u0144stwo stanie si\u0119 energetyczn\u0105 nadziej\u0105. W grudniu 2018 r. podczas wybuchu metanu na g\u0142\u0119boko\u015bci prawie 900 m zgin\u0119\u0142o w CSM 13 g\u00f3rnik\u00f3w, w tym 12 Polak\u00f3w. Z pomoc\u0105 dla rodzin i sierot po tragicznie zmar\u0142ych pospieszy\u0142a fundacja OKD. Dzisiaj zapewnia, \u017ce mimo likwidacji CSM zasi\u0142ki b\u0119d\u0105 wyp\u0142acane.<\/p>\n\n\n\n Cz\u0119\u015b\u0107 infrastruktury kopalnianej wykorzystana zostanie do proces\u00f3w piroliozy – rozk\u0142adu substancji pod wp\u0142ywem wysokiej temperatury. W takich procesach z odpad\u00f3w komunalnych mo\u017cna pozyska\u0107 w\u0119giel drzewny z drewna, paliwa z biomasy, w\u0142\u00f3kna w\u0119glowe z w\u0142\u00f3kien tworzyw sztucznych, chemikalia z produkt\u00f3w ropopochodnych i wiele innych przemys\u0142owych profit\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Wychodzi na to, \u017ce Czesi potrafi\u0105 likwidowa\u0107 i zarazem zyskiwa\u0107. I przy okazji zostawia\u0107 sympatyczny \u015blad kulturowy dla pokole\u0144. Kopalnia CSM wpisana zosta\u0142a do Ksi\u0119gi Rekord\u00f3w Guinnessa pod dwoma has\u0142ami: \u015blub i wesele pod ziemi\u0105 oraz gra na skrzypcach w najg\u0142\u0119bszym miejscu na \u015bwiecie.<\/p>\n\n\n\n PS A my mamy jeszcze w Polsce 19 kopalni w\u0119gla kamiennego, w tym pi\u0119\u0107 koksowego w JSW, do kt\u00f3rych w ubieg\u0142ym roku pa\u0144stwo dop\u0142aci\u0142o 9 mld z\u0142 – w tym roku dotacje przekrocz\u0105 10 mld z\u0142. Inaczej: to 10 proc. wp\u0142yw\u00f3w z PIT. Wychodzi na to, \u017ce ka\u017cda rodzina do\u0142o\u017cy\u0142a do g\u00f3rnictwa 600 z\u0142. Wydobywamy 44 mln ton w\u0119gla (w 1989 \u2013 180 mln ton, 2000 \u2013 102 mln, 2015 \u2013 72 mln). W kopalniach pracuje 71,5 tys. os\u00f3b. Ka\u017cdy zatrudniony wydobywa\u0142 wi\u0119c rocznie 640 ton w\u0119gla, kiedy w tym samym czasie w kopalniach odkrywkowych np. USA – 5,6 tys. ton. Koszt wydobycia dochodzi u nas do 1 tys. z\u0142 za ton\u0119, a \u015brednia cena sprzeda\u017cy, wed\u0142ug Agencji Rozwoju Przemys\u0142u, to rz\u0105d 460 z\u0142 za ton\u0119.<\/p>\n\n\n\n Dla por\u00f3wnania: za oceanem koszt wydobycia jednej tony to ok. 150 z\u0142. Sens tych por\u00f3wna\u0144 – kopal\u0144 g\u0142\u0119binowych i odkrywkowych – wida\u0107 na w\u0119glowych rynkach. Nie mamy czego na nich szuka\u0107 z naszym urobkiem.<\/p>\n\n\n\n W kraju pozostaje, cho\u0107 oddaje niegdysiejsze pozycje, g\u0142\u00f3wnym \u017ar\u00f3d\u0142em energii. W ostatnim zimowym grudniu w miksie energetycznym w\u0119giel kamienny dawa\u0142 48,18 proc. pr\u0105du i ciep\u0142a, a brunatny \u2013 18,28 proc. Energetyka wiatrowa 14,5 proc., a fotowoltaika 2,4 proc. (w miesi\u0105cach wiosenno-letnich prawie 12 proc.; w ubieg\u0142ym roku by\u0142y okresy, \u017ce do sieci p\u0142yn\u0119\u0142o wi\u0119cej energii z OZE ni\u017c z w\u0119gla). Miks uzupe\u0142nia 15 proc. pr\u0105du z elektrowni gazowych i \u015bladowy udzia\u0142 z wodnych.<\/p>\n\n\n\n Na pierwsz\u0105 atom\u00f3wk\u0119 przyjdzie nam poczeka\u0107 z dziesi\u0119\u0107 lat.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" 31 stycznia zamkni\u0119to w Czechach ostatni\u0105 kopalni\u0119 w\u0119gla kamiennego \u2013 CSM w Stonawie, w pobli\u017cu naszej granicy. Tak zako\u0144czy\u0142a si\u0119 blisko 250-letnia historia wydobycia tego surowca w Zag\u0142\u0119biu Ostrawsko-Karwi\u0144skim, po\u0142udniowej cz\u0119\u015bci G\u00f3rno\u015bl\u0105skiego Zag\u0142\u0119bia W\u0119glowego.<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1624"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1624"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1624\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1627,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1624\/revisions\/1627"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1624"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1624"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1624"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}