{"id":270,"date":"2012-11-19T14:01:30","date_gmt":"2012-11-19T13:01:30","guid":{"rendered":"http:\/\/dziadul.blog.polityka.pl\/?p=270"},"modified":"2013-01-23T15:09:15","modified_gmt":"2013-01-23T14:09:15","slug":"historia-dzieli","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/2012\/11\/19\/historia-dzieli\/","title":{"rendered":"Historia dzieli"},"content":{"rendered":"

Za p\u00f3\u0142 roku b\u0119dzie gotowy poprawiony scenariusz sta\u0142ej wystawy w nowych podwojach katowickiego Muzeum \u015al\u0105skiego, pokazuj\u0105cej histori\u0119 G\u00f3rnego \u015al\u0105ska. Zar\u00f3wno poprzednia wersja, jak i wcze\u015bniejsze wytyczne konkursowe – wzbudzi\u0142y skrajne emocje<\/strong>.<\/p>\n

Pod koniec pa\u017adziernika br. odby\u0142a si\u0119 wielka publiczna debata na temat wystawy \u2013 debata historyczna, ale tak\u017ce polityczna, poniewa\u017c dotyka\u0142a wsp\u00f3\u0142czesnych \u015bl\u0105skich spraw, tak\u017ce tych do b\u00f3lu kontrowersyjnych.<\/p>\n

Kiedy zacz\u0105\u0142em od tego, \u017ce obecna dyskusja i wnioski z niej p\u0142yn\u0105ce nie maj\u0105 obali\u0107 scenariusza zwyci\u0119skiej firmy AdVenture, tylko go dope\u0142ni\u0107 \u2013 kto\u015b z Sali Sejmu \u015al\u0105skiego hukn\u0105\u0142: A dlaczego nie maj\u0105 obali\u0107?! Odpowied\u017a wydaje si\u0119 prosta: A dlatego, \u017ce historia \u015al\u0105ska dzieli i nadal b\u0119dzie dzieli\u0107 bez wzgl\u0119du na to, ile wymy\u015blimy scenariuszy wystawy. Mo\u017ce zosta\u0144my wi\u0119c przy tym, kt\u00f3ry jest i szukajmy mo\u017cliwego konsensusu.<\/p>\n

Przypomn\u0119, \u017ce zarzucono mu zbyt proniemieck\u0105 narracj\u0119, zaczynaj\u0105c\u0105 si\u0119 pod koniec XVIII wieku, kiedy na nale\u017c\u0105cym od kilku dziesi\u0119cioleci do Prus G\u00f3rnym \u015al\u0105sku pojawi\u0142a si\u0119 pierwsza, zakupiona w Anglii – maszyna parowa. Wtedy to do Tarnowskich G\u00f3r przyby\u0142, wiedziony ciekawo\u015bci\u0105 ujrzenia na w\u0142asne oczy tego cudu techniki – Johann Wolfgang Goethe.<\/p>\n

Wcze\u015bniejsza historia ma by\u0107 zamkni\u0119ta w tzw. kapsu\u0142ach czasu.<\/p>\n

Mam mieszane uczucia, co do widzenia historii \u015al\u0105ska tylko przez pryzmat industrializacji – bo taki jest kr\u0119gos\u0142up wystawy \u2013 mo\u017ce jeste\u015bmy warci osobnego muzeum przemys\u0142u z krwi i ko\u015bci?
\nAle niech tak b\u0119dzie.<\/p>\n

Lecz nie mo\u017ce by\u0107 tak, aby w kapsule czasu nie znalaz\u0142o si\u0119, na przyk\u0142ad, w\u0142a\u015bciwe miejsce dla Jana III Sobieskiego, kt\u00f3ry prawie wiek wcze\u015bniej \u2013 postawi\u0142 swoj\u0105 kr\u00f3lewsk\u0105 nog\u0119 na \u015bl\u0105skiej ziemi.<\/p>\n

W sierpniu 1683 r. tu w\u0142a\u015bnie gromadzi\u0142y si\u0119 wojska polskie id\u0105ce z odsiecz\u0105 pod Wiede\u0144, a sam monarcha by\u0142 entuzjastycznie witany (cho\u0107 jako obcy w\u0142adca) w Mys\u0142owicach, Bytomiu, Piekarach \u015al\u0105skich i Gliwicach. St\u0105d wyruszy\u0142a armia na wojn\u0119 cywilizacji \u2013 ma\u0142a wzmianka o tym zdarzeniu by\u0142aby w Muzeum \u015al\u0105skim niez\u0142\u0105 gratk\u0105 !<\/p>\n

Zreszt\u0105 ten scenariusz mo\u017cna, w moim przekonaniu, dope\u0142ni\u0107 dziesi\u0105tkami propozycji na wag\u0119 historycznego kompromisu, kt\u00f3re spowoduj\u0105, \u017ce narracja stanie si\u0119 dla wszystkich bardziej strawna i otwarta.<\/p>\n

B\u0119dzie mniej dzieli\u0107. Zamiast od muzeum odpycha\u0107 \u2013 przyci\u0105gnie. Je\u017celi zwyci\u0119ski scenariusz kre\u015bli polityk\u0119 Kulturkampf (zapocz\u0105tkowan\u0105 w latach 70. XIX wieku przez kanclerza Otto von Bismarcka) jako element niemieckiej racji stanu, b\u0119d\u0105c\u0105 r\u00f3wnie\u017c katalizatorem rozwoju \u017cycia kulturalno \u2013 narodowego \u015al\u0105zak\u00f3w \u2013 to co stoi na przeszkodzie, aby w tej przestrzeni wystawienniczej umiejscowi\u0107 typow\u0105 biblioteczk\u0105 z austriackiego \u015al\u0105ska Cieszy\u0144skiego z tamtych lat i pokaza\u0107 tytu\u0142y, jakie si\u0119 w niej znajdowa\u0142y? Pokaza\u0107 zwi\u0105zki z Krakowem!
\nW og\u00f3le historia \u015al\u0105ska Cieszy\u0144skiego i jego parcie ku polsko\u015bci by\u0142a do tej pory marginalizowana! Tak samo, jak nie dostrze\u017cono g\u00f3rno\u015bl\u0105skich pielgrzymek do Cz\u0119stochowy, kt\u00f3re by\u0142y nie tylko aktem wiary, ale przecie\u017c i polsko\u015bci!<\/p>\n

Mamy II Rzeczpospolit\u0105 \u2013 troch\u0119 skacz\u0119 po historii, ale inaczej si\u0119 nie da \u2013 i budow\u0119 Muzeum \u015al\u0105skiego. Je\u017celi obecne i nowe ma by\u0107 w jakim\u015b stopniu spadkobierc\u0105 poprzedniego, to przecie\u017c nie mo\u017cna tego pokaza\u0107 tylko tak, jak opisuje zwyci\u0119ski scenariusz: \u201eW sali pokazana jest makieta gmachu przedwojennego Muzeum \u015al\u0105skiego. Bry\u0142a budynku wnika w \u015bcian\u0119, przecinaj\u0105c budynek na p\u00f3\u0142. \u015aciana jest w istocie lustrem weneckim \u2013 po drugiej stronie w sali po\u015bwi\u0119conej II wojnie \u015bwiatowej dalsza cz\u0119\u015b\u0107 budynku jest rozebrana\u201d.<\/p>\n

Mo\u017ce i \u0142adnie, tylko dlaczego hitlerowcy zniszczyli najnowocze\u015bniejszy w tamtym czasie budynek muzealny w Europie? Dlaczego pragmatyczni Niemcy kazali do imentu go rozebra\u0107, kiedy \u015bwietnie nadawa\u0142 si\u0119 na gmach jaki\u015b formacji policyjnej, albo jeszcze lepiej \u2013 na pierwsz\u0105 niemieck\u0105 wy\u017csz\u0105 uczelni\u0119 w tej cz\u0119\u015bci \u015al\u0105ska. A tu nie! \u2013 znikn\u0105\u0142 ze \u015bl\u0105skiej przestrzeni. Bez dopowiedzenia dlaczego? \u2013 ten epizod b\u0119dzie zak\u0142amany.<\/p>\n

Tak samo nieprawdziwy b\u0119dzie obraz II wojny \u015bwiatowej bez pokazania pi\u0119tna jakie odcisn\u0105\u0142 na \u015al\u0105sku KL Auschwitz. W dyskusji zwraca\u0142em na to uwag\u0119. W O\u015bwi\u0119cimiu by\u0142a administracja, by\u0142y krematoria \u2013 ale tutaj, w blisko 40 podobozach, ziszcza\u0142o si\u0119 cyniczne has\u0142o \u201eArbeit macht frei\u201d. To pozwoli zwiedzaj\u0105cym zrozumie\u0107 sk\u0105d nagle, po wej\u015bciu Armii Czerwonej, wzi\u0119\u0142y si\u0119 takie obozy dla rodzimej ludno\u015bci, a tak\u017ce Polak\u00f3w, jak \u201eZgoda\u201d w \u015awi\u0119toch\u0142owicach. Wed\u0142ug niekt\u00f3rych relacji, w \u201eZgodzie\u201d ani na moment nie wy\u0142\u0105czono pr\u0105du w kolczastym ogrodzeniu. Teraz s\u0142ysz\u0119, \u017ce KL Auschwitz na \u015al\u0105sku b\u0119dzie pokazany w szerszym wymiarze. To dobry krok, ku nie dzieleniu.<\/p>\n

Podoba mi si\u0119 symbolika wagonu bydl\u0119cego – takim wywo\u017cono \u017byd\u00f3w do krematorium, deportowano Niemc\u00f3w i \u015al\u0105zak\u00f3w, i tymi samymi wagonami, lub o podobnym przeznaczeniu, przyje\u017cd\u017cali na \u015al\u0105sk Polacy zza Buga. Nie dlatego przecie\u017c, \u017ce tego chcieli \u2013 tak za nich zdecydowano! Mniej ju\u017c podoba mi si\u0119 \u201ekufer podr\u00f3\u017cnych\u201d maj\u0105cy pokazywa\u0107 dorobek tych, kt\u00f3rzy wyje\u017cd\u017cali i przyje\u017cd\u017cali. Generalnie ci ze Wschodu byli biedni i w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w zagubieni, przynajmniej na pocz\u0105tku, w \u015bwiecie, w jakim przysz\u0142o im \u017cy\u0107. Ale nie mo\u017cna zapomina\u0107, \u017ce takimi wagonami przyje\u017cd\u017ca\u0142y pianina i fortepiany, tu Wojciech Kilar nie jest odosobniony, i takimi wagonami zwozi\u0142a swoje ksi\u0119gozbiory inteligencja lwowska i wile\u0144ska, profesura \u2013 ci, kt\u00f3rym zawdzi\u0119czamy powstanie Politechniki \u015al\u0105skiej, Akademii Medycznej i innych uczelni.<\/p>\n

I jeszcze epizod z najnowszej historii: pacyfikacja kopalni \u201eWujek\u201d w stanie wojennym. Tragedia sta\u0142a si\u0119 na \u015al\u0105sku \u2013 groby 9. z \u201eWujka\u201d porozrzucane s\u0105 po ca\u0142ym kraju. \u015al\u0105sk nie jest i nigdy nie by\u0142 samotn\u0105 wysp\u0105. Warto o tym pami\u0119ta\u0107.<\/p>\n

Tyle pierwszych podpowiedzi .<\/p>\n

Mniej by\u0142oby emocji, gdyby wcze\u015bniej odby\u0142a si\u0119 debata na temat muzeum, a potem dopiero kre\u015blono wytyczne do wystawy. Mniej by ich by\u0142o, gdyby jasno zosta\u0142o powiedziane – czy i jakie prawa do \u201e\u015bl\u0105sko\u015bci\u201d w nazwie muzeum maj\u0105 inne regiony razem ze swoj\u0105 histori\u0105 tworz\u0105ce dzisiaj wojew\u00f3dztwo \u015bl\u0105skie? Dla kraju \u2013 to po prostu \u015al\u0105sk. Troch\u0119 jest jeszcze czasu na dopieszczenie scenariusza \u2013 warto wi\u0119c rozmawia\u0107. Dopowiada\u0107 i podpowiada\u0107.<\/p>\n

Mo\u017ce historia mniej b\u0119dzie dzieli\u0107?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Za p\u00f3\u0142 roku b\u0119dzie gotowy poprawiony scenariusz sta\u0142ej wystawy w nowych podwojach katowickiego Muzeum \u015al\u0105skiego, pokazuj\u0105cej histori\u0119 G\u00f3rnego \u015al\u0105ska. Zar\u00f3wno poprzednia wersja, jak i wcze\u015bniejsze wytyczne konkursowe – wzbudzi\u0142y skrajne emocje. Pod koniec pa\u017adziernika br. odby\u0142a si\u0119 wielka publiczna debata na temat wystawy \u2013 debata historyczna, ale tak\u017ce polityczna, poniewa\u017c dotyka\u0142a wsp\u00f3\u0142czesnych \u015bl\u0105skich spraw, tak\u017ce […]<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/270"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=270"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/270\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":278,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/270\/revisions\/278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=270"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=270"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=270"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}