{"id":280,"date":"2012-12-04T10:12:44","date_gmt":"2012-12-04T09:12:44","guid":{"rendered":"http:\/\/dziadul.blog.polityka.pl\/?p=280"},"modified":"2012-12-21T19:28:15","modified_gmt":"2012-12-21T18:28:15","slug":"barborkowe-rozmaitosci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/2012\/12\/04\/barborkowe-rozmaitosci\/","title":{"rendered":"Barb\u00f3rkowe rozmaito\u015bci"},"content":{"rendered":"<p><strong>Barb\u00f3rk\u0119 \u015bwi\u0119tuje dzisiaj w ca\u0142ym kraju kilkaset tysi\u0119cy g\u00f3rnik\u00f3w r\u00f3\u017cnych bran\u017c, w tym oko\u0142o 120 tys. w\u0119gla kamiennego. \u015aw. Barbara pojawi\u0142a si\u0119 na \u015al\u0105sku w XIV w., wraz z niemieckimi gwarkami i do dzisiaj w\u0142a\u015bnie tutaj jej kult jest najbardziej \u017cywy<\/strong>.<\/p>\n<p>W oddawaniu jej czci nie przeszkadza nawet to, \u017ce w 1969 r. Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki, w\u0105tpi\u0105c w jej historyczny byt, usun\u0105\u0142 patronk\u0119 g\u00f3rnik\u00f3w z wykazu \u015bwi\u0119tych powszechnych.<\/p>\n<p>Przez wieki wielokrotnie chciano j\u0105 wygumkowa\u0107 z g\u00f3rniczej przestrzeni. Cho\u0107by w 1787 r., kiedy Prusy zbudowa\u0142y urz\u0119dow\u0105 kopalni\u0119 rud cynku pod Tarnowskimi G\u00f3rami. Pr\u00f3bowano w\u00f3wczas, czcz\u0105c rocznic\u0119 tego wydarzenia, kt\u00f3ra przypada\u0142a w sierpniu \u2013 wprowadzi\u0107 powszechne \u015bwi\u0119towanie w\u0142a\u015bnie w tym miesi\u0105cu. Ale g\u00f3rnicy (gwarkowie), wierni swej odwiecznej tradycji, wykpili to \u201eowsiane \u015bwi\u0119to\u201d i niefortunny pomys\u0142 spali\u0142 na panewce. Jej kult zwalczano w czasach Kulturkampfu i w III Rzeszy. Po wojnie \u015bwi\u0119ta triumfalnie wr\u00f3ci\u0142a do kopal\u0144, cho\u0107 na kr\u00f3tko.<\/p>\n<p><!--more--><\/p>\n<p>Przy sprzyjaj\u0105cych warunkach \u2013 Barb\u00f3rka by\u0142a \u015bwi\u0119tem obchodzonym hucznie, na czele z w\u0142adzami; w trudnych i historycznie skomplikowanych czasach \u2013 ukradkiem i w zaciszu wa\u017cnych dla g\u00f3rnik\u00f3w miejsc. W ko\u015bcio\u0142ach.<\/p>\n<p>Jeszcze 4. grudnia 1947 roku dygnitarze komunistyczni wzi\u0119li udzia\u0142 w mszy przy o\u0142tarzu \u015bw. Barbary, w podziemiach kopalni Niwka-Modrzej\u00f3w w Sosnowcu &#8211; pisze Monika Bortlik \u2013 D\u017awierzy\u0144ska, historyk, w swojej pracy po\u015bwi\u0119conej tradycjom g\u00f3rniczym. Uczestniczy\u0142 w niej prezydent Boles\u0142aw Bierut, minister przemys\u0142u Hilary Minc, marsza\u0142ek Micha\u0142 Rola \u2013 \u017bymierski. Radio transmitowa\u0142o msz\u0119 na ca\u0142\u0105 Polsk\u0119. Ale to by\u0142 ju\u017c koniec pewnej epoki. \u015aw. Barbara musia\u0142a opu\u015bci\u0107 cechownie kopal\u0144 i ich podziemia. A jej wyznawc\u00f3w zganiano na g\u00f3rnicz\u0105 Barb\u00f3rk\u0119, kt\u00f3ra za Gomu\u0142ki, a szczeg\u00f3lnie za Gierka \u2013 sta\u0142a si\u0119 prawie \u015bwi\u0119tem PRL. Zje\u017cd\u017cali na nie najwy\u017csi partyjni i pa\u0144stwowi dygnitarze. Dopiero w latach 1980 &#8211; 81 \u015bw. Barbara zacz\u0119\u0142a pojawia\u0107 si\u0119 w kopalniach, a oficjalnie wr\u00f3ci\u0142a na swoje miejsce przy g\u00f3rnikach w 1989 r.<\/p>\n<p>Co tu du\u017co gada\u0107 \u2013 podziemni kamraci zawsze byli oddani przede wszystkim w\u0142adzom niebieskim, bo wiedzieli, \u017ce fedrowanie to gro\u017ane zaj\u0119cie.<\/p>\n<p>Pierwszy prawdopodobnie opis uroczysto\u015bci w j\u0119zyku polskim relacjonuje (<em>Opis Kr\u00f3lestwa Polskiego<\/em>, J. M. Wi\u015blicki, 1850): \u201eW dniu tym ustaje praca we wszystkich zak\u0142adach g\u00f3rniczych (\u2026) Robotnicy r\u00f3\u017cnego stroju i rodzaju w paradnych mundurach zbieraj\u0105 si\u0119 oddzia\u0142ami przed biuro okr\u0119gowe, a nast\u0119pnie, maj\u0105c na czele wy\u017cszych urz\u0119dnik\u00f3w, z rozwianymi chor\u0105gwiami i muzyk\u0105, udaj\u0105 si\u0119 w porz\u0105dku do ko\u015bcio\u0142a w B\u0119dzinie. Tam zanosz\u0105 mod\u0142y do swej patronki, \u015bw. Barbary, aby za jej przyczyn\u0105 mogli si\u0119 uchroni\u0107 od nag\u0142ej \u015bmierci, kt\u00f3ra im przy tak niebezpiecznych pracach prawie co chwila zagra\u017ca\u201d.<\/p>\n<p>G\u00f3rnicy kochaj\u0105 patronk\u0119 z ca\u0142ego serca, ale te\u017c czuj\u0105 do niej respekt: ka\u017cdego roku, cz\u0119sto przed swoim \u015bwi\u0119tem, lubi zabiera\u0107 wielu do siebie, do swojego biesiadnego sto\u0142u. Kto wie, mo\u017ce tych, co s\u0105 dla niej najwa\u017cniejsi? W tym roku zaprosi\u0142a 26. g\u00f3rnik\u00f3w (w tym 21 z kopal\u0144 w\u0119gla kamiennego) na wieczn\u0105 szycht\u0119, cho\u0107 siedmiu z nich zgin\u0119\u0142o (pod koniec marca) w wypadku drogowym, na \u017bywiecczy\u017anie, wracaj\u0105c do dom\u00f3w &#8211; a nie w kopalni. \u015amier\u0107 poni\u00f3s\u0142 tak\u017ce kierowca. \u015awi\u0119ta Ba\u015bka ich nie upilnowa\u0142a, cho\u0107 powrotu g\u00f3rnik\u00f3w do domu powinna strzec na r\u00f3wni ze \u015bw. Krzysztofem. Zreszt\u0105 w ostatnich dniach i \u015bw. Krzysztof by\u0142 na polskich drogach bezradny \u2013 wygl\u0105da\u0142o na to, \u017ce bezpieczniej jest pod ziemi\u0105.<\/p>\n<p>Dzisiaj \u015bwiat p\u0119dz\u0105cy na z\u0142amanie karku, wiele prostych niegdy\u015b prawd przewraca na opak: odsuwa w niepami\u0119\u0107 etos g\u00f3rniczych familok\u00f3w, okruchy starych tradycji &#8211; i niekoniecznie \u201esynowi podziemnych, czarnych \u015bwiat\u00f3w ka\u017cdy ch\u0119tnie poda sw\u0105 d\u0142o\u0144\u201d (to z g\u00f3rniczego hymnu).<\/p>\n<p>Tym bardziej nale\u017cy \u017cyczy\u0107 im: Szcz\u0119\u015b\u0107 Bo\u017ce! \u2013 i tylu wyjazd\u00f3w, co zjazd\u00f3w. Taki te\u017c jest uk\u0142on dla G\u00f3rniczego Stanu ze strony \u201ePolityki\u201d. I mojej.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Barb\u00f3rk\u0119 \u015bwi\u0119tuje dzisiaj w ca\u0142ym kraju kilkaset tysi\u0119cy g\u00f3rnik\u00f3w r\u00f3\u017cnych bran\u017c, w tym oko\u0142o 120 tys. w\u0119gla kamiennego. \u015aw. Barbara pojawi\u0142a si\u0119 na \u015al\u0105sku w XIV w., wraz z niemieckimi gwarkami i do dzisiaj w\u0142a\u015bnie tutaj jej kult jest najbardziej \u017cywy. W oddawaniu jej czci nie przeszkadza nawet to, \u017ce w 1969 r. Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/280"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=280"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/280\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":283,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/280\/revisions\/283"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=280"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=280"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=280"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}