{"id":328,"date":"2013-03-05T07:00:21","date_gmt":"2013-03-05T06:00:21","guid":{"rendered":"http:\/\/dziadul.blog.polityka.pl\/?p=328"},"modified":"2013-03-10T13:42:29","modified_gmt":"2013-03-10T12:42:29","slug":"pozdrowienia-ze-stalinogrodu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/2013\/03\/05\/pozdrowienia-ze-stalinogrodu\/","title":{"rendered":"Pozdrowienia ze Stalinogrodu"},"content":{"rendered":"

Stalin zmar\u0142, wed\u0142ug oficjalnej wersji, 5 marca 1953 r., a dwa dni p\u00f3\u017aniej Katowice nosi\u0142y ju\u017c jego dumne imi\u0119 \u2013 Stalinogr\u00f3d! Ale akurat nie szybko\u015b\u0107 jego nadania robi wra\u017cenie – mo\u017cliwa przecie\u017c w tamtych czasach z godziny na godzin\u0119 – lecz tempo zmian w codziennym \u017cyciu miasta i wojew\u00f3dztwa<\/strong>.<\/p>\n

7 marca, to by\u0142a sobota, ludzie szli spa\u0107 w Katowicach, a obudzili si\u0119 w zupe\u0142nie innej rzeczywisto\u015bci; jakby wszystko, co \u201ekatowickie\u201d – nigdy nie istnia\u0142o. W wi\u0119kszo\u015bci byli nie\u015bwiadomi, bo niedziela rz\u0105dzi\u0142a si\u0119 swoimi prawami, ale w poniedzia\u0142ek Stalinogr\u00f3d spad\u0142 ju\u017c na nich jak grom z jasnego nieba. Wprawdzie ju\u017c w sobot\u0119 wieczorem podr\u00f3\u017cnych na katowickim dworcu entuzjastycznie witano: Tu stacja Stalinogr\u00f3d!, ale chyba ma\u0142o kto bra\u0142 to sobie do serca.<\/p>\n

Cho\u0107 legendy z tamtych latach m\u00f3wi\u0105, \u017ce sporo podr\u00f3\u017cnych ba\u0142o si\u0119 wysiada\u0107 w Katowicach (przepraszam, w Stalinogrodzie), bo \u2013 szczeg\u00f3lnie po mocnym \u015bnie \u2013 wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce dowieziono ich do Stalingradu. Inne polityczne legendy g\u0142osz\u0105, \u017ce pocz\u0105tkowo imi\u0119 Stalina chciano nada\u0107 Cz\u0119stochowie, lecz kto\u015b w najwy\u017cszym partyjnym gremium zauwa\u017cy\u0142, \u017ce by\u0142oby niestosowne, aby katolickie pielgrzymki zmierza\u0142y do Matki Boskiej\u2026 Stalinogrodzkiej. I akurat nie o Matk\u0119 Bosk\u0105 Cz\u0119stochowsk\u0105 chodzi\u0142o, ale o obraz\u0119 komunistycznego Boga na ziemi. Jeszcze inne podpowiadaj\u0105, \u017ce wojew\u00f3dzkie w\u0142adze pr\u00f3bowa\u0142y nie\u015bmia\u0142o sugerowa\u0107 Jakubowi Bermanowi (w\u00f3wczas numer 2. w PZPR i w PRL), \u017ceby to by\u0142y Stalinowice, bardziej pasuj\u0105ce do regu\u0142 i melodii naszego j\u0119zyka, ale zosta\u0142y zbesztane: ma by\u0107 Stalinogr\u00f3d, poniewa\u017c jednoznacznie kojarzy si\u0119 ze Stalingradem! Sprzeciw\u00f3w nie by\u0142o.<\/p>\n

Zakorzenianie Stalinogrodu zacz\u0119\u0142o si\u0119 ju\u017c w sobot\u0119 (7 marca) tu\u017c po dekrecie Rady Pa\u0144stwa wymazuj\u0105cym Katowice z \u00f3wczesnych map \u2013 dopiero jednak w poniedzia\u0142ek (9 marca) okaza\u0142o si\u0119, jak mocne ma korzenie miasto Stalina w naszej rzeczywisto\u015bci. Wiemy dzisiaj, ile jest biurokratycznych k\u0142opot\u00f3w przy zmianie nazwy jednej ulicy. W\u00f3wczas taka operacja dotkn\u0119\u0142a du\u017cego miasta i kilkumilionowego wojew\u00f3dztwa. Dotkn\u0119\u0142a wszystkich i wszystkiego: komitety partyjne, ko\u015bcielne parafie, administracj\u0119, zak\u0142ady pracy \u2013 ka\u017cdego towarzysza i obywatela, kt\u00f3rym nale\u017ca\u0142o b\u0142yskawicznie wymieni\u0107 legitymacje partyjne, dowody i wszystkie inne dokumenty. Nikt nigdy nie policzy\u0142 tych koszt\u00f3w zmian. Wiadomo, \u017ce dobrze spisali si\u0119 stalinogrodzcy kolejarze, kt\u00f3rzy rzetelnie informowali podr\u00f3\u017cnych o miejscu przeznaczenia \u2013 chwali\u0142a prasa. Ale na pochwa\u0142\u0119 zas\u0142ugiwa\u0142a te\u017c ma\u0142a sp\u00f3\u0142dzielnia wyrabiaj\u0105ce piecz\u0105tki, kt\u00f3ra do poniedzia\u0142ku przygotowa\u0142a ponad 5 tys. stempli tylko dla samego Stalinogrodu. Dzi\u0119ki nim dzieci urodzone po 7 marca 1953 r. mia\u0142y ju\u017c stalinogrodzkie miejsce pocz\u0119cia.<\/p>\n

W ka\u017cdym razie tamte w\u0142adze, bez historycznej ironii, potrzebowa\u0142y jednej niedzieli, aby zmieni\u0107 codzienn\u0105 biurokratyczn\u0105 katowick\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107 \u2013 w stalinogrodzk\u0105. Podobn\u0105, ale przecie\u017c inn\u0105 przynajmniej z nazwy. Tylko podziwia\u0107 za sprawno\u015b\u0107 organizacyjn\u0105!<\/p>\n

Stalina pochowano w Moskwie w poniedzia\u0142ek (9 marca) \u2013 w tym dniu partyjna \u201eTrybuna Robotnicza\u201d wysz\u0142a ju\u017c jako organ Stalinogrodzkiego Komitetu Wojew\u00f3dzkiego PZPR. Dzie\u0144 p\u00f3\u017aniej pisa\u0142a: \u201eZamilk\u0142 uliczny gwar w ruchliwym zwykle Stalinogrodzie\u201d, jakby od wiek\u00f3w miasto nosi\u0142o t\u0119 nazw\u0119. A g\u00f3rnicy ze Stalinogrodzkiego Zjednoczenia Przemys\u0142u W\u0119glowego wezwali, dla uczczenia pami\u0119ci Stalina, do ponadplanowego wydobycia w\u0119gla ponad ju\u017c podj\u0119te zobowi\u0105zania. Z kolei kolejarze postanowili podnie\u015b\u0107 o 1 % regularno\u015b\u0107 biegu poci\u0105g\u00f3w. Bo nazwa Stalinogr\u00f3d zobowi\u0105zuje!<\/p>\n

Dopiero pod koniec kwietnia 1953 r. zacz\u0119\u0142a si\u0119 pa\u0144stwowo \u2013 prawna legalizacja tego partyjnego zabiegu ze zmian\u0105 historycznej nazwy du\u017cego miasta. Wnioskowa\u0142 o to, i uzasadnia\u0142 w Sejmie, Gustaw Morcinek, znany pisarz, autor lektur szkolnych, pose\u0142 Stronnictwa Demokratycznego. Wiele jest wersji na temat zmuszenia Morcinka do takiego kroku. Cho\u0107 to by\u0142a ju\u017c musztarda po obiedzie, to swojego czasu Edmund Osma\u0144czyk, kt\u00f3ry by\u0142 w\u00f3wczas na Wiejskiej, m\u00f3wi\u0142 o swoim przyjacielu tak: Gustaw wygl\u0105da\u0142 na m\u00f3wnicy, jak trup, kt\u00f3ry wie, \u017ce jest trupem.<\/p>\n

Katowice by\u0142y Stalinogrodem do pa\u017adziernika 1956 r. W metrykach urodzenia miasto wodza komunizmu wpisano dok\u0142adnie 16.719 osobom. Je\u017celi w tych dniach pada\u0107 b\u0119dzie pytanie: dlaczego akurat Katowice zosta\u0142y w Polsce \u201ewyr\u00f3\u017cnione\u201d Stalinogrodem, odpowied\u017a jest banalnie prosta: poniewa\u017c by\u0142y tu w\u0142adze gotowe wykona\u0107 ka\u017cdy partyjny rozkaz. I rz\u0105dzi\u0142y spo\u0142ecze\u0144stwem dok\u0142adnie spacyfikowanym przez wojn\u0119 i powojenn\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107. Nigdzie nie by\u0142o lepszego fundamentu pod tak\u0105 stalinogrodzk\u0105 budowl\u0119!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Stalin zmar\u0142, wed\u0142ug oficjalnej wersji, 5 marca 1953 r., a dwa dni p\u00f3\u017aniej Katowice nosi\u0142y ju\u017c jego dumne imi\u0119 \u2013 Stalinogr\u00f3d! Ale akurat nie szybko\u015b\u0107 jego nadania robi wra\u017cenie – mo\u017cliwa przecie\u017c w tamtych czasach z godziny na godzin\u0119 – lecz tempo zmian w codziennym \u017cyciu miasta i wojew\u00f3dztwa. 7 marca, to by\u0142a sobota, ludzie […]<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/328"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=328"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/328\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":333,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/328\/revisions\/333"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=328"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=328"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=328"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}