{"id":335,"date":"2013-03-13T19:02:15","date_gmt":"2013-03-13T18:02:15","guid":{"rendered":"http:\/\/dziadul.blog.polityka.pl\/?p=335"},"modified":"2013-03-13T19:02:53","modified_gmt":"2013-03-13T18:02:53","slug":"wasz-bohater-nasz-wrog","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/2013\/03\/13\/wasz-bohater-nasz-wrog\/","title":{"rendered":"Wasz bohater, nasz wr\u00f3g"},"content":{"rendered":"

Stawianie pomnik\u00f3w na pograniczu, to delikatna sprawa. Wzbudzaj\u0105 emocje i prowokuj\u0105. Nie inaczej jest z obeliskiem genera\u0142a Josefa \u0160nejd\u00e1rka ods\u0142oni\u0119tym jesieni\u0105 2012 r. w czeskiej Bystrzycy na Zaolziu<\/strong>.<\/p>\n

Zaprotestowali mieszkaj\u0105cy na Zaolziu Polacy (wed\u0142ug spisu ludno\u015bci z ko\u0144ca 2011 r. do narodowo\u015bci polskiej przyzna\u0142o si\u0119 w Republice Czeskiej ok. 28 tys. os\u00f3b), dla kt\u00f3rych jest zbrodniarzem wojennym z okresu tu\u017c po I wojnie \u015bwiatowej. Z kolei rozsierdzi\u0142o to wielu Czech\u00f3w \u2013 dla nich to narodowy bohater, kt\u00f3ry mia\u0142 wp\u0142yw na kszta\u0142t dzisiejszych granice Czech (wcze\u015bniej \u2013 Czechos\u0142owacji). Zapachnia\u0142o nacjonalizmem. Pomnik szybko zosta\u0142 zniszczony przez nieznanych sprawc\u00f3w – policja do dzisiaj bezskutecznie \u015bciga wandali \u2013 i r\u00f3wnie szybko odbudowany.
\nSytuacja niepotrzebnie i niebezpiecznie si\u0119 zaognia, a mo\u017ce by\u0107 jeszcze gorzej, poniewa\u017c w pa\u017adzierniku tego roku przypada 75. rocznica wkroczenia Wojska Polskiego na Zaolzie. Znowu b\u0119dziemy si\u0119 spiera\u0107 o charakter tamtych wydarze\u0144: przy\u0142\u0105czenie, a mo\u017ce odzyskanie, czy te\u017c aneksja Zaolzia wymuszona na le\u017c\u0105cej na \u0142opatkach, przyci\u015bni\u0119tej hitlerowskim butem, Czechos\u0142owacji? Za aneksj\u0119 przeprasza\u0142 3 wrze\u015bnia 2009 r. prezydent Lech Kaczy\u0144ski (w czasie uroczysto\u015bci na Westerplatte). W Czechach ten gest przeszed\u0142 raczej bez echa, u nas zosta\u0142 przyj\u0119ty z niech\u0119ci\u0105.A co do genera\u0142a \u0160nejd\u00e1rka, to dowodzi\u0142 on wojskami czechos\u0142owackimi w 1919 r. w konflikcie o pa\u0144stwow\u0105 przynale\u017cno\u015b\u0107 (po upadku Austro \u2013 W\u0119gier) \u015al\u0105ska Cieszy\u0144skiego. Ten by\u0142y \u017co\u0142nierz francuskiej Legii Cudzoziemskiej, tworzy\u0142, w latach 1916 \u2013 1918, Korpus Czechos\u0142owacki we Francji (legioni\u015bci z tej formacji walczyli w czasie wojny na terenach Francji i W\u0142och). I z nim pojawi\u0142 si\u0119 w odzyskuj\u0105cych pa\u0144stwowo\u015b\u0107 Czechach (a niebawem Czechos\u0142owacji).
\nPrzyczyn wojny polsko \u2013 czechos\u0142owackiej nale\u017cy szuka\u0107 w podziale \u015al\u0105ska Cieszy\u0144skiego. 5 listopada 1918 r. lokalne organizacje reprezentuj\u0105ce ludno\u015b\u0107 polsk\u0105 (Rada Narodowa Ksi\u0119stwa Cieszy\u0144skiego) i czesk\u0105 (Narodowa Rada Ziemi \u015al\u0105skiej) rozdzieli\u0142y \u015al\u0105sk Cieszy\u0144ski wi\u0119kszo\u015bciow\u0105 lini\u0105 narodowo\u015bciow\u0105. Takie rozgraniczenie ju\u017c na dzie\u0144 dobry wr\u00f3\u017cy\u0142o wa\u015bnie, ale uzgodniono, \u017ce o ostatecznym przebiegu granicy zdecyduj\u0105 rz\u0105dy (raczkuj\u0105ce w\u00f3wczas) w Pradze i Warszawie.<\/p>\n

Prochem zapachnia\u0142o po dekrecie J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego (koniec listopada 1918 r.), naczelnika pa\u0144stwa, o wyborach 26 stycznia 1919 r. do Sejmu Ustawodawczego i ustanowieniu okr\u0119gu wyborczego na ziemiach polskich \u015al\u0105ska Cieszy\u0144skiego. Czechom bardzo si\u0119 to nie spodoba\u0142o i postanowili storpedowa\u0107 g\u0142osowanie w tymczasowej ci\u0105gle \u201epolskiej strefie\u201d.<\/p>\n

I w tym momencie spornej historii pojawia si\u0119 gen. \u0160nejd\u00e1rka \u2013 dzi\u015b pozytywny lub nie! bohater zaolzia\u0144skiego pomnika. 23 stycznia 1919 r. wkracza na czele kilkunastu tysi\u0119cy ochotnik\u00f3w (w wi\u0119kszo\u015bci legionist\u00f3w) na \u201enasze tereny\u201d i do\u015b\u0107 szybko daje sobie rad\u0119 z wielokrotnie s\u0142abszymi oddzia\u0142ami polskimi. Zajmuje przemys\u0142ow\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 \u015al\u0105ska Cieszy\u0144skiego, z kopalniami i hutami, potem Cieszyn i Ustro\u0144 \u2013 dochodzi pod Skocz\u00f3w. Dopiero naciski Ententy wstrzymuj\u0105 ofensyw\u0119, kt\u00f3rej celem by\u0142o wcielenie ca\u0142ej historycznej krainy (z Bielskiem w\u0142\u0105cznie) do Czechos\u0142owacji.<\/p>\n

Wydaje si\u0119, \u017ce nie przebieg dzia\u0142a\u0144 kilkudniowej wojny, ale jeden epizod z 26. stycznia wp\u0142ywa na dzisiejsze oceny gen. \u0160nejd\u00e1rka. Ot\u00f3\u017c w tym dniu w Stonawie i okolicach (obecnie przemys\u0142owe miasteczko po czeskiej stronie) jego wojska zak\u0142u\u0142y bagnetami kilkunastu polskich je\u0144c\u00f3w. \u017bo\u0142nierzy i polskich dzia\u0142aczy narodowych mordowano tak\u017ce w innych rejonach walk. Kilka tysi\u0119cy Polak\u00f3w zmuszono do opuszczenia dom\u00f3w i do ucieczki na drug\u0105 stron\u0119 nowej granicy. Polacy na Zaolziu pami\u0119taj\u0105 to \u0160nejd\u00e1rkowi.<\/p>\n

Czesi pami\u0119taj\u0105 co\u015b innego \u2013 w wyniku jego akcji, a p\u00f3\u017aniej decyzj\u0105 alianckiej Rady Ambasador\u00f3w, wytyczono (w lipcu 1920 r.) now\u0105 granic\u0119. Podzia\u0142 \u015al\u0105ska Cieszy\u0144skiego by\u0142 niew\u0105tpliwie korzystny dla Czechos\u0142owacji, bo otrzyma\u0142a tereny przemys\u0142owe, cho\u0107 w wi\u0119kszo\u015bci zamieszka\u0142e przez ludno\u015b\u0107 polsk\u0105. Z ich punktu widzenia tamta wojenka by\u0142a wygrana. W tym czasie Rzeczpospolita zaj\u0119ta by\u0142a odpieraniem ofensywy bolszewickiej – nie mia\u0142a wi\u0119c mo\u017cliwo\u015bci, aby skutecznie rywalizowa\u0107 na europejskich forach o jakie\u015b kresy po\u0142udniowe.<\/p>\n

Gdybym by\u0142 Czechem, to nie mia\u0142bym w\u0105tpliwo\u015bci, aby \u0160nejd\u00e1rkowi postawi\u0107 pomnik. Tylko gdzie? Je\u017celi stan\u0105\u0142by gdzie\u015b w centrum Pragi, to na Zaolziu nikt by na to nie zareagowa\u0142. A je\u017celi ju\u017c na Zaolziu, to jako prawy Czech \u2013 pomnik powsta\u0142 z inicjatywy Czechos\u0142owackiego Zrzeszenia Legionist\u00f3w (organizacja skupia weteran\u00f3w II wojny \u015bwiatowej bez wzgl\u0119du na sztandary pod kt\u00f3rymi s\u0142u\u017cyli, a tak\u017ce kombatant\u00f3w czechos\u0142owackich misji zagranicznych pod flagami ONZ i NATO) \u2013 poprosi\u0142bym miejscowych Polak\u00f3w o refleksj\u0119: a co wy na to?<\/p>\n

Szczeg\u00f3lnie w sytuacji, kiedy Pomnik Ku Czci Legionist\u00f3w \u015al\u0105skich Poleg\u0142ych za Polsk\u0119 w naszym Cieszynie \u2013 te\u017c wzbudza w Czechach emocje, poniewa\u017c w czterech swoich kartuszach odwo\u0142uje si\u0119 w\u0142a\u015bnie do lat 1919 \u2013 1920.<\/p>\n

Kiedy razem jeste\u015bmy w UE, to pogranicze nie powinno dzieli\u0107 wydarzeniami sprzed 95. i 75. lat. Tamte sprawy mo\u017cna zostawi\u0107 historykom, a nie przenosi\u0107 na dzisiejsze pokolenia. Pomnik w zaolzia\u0144skiej Bystrzycy nie zepsuje, oczywi\u015bcie, pa\u0144stwowych relacji polsko \u2013 czeskich, ale mo\u017ce odgrzeba\u0107 stare porachunki na Zaolziu. Po choler\u0119 nam to? Przecie\u017c nie zmienimy ani kawa\u0142eczka historii?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Stawianie pomnik\u00f3w na pograniczu, to delikatna sprawa. Wzbudzaj\u0105 emocje i prowokuj\u0105. Nie inaczej jest z obeliskiem genera\u0142a Josefa \u0160nejd\u00e1rka ods\u0142oni\u0119tym jesieni\u0105 2012 r. w czeskiej Bystrzycy na Zaolziu. Zaprotestowali mieszkaj\u0105cy na Zaolziu Polacy (wed\u0142ug spisu ludno\u015bci z ko\u0144ca 2011 r. do narodowo\u015bci polskiej przyzna\u0142o si\u0119 w Republice Czeskiej ok. 28 tys. os\u00f3b), dla kt\u00f3rych jest […]<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/335"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=335"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/335\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":340,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/335\/revisions\/340"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=335"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=335"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=335"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}