Po ka\u017cdej tragedii w g\u00f3rnictwie wraca sprawa do\u017cywotnich rent dla wd\u00f3w po g\u00f3rnikach. Ostatnia katastrofa w kopalni Wujek \u2013 \u015al\u0105sk mocno podgrza\u0142a ten sp\u00f3r. Wsp\u00f3\u0142czucie szybko si\u0119 ko\u0144czy, a zaczyna zagl\u0105danie do portfeli. Dlaczego tylko wdowy po g\u00f3rnikach maj\u0105 dostawa\u0107 takie \u015bwiadczenia, a nie wszystkie, kt\u00f3rych m\u0119\u017cowie tak\u017ce zgin\u0119li w czasie pracy?<\/p>\n
Do 1999 r. wszystkim wdowom po g\u00f3rnikach przys\u0142ugiwa\u0142a do\u017cywotnia renta. Przepis ten, dla niekt\u00f3rych przywilej, wywodzono ze \u015bl\u0105skiej tradycji g\u00f3rniczej i modelu rodziny. M\u0105\u017c harowa\u0142 w kopalni, \u017cona w domu przy dzieciach i garach. \u015amier\u0107 m\u0119\u017ca i ojca nie mog\u0142a pozbawi\u0107 rodziny \u015brodk\u00f3w do \u017cycia. Przez powojenne lata skutecznie pilnowa\u0142a tego pot\u0119\u017cna bran\u017ca g\u00f3rnicza.<\/p>\n
Dziesi\u0119\u0107 lat temu zmieniono system emerytalny. Prawo do renty zachowa\u0142y tylko wdowy, kt\u00f3re nie pracowa\u0142y w chwili \u015bmierci m\u0119\u017ca, mia\u0142y sko\u0144czone 50 lat lub wychowywa\u0142y nieletnie dziecko. Takie prawo maj\u0105 te\u017c te wdowy, kt\u00f3re uko\u0144czy\u0142y 50 lat w czasie 5 lat od \u015bmierci m\u0119\u017ca, albo od uzyskania pe\u0142noletno\u015bci przez dzieci. Nie nale\u017c\u0105 si\u0119 renty kobietom, kt\u00f3re nie sko\u0144czy\u0142y 45 lat i maj\u0105 ju\u017c doros\u0142e dzieci. Prawo jest dzisiaj bezduszne \u2013 podnosi si\u0119 na \u015al\u0105sku \u2013 wobec blisko 50 z ok. 1000 wd\u00f3w po g\u00f3rnikach. \u015al\u0105scy pos\u0142owie domagaj\u0105 si\u0119, aby w nowym projekcie ustawy o emeryturach i rentach (w grudniu b\u0119dzie czytany w Sejmie) znalaz\u0142 si\u0119 zapis o prawie wd\u00f3w po g\u00f3rnikach do rent bez wzgl\u0119du na wiek. Padaj\u0105 propozycje, aby w g\u00f3rnictwie obowi\u0105zywa\u0142y podobne rozwi\u0105zania, co w s\u0142u\u017cbach mundurowych.<\/p>\n
Podnoszony jest argument, \u017ce wdowy po g\u00f3rnikach nie radz\u0105 sobie na rynku pracy, \u017ce po\u0142owa z nich nie ma zawodu, no i jest ich tak niewiele, \u017ce pa\u0144stwo nie zbankrutuje (renty poch\u0142on\u0119\u0142yby ok. 1,1 mln z\u0142 rocznie) bior\u0105c je na sw\u00f3j garnuszek. Pa\u0144stwo faktycznie nie zbankrutuje, ale przeciwko temu pomys\u0142owi s\u0105 pracodawcy zrzeszeni w KPP Lewiatan. Dla nich uprzywilejowanie jednej grupy zawodowej i stosunkowo m\u0142odych kobiet, by\u0142oby niesprawiedliwe i niemoralne wobec kobiet i rodzin, kt\u00f3re prze\u017cy\u0142y podobn\u0105 tragedi\u0119 m\u0119\u017c\u00f3w w innych zawodach. Pytaj\u0105: jak d\u0142ugo podatnicy maj\u0105 p\u0142aci\u0107 za historyczn\u0105 i regionaln\u0105 tradycj\u0119? Proponuj\u0105, aby g\u00f3rnicy p\u0142acili osobne sk\u0142adki ubezpieczeniowe na niepracuj\u0105ce \u017cony, kt\u00f3re \u2013 w razie tragedii \u2013 gwarantowa\u0142yby im do\u017cywotnie renty. Tak wi\u0119c czym dalej od \u015bmierci w kopalni Wujek – \u015al\u0105sk i \u017ca\u0142oby narodowej, tym mniej sentyment\u00f3w dla g\u00f3rniczych los\u00f3w. Tego mo\u017cna by\u0142o si\u0119 spodziewa\u0107. W moim przekonaniu ci\u0119\u017cko b\u0119dzie znale\u017a\u0107 w Sejmie zrozumienie i poparcie dla przywr\u00f3cenia poprzednich zapis\u00f3w o rentach dla wszystkich g\u00f3rniczych wd\u00f3w. Propozycja pracodawc\u00f3w, cho\u0107 niepopularna, ma sens, bo pokazuje drog\u0119, kt\u00f3ra pozwala pogodzi\u0107 tradycyjny model rodziny (cho\u0107 na \u015al\u0105sku ju\u017c wyra\u017anie wida\u0107, \u017ce m\u0142ode pokolenie szybko si\u0119 od niego dystansuje) z poczuciem sprawiedliwo\u015bci spo\u0142ecznej. Tutaj szybko j\u0105 zmodyfikowano: pomys\u0142 nawet niez\u0142y, ale pod warunkiem, \u017ce sk\u0142adki b\u0119dzie p\u0142aci\u0107 kopalnia, a nie g\u00f3rnik ze swojej pensji. Je\u017celi sk\u0142adki b\u0119dzie chcia\u0142a p\u0142aci\u0107 sprywatyzowana kopalnia, to tak! \u2013 je\u015bli b\u0119dzie musia\u0142a robi\u0107 to pa\u0144stwowa firma, to ca\u0142a dyskusja o rentach wr\u00f3ci do punktu wyj\u015bcia.<\/p>\n
Innym pomys\u0142em na rozwi\u0105zanie problemu rent g\u00f3rniczych wd\u00f3w jest propozycja powo\u0142ania specjalnego funduszu \u2013 zarz\u0105dzanego przez Fundacj\u0119 Rodzin G\u00f3rniczych \u2013 zasilanego przez w\u0119glowe sp\u00f3\u0142ki i sk\u0142adki samych g\u00f3rnik\u00f3w. Renty nie obci\u0105\u017ca\u0142yby wi\u0119c bud\u017cetu pa\u0144stwa, ale np. fundusz socjalny zak\u0142adu. Pomys\u0142 ciekawy, co dyskusyjny, bo tak mo\u017cna gromadzi\u0107 pieni\u0105dze na zasi\u0142ki, a nie na do\u017cywotnie systemowe zabezpieczenie rentowe. Ale dobrze, \u017ce w samym g\u00f3rnictwie szuka si\u0119 dr\u00f3g wyj\u015bcia dla kobiet, kt\u00f3re z trudem poruszaj\u0105 si\u0119 po rynku pracy.<\/p>\n
Zmienione dziesi\u0119\u0107 lat temu przepisy o rantach i emeryturach s\u0105 bez w\u0105tpienia bezduszne wobec kilkudziesi\u0119ciu wd\u00f3w po g\u00f3rnikach \u2013 tych, kt\u00f3re wcze\u015bnie urodzi\u0142y dzieci i owdowia\u0142y stosunkowo m\u0142odo. Co dalej? Ale takie same pytania zadaj\u0105 kobiety, kt\u00f3re straci\u0142 m\u0119\u017c\u00f3w na drogach, budowach… w pracy. Czy jest szansa, aby dla los\u00f3w jednych i drugich znale\u017a\u0107 sprawiedliwe rozwi\u0105zanie?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Po ka\u017cdej tragedii w g\u00f3rnictwie wraca sprawa do\u017cywotnich rent dla wd\u00f3w po g\u00f3rnikach. Ostatnia katastrofa w kopalni Wujek \u2013 \u015al\u0105sk mocno podgrza\u0142a ten sp\u00f3r. Wsp\u00f3\u0142czucie szybko si\u0119 ko\u0144czy, a zaczyna zagl\u0105danie do portfeli. Dlaczego tylko wdowy po g\u00f3rnikach maj\u0105 dostawa\u0107 takie \u015bwiadczenia, a nie wszystkie, kt\u00f3rych m\u0119\u017cowie tak\u017ce zgin\u0119li w czasie pracy? Do 1999 r. […]<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=34"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=34"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=34"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=34"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}