![\"Jan](\"\/wp-content\/uploads\/\/2009\/10\/kopalnia-zofiowka-0211.jpg\" "\\"kopalnia-zofiowka-0211\\"")
<\/a><\/p>\nNa zdj\u0119ciu Jan Dziadul. Fot. Rafal Klimkiewicz \/ EDYTOR.net<\/em><\/p>\n Wystraszony nie by\u0142em, ale jak cholera zm\u0119czony i spocony drog\u0105 do \u015bciany. Zmieniaj\u0105c\u0105 si\u0119 temperatur\u0105, pokonywaniem k\u0142adek nad przeno\u015bnikami, wszystkim. \u0141atwo m\u00f3wi\u0107. Lata ju\u017c nie te (w moim wieku, gdybym robi\u0142 na dole, to gdzie\u015b od 10 lat m\u00f3g\u0142bym by\u0107 ju\u017c na g\u00f3rniczej emeryturze). Zjecha\u0142em na pierwsz\u0105 zmian\u0119 Zofi\u00f3wki. By\u0142o na niej ponad 800 g\u00f3rnik\u00f3w. Rozproszonych w dziesi\u0105tkach kilometr\u00f3w chodnik\u00f3w i w r\u00f3\u017cnych zakamarkach kopalni.<\/p>\n Ostatni raz zje\u017cd\u017ca\u0142em do D\u0119bie\u0144ska w Czerwionce \u2013 Leszczynach. O likwidacji kopalni wtedy jeszcze nikt nie m\u00f3wi\u0142. Do wybrania by\u0142y dziesi\u0105tki milion\u00f3w ton \u015bwietnego w\u0119gla. I pozosta\u0142y. Z robot\u0105 \u017cegna\u0142 si\u0119 w\u00f3wczas\u00a0 sztygar Ludwik Koj \u2013 ja chcia\u0142em pokaza\u0107, jak wygl\u0105da \u201eostatnia szychta hajera\u201d. Potem w domu, przy w\u00f3dce, powiedzia\u0142, \u017ce tak naprawd\u0119 na ostatni\u0105 szycht\u0119 si\u0119 nie zje\u017cd\u017ca, \u017ceby nie kusi\u0107 losu. Taka jest tradycja. Przez \u015bcian\u0119 przeczo\u0142ga\u0142 mnie wi\u0119c dzie\u0144 przed po\u017cegnaniem kopalni. Szcz\u0119\u015bcie, to jest co\u015b takiego, pami\u0119tam, co w po\u0142owie zale\u017cy od natury, a w po\u0142owie od g\u00f3rnika. Chodzi o to, \u017ceby w tej sekundzie, kiedy strop si\u0119 zawala, kiedy sp\u0105g (to, co jest pod nogami) wybija do g\u00f3ry i mia\u017cd\u017c\u0105c wszystko \u0142\u0105czy si\u0119 ze stropem, kiedy ci\u015bnienie zgniata obudow\u0119, kt\u00f3ra powinna wytrzyma\u0107 najwi\u0119ksze naciski, kiedy p\u0119knie napr\u0119\u017cony \u0142a\u0144cuch i jego dwa ko\u0144ce \u201ezabieraj\u0105\u201d wszystko po drodze, kiedy wybuchnie py\u0142 w\u0119glowy, albo zapali si\u0119 metan \u2013 chodzi o to, \u017ceby w\u0142a\u015bnie w tej sekundzie by\u0107 gdzie indziej. \u2013 To jest w\u0142a\u015bnie g\u00f3rnicze szcz\u0119\u015bcie \u2013 t\u0142umaczy\u0142 Koj. G\u00f3rnicze szcz\u0119\u015bcie nie opuszcza\u0142o go przez 27 lat. Serdeczne pozdrowienia, panie Ludwiku.<\/p>\n Kiedy za\u0142atwia\u0142em zjazd do Zofi\u00f3wki, to policzy\u0142em, kt\u00f3ry to m\u00f3j pobyt pod ziemi\u0105. Wysz\u0142o, \u017ce prawdopodobnie 20! \u2013 mo\u017ce o jeden mniej, mo\u017ce wi\u0119cej. Dla fedruj\u0105cych g\u00f3rnik\u00f3w, to jest miesi\u0105c roboty. Normalka. Dla mnie ka\u017cdy zjazd, to wydarzenie. O paru, opr\u00f3cz D\u0119bie\u0144ska, pami\u0119tam szczeg\u00f3lnie. Nocna szychta z metaniarzem w kopalni Wieczorek w Katowicach – jeden z pierwszych pobyt\u00f3w na dole. Chodzili\u015bmy po starych wyrobiskach. Sami przez par\u0119 godzin. By\u0142o miejsce podparte\u00a0 drewnianymi stemplami. W ciemno\u015bciach wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce to nieko\u0144cz\u0105cy si\u0119 las, kt\u00f3ry \u017cyje swoim \u017cyciem. Drewniane podpory puch\u0142y w oczach i strzela\u0142y drzazgami. Wydawa\u0142y j\u0119ki i d\u017awi\u0119ki. Mia\u0142em pietra.<\/p>\n Tak samo, jak w dr\u0105\u017conym chodniku kopalni Katowice (zlikwidowanej) \u2013 wybi\u0142o pr\u0105d, przesta\u0142a dzia\u0142a\u0107 wentylacja, urwa\u0142a si\u0119 \u0142\u0105czno\u015b\u0107. Zarz\u0105dzono po\u015bpieszn\u0105 ewakuacj\u0119 oddzia\u0142u. Uspokoi\u0142em si\u0119 dopiero na podszybiu. I jeszcze kopalnia Knur\u00f3w \u2013 pierwsze tygodnie rz\u0105d\u00f3w premiera Wojciecha Jaruzelskiego. Pierwszy jego zjazd na d\u00f3\u0142.\u00a0 Genera\u0142 ju\u017c w kolejce czu\u0142 si\u0119 nieswojo, a jak go przeczo\u0142gano przez nisk\u0105 \u015bcian\u0119 \u2013 pe\u0142z\u0142em za nim \u2013 to mia\u0142 do\u015b\u0107 gospodarskiej wizyty. Pr\u00f3bowa\u0142 nie okazywa\u0107 emocji, ale r\u0119ce mu dr\u017ca\u0142y. Drga\u0142y policzki. Po wyje\u017adzie w cechowni by\u0142o spotkanie z g\u00f3rnikami. Na rz\u0105dzie i partii g\u00f3rnicy nie zostawili suchej nitki, ale dopiero tutaj genera\u0142 wyra\u017anie si\u0119 uspokoi\u0142.<\/p>\n Do przypomnienia, jak to jest na dole, sk\u0142oni\u0142a mnie tragedia w kopalni Wujek \u2013 \u015al\u0105sk, a raczej to, jak j\u0105 przekazywano i relacjonowano z poziomu powierzchni. W\u015br\u00f3d dziennikarzy zaroi\u0142o si\u0119 bowiem od anonimowych g\u00f3rnik\u00f3w. Opowiadaczy. Zakapturzeni, w kominiarkach na g\u0142owach, specjalnie zniekszta\u0142conym g\u0142osem \u2013 aby tylko nikt ich nie rozpozna\u0142, bo strac\u0105 robot\u0119 \u2013\u00a0 z nazwiskami tylko do wiadomo\u015bci redakcji, opowiadali, jak to jest na dole. Jak im prze\u0142o\u017ceni ka\u017c\u0105 \u0142ama\u0107 przepisy, jak przewieszaj\u0105 czujniki metanu, jak do kopalni zje\u017cd\u017caj\u0105 z dusz\u0105 na ramieniu, bo czuj\u0105 si\u0119, \u017ce s\u0105 wysy\u0142ani na \u015bmier\u0107. \u2013 Codziennie gnaj\u0105 nas na \u015bmier\u0107! \u2013 p\u0142aka\u0142 anonimowy g\u00f3rnik w kt\u00f3rej\u015b ze stacji radiowych. Tak opowiadano o pracy pod ziemi\u0105. Polska to kupowa\u0142a. Prokuratura zaapelowa\u0142a, gwarantuj\u0105c pe\u0142n\u0105 anonimowo\u015b\u0107, o informacje o rozkazach \u0142amania przepis\u00f3w i wskazanie tych, kt\u00f3rzy wysy\u0142aj\u0105 g\u00f3rnik\u00f3w na \u015bmier\u0107. Nikt si\u0119 nie zg\u0142osi\u0142. Okaza\u0142o si\u0119 te\u017c, \u017ce pokazany w telewizji metanomierz, kt\u00f3ry wskazywa\u0142 zatrwa\u017caj\u0105c st\u0119\u017cenie gazu, nie jest urz\u0105dzeniem u\u017cywanym w kopalni Wujek \u2013 \u015al\u0105sk.<\/p>\n
\nZjazd z Kojem, cho\u0107 kilka ju\u017c mia\u0142em za sob\u0105, pami\u0119tam szczeg\u00f3lnie. Nie chodzi nawet o to, \u017ce 200 metrow\u0105 \u015bcian\u0119 pokonywa\u0142em na kolanach i \u0142okciach. Kombajn ci\u0105\u0142 tutaj 60 cm pok\u0142ad. Ale w\u0142a\u015bnie w tej \u015bcianie, 700 m pod ziemi\u0105, Koj wyt\u0142umaczy\u0142 mi, co to jest g\u00f3rnicze szcz\u0119\u015bcie, kt\u00f3rego \u017cyczy\u0142 kolegom na po\u017cegnanie. M\u0142odszym podawa\u0142 r\u0119k\u0119, innych serdeczniej \u015bciska\u0142. Z jednej strony kombajn kroi\u0142 \u015bcian\u0119 \u2013 z drugiej\u00a0 obudowa, za kt\u00f3r\u0105 szed\u0142 zawa\u0142. Puszka ze stali i w\u0119gla. Sceneria niesamowita.\u00a0 Przynajmniej dla mnie.<\/p>\n