{"id":353,"date":"2013-04-15T15:59:07","date_gmt":"2013-04-15T13:59:07","guid":{"rendered":"http:\/\/dziadul.blog.polityka.pl\/?p=353"},"modified":"2013-04-15T15:59:42","modified_gmt":"2013-04-15T13:59:42","slug":"od-thatcher-do-buzka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/2013\/04\/15\/od-thatcher-do-buzka\/","title":{"rendered":"Od Thatcher do Buzka"},"content":{"rendered":"<p><strong>W pami\u0119tnych czasach najazdu naszych g\u00f3rnik\u00f3w na Warszaw\u0119 \u2013 tu i \u00f3wdzie s\u0142ycha\u0107 by\u0142o t\u0119skne westchnienia do metod Pani Ma\u0142gosi (za Janem Wr\u00f3blem \u2013 \u201e\u015aniadanie Mistrz\u00f3w\u201d), kt\u00f3ra tward\u0105 r\u0119k\u0105 rozprawi\u0142a si\u0119 ze strajkuj\u0105cymi g\u00f3rnikami brytyjskim<\/strong>.<\/p>\n<p>Do dzisiaj pami\u0119\u0107 o jej bezkompromisowych poczynaniach jest w wielu sercach nienawistnie zachowana, tak \u017ce na wie\u015b\u0107 o jej \u015bmierci na ulicach Londynu jak i nieco bardziej oddalonej angielskiej prowincji \u2013 strzela\u0142y korki szampan\u00f3w.<!--more-->Jeszcze teraz w by\u0142ych zag\u0142\u0119biach w\u0119glowych &#8211; whisky leje si\u0119 strumieniami. A okrutna Ma\u0142gosia pochowana zostanie z wojskowymi honorami 17. kwietnia. W przysz\u0142ym roku minie 30 lat od wybuchu protestu \u2013 najg\u0142o\u015bniejszego strajku g\u00f3rniczego XX wieku.<\/p>\n<p>Filozofia konserwatywnego rz\u0105du Margaret Thatcher by\u0142a jasna: musimy odpu\u015bci\u0107 sobie w\u0119giel, cho\u0107 przez wieki by\u0142 podpor\u0105 pot\u0119gi Wielkiej Brytanii. Gospodarka rynkowa nie uznaje bowiem historycznych sentyment\u00f3w.<\/p>\n<p>Reform\u0119 thatcherowsk\u0105 pr\u00f3buje si\u0119 dzisiaj zderza\u0107 z polsk\u0105 restrukturyzacj\u0105 g\u00f3rnictwa w latach 1998 \u2013 2002, prowadzon\u0105 przez rz\u0105d Jerzego Buzka (1997 \u2013 2001). Por\u00f3wnania zawsze nios\u0105 ze sob\u0105 ryzyko uproszcze\u0144, cho\u0107 pr\u00f3bowa\u0107 warto.<\/p>\n<p>Dzisiaj w Wielkiej Brytanii zosta\u0142o ok. 6 tys. g\u00f3rnik\u00f3w (tyle, co w dw\u00f3ch naszych kopalniach), fedruj\u0105cych rocznie ok. 18 mln ton w\u0119gla.\u00a0 Brytyjska energetyka prawie w 35. proc. oparta jest na w\u0119glu \u2013 st\u0105d te\u017c jego poka\u017any import, przekraczaj\u0105cy 30 mln ton rocznie. U nas pracuje 113 tys. g\u00f3rnik\u00f3w (razem z podlubelsk\u0105 \u201eBogdank\u0105\u201d), a wydobycie w ub. r. si\u0119gn\u0119\u0142o 79 mln ton (z czego 8 mln ton \u2013 \u201eBogdanka\u201d). Polska z w\u0119gla kamiennego produkuje ponad 50 proc. energii \u2013 z kolei jego import osi\u0105gn\u0105\u0142 w 2012 r. ponad 10 mln ton.<\/p>\n<p>Strajk na Wyspach rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 w marcu 1984 r. i trwa\u0142 rok. Brytyjskie g\u00f3rnictwo wydobywa\u0142o w\u00f3wczas 90 mln ton w\u0119gla i zatrudnia\u0142o 180 tys. os\u00f3b w 170 kopalniach (z kt\u00f3rych trzy czwarte przynosi\u0142o straty).\u00a0 Program naprawczy Pa\u0144stwowego Zarz\u0105du Kopal\u0144 przewidywa\u0142 ograniczenie zatrudnienia do 1988 r. o 64 tys. i zmniejszenie wydobycia &#8211; do 25 mln ton. G\u00f3rnikom zaproponowano odprawy \u2013 \u015brednio 1 tys. funt\u00f3w za ka\u017cdy przepracowany rok.\u00a0 Na takie dictum Artur Scargill, przewodz\u0105cy Krajowemu Zawi\u0105zkowi G\u00f3rnik\u00f3w, hukn\u0105\u0142 pi\u0119\u015bci\u0105 w st\u00f3\u0142 i wyprowadzi\u0142 ludzi na ulice. Wra\u017ce kr\u0119gi dyplomatyczne przypi\u0119\u0142y mu w\u00f3wczas \u0142atk\u0119 lewackiego prowokatora, a na dodatek marksisty.\u00a0 W ka\u017cdym razie uda\u0142o mu si\u0119 w apogeum strajku zagrza\u0107 do boju 140 tys. g\u00f3rnik\u00f3w. Protestuj\u0105cy odrzucili reform\u0119: domagali si\u0119 dotacji pa\u0144stwowych do g\u00f3rnictwa i zaniechania prywatyzacji!<\/p>\n<p>No\u015bne has\u0142a, ch\u0119tnie kupowane pod ka\u017cd\u0105 szeroko\u015bci\u0105 \u015bwiata \u2013 wtedy sta\u0142y si\u0119 nad wyraz czytelne: aby uratowa\u0107 g\u00f3rnictwo w dotychczasowej pa\u0144stwowej pot\u0119dze &#8211; najpierw nale\u017ca\u0142o obali\u0107 Thatcher i jej konserwatywny rz\u0105d.<br \/>\nAle rz\u0105d \u017belaznej Damy by\u0142 na to przygotowany.\u00a0 Zak\u0142ady energetyczne i przemys\u0142owe mia\u0142y 50 mln ton zapas\u00f3w w\u0119gla. Coraz wi\u0119ksze znaczenie w bilansie energetycznym zyskiwa\u0142a ropa naftowa i gaz ziemny ze z\u0142\u00f3\u017c Morza P\u00f3\u0142nocnego. Rozwija\u0142a si\u0119 energetyka atomowa, a braki w\u0119gla zast\u0119powano importowanym surowcem \u2013 w tym z Polski.\u00a0 Polityka eksportowa PRL mia\u0142a gdzie\u015b sentymenty dla Scargilla i wyspiarskiej g\u00f3rniczej braci.<\/p>\n<p>Strajk kruszy\u0142 si\u0119 w zderzeniu z tward\u0105 polityk\u0105 Thatcher, a 9 marca 1985 r. jego organizatorzy wywiesili bia\u0142\u0105 flag\u0119. Wcze\u015bniej zatrzymano wydobycie w 130 kopalniach, co zmniejszy\u0142o o 75 proc. brytyjsk\u0105 produkcj\u0119 w\u0119gla.<br \/>\nW trakcie strajku aresztowano (zatrzymano) blisko 12 tys. g\u00f3rnik\u00f3w. Prawie 5 tys. z nich stan\u0119\u0142o przed s\u0105dami \u2013 wi\u0119kszo\u015b\u0107 skazano, w tym ponad 200 os\u00f3b na kary powy\u017cej jednego roku wi\u0119zienia. Oko\u0142o tysi\u0105ca g\u00f3rnik\u00f3w zosta\u0142o wyrzuconych dyscyplinarnie z pracy. Wymienia si\u0119 dziewi\u0119\u0107 ofiar \u015bmiertelnych: cztery w starciach z policj\u0105, trzy zasypane w tzw. biedaszybach \u2013 zanotowano te\u017c dwa samob\u00f3jstwa. Straty finansowe strajku oszacowano na 1,65 mld funt\u00f3w! Po strajku rozpocz\u0119to proces restrukturyzacji g\u00f3rnictwa \u2013 pod koniec lat 80. pracowa\u0142o 80 kopal\u0144, w latach 90. ju\u017c tylko 16 \u2013 dzisiaj jeszcze mniej. Wszystkie zosta\u0142y sprywatyzowane.<\/p>\n<p>Polskie g\u00f3rnictwo w 1997 r. (a wi\u0119c tu\u017c przed reform\u0105) prezentowa\u0142o si\u0119 tak: wydobycie \u2013 138 mln ton, zatrudnienie 244 tys., straty \u2013 blisko 14 mld z\u0142! Do ko\u0144ca 2002 r. z kopalniami rozsta\u0142o si\u0119 dobrowolnie 103 tys. os\u00f3b. Poszli na emerytury lub skorzystali z r\u00f3\u017cnych form pakietu socjalnego &#8211; by\u0142y w nim m.in. jednorazowe odprawy, a g\u00f3rnicy z nich korzystaj\u0105cy dostawali na r\u0119k\u0119 37 tys. z\u0142. Ca\u0142kowicie lub cz\u0119\u015bciowo (przez po\u0142\u0105czenie z innymi) zlikwidowano 23 kopalnie. W sumie reforma kosztowa\u0142a 2 mld z\u0142. Pieni\u0105dze po\u017cyczy\u0142 nam Bank \u015awiatowy.<\/p>\n<p>Po tych zabiegach i darowaniu (po raz kolejny) d\u0142ug\u00f3w &#8211; g\u00f3rnictwo zacz\u0119\u0142o wychodzi\u0107 na plus. Niestety ten plus \u2013 jak ubieg\u0142oroczny zysk netto w wysoko\u015bci 1,4 mld z\u0142 \u2013 zawdzi\u0119czamy tylko wysokim cenom w\u0119gla na \u015bwiecie. Od ubieg\u0142ego roku spadaj\u0105 \u2013 b\u0119dzie wi\u0119c du\u017co du\u017co gorzej. W ka\u017cdym razie przeprowadzili\u015bmy reform\u0119 bez strajk\u00f3w, ulicznych bijatyk, zamykania w wi\u0119zieniach i &#8211; bez ofiar. W Wielkiej Brytanii w\u0119giel (i g\u00f3rnicy) straci\u0142 polityczne znaczenie.<\/p>\n<p>U nas sny o niegdysiejszej pot\u0119dze s\u0105 t\u0119sknie \u015bnione prawie co noc. Nie bez kozery. Kiedy s\u0142yszy si\u0119 o budowie nowych kopal\u0144 lub odbudowie zlikwidowanych, to trudno nie zada\u0107 pytania: czy nasze, w miar\u0119 cywilizacyjne, rozstanie z g\u00f3rnictwem \u2013 nie by\u0142o zbyt pochopne?! Ale o dalszych perspektywach g\u00f3rnictwa nie powinno ju\u017c decydowa\u0107 pa\u0144stwo \u2013 tylko prywatni inwestorzy.<\/p>\n<p>Je\u017celi chc\u0105, to niech kopi\u0105.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W pami\u0119tnych czasach najazdu naszych g\u00f3rnik\u00f3w na Warszaw\u0119 \u2013 tu i \u00f3wdzie s\u0142ycha\u0107 by\u0142o t\u0119skne westchnienia do metod Pani Ma\u0142gosi (za Janem Wr\u00f3blem \u2013 \u201e\u015aniadanie Mistrz\u00f3w\u201d), kt\u00f3ra tward\u0105 r\u0119k\u0105 rozprawi\u0142a si\u0119 ze strajkuj\u0105cymi g\u00f3rnikami brytyjskim. Do dzisiaj pami\u0119\u0107 o jej bezkompromisowych poczynaniach jest w wielu sercach nienawistnie zachowana, tak \u017ce na wie\u015b\u0107 o jej \u015bmierci [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/353"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=353"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/353\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":357,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/353\/revisions\/357"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=353"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=353"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=353"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}