W dorocznych marszrutach Ruchu Autonomii \u015al\u0105ska (RA\u015a) \u2013 w sobot\u0119 (13. lipca) przesz\u0142a 7. manifestacja \u2013 niezmiennie intryguje mnie pytanie: sk\u0105d u autonomist\u00f3w tak osobliwy dystans, \u017ceby nie powiedzie\u0107 obrzydzenie – do polskiej flagi?Przecie\u017c to Polska 15 lipca 1920 r. zgodzi\u0142a si\u0119 na autonomi\u0119 \u015al\u0105ska i to Polska w\u0142a\u015bnie (ewentualnie) b\u0119dzie decydowa\u0107 o dalszym statusie regionu ju\u017c w XXI wieku. Wypada\u0142oby w jej kierunku pomacha\u0107 przynajmniej jedn\u0105 bia\u0142o \u2013 czerwon\u0105 fan\u0105.<\/p>\n
Z wdzi\u0119czno\u015bci.\u00a0 Albo cho\u0107by tylko dyplomatycznie. Albo nawet dla zamydlenia oczu. A tu \u2013 nic! Znowu same \u017c\u00f3\u0142to \u2013 niebieskie barwy (przedwojennego autonomicznego wojew\u00f3dztwa \u015bl\u0105skiego) jakby autonomi\u015bci sun\u0119li marszowym krokiem po Ksi\u0119\u017cycu lub wulkanicznym pejza\u017cu Marsa.\u00a0Cho\u0107 tym razem ra\u017any rytm wybijany werblami nie nasuwa\u0142 wyobra\u017ani scen z pami\u0119tnego \u201eKabaretu\u201d. A mo\u017ce pojemna jak worek bez dna wyobra\u017ania przyswoi\u0142a ju\u017c ubieg\u0142oroczne obrazy i zwyczajnie machn\u0119\u0142a r\u0119k\u0105.<\/p>\n
W\u0142a\u015bnie brak odniesienia do narodowych symboli kraju, w kt\u00f3rym rzecz si\u0119 dzieje –\u00a0 zastanawia mnie . To, \u017ce lider autonomist\u00f3w, Jerzy Gorzelik, nie wywiesza\u00a0 polskiej flagi w narodowe \u015bwi\u0119ta (nie czyni\u0142 tego nawet jak by\u0142 wicemarsza\u0142kiem wojew\u00f3dztwa \u015bl\u0105skiego) \u2013 rozumiem. Za obaw\u0119, \u017ce na jego podniebnym pi\u0119trze zostanie obsrana przez\u00a0 go\u0142\u0119bie \u2013 wielki szacun.<\/p>\n
Ostentacyjne odcinanie si\u0119 od polsko\u015bci \u2013 traktuj\u0119 jako przejaw wolno\u015bci i demokracji zarazem, co jest jawnym zaprzeczeniem twierdzenia, i\u017c \u015al\u0105zacy s\u0105 gn\u0119bieni, \u017cyj\u0105 pod pantoflem warszawskiej Centrali i niczego im nie wolno. Wolny cz\u0142owiek w wolnym pa\u0144stwie.<\/p>\n
Tylko kolejnej autonomii, kt\u00f3ra ma si\u0119 zi\u015bci\u0107 (wed\u0142ug plan\u00f3w autonomist\u00f3w) ju\u017c\u00a0 w 2020 r., RA\u015a \u017c\u0105da nie od abstrakcyjnego bytu, tylko od symbolicznej bia\u0142o \u2013 czerwonej. Kto mia\u0142by za\u0142atwi\u0107 spraw\u0119 butnym marzycielom, skoro traktuj\u0105 potencjalnego interlokutora zwyczajnie \u201e z buta\u201d ?<\/p>\n
Przypomnijmy: 15 lipca 1920 r. Sejm Ustawodawczy RP uchwali\u0142 ustaw\u0119 konstytucyjn\u0105 zawieraj\u0105c\u0105 \u201estatut organiczny wojew\u00f3dztwa \u015bl\u0105skiego\u201d. Polska nie mia\u0142a jeszcze swojej konstytucji \u2013 powsta\u0142a dopiero w marcu 1921 r. \u2013 i raczkowa\u0142a jako niepodleg\u0142e pa\u0144stwo, ale b\u0142yskawicznie przygotowa\u0142a konstytucj\u0119 dla \u015al\u0105ska. Mia\u0142a gest nadaj\u0105c regionowi status autonomii. Jego g\u0142\u00f3wnymi atrybutami mia\u0142 by\u0107 w\u0142asny Sejm i Skarb \u015al\u0105ski. Cho\u0107 takie wojew\u00f3dztwo jeszcze nie istnia\u0142o, a G\u00f3rny \u015al\u0105sk prawnie nale\u017ca\u0142 do Niemiec. Czeka\u0142 na plebiscyt, w kt\u00f3rym ludno\u015b\u0107 mia\u0142a opowiedzie\u0107 si\u0119 za Niemcami lub Polsk\u0105.<\/p>\n
Autonomia wystartowa\u0142a dopiero w po\u0142owie 1922 r. po obj\u0119ciu przez Polsk\u0119 w\u0142adzy nad przydzielon\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 G\u00f3rnego \u015al\u0105ska. Dzisiaj zarzuca si\u0119 II RP, \u017ce potem robi\u0142a wszystko, aby autonomi\u0119 \u015al\u0105ska ograniczy\u0107, a nawet znie\u015b\u0107, ale jako\u015b\u0107 doczo\u0142ga\u0142a si\u0119 do wrze\u015bnia 1939 r. Przesta\u0142a funkcjonowa\u0107 wraz z w\u0142\u0105czeniem \u015al\u0105ska do III Rzeszy, a formalnie zlikwidowa\u0142 j\u0105 dekret Krajowej Rady Narodowej z maja 1945 r.<\/p>\n
RA\u015a ruszy\u0142 w 1990 r. z has\u0142ami skopiowania przedwojennej autonomii. Poniewa\u017c by\u0142y to idee przewa\u017cnie utopijne, staro\u015bwieckie i nijak nie przystaj\u0105ce do wsp\u00f3\u0142czesnej rzeczywisto\u015bci – Ruch uleg\u0142 marginalizacji. Czeka\u0142 na swojego cz\u0142owieka. Prawie z niebytu wyci\u0105gn\u0105\u0142 go kilka lat temu Jerzy Gorzelik. Wytyczy\u0142 cele \u2013 autonomia w 2020 r., a po\u00a0 drodze m.in. uznanie narodowo\u015bci \u015bl\u0105skiej i \u015bl\u0105skiego j\u0119zyka.<\/p>\n
Awangardowe zap\u0119dy zaowocowa\u0142y dobrym wynikiem w wyborach samorz\u0105dowych 2010 r. (ponad 120 tys. g\u0142os\u00f3w i 3 radnych w Sejmiku \u015al\u0105skim) i wej\u015bciem Gorzelika do zarz\u0105du wojew\u00f3dztwa. RA\u015a dosta\u0142 w\u0142adz\u0119 m. in. nad histori\u0105, kultur\u0105 i edukacj\u0105 regionu. Kiedy\u015b powiedzianoby \u2013 otrzyma\u0142 w pacht nadbudow\u0119. W kwietniu br. autonomi\u015bci porzucili z hukiem koalicj\u0119 z PO i PSL \u2013 posz\u0142o w\u0142a\u015bnie o nadbudow\u0119. O histori\u0119, o czym wielokrotnie by\u0142a tu mowa, a konkretnie o kszta\u0142t wystawy historycznej w nowym Muzeum \u015al\u0105skim.<\/p>\n
St\u0105d sobotni (13 lipca) marsz by\u0142 wa\u017cny dla RA\u015a, bo po opuszczeniu koalicji s\u0142ycha\u0107 by\u0142o, \u017ce jest w stanie poobijanym, a przynajmniej po ci\u0119\u017ckich politycznych przej\u015bciach. Musia\u0142 wi\u0119c pokaza\u0107 swoj\u0105 si\u0142\u0119. Przeciwnicy autonomist\u00f3w doliczyli si\u0119 ok. 700 maszeruj\u0105cych w katowickim pochodzie, a zwolennicy \u2013 prawie 4 tys. (ubieg\u0142oroczny marsz mia\u0142 troch\u0119 ponad 3 tys. zwolennik\u00f3w).<\/p>\n
Nie to by\u0142o wa\u017cne.<\/p>\n
Wa\u017cne by\u0142o i jest nadal zrozumienie, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w \u015al\u0105ska, w tym rdzenni \u015al\u0105zacy, nie chc\u0105 jakiego\u015b solowego dystansu wobec Polski. Nawet najmniejszego. Trzeba by\u0142o zmieni\u0107 taktyk\u0119 i przewietrzy\u0107 ideologi\u0119.<\/p>\n
W finale autonomicznego pochodu Jerzy Gorzelik przemawia\u0142, niczym wizjonerski m\u0105\u017c stanu: \u201eDomagamy si\u0119 przywr\u00f3cenia autonomii w zmienionej, dostosowanej do wymog\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci postaci. By\u0107 mo\u017ce tym razem silniejszy nacisk b\u0119dzie po\u0142o\u017cony na ten element naszego przes\u0142ania, kt\u00f3ry m\u00f3wi o prawie do autonomii wszystkich region\u00f3w Rzeczpospolitej\u201d.<\/p>\n
Dlatego najbli\u017cszym celem RA\u015a nie jest ju\u017c Autonomia \u015al\u0105ska\u2019 2020, ale stworzenie \u201eog\u00f3lnopolskiego ruchu spo\u0142ecznego na rzecz regionalizacji, na rzecz autonomii regionalnej\u201d. Autonomiczne Mazowsze, Wielkopolska, Ma\u0142opolska, Pomorze, Podlasie, Podkarpacie itd. \u2013 walczcie o swoje!\u00a0 Ogarnijcie wzrokiem szeroko, a\u017c po horyzont, pi\u0119kn\u0105 wizj\u0119, kt\u00f3r\u0105 przesy\u0142aj\u0105 wam wasi bracia prekursorzy \u2013 \u015bl\u0105scy autonomi\u015bci.<\/p>\n
A Warszawa?<\/p>\n
To samotna wyspa w Polsce niezale\u017cnych region\u00f3w. Parastolica od spraw zagranicznych, wojska, policji ju\u017c niekoniecznie, i wsp\u00f3lnej waluty. Kopia szcz\u0119\u015bliwego tworu Tomasa Morusa \u2013 ni mniej ni wi\u0119cej. Zreszt\u0105 \u2013 mo\u017ce tego nie ogarniam i st\u0105d ironiczny sceptycyzm. Mo\u017ce kto\u015b kupi tak\u0105 wizj\u0119 \u2013 map\u0119 drogow\u0105 doj\u015bcia RA\u015a do upragnionej autonomii \u2013 czas poka\u017ce.<\/p>\n
Jednak na mego nosa: je\u015bli w marszach przysz\u0142ych autonomist\u00f3w ma\u0142opolskich, podlaskich, mazowieckich czy jakichkolwiek innych zabraknie bia\u0142o \u2013 czerwonej fany, to wszystkie wizje raczej wezm\u0105 w \u0142eb. A to oznacza koniec RA\u015a w \u015bl\u0105skim mateczniku.<\/p>\n
Bo najprawdopodobniej na pospolite pytanie: \u201dKto ty jeste\u015b?\u201d \u2013 pospolity \u015bl\u0105ski bajtlik wci\u0105\u017c odpowie: \u201dPolak ma\u0142y\u201d.<\/p>\n
I tak niech zostanie. Amen.<\/p>\n
Jan Dziadul: \u015aleper, winien jestem przeprosiny za poprzedni wpis, przy kt\u00f3rym na g\u0142\u00f3wnej stronie nie pojawia\u0142y si\u0119 komentarze<\/strong>.\u00a0S\u0105 ju\u017c, ale w archiwum. Musztarda po obiedzie. Wyt\u0142umaczono mi, \u017ce to jaki\u015b chochlik internetowy, kt\u00f3ry mo\u017ce ju\u017c wi\u0119cej nie zago\u015bci. Serdeczno\u015bci – r\u00f3wnie\u017c dla zak 1953, Adama 2222 i Luap.<\/strong><\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" W dorocznych marszrutach Ruchu Autonomii \u015al\u0105ska (RA\u015a) \u2013 w sobot\u0119 (13. lipca) przesz\u0142a 7. manifestacja \u2013 niezmiennie intryguje mnie pytanie: sk\u0105d u autonomist\u00f3w tak osobliwy dystans, \u017ceby nie powiedzie\u0107 obrzydzenie – do polskiej flagi?<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/410"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=410"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/410\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":412,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/410\/revisions\/412"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=410"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=410"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=410"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}