{"id":45,"date":"2009-11-29T22:50:06","date_gmt":"2009-11-29T21:50:06","guid":{"rendered":"http:\/\/dziadul.blog.polityka.pl\/?p=45"},"modified":"2009-11-29T22:50:06","modified_gmt":"2009-11-29T21:50:06","slug":"smutna-barbara","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/2009\/11\/29\/smutna-barbara\/","title":{"rendered":"Smutna Barbara"},"content":{"rendered":"

Poruszy\u0142a mnie \u015bmier\u0107 g\u00f3rnika w kopalni Zofi\u00f3wka w Jastrz\u0119biu. Zbulwersowa\u0142 – raport Wy\u017cszego Urz\u0119du G\u00f3rniczego o wrze\u015bniowej tragedii w kopalni Wujek \u2013 \u015al\u0105sk, w kt\u00f3rej zgin\u0119\u0142o lub zmar\u0142o od odniesionych ran 20 g\u00f3rnik\u00f3w. <\/strong><\/p>\n

Dla wielu g\u00f3rniczych rodzin smutna nadchodzi Barb\u00f3rka. Ale te\u017c wielu osobom z kopalnianych i sp\u00f3\u0142kowych \u015bwiecznik\u00f3w \u015bwi\u0105teczny kufel piwa powinien wyj\u0105tkowo\u00a0 gorzko smakowa\u0107. W Zofi\u00f3wce, w ostatni pi\u0105tek, 900 m pod ziemi\u0105, dwaj g\u00f3rnicy przyci\u015bni\u0119ci zostali sekcj\u0105 obudowy do przeno\u015bnika. Zmar\u0142 g\u00f3rnik sekcyjny, jego kolega \u2013 \u015blusarz zosta\u0142 ci\u0119\u017cko ranny. W tym roku to 38. \u015bmiertelna ofiara w g\u00f3rnictwie, w tym 36. w kopalniach w\u0119gla kamiennego. Pod koniec wrze\u015bnia by\u0142em w tej \u015bcianie w Zofi\u00f3wce. Niski pok\u0142ad, st\u0105d zastosowano, po raz pierwszy po latach, technologi\u0119 strugow\u0105. Tu akurat pracowa\u0142o najnowocze\u015bniejsze z mo\u017cliwych, wyrafinowane niemieckie urz\u0105dzenie. Zrobiono wszystko, aby z fedrunku wyci\u0105gn\u0105\u0107 ludzi. Wydobycie zarz\u0105dzane jest z pozycji komputera. A jednak. Kto ich wys\u0142a\u0142 lub po co byli w tym miejscu, w kt\u00f3rym \u2013 ju\u017c si\u0119 g\u0142o\u015bno m\u00f3wi \u2013 nie powinni by\u0107?<\/p>\n

Mo\u017ce wtedy rozmawia\u0142em z nimi pod ziemi\u0105? Mo\u017ce to z ich strony pada\u0142o Szcz\u0119\u015b\u0107 Bo\u017ce, a z mojej \u017cyczenia g\u00f3rniczego szcz\u0119\u015bcia na t\u0119 szycht\u0119 i na ka\u017cd\u0105 inn\u0105. G\u00f3rnicy m\u00f3wili wtedy \u2013 maj\u0105c w pami\u0119ci tragedi\u0119 w kopalni Wujek \u2013 \u015al\u0105sk \u2013 \u017ce nie s\u0105 idiotami i nie zrobi\u0105 niczego, co zagra\u017ca\u0142oby ich \u017cyciu. C\u00f3\u017c, \u015bw. Barbara zaprosi\u0142a przed imieninami kolejnego hajera do swojego \u015bwi\u0105tecznego sto\u0142u. A b\u0142agano j\u0105 przecie\u017c, \u017ceby w tym roku da\u0142a ju\u017c sobie spok\u00f3j.<\/p>\n

Dzie\u0144 wcze\u015bniej WUG przedstawi\u0142 wyniki bada\u0144 przyczyn katastrofy w Wujku \u2013 \u015al\u0105sku. S\u0105 zdumiewaj\u0105ce i wstrz\u0105saj\u0105ce. W strefie zagro\u017cenia, gdzie powinno pracowa\u0107 (g\u00f3ra) trzech g\u00f3rnik\u00f3w \u2013 by\u0142o ich siedmiu. Wszyscy zgin\u0119li. Z kolei w strefie t\u0105pa\u0144 nie powinno by\u0107 nikogo. By\u0142o 23 \u2013 5 zgin\u0119\u0142o. Do tej pory zbadano trzy czwarte urz\u0105dze\u0144, kt\u00f3re w\u00f3wczas pracowa\u0142y w tragicznym miejscu. By\u0142y w fatalnym stanie technicznym. Nie spe\u0142nia\u0142y wymog\u00f3w ognioszczelno\u015bci, nie mia\u0142y obud\u00f3w przeciwwybuchowych. Iskrzy\u0107 mog\u0142y tak\u017ce kable i z\u0142\u0105cza. Wybuch\u0142 metan, a przemieszczaj\u0105cy si\u0119 p\u0142omie\u0144 zapali\u0142 py\u0142 w\u0119glowy. Ustalono, \u017ce py\u0142 nie by\u0142 neutralizowany zgodnie ze sztuk\u0119 g\u00f3rnicz\u0105. Gdyby wybuch\u0142 jeszcze w\u0119glowy py\u0142, to jego skutki by\u0142yby tragiczniejsze od eksplozji gazu. W tym przypadku kilkudziesi\u0119ciu pracuj\u0105cych na dole mia\u0142o to wymarzone i wymodlone g\u00f3rnicze szcz\u0119\u015bcie. Nie ustalono jeszcze sk\u0105d nagle pojawi\u0142a si\u0119 wybuchowa ilo\u015b\u0107 metanu.
\nWkurzaj\u0105ce, dos\u0142ownie, jest to, \u017ce ten raport przypomina \u2013 w du\u017cym stopniu \u2013 ustalenia po katastrofie w kopalni Halemba w Rudzie \u015al\u0105skiej (21 listopada 2006 r.), w kt\u00f3rej pod ziemi\u0105 zgin\u0119\u0142o 23 g\u00f3rnik\u00f3w. Za przyczynienie si\u0119 do ich \u015bmierci oskar\u017cono 18 os\u00f3b. Stoj\u0105 przed S\u0105dem Okr\u0119gowym w Gliwicach. Po raz pierwszy pracodawcom g\u00f3rniczym, i osobom odpowiedzialnym za bezpieczn\u0105 prac\u0119, zarzucono umy\u015blne doprowadzenie do katastrofy. Wiedzieli o mo\u017cliwo\u015bci wybuchu metanu, ale nie przerwali prac pod ziemi\u0105 \u2013 odwrotnie: rozkazywali je przyspieszy\u0107 i fa\u0142szowali wyniki pomiar\u00f3w. W Wujku \u2013 \u015al\u0105sku nie musia\u0142o by\u0107 tak samo, ale g\u00f3rniczy nadz\u00f3r musia\u0142 wiedzie\u0107 o tragicznym stanie urz\u0105dze\u0144. Na dole oznacza to to samo, co fedrowanie z zapalonym papierosem w ustach.<\/p>\n

Oskar\u017cenie w sprawie Halemby by\u0142o mo\u017cliwe, bo o\u017cywiony wreszcie zosta\u0142 art. 220 kodeksu karnego – m\u00f3wi o indywidualnej odpowiedzialno\u015bci os\u00f3b odpowiedzialnych za bhp, kt\u00f3re dopu\u015bci\u0142y si\u0119\u00a0 nara\u017cenia pracownika na utrat\u0119 \u017cycia lub ci\u0119\u017ckie uszkodzenie cia\u0142a. Oznacza to, \u017ce przest\u0119pstwo zosta\u0142o pope\u0142nione, cho\u0107 do wypadku nie dosz\u0142o. Nie by\u0142o wybuchu metanu, niczego, a g\u00f3rnicy po szychcie wzi\u0119li premi\u0119 i poszli na piwo. Ale by\u0142o przest\u0119pstwo. Analogii do tego gro\u017anego, ale rzadko u\u017cywanego paragrafu, mo\u017cna szuka\u0107 w prowadzeniu samochodu po alkoholu.<\/p>\n

I jeszcze z innego powodu ten artyku\u0142 jest wa\u017cny \u2013 zastosowano go w Halembie, nie wyobra\u017cam sobie, a by t\u0105 droga nie poszli \u015bledczy w sprawie Wujka \u2013 \u015al\u0105ska. Chodzi o to, \u017ce ten przepis pozwala na poszukiwanie winnych od do\u0142u do g\u00f3ry. Na posuwanie si\u0119 krok po kroku w g\u00f3r\u0119 struktury organizacyjnej pracodawcy. W Halembie po tej czarnej drabinie uda\u0142o si\u0119 doj\u015b\u0107 od prostego pr\u00f3bobiorcy gazu i py\u0142u w\u0119glowego po dyrektora kopalni.<\/p>\n

Ale czy prawo, najsro\u017csze nawet, jest w stanie wymusi\u0107 procedury bezpiecznej pracy? Prawie w tym samym czasie, kiedy u nas na wokand\u0119 wchodzi\u0142a tragedia Helemby, prokuratura we w\u0142oskim Turynie oskar\u017cy\u0142a dyrektora walcowni koncernu Thyssen \u2013 Krupp o umy\u015blne zab\u00f3jstwo siedmiu pracownik\u00f3w. To by\u0142 precedensowy zarzut w europejskich systemach prawa. Bowiem w\u0142oskie organy wymiaru sprawiedliwo\u015bci po raz pierwszy potraktowa\u0142y ofiary \u015bmiertelne wypadk\u00f3w w pracy, jak ofiary zab\u00f3jstwa. Kr\u00f3tko: dyrektorowi walcowni i kilku jego podw\u0142adnym zarzucono rozmy\u015blne oszcz\u0119dzanie na bezpiecze\u0144stwie pracy, aby poprawi\u0107 wynik ekonomiczny firmy. Kiedy zapali\u0142 si\u0119 jeden z silnik\u00f3w walcarki, to okaza\u0142o si\u0119, \u017ce ga\u015bnice s\u0105\u00a0 puste, cho\u0107 mia\u0142y aktualne atesty. Nie dzia\u0142a\u0142 te\u017c system ostrzegania przed ogniem. Wykryto dziesi\u0105tki innych uchybie\u0144. Za to okresowe wyniki kontroli \u2013 wewn\u0119trznej i zewn\u0119trznej bhp \u2013 by\u0142y w najwi\u0119kszym porz\u0105dku.<\/p>\n

W polskim prawie nie jest mo\u017cliwe oskar\u017cenie o zab\u00f3jstwo os\u00f3b odpowiedzialnych za bezpieczn\u0105 prac\u0119. Nale\u017ca\u0142oby wykaza\u0107 win\u0119 umy\u015bln\u0105, a wi\u0119c bezpo\u015bredni zamiar zab\u00f3jstwa. W Turynie wniesiono bezprecedensowe oskar\u017cenie pokazuj\u0105ce, \u017ce zmienia si\u0119 podej\u015bcie do bezpiecze\u0144stwa pracy. Bo wydaje si\u0119, \u017ce w wielu firmach, u nas i w Europie, nast\u0105pi\u0142 powr\u00f3t do praktyk wczesnego kapitalizmu.<\/p>\n

Panowie g\u00f3rnicy! Smutna to b\u0119dzie dla wielu Barb\u00f3rka, ale Szcz\u0119\u015b\u0107 Bo\u017ce na przysz\u0142o\u015b\u0107. G\u00f3rniczego szcz\u0119\u015bcia \u017cycz\u0119.<\/p>\n

*******
\nSerdeczno\u015bci wielkie za wpisy, o II Rzeczpospolitej bez \u015al\u0105ska. Nat\u0142ok pracy i obowi\u0105zk\u00f3w rodzinnych spowodowa\u0142, \u017ce b\u0119d\u0119 do nich wraca\u0142 w kolejnych ods\u0142onach, z indywidualnymi uwagami. Teraz par\u0119 og\u00f3lnych spostrze\u017ce\u0144. Ciesz\u0119 si\u0119, \u017ce historia wzbudza takie emocje. To dobrze, bo uczymy si\u0119 jej, podgl\u0105damy z r\u00f3\u017cnych punkt\u00f3w widzenia i miejsc, \u017ce opowiadamy sobie pokr\u0119cone \u017cyciorysy Polak\u00f3w, \u015al\u0105zak\u00f3w i Niemc\u00f3w. Z tych \u017cyciorys\u00f3w i r\u00f3\u017cnych \u015bl\u0105skich dr\u00f3g powsta\u0142a \u2013 przynajmniej dla mnie \u2013 obecna s\u00f3l tej ziemi. S\u00f3l mojego polskiego \u015al\u0105ska. Ale te\u017c mam pretensj\u0119 za j\u0119zyk dyskusji u\u017cywany w\u0142a\u015bnie w tym miejscu. Za straszenie. Bo wygl\u0105da na to, \u017ce jedni przeszukuj\u0105 histori\u0119 w poszukiwaniu niemieckiego prochu, a inni grzebi\u0105 za kosami, \u017ceby postawi\u0107 je na sztorc.<\/p>\n

Chcia\u0142bym, \u017ceby na\u00a0 \u015al\u0105sku nie pachnia\u0142o starym prochem i nie by\u0142o s\u0142ycha\u0107 odg\u0142osu wyklepywanych kos.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Poruszy\u0142a mnie \u015bmier\u0107 g\u00f3rnika w kopalni Zofi\u00f3wka w Jastrz\u0119biu. Zbulwersowa\u0142 – raport Wy\u017cszego Urz\u0119du G\u00f3rniczego o wrze\u015bniowej tragedii w kopalni Wujek \u2013 \u015al\u0105sk, w kt\u00f3rej zgin\u0119\u0142o lub zmar\u0142o od odniesionych ran 20 g\u00f3rnik\u00f3w. Dla wielu g\u00f3rniczych rodzin smutna nadchodzi Barb\u00f3rka. Ale te\u017c wielu osobom z kopalnianych i sp\u00f3\u0142kowych \u015bwiecznik\u00f3w \u015bwi\u0105teczny kufel piwa powinien wyj\u0105tkowo\u00a0 gorzko […]<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/45"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=45"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/45\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=45"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=45"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=45"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}