Kiedy w ubieg\u0142ym roku arcybiskup Wiktor Skworc – od jesieni 2011 r. metropolita katowicki, \u015al\u0105zak z dziada pradziada, powiedzia\u0142: \u201e\u017byjemy na \u015al\u0105sku, ale jeste\u015bmy Polakami\u201d \u2013 w niekt\u00f3rych mediach zawrza\u0142o, a ju\u017c osobliwie na internetowych forach wspieraj\u0105cych autonomist\u00f3w i szukaj\u0105cych, nierzadko maniakalnie, odr\u0119bno\u015bci etnicznej \u015al\u0105zak\u00f3w.<\/p>\n
Ko\u015bci\u00f3\u0142 opu\u015bci\u0142 \u015al\u0105zak\u00f3w! \u2013 to by\u0142y naj\u0142agodniejsze oceny.<\/p>\n
Zacz\u0119to te\u017c wr\u00f3\u017cy\u0107, \u017ce Skworc takimi propolskimi deklaracjami mo\u017ce powt\u00f3rzy\u0107 drog\u0119 kardyna\u0142a Augusta Hlonda, pierwszego biskupa katowickiego, w latach 1926 \u2013 1948 prymasa Polski.<\/p>\n
W\u0142a\u015bnie min\u0119\u0142a 65. rocznica \u015bmierci kardyna\u0142a Hlonda. Wcze\u015bniej Sejmik \u015al\u0105ski og\u0142osi\u0142 rok 2013 jego rokiem. Hlond – urodzony w robotniczej rodzinie pod koniec XIX wieku w pruskich Mys\u0142owicach \u2013 tak\u017ce stawia\u0142 znak r\u00f3wno\u015bci mi\u0119dzy \u015bl\u0105sko\u015bci\u0105 i polsko\u015bci\u0105. By\u0142 \u015al\u0105zakiem z polskim sercem i dusz\u0105. To nie wszystkim si\u0119 wtedy podoba\u0142o, a i dzisiaj jest cz\u0119sto kontestowane.<\/p>\n
August Hlond, salezjanin, zosta\u0142 w 1922 r. administratorem apostolskim w Katowicach. Ta cz\u0119\u015b\u0107 G\u00f3rnego \u015al\u0105ska, przyznana po plebiscycie Polsce, nale\u017ca\u0142a w\u00f3wczas do niemieckiej diecezji we Wroc\u0142awiu. Samodzielna diecezja katowicka utworzona pod koniec 1925 r. bez w\u0105tpienia wzmocni\u0142a pozycj\u0119 Polski na ziemiach od wiek\u00f3w zwi\u0105zanych z Czechami, Austri\u0105 i Prusami. Zachodnia granica diecezji by\u0142a tak\u017ce granic\u0105 pa\u0144stwow\u0105.<\/p>\n
W pierwszych dniach stycznia 1926 r. Hlond zosta\u0142 konsekrowany na katowickiego biskupa diecezjalnego, a pod koniec czerwca tego\u017c roku – a wi\u0119c tu\u017c po przewrocie majowym – by\u0142 ju\u017c arcybiskupem, metropolit\u0105 gnie\u017anie\u0144skim i pozna\u0144skim; oraz, oczywi\u015bcie, prymasem Polski. Rok p\u00f3\u017aniej podniesiony zosta\u0142 do godno\u015bci kardyna\u0142a.<\/p>\n
Pi\u0105\u0142 si\u0119 po szczeblach swojej kariery w kosmicznym niemal tempie, w czym bez w\u0105tpienia wspiera\u0142 go Achilles Ratti \u2013 od 1922 r. papie\u017c Pius XI.<\/p>\n
Panowie w sutannach poznali si\u0119 po I wojnie w Wiedniu, gdzie Hlond by\u0142 prowincja\u0142em selezja\u0144skiej prowincji austriacko \u2013 niemiecko \u2013 w\u0119gierskiej. Przyjacielskie relacje zosta\u0142y przypiecz\u0119towane w latach 1919 \u2013 1921, kiedy to Ratti piastowa\u0142 w Polsce funkcj\u0119 nuncjusza, a potem trzyma\u0142 nad Hlondem parasol ochronny w pe\u0142nych zgrzyt\u00f3w relacjach z niemieckimi ksi\u0119\u017cmi i wiernymi swojej diecezji, a tak\u017ce z niemieckimi hierarchami \u2013 za granic\u0105.<\/p>\n
Hlond by\u0142 zwolennikiem symetrycznego traktowania katolik\u00f3w: takie same prawa b\u0119d\u0105 mieli Niemcy w polskim Ko\u015bciele, jak Polacy w niemieckim. Ju\u017c w\u00f3wczas kr\u0105\u017cy\u0142y legendy o jego ubogim \u017cyciu i pracowito\u015bci. Jeszcze nie zaszkodzi\u0142 Ko\u015bcio\u0142owi ksi\u0105dz, kt\u00f3ry umar\u0142 z przepracowania! \u2013 mia\u0142 powiedzie\u0107.<\/p>\n
Nominacja na prymasa Polski, tu\u017c po przewrocie majowym, by\u0142a jednak niema\u0142ym zaskoczeniem. Prawdopodobnie przes\u0105dzi\u0142a o tym \u015bwiadomo\u015b\u0107 Piusa XI o dzielnicowych uprzedzeniach w kraju lepionym z ziem trzech pa\u0144stw zaborczych i podzia\u0142ach, kt\u00f3re musia\u0142y ujawni\u0107 si\u0119 po majowym przewrocie. M\u0142ody 45. letni hierarcha katowicki wydawa\u0142 si\u0119 w\u00f3wczas by\u0107 ponad polsko \u2013 polskimi podzia\u0142ami. By\u0142 cz\u0142owiekiem pogranicza, a wi\u0119c i kompromisu. Wiedzia\u0142 i czu\u0142, \u017ce nale\u017cy \u0142\u0105czy\u0107, a nie dzieli\u0107. Z roli pasterza, kt\u00f3ry zbiera wszystkie swoje owce w jednej owczarni – wywi\u0105za\u0142 si\u0119 znakomicie.<\/p>\n
Wojn\u0119 sp\u0119dzi\u0142 na zachodzie Europy \u2013 w lutym 1944 r. zosta\u0142 aresztowany przez gestapo, potem internowany. Z wojennego pobytu na Zachodzie czyni\u0142o mu si\u0119 zarzuty, ale jakie by\u0142yby losy \u201epolskiego \u015al\u0105zaka\u201d w okupowanym kraju?<\/p>\n
Do Polski wr\u00f3ci\u0142 latem 1945 r. i zacz\u0105\u0142 najwi\u0119ksze chyba dzie\u0142o swojego \u017cycia: ustanowienie polskiej administracji ko\u015bcielnej na poniemieckich Ziemiach Zachodnich. Pod podw\u00f3jnym ostrza\u0142em nie by\u0142o \u0142atwo – z jednej strony w\u015bciekali si\u0119 na niego hierarchowie niemieccy, z drugiej komuni\u015bci, kt\u00f3rzy nie uznawali jego nominacji na tych ziemiach.
\nNa ostatniej sesji Sejmiku \u015al\u0105skiego (21. pa\u017adziernika) po\u015bwi\u0119conej kardyna\u0142owi Hlondowi, arcybiskup Damian Zimo\u0144 (senior katowickiej archidiecezji) przypomnia\u0142, \u017ce to w\u0142a\u015bnie Hlond zaproponowa\u0142 w 1948 r. papie\u017cowi swojego nast\u0119pc\u0119 \u2013 biskupa lubelskiego Stefana Wyszy\u0144skiego.<\/p>\n
To, \u017ce \u015al\u0105zak Hlond by\u0142 wybitnym prymasem Polski w pierwszej po\u0142owie XX wieku – ma swoj\u0105 wsp\u00f3\u0142czesn\u0105, bardzo aktualn\u0105 wymow\u0119. Ten fakt historyczny nie jest zawieszony w pr\u00f3\u017cni. Podlega obiektywnym ocenom, stanowi wa\u017cki przyczynek do dyskusji, zamyka usta niekt\u00f3rym pieniaczom, a tak\u017ce tym, kt\u00f3rzy uwa\u017caj\u0105, \u017ce biednym, pokrzywdzonym, dupowatym \u015al\u0105zakom zawsze wiatr w oczy.<\/p>\n
Ta historia mog\u0142aby si\u0119 powt\u00f3rzy\u0107. Nie by\u0142oby \u017ale.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Kiedy w ubieg\u0142ym roku arcybiskup Wiktor Skworc – od jesieni 2011 r. metropolita katowicki, \u015al\u0105zak z dziada pradziada, powiedzia\u0142: \u201e\u017byjemy na \u015al\u0105sku, ale jeste\u015bmy Polakami\u201d \u2013 w niekt\u00f3rych mediach zawrza\u0142o, a ju\u017c osobliwie na internetowych forach wspieraj\u0105cych autonomist\u00f3w i szukaj\u0105cych, nierzadko maniakalnie, odr\u0119bno\u015bci etnicznej \u015al\u0105zak\u00f3w.<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/461"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=461"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/461\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":464,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/461\/revisions\/464"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=461"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=461"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=461"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}