{"id":47,"date":"2009-12-12T15:33:49","date_gmt":"2009-12-12T14:33:49","guid":{"rendered":"http:\/\/dziadul.blog.polityka.pl\/?p=47"},"modified":"2009-12-12T15:33:49","modified_gmt":"2009-12-12T14:33:49","slug":"slask-przeciw-wojnie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/2009\/12\/12\/slask-przeciw-wojnie\/","title":{"rendered":"\u015al\u0105sk przeciw wojnie"},"content":{"rendered":"<p><strong>13 grudnia 1981 r. \u2013 ta data ci\u0105gle wzbudza emocje. Weszliby, czy by nie weszli? Mo\u017cna by\u0142o unikn\u0105\u0107 wojny polsko \u2013 polskiej, czy te\u017c nie? Ale kiedy sta\u0142o si\u0119 to, co si\u0119 sta\u0142o, to trzeba zapyta\u0107: dlaczego najwi\u0119kszy op\u00f3r przeciwko stanowi wojennemu by\u0142 na \u015al\u0105sku? Od lat szukam na to odpowiedzi<\/strong>.<\/p>\n<p>W \u015bl\u0105skich kopalniach i hutach op\u00f3r zacz\u0119to stawia\u0107 ju\u017c w nocy z 12 na 13 grudnia. Dwa dni p\u00f3\u017aniej w kopalni Manifest Lipcowy w Jastrz\u0119biu \u2013 Zdroju pad\u0142y pierwsze, i zarazem krwawe, strza\u0142y w stanie wojennym. Najkrwawsze i najdramatyczniejsze wydarzenia rozegra\u0142y si\u0119 16 grudnia w Wujku w Katowicach: dziewi\u0119ciu zabitych g\u00f3rnik\u00f3w, dziesi\u0105tki rannych. A mimo tej tragedii, pokazuj\u0105cej, \u017ce w\u0142adze przed niczym si\u0119 nie cofn\u0105, z wielk\u0105 determinacj\u0105 strajkowa\u0142o pod ziemi\u0105 do 23 grudnia 1981 r. blisko dwa tysi\u0105ce g\u00f3rnik\u00f3w w kopalni Piast w Bieruniu.<\/p>\n<p>Z jakich powod\u00f3w robotniczy \u015al\u0105sk, postrzegany w PRL jako \u201eKatanga dobrobytu\u201d, powiedzia\u0142 tak dobitnie nie! ludowej w\u0142adzy? Patrz\u0105c na rozw\u00f3j sytuacji w Polsce po 13 grudnia 1981 r., to bez \u015bl\u0105skiego oporu stan wojenny by\u0142by \u2013 z punktu widzenia jego organizator\u00f3w \u2013 udany prawie od A do Z. Kraj \u017cy\u0142 w strachu, ale i w po\u017c\u0105danym dla w\u0142adz wojskowych spokoju. Tylko na \u015al\u0105sku wrza\u0142o!<\/p>\n<p>Czy to wrzenie mog\u0142o by\u0107 skutkiem przypadkowych zdarze\u0144? Bunt na Wujku zacz\u0105\u0142 si\u0119 w momencie, kiedy milicja w nocy rozbi\u0142a siekierami \u2013 na oczach wracaj\u0105cych z pracy g\u00f3rnik\u00f3w \u2013 drzwi do mieszkania Jana Ludwiczaka, przewodnicz\u0105cego kopalnianej Solidarno\u015bci. Du\u017ce g\u00f3rnicze osiedle widzia\u0142o, jak sponiewieranego cz\u0142owieka, nawet nie zwi\u0105zkowego szefa, ale ich s\u0105siada \u2013 bo zwi\u0105zkowe sympatie r\u00f3\u017cnymi tutaj chodzi\u0142y drogami \u2013 wlok\u0105 do milicyjnej nyski. I to robotnicze osiedle s\u0142ysza\u0142o rozpaczliwy krzyk c\u00f3rki Ludwiczaka: Chc\u0105 nas pozabija\u0107, tato!<\/p>\n<p>Ten incydent sta\u0142 si\u0119 zarzewiem sprzeciwu i w rezultacie doprowadzi\u0142 do tragicznych zdarze\u0144. Problem, kt\u00f3ry mnie nurtuje to to, czy wcze\u015bniej na \u015al\u0105sku nie zosta\u0142 dodatkowo przygotowany grunt pod krwaw\u0105 konfrontacj\u0119?<\/p>\n<p>Symptomatyczne w \u015bl\u0105skich wydarzeniach by\u0142o r\u00f3wnie\u017c to, \u017ce bunty z sierpnia 1980 r., kt\u00f3re doprowadzi\u0142y do powstania Solidarno\u015bci, zacz\u0119\u0142y si\u0119 w kopalniach Jastrz\u0119bia i w Hucie Katowice, a wi\u0119c w sztandarowych inwestycjach PRL, ale te\u017c w \u015brodowiskach z ogromn\u0105 przewag\u0105 ludno\u015bci nap\u0142ywowej. W\u015br\u00f3d ludzi zwerbowanych do pracy wizj\u0105 wysokich zarobk\u00f3w, \u0142atwym dost\u0119pem do mieszka\u0144 i lepszym zaopatrzeniem. To nap\u0142ywowi \u2013 pogardliwie nazywani gorolami i werbusami \u2013 pierwsi podnie\u015bli g\u0142owy i sprzeciwili si\u0119 w\u0142adzy, kt\u00f3rej cz\u0119sto zawdzi\u0119czali awans cywilizacyjny mierzony, oczywi\u015bcie, miarami socjalizmu. Pierwsi te\u017c zacz\u0119li stawia\u0107 op\u00f3r przeciwko stanowi wojennemu. St\u0105d te\u017c ewenement Wujka, mocno osadzonego w tradycji \u015bl\u0105skiej, kt\u00f3ry tak\u017ce z wielk\u0105 determinacj\u0105 stan\u0105\u0142 na drodze WRON.<\/p>\n<p>Na Wujku najwa\u017cniejszym postulatem by\u0142o uwolnienie przewodnicz\u0105cego Ludwiczaka, ale ju\u017c kolejnym: Zniesienie stanu wojennego! Takie \u017c\u0105danie pojawi\u0142o si\u0119 w drugim dniu jego trwania! To pokazuje, \u017ce wymiar protestu mia\u0142 tu od pocz\u0105tku r\u00f3wnie\u017c niepodleg\u0142o\u015bciowy charakter. To te\u017c mog\u0142o doprowadzi\u0107 do w\u015bciek\u0142o\u015bci organizator\u00f3w stanu wojennego, przynajmniej wojew\u00f3dzkiego szczebla, kt\u00f3rzy chcieli pokaza\u0107 si\u0119 \u201ez jak najlepszej strony\u201d Warszawie. Zima wtedy by\u0142a ostra. Warszawa \u017c\u0105da\u0142a: w\u0119gla, w\u0119gla, w\u0119gla \u2013 bo bez w\u0119gla do domowych piec\u00f3w i dla elektrowni, t\u0119 misternie przygotowan\u0105 operacj\u0119, jak\u0105 by\u0142 stan wojenny, w ci\u0105gu kilku dni szlag by trafi\u0142 (taka by\u0142a w tamtych dniach ocena, ale te\u017c i rozkaz, gen. Czes\u0142awa Piotrowskiego, ministra g\u00f3rnictwa i cz\u0142onka WRON).<\/p>\n<p>I w t\u0119 rocznic\u0119 i w nast\u0119pne, i d\u0142ugo jeszcze b\u0119d\u0105 trwa\u0107 spory, czy tragedie w Manife\u015bcie Lipcowym i na Wujku, by\u0142y efektem niezamierzonego biegu wydarze\u0144 \u2013 wpisanego w nasz\u0105 mentalno\u015b\u0107: chcieli\u015bmy jak najlepiej, a wysz\u0142o, jak zawsze \u2013 czy by\u0142y cz\u0119\u015bci\u0105 wcze\u015bniej napisanego scenariusza. Jego zako\u0144czenie \u2013 wpisane w polityk\u0119 i dzia\u0142anie \u00f3wczesnych w\u0142adz w Katowicach, kt\u00f3re d\u0105\u017cy\u0142y do konfrontacyjnych rozwi\u0105za\u0144 z bratni\u0105 pomoc\u0105 w\u0142\u0105cznie &#8211; mog\u0142o by\u0107 i takie: lej\u0105ca si\u0119 krew pokazuje, \u017ce w\u0142adze stanu wojennego nie panuj\u0105 nad sytuacj\u0105 w Polsce, szczeg\u00f3lnie na \u015al\u0105sku (kiedy kraj odczuwa g\u0142\u00f3d w\u0119gla). To wywo\u0142uje powszechny bunt przeciwko gen. Wojciechowi Jaruzelskiemu i jego ekipie. Rozw\u00f3j wydarze\u0144 wymyka si\u0119 spod kontroli. Sami nie jeste\u015bmy w stanie zapanowa\u0107 nad chaosem. Czy totalny chaos doprowadzi\u0142by gen. Jaruzelskiego, lub jego nast\u0119pc\u00f3w, do podzielenia si\u0119 w\u0142adz\u0105 z Solidarno\u015bci\u0105, czy raczej zmusi\u0142by ZSRR do interwencji?<\/p>\n<p>Przypadkowy lub nieprzypadkowy bieg wydarze\u0144 na \u015al\u0105sku doprowadzi\u0142 do tragedii w kopalni Wujek. Bez wzgl\u0119du na to, co spowodowa\u0142o bieg tej krwawej lawiny, to na pewno jej ofiary by\u0142y zupe\u0142nie przypadkowe. Groby dziewi\u0119ciu z Wujka porozrzucane s\u0105 po ca\u0142ym kraju. Pami\u0119tajmy o tym w refleksjach i dyskusjach o \u015al\u0105sku historycznym i wsp\u00f3\u0142czesnym.<\/p>\n<p>*****<\/p>\n<p>Ta rocznica, a jestem z tragedi\u0105 Wujka zwi\u0105zany emocjonalnie, ka\u017ce od\u0142o\u017cy\u0107 na bok inne sprawy. Ona powinna by\u0107 ponad wszelkimi sporami.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>13 grudnia 1981 r. \u2013 ta data ci\u0105gle wzbudza emocje. Weszliby, czy by nie weszli? Mo\u017cna by\u0142o unikn\u0105\u0107 wojny polsko \u2013 polskiej, czy te\u017c nie? Ale kiedy sta\u0142o si\u0119 to, co si\u0119 sta\u0142o, to trzeba zapyta\u0107: dlaczego najwi\u0119kszy op\u00f3r przeciwko stanowi wojennemu by\u0142 na \u015al\u0105sku? Od lat szukam na to odpowiedzi. W \u015bl\u0105skich kopalniach i [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/47"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=47"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/47\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=47"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=47"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=47"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}