{"id":48,"date":"2009-12-27T17:54:50","date_gmt":"2009-12-27T16:54:50","guid":{"rendered":"http:\/\/dziadul.blog.polityka.pl\/?p=48"},"modified":"2009-12-27T17:56:06","modified_gmt":"2009-12-27T16:56:06","slug":"po-co-slazakom-potrzebny-jest-narod","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/2009\/12\/27\/po-co-slazakom-potrzebny-jest-narod\/","title":{"rendered":"Po co \u015al\u0105zakom potrzebny jest nar\u00f3d?"},"content":{"rendered":"

Po co \u015al\u0105zakom potrzebny jest nar\u00f3d? <\/strong>\u2013 zapyta\u0142a w tytule, i czyni\u0142a to w ca\u0142ej ksi\u0105\u017cce, dr El\u017cbieta Anna Seku\u0142a, socjolog i kulturoznawca, adiunkt w Szkole Wy\u017cszej Psychologii Spo\u0142ecznej w Warszawie. W podtytule doda\u0142a: Niebezpieczne zwi\u0105zki mi\u0119dzy autonomi\u0105 a nacjonalizmem. Autorka mieszka i pracuje w Warszawie, a o sobie m\u00f3wi: – Jestem \u015al\u0105zaczk\u0105 z przekonania!<\/strong><\/p>\n

Jej dziadek pochodzi\u0142 ze \u015al\u0105ska Wschodniego. Tak w historii nazywano \u015al\u0105sk Cieszy\u0144ski. Po wojnie mieszka\u0142 w Jeleniej G\u00f3rze, p\u00f3\u017aniej we Wroc\u0142awiu \u2013 tam urodzi\u0142 si\u0119 ojciec autorki.<\/p>\n

Przed \u015awi\u0119tami Bo\u017cego Narodzenia prowadzi\u0142em w stolicy, w Bibliotece Narodowej, spotkanie promuj\u0105ce t\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119 i dyskusj\u0119 o autonomicznych, narodowo\u015bciowych oraz j\u0119zykowych roszczeniach… W\u0142a\u015bnie kogo, czy te\u017c czyich? Autorka bli\u017csza jest do ubierania ich w szaty i postulaty \u015al\u0105zak\u00f3w, kt\u00f3rych pozna\u0142a \u2013 zwi\u0105zanych przede wszystkim z Ruchem Autonomii \u015al\u0105ska – a ja stara\u0142em si\u0119 tonowa\u0107 i wyja\u015bnia\u0107, \u017ce s\u0105 to tylko g\u0142osy p\u0142yn\u0105ce ze \u015al\u0105ska, a nie pretensje \u015al\u0105ska. Wa\u017cne, ale nie najwa\u017cniejsze dla ludno\u015bci \u2013 w znakomitej wi\u0119kszo\u015bci nap\u0142ywowej – zamieszkuj\u0105cej dzisiaj historyczny G\u00f3rny \u015al\u0105sk. Ale w Warszawie takie sprawy trzeba t\u0142umaczy\u0107, jak dziecku abecad\u0142o. Kiedy na ulicach Katowic, czy ostatnio Opola pojawi si\u0119 paruset autonomist\u00f3w, to nie nale\u017cy krzycze\u0107 w sto\u0142ecznych tytu\u0142ach, na ca\u0142y kraj, \u017ce \u015al\u0105sk jest coraz bli\u017cej autonomii. Albo miesza\u0107 w g\u0142owach, \u017ce jest na progu separatyzmu. Takiego \u015al\u0105ska nie ma! A jaki \u015al\u0105sk wida\u0107 z Warszawy?<\/p>\n

Wydawca ksi\u0105\u017cki \u2013 Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne w Warszawie \u2013 zaprosi\u0142 do dyskusji: prof. Wawrzy\u0144ca Konarskiego, politologa z Uniwersytetu Warszawskiego i SWPS, zajmuj\u0105cego si\u0119 m.in. histori\u0105 i wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci\u0105 nacjonalizm\u00f3w europejskich, a tak\u017ce etnopolityk\u0105 i ruchami etnoregionalistycznymi; prof. Miros\u0142awa Duchowskiego z Akademii Sztuk Pi\u0119knych w Warszawie i SWPS, autora projekt\u00f3w architektonicznych i artystycznych w szeroko rozumianej przestrzeni publicznej; oraz Henryka Wa\u0144ka, plastyka, pisarza i publicyst\u0119, zwi\u0105zanego ze \u015al\u0105skiem, mieszkaj\u0105cego i tworz\u0105cego od ko\u0144ca lat 70. w Warszawie.<\/p>\n

W jednym z fragment\u00f3w Seku\u0142a cytuje Jerzego Gorzelika, przewodnicz\u0105cego Ruchu Autonomii \u015al\u0105ska, i podaje jego definicj\u0119 \u015al\u0105zaka. Mo\u017ce nim by\u0107 ka\u017cdy, kto: mieszka na \u015al\u0105sku, urodzi\u0142 si\u0119 na \u015al\u0105sku lub jest potomkiem \u015al\u0105zak\u00f3w. Takie zdefiniowanie \u015al\u0105zaka \u2013 wpisuj\u0105ce si\u0119 w idee ponadetniczne i ponadnarodowe g\u0142oszone dzisiaj przez RA\u015a – otwiera drzwi do narodowo\u015bci \u015bl\u0105skiej milionom mieszkaj\u0105cym mi\u0119dzy Nys\u0105 \u0141u\u017cyck\u0105 na Zachodzie (Dolny \u015al\u0105sk), a Brynic\u0105 na Wschodzie (\u015al\u0105sk). Tylko kto przez nie przejdzie? Kto przejdzie z realnej polsko – europejskiej strony na stron\u0119 autonomiczno \u2013 narodowo\u015bciowych g\u00f3rno\u015bl\u0105skich marze\u0144 i mrzonek proponowanych przez politycznych dzia\u0142aczy?<\/p>\n

Wydaje si\u0119, \u017ce zrobi\u0142a ju\u017c to autorka, kt\u00f3ra uwa\u017ca, \u017ce narodowo\u015b\u0107 traktowana wcze\u015bniej jako dynamiczny proces, zostaje teraz sprowadzona do poziomu indywidualnych wybor\u00f3w: \u201eFakt, \u017ce narodowo\u015b\u0107 si\u0119 staje, ma te\u017c inn\u0105 implikacj\u0119 \u2013 oznacza, \u017ce mo\u017cna sta\u0107 si\u0119 \u015al\u0105zakiem (tak, jak mo\u017cna sta\u0107 si\u0119 Polakiem, Niemcem czy Hiszpanem) \u2013 na bazie pierwotnej socjalizacji\u201d \u2013 napisa\u0142a. \u201eA mo\u017cna te\u017c na drodze wyboru, a nawet konwersji. St\u0105d prowokacja w tytule \u2013 jestem \u015al\u0105zaczk\u0105, bo mog\u0119 ni\u0105 by\u0107; tak wybieram. Mam powody o b i e k t y w n e (wi\u0119ksza cz\u0119\u015b\u0107 rodziny pochodzi ze \u015al\u0105ska i chcia\u0142abym tutaj zamieszka\u0107), a rodzaj otwarto\u015bci, ufno\u015bci i niew\u0105tpliwej sympatii dla niezale\u017cno\u015bci \u2013 tak\u017ce jednostki \u2013 przyci\u0105ga do tego miejsca. Ale gdybym nawet nie mia\u0142a tych przes\u0142anek, r\u00f3wnie\u017c w o l n o by mi by\u0142o dokona\u0107 takiego wyboru. Narodowo\u015b\u0107 jest dzisiaj aktem woli\u201d.<\/strong><\/p>\n

Ju\u017c tym ostatnim zdaniem Seku\u0142a zamiesza w \u015bl\u0105skim kotle i wsadzi kij w polskie mrowisko. Pisz\u0119 w czasie przysz\u0142ym, i z przekonaniem, \u017ce tak b\u0119dzie, bo ksi\u0105\u017cka: \u201ePo co \u015al\u0105zakom potrzebny jest nar\u00f3d?\u201d dopiero w dniu promocji zacz\u0119\u0142a schodzi\u0107 z drukarskich maszyn. Troch\u0119 wcze\u015bniej mia\u0142em w r\u0119kach egzemplarz pr\u00f3bny, ale te\u017c nie na tyle d\u0142ugo, \u017ceby dobrn\u0105\u0107 linijka po linijce, przed przed\u015bwi\u0105tecznym spotkaniem w Bibliotece Narodowej, do ko\u0144ca.<\/p>\n

St\u0105d w dyskusji trzeba by\u0142o kluczy\u0107 po ziemi znanej i terra ignota. Prof. Konarski m\u00f3wi\u0142 m. in. o rozczarowaniu i zaniepokojeniu procesami autonomizacyjnymi jakie zasz\u0142y i zachodz\u0105 w Kosowie. O europejskich niepokojach, co do ostatnich wydarze\u0144 w autonomicznej Katalonii \u2013 a w ni\u0105 przede wszystkim zapatrzony jest RA\u015a \u2013 kt\u00f3ra, z ram niezwykle szerokiej autonomii w ramach Hiszpanii, chce zrobi\u0107 krok dalej: ku separatyzmowi i niepodleg\u0142o\u015bci! Ale tak samo dobrze mo\u017ce to si\u0119 dla Katalonii zako\u0144czy\u0107 krokiem wstecz: ograniczeniem przez Madryt dotychczasowych autonomicznych przywilej\u00f3w.<\/p>\n

Prof. Duchowski, z rodziny wile\u0144skich repatriant\u00f3w, urodzony w Gda\u0144sku, od dzieci\u0144stwa stykaj\u0105cy si\u0119 z kaszubsk\u0105 inno\u015bci\u0105, m\u00f3wi\u0142, \u017ce sensem czas\u00f3w jest europejsko\u015b\u0107, a nie tworzenie nowych granic, a takie si\u0142\u0105 rzeczy zakre\u015blaj\u0105 wok\u00f3\u0142 siebie wszelkie ruchy autonomiczne i narodowo\u015bciowe.<\/p>\n

Z kolei Waniek, \u015al\u0105zak po ojcu, m\u00f3wi\u0142 z pozycji Warszawy, \u017ce takie poj\u0119cia, jak autonomia, narodowo\u015b\u0107 \u015bl\u0105ska, gwary \u015bl\u0105skie, w og\u00f3le historia \u015al\u0105ska zbyt d\u0142ugo by\u0142y zak\u0142amywane, \u017ceby teraz \u2013 kiedy mog\u0105 wyj\u015b\u0107 z cienia \u2013 da\u0142y si\u0119 bezkarnie schowa\u0107 pod sukno. A one pod tym suknem p\u0119czniej\u0105, roz\u0142a\u017c\u0105 si\u0119 i wychodz\u0105 na swoje \u015bcie\u017cki. Ponad 173 tys. osobom, kt\u00f3re w spisie powszechnym poda\u0142y \u201enarodowo\u015b\u0107 \u015bl\u0105sk\u0105\u201d (najwi\u0119ksza mniejszo\u015b\u0107 w Polsce) odmawia si\u0119 nawet uznania za mniejszo\u015b\u0107 etniczna, czyli zr\u00f3wnania m.in. z karaimsk\u0105 i tatarsk\u0105. To musi ci\u0105gn\u0105\u0107 \u2013 cho\u0107by na zasadzie sprzeciwu \u2013 ku \u015bl\u0105sko\u015bci.<\/p>\n

By\u0142a zgoda, \u017ce nie ma dzisiaj podstaw, aby powieli\u0107 autonomi\u0119 \u015al\u0105ska w przedwojennej postaci. Nawet tej okrojonej.<\/p>\n

Po co \u015al\u0105zakom potrzebny jest nar\u00f3d? \u2013 zastanawia\u0142em si\u0119, do kogo adresowana jest ta ksi\u0105\u017cka? Warszawie i reszcie kraju wyt\u0142umaczy, czym by\u0142a przedwojenna autonomia i jakimi drogami \u015al\u0105sk szed\u0142 do Polski. Poka\u017ce tym, kt\u00f3rzy tego chc\u0105, \u017ce Polska nie by\u0142a na tych ziemiach od zawsze, tylko jest od jakiego\u015b czasu. Ale fascynacja Seku\u0142y jednym obliczem \u015al\u0105ska \u2013 nie pozwoli im dostrzec \u2013 szeregu innych \u015bl\u0105skich twarzy, kt\u00f3re nie chc\u0105 mie\u0107 z autonomi\u0105 i narodowo\u015bci\u0105 nic wsp\u00f3lnego. \u017be dla wi\u0119kszo\u015bci \u2013 uprawiaj\u0105cej tutaj polsko\u015b\u0107 \u2013 s\u0105 to pr\u0105dy i my\u015bli obok. Znane, jak w kraju, z przekaz\u00f3w medialnych i ulicznych obserwacji. Czasami dra\u017cni\u0105ce, ale nie niepokoj\u0105ce. Demokracja.<\/p>\n

Praca Seku\u0142y wi\u0119ksze wra\u017cenie powinna zrobi\u0107 na samym \u015al\u0105sku (promocja pod koniec stycznia 2010 r.), bo prowokuje do szukania odpowiedzi na pytanie: co uczyni\u0107 na poziomie regionalnym z darem wolno\u015bci, kt\u00f3ry na nas wszystkich sp\u0142yn\u0105\u0142? \u015awietnie te\u017c portretuje autonomicznych i narodowo\u015bciowych dzia\u0142aczy. Pokazuje ich kr\u0119te drogi, kt\u00f3rymi szli, id\u0105, albo marz\u0105, by p\u00f3j\u015b\u0107. Pokazuje wojny \u015bl\u0105sko \u2013 \u015bl\u0105skie. El\u017cbieta Seku\u0142a skierowa\u0142a z Warszawy lunet\u0119 na \u015al\u0105sk. Jak ka\u017cda lupa, tak i ta, powi\u0119ksza, bywa, \u017ce wyolbrzymia. Ale przecie\u017c nie pokazuje fa\u0142szywego obrazu.<\/p>\n

****<\/strong><\/p>\n

Sp\u00f3\u017anione \u017cyczenia \u015bwi\u0105teczne i najlepsze noworoczne oraz te najwa\u017cniejsze \u2013 serdeczno\u015bci na ka\u017cdy powszedni dzie\u0144.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Po co \u015al\u0105zakom potrzebny jest nar\u00f3d? \u2013 zapyta\u0142a w tytule, i czyni\u0142a to w ca\u0142ej ksi\u0105\u017cce, dr El\u017cbieta Anna Seku\u0142a, socjolog i kulturoznawca, adiunkt w Szkole Wy\u017cszej Psychologii Spo\u0142ecznej w Warszawie. W podtytule doda\u0142a: Niebezpieczne zwi\u0105zki mi\u0119dzy autonomi\u0105 a nacjonalizmem. Autorka mieszka i pracuje w Warszawie, a o sobie m\u00f3wi: – Jestem \u015al\u0105zaczk\u0105 z przekonania! […]<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/48"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=48"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/48\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=48"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=48"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=48"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}