Godzina wa\u017cna dla \u015al\u0105ska, \u017cadnych jednak skojarze\u0144 z godzin\u0105 \u201eW\u201d \u2013 bardzo prosz\u0119. Godzina \u201e\u015a\u201d wygl\u0105da tak sobie \u2013 je\u015bli nie wypali, co przecie\u017c mo\u017ce si\u0119 zdarzy\u0107, lub nie wybrzmi dostatecznie dumnie, to wtedy ho, ho \u2013 symbolicznych liter w alfabecie pozostaje w br\u00f3d – cho\u0107by \u201eP\u201d, \u201eR\u201d i \u201eZ\u201d.
\n
\nGodzina \u201e\u015a\u201d to pocz\u0105tek proklamowanej inicjatywy \u201e13 stycznia\u201d, kt\u00f3ra ma doprowadzi\u0107 \u015al\u0105zak\u00f3w do ustawowego zagwarantowania im statutu mniejszo\u015bci etnicznej. Stoi za ni\u0105 Ruch Autonomii \u015al\u0105ska, Stowarzyszenie Os\u00f3b Narodowo\u015bci \u015al\u0105skiej (skasowane w grudniu 2013 r. przez S\u0105d Najwy\u017cszy), Rada G\u00f3rno\u015bl\u0105ska, skupiaj\u0105ca kilka \u015bl\u0105skich i g\u00f3rno\u015bl\u0105skich stowarzysze\u0144, oraz trzech parlamentarzyst\u00f3w: niezale\u017cny senator Kazimierz Kutz, pos\u0142owie Marek Plura (PO) i Piotr Chmielowski (SLD). Pomys\u0142odawc\u0105 inicjatywy i jej liderem jest Jerzy Gorzelik \u2013 przewodnicz\u0105cy RA\u015a.<\/p>\n
O co chodzi \u201e13 stycznia\u201d? Ma by\u0107 odpowiedzi\u0105 na decyzj\u0119 S\u0105du Najwy\u017cszego, kt\u00f3ry mia\u0142 czelno\u015b\u0107 stwierdzi\u0107, \u017ce \u015al\u0105zacy nie s\u0105 odr\u0119bnym narodem – st\u0105d decyzja o rejestracji SONS by\u0142a b\u0142\u0119dem. W tej inicjatywie nie chodzi ju\u017c o \u201enarodowo\u015b\u0107\u201d, tylko o \u201e\u015bl\u0105sk\u0105 mniejszo\u015b\u0107 etniczn\u0105\u201d, kt\u00f3ra powinna by\u0107 dopisana do ustawy o mniejszo\u015bciach narodowych i etnicznych. \u015al\u0105zacy troch\u0119 wi\u0119c spasowali, cho\u0107 \u015bl\u0105skim radyka\u0142om to si\u0119 nie podoba.<\/p>\n
Nie ma \u015bcis\u0142ych definicji, kto jest \u201enarodowy\u201d, kto \u201eetniczny\u201d. Przyj\u0119\u0142o si\u0119 za tych ostatnich przyjmowa\u0107 grupy ludno\u015bci, kt\u00f3re nie maj\u0105 odniesienia do pa\u0144stw funkcjonuj\u0105cych na obecnej scenie mi\u0119dzynarodowej. \u015al\u0105zacy – a w ostatnim spisie powszechnym czysto \u015bl\u0105sk\u0105 deklaracj\u0119 z\u0142o\u017cy\u0142o 436 tys., do tego 400 tys. zadeklarowa\u0142o si\u0119 w r\u00f3\u017cnych narodowo\u015bciowych konfiguracjach (m.in. Polacy \u2013 \u015al\u0105zacy i \u015al\u0105zacy \u2013 Polacy) – byliby w etnicznej kategorii razem z Karaimami (kilkaset os\u00f3b), \u0141emkami (10 tys.), Romami (17 tys.) i Tatarami (23 tys.). O podobny status mogliby powalczy\u0107 Kaszubi (ponad 23 tys.), ale jako\u015b si\u0119 nie pal\u0105 \u2013 na razie poprzestali na uznaniu j\u0119zyka. \u015al\u0105zacy, jako mniejszo\u015b\u0107 etniczna, mieliby sporo praw do finansowego wsparcia instytucji kulturalnych i artystycznych oraz szeregu inicjatyw s\u0142u\u017c\u0105cych zachowaniu to\u017csamo\u015bci kulturalnej, w tym piel\u0119gnowania godki.<\/p>\n
\u017beby wej\u015b\u0107 do ustawy inicjatorzy chc\u0105 zebra\u0107 100 tys. podpis\u00f3w \u2013 i wnie\u015b\u0107 obywatelski projekt. To powinna by\u0107 bu\u0142ka z mas\u0142em, ale do legalizacji \u015al\u0105zak\u00f3w droga jeszcze daleka (w Sejmie przepad\u0142y przecie\u017c projekty z milionem podpis\u00f3w \u2013 ta oferta mo\u017ce podzieli\u0107 ich los). Chyba \u017ce Jerzy Gorzelik pozb\u0119dzie si\u0119 swojej znanej wszem wobec przypad\u0142o\u015bci zdiagnozowanej kr\u00f3tko i jasno: alergia na Polsk\u0119 i polsko\u015b\u0107 jako tak\u0105. Przypad\u0142o\u015b\u0107 ta, nieskrywana \u2013 wr\u0119cz obnoszona z lubo\u015bci\u0105 na sztandarze \u2013 wywo\u0142uje u pos\u0142\u00f3w r\u00f3\u017cnych ma\u015bci reakcje wymiotne na RA\u015a, samego Gorzelika i wszelkie \u015bl\u0105sko\u015bci. Je\u015bli m\u00f3g\u0142bym s\u0142u\u017cy\u0107 \u017cyczliw\u0105 rad\u0105 z racji wieku \u2013 zach\u0119ci\u0142bym go do znalezienia jakiej\u015b osobnej drogi do polskiej Kanossy i ciut Polakom odpu\u015bci\u0142. Bo inaczej, Panie Jurku, trudno b\u0119dzie naprawi\u0107 \u201e\u015bl\u0105ski zegarek\u201d. I znowu b\u0119dzie po ptokach!<\/p>\n
W tym projekcie \u0142atwo dostrzec elementy wa\u017cne i wa\u017cniejsze. Te drugie to jesienne wybory samorz\u0105dowe \u2013 bo w\u0142a\u015bnie zbi\u00f3rka podpis\u00f3w ma odby\u0107 si\u0119 za kilka miesi\u0119cy. I w\u0142a\u015bnie ta inicjatywa ma wie\u017a\u0107 RA\u015a do wyborczego sukcesu. Kampania wyborcza autonomist\u00f3w ju\u017c si\u0119 zacz\u0119\u0142a. Ich mobilizacja te\u017c. Co do sukcesu \u2013 to na dwoje babka wr\u00f3\u017cy\u0142a, jak zawsze. Wsp\u00f3\u0142udzia\u0142 RA\u015a w rz\u0105dach wojew\u00f3dzkich, wdra\u017cana polityka historyczna i kulturalna (b\u0119d\u0105ca w gestii autonomist\u00f3w) \u2013 wykopa\u0142 rowy podzia\u0142\u00f3w mi\u0119dzy sami \u015al\u0105zakami, jakich przed poprzednimi wyborami i spisem powszechnym nie by\u0142o! Dobry wynik RA\u015a (bez dyplomatycznej Kanossy) mo\u017ce tylko zwi\u0119kszy\u0107 poziom alergii w Warszawie.<\/p>\n
Zacz\u0119\u0142a si\u0119 kolejna gra o \u015al\u0105zak\u00f3w. Kazimierz Kutz widzi ju\u017c, jak ta oddolna inicjatywa zradza \u015bl\u0105ski ruch obywatelski \u2013 wyj\u0105tkowy w skali kraju. Jak znam kraj, to s\u0142ysz\u0119 ju\u017c pytanie: a dok\u0105d ten ruch mia\u0142by \u015al\u0105sk zaprowadzi\u0107? Pose\u0142 Plura widzi wpisanie \u015al\u0105zak\u00f3w do ustawy, jako obron\u0119 \u015bl\u0105skiej to\u017csamo\u015bci przed\u2026 promowanym makroregionem Katowice \u2013 Krak\u00f3w (Krakowice), w kt\u00f3rym \u015al\u0105sk dla Ma\u0142opolski mia\u0142yby by\u0107 przystawk\u0105, a w nowej rzeczywisto\u015bci \u015al\u0105zakom jeszcze trudniej by\u0142oby znale\u017a\u0107 dla siebie miejsce. Pewnie niekt\u00f3rym, bo s\u0105 te\u017c i entuzja\u015bci Krakowa. Ta wi\u0119c rodz\u0105 si\u0119 nadzieje \u2013 i nowe demony.<\/p>\n
W ka\u017cdym razie godzina \u201e\u015a\u201d zosta\u0142a zapowiedziana. Wypada spokojnie, bez obaw i hurra \u2013 optymizmu, poczeka\u0107, a\u017c wybije.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Godzina wa\u017cna dla \u015al\u0105ska, \u017cadnych jednak skojarze\u0144 z godzin\u0105 \u201eW\u201d \u2013 bardzo prosz\u0119. Godzina \u201e\u015a\u201d wygl\u0105da tak sobie \u2013 je\u015bli nie wypali, co przecie\u017c mo\u017ce si\u0119 zdarzy\u0107, lub nie wybrzmi dostatecznie dumnie, to wtedy ho, ho \u2013 symbolicznych liter w alfabecie pozostaje w br\u00f3d – cho\u0107by \u201eP\u201d, \u201eR\u201d i \u201eZ\u201d.<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/492"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=492"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/492\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":497,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/492\/revisions\/497"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=492"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=492"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=492"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}