Je\u017celi kto\u015b nie jest od pokole\u0144 Hanysem lub Gorolem, to zachodzi w g\u0142ow\u0119, sk\u0105d te dwa szczepy si\u0119 wzi\u0119\u0142y i dlaczego tak si\u0119 nie lubi\u0105? Cho\u0107 przez ostatnie dziesi\u0119ciolecia plemiona, w wi\u0119kszo\u015bci, upodobni\u0142y si\u0119 do siebie \u2013 zgodnie z zasad\u0105 konwergencji \u2013 to pozosta\u0142o jeszcze sporo niedobitk\u00f3w dalej wymachuj\u0105cych szablami.<\/p>\n
Przypominaj\u0105 radzieckiego partyzanta, kt\u00f3ry trzydzie\u015bci lat po 1945 r. wyszed\u0142 z lasu, \u017ceby si\u0119 podda\u0107, i z niedowierzaniem przyj\u0105\u0107 wiadomo\u015b\u0107, \u017ce wojny dawno ju\u017c nie ma: – A przecie\u017c ja minowa\u0142em i wysadza\u0142em! \u2013 kr\u0119ci\u0142 g\u0142ow\u0105.<\/p>\n
Czas wi\u0119c na kr\u00f3tk\u0105 lekcj\u0119 historii Hanys\u00f3w i Goroli, przydatn\u0105 szczeg\u00f3lnie dla szczep\u00f3w obcych, kt\u00f3re zasiedli\u0142y G\u00f3rny \u015al\u0105sk i Zag\u0142\u0119bie po II wojnie \u015bwiatowej. I dla reszty kraju.<\/p>\n
G\u00f3rny \u015al\u0105sk od Zag\u0142\u0119bia oddzielaj\u0105 dwie niewielkie rzeczki – Brynica i Przemsza – kt\u00f3re \u015bredniej klasy skoczek m\u00f3g\u0142by pokona\u0107 z zamkni\u0119tymi oczami. Obie od dziesi\u0119cioleci s\u0105 przemys\u0142owymi rynsztokami. Wydawa\u0107 by si\u0119 mog\u0142o, \u017ce w XXI wieku ten \u015bciek powinien by\u0107 tylko \u015bciekiem jednakowo zatruwaj\u0105cym oba brzegi. A wi\u0119c symbolicznie nawet \u0142\u0105czy\u0107. Ale on dzieli! Tworzy granic\u0119… w g\u0142owach. Wida\u0107 j\u0105 cho\u0107by tu, na naszym forum. Po jednej stronie ci\u0105gle s\u0142ycha\u0107 \u2013 najdelikatniej rzecz ujmuj\u0105c – Gorole do Zag\u0142\u0119bia!, a po drugiej: Hanysy do Niemiec!<\/p>\n
Gorolami nazwali \u015al\u0105zacy obcych \u015bci\u0105gaj\u0105cych tu jeszcze przed I wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 do pracy z Galicji (Austria) i Kongres\u00f3wki (Rosja). Etymologia \u201egorola\u201d nie zosta\u0142a wprawdzie przekonywaj\u0105co wyja\u015bniona, ale chyba nale\u017cy j\u0105 \u0142\u0105czy\u0107 z galicyjskimi g\u00f3ralami. W II Rzeczpospolitej najcz\u0119\u015bciej charakteryzowano ni\u0105 – by\u0142a to bez w\u0105tpienia negatywna etykieta – tych z Zag\u0142\u0119bia. W PRL, i nadal w demokratycznej Rzeczpospolitej, Gorolami dla \u015al\u0105zak\u00f3w s\u0105 obcy – wszyscy przyjezdni, ale najgorsi z nich to Zag\u0142\u0119biacy. Zag\u0142\u0119biacy znowu obwo\u0142ali ludno\u015b\u0107 z drugiej strony granicy Hanysami – od imienia Hans, jako symbolu Niemca. Oba okre\u015blenia posiadaj\u0105 podobne pejoratywne zabarwienie.<\/p>\n
Od Kazimierza Wielkiego, kiedy ksi\u0119stwa \u015bl\u0105skie znalaz\u0142y si\u0119 pod ber\u0142em kr\u00f3la czeskiego, na Brynicy i Przemszy by\u0142a granica. Podzieli\u0142a ona jedno plemi\u0119 i jeden obszar geograficzny. Po jednej stronie by\u0142o pa\u0144stwo polskie, po drugiej w kolejno\u015bci (wed\u0142ug wsp\u00f3\u0142czesnej terminologii politycznej): Czechy, W\u0119gry, Austria, Prusy… Po rozbiorach rzeczki sta\u0142y si\u0119 granic\u0105 mi\u0119dzy Prusami (potem Rzesz\u0105 Niemieck\u0105), a Rosj\u0105 i Austri\u0105. Niedaleko Mys\u0142owic, gdzie Przemsza Czarna \u0142\u0105czy si\u0119 z Bia\u0142\u0105, zetkn\u0119\u0142y si\u0119 granice trzech pa\u0144stw zaborczych – pod koniec XIX wieku ochrzczono to miejsce \u201eTr\u00f3jk\u0105tem Trzech Cesarzy\u201d.<\/p>\n
Cho\u0107 granica na Brynicy i Przemszy nie by\u0142a wynikiem rozbior\u00f3w, to ich konsekwencje (historyczne, polityczne, spo\u0142eczne i gospodarcze) spowodowa\u0142y, \u017ce odczuwa si\u0119 j\u0105 do dzisiaj. Mo\u017cna by by\u0142o zmieni\u0107 bieg tych rzek, schowa\u0107 pod ziemi\u0119, a one nadal oddziela\u0142yby \u015al\u0105sk od Zag\u0142\u0119bia. Od pokole\u0144 s\u0105 symbolem \u015bl\u0105sko – zag\u0142\u0119biowskiej niech\u0119ci.<\/p>\n
Kiedy to si\u0119 zacz\u0119\u0142o?<\/p>\n
Dla Kazimierza Kutza, hanysa z krwi i ko\u015bci – urodzonego niespe\u0142na p\u00f3\u0142 kilometra od Brynicy – korzenie konfliktu si\u0119gaj\u0105 rozbior\u00f3w, kiedy spotka\u0142y si\u0119 tutaj dwie cywilizacje: \u0142aci\u0144ska i bizantyjska, a u\u017cywaj\u0105c dzisiejszego j\u0119zyka: Europa i Azja. W ksi\u0105\u017cce \u201eZ do\u0142u wida\u0107 inaczej\u201d Kutz zauwa\u017ca: \u201e Familijno\u015b\u0107 \u015al\u0105ska lepiona by\u0142a z modelu niemieckiego i to si\u0119 \u015bci\u015ble \u0142\u0105czy z kapitalizmem. Kapitali\u015bci niemieccy cywilizowali swoich robotnik\u00f3w. Natomiast po drugiej stronie Brynicy panowa\u0142y azjatyckie obyczaje, podlegaj\u0105ce mentalno\u015bci cwaniactwa, przekupstwa, donosicielstwa…\u201d Rozd\u017awi\u0119ki cywilizacyjne bra\u0142y si\u0119 m.in. z szybszego i lepszego rozwoju kapitalizmu na \u015al\u0105sku. Biedota z Galicji i Kongres\u00f3wki poszukiwa\u0142a na \u015al\u0105sku pracy. Poj\u0119cia sw\u00f3j – obcy zacz\u0119\u0142y przek\u0142ada\u0107 si\u0119 na: lepszy – gorszy, bo gorszym zawsze by\u0142 ten, kto prosi\u0142 o prac\u0119.<\/p>\n
Na prze\u0142omie XIX i XX wieku dystans cywilizacyjny mi\u0119dzy \u015al\u0105skiem a Zag\u0142\u0119biem by\u0142 ju\u017c ogromny; nota bene jeszcze wi\u0119kszy by\u0142 mi\u0119dzy \u015al\u0105skiem a oddzielon\u0105 Przemsz\u0105 Galicj\u0105. Zag\u0142\u0119bie, cho\u0107 przemys\u0142 tak\u017ce zacz\u0105\u0142 tutaj si\u0119 rozwija\u0107, zawsze by\u0142o gdzie\u015b na peryferiach Rosji. \u015al\u0105sk w tym czasie sta\u0142 si\u0119 najwa\u017cniejszy o\u015brodkiem przemys\u0142owym Niemiec.<\/p>\n
W 1907 r. w Mys\u0142owicach, na swoim ramieniu \u201eTr\u00f3jk\u0105ta Trzech Cesarzy\u201d, Niemcy wybudowali 20 – metrow\u0105 granitow\u0105 wie\u017c\u0119 z tarasem widokowym, kt\u00f3rej nadali imi\u0119 Bismarcka. Szybko sta\u0142a si\u0119 ona jedn\u0105 z wielkich atrakcji turystycznych – kroniki odnotowuj\u0105, \u017ce tylko w soboty i niedziele z ca\u0142ej Rzeszy \u015bci\u0105ga\u0142o tutaj 8 – 10 tys. os\u00f3b. Po cz\u0119\u015bci w celach przemytniczych: na styku trzech granic zaborczych funkcjonowa\u0142o najwi\u0119ksze w \u00f3wczesnej Europie \u201ezag\u0142\u0119bie przemytnicze. Po cz\u0119\u015bci handlowych: za rosyjsk\u0105 granic\u0105 o wiele ta\u0144sza by\u0142a \u017cywno\u015b\u0107. A przede wszystkim by\u0142a to turystyka z ideologicznym zabarwieniem: \u017ceby zobaczy\u0107 \u201egalicyjsk\u0105 bied\u0119\u201d i to co Bismarck nazwa\u0142 \u201ePolnischewirtschaft\u201d, cho\u0107 bardziej adekwatne by\u0142yby w tym przypadku \u201eruskie porz\u0105dki\u201d.<\/p>\n
Brynica i Przemsza faktycznie sta\u0142y si\u0119 cywilizacyjn\u0105 granic\u0105: z jednej strony okaza\u0142e gmachy Mys\u0142owic do dzisiaj s\u0142u\u017c\u0105ce wymiarowi sprawiedliwo\u015bci, szpitalom, szko\u0142om… – z drugiej chaotyczna (w\u00f3wczas) i prymitywna zabudowa Zag\u0142\u0119bia.<\/p>\n
II Rzeczpospolita zakonserwowa\u0142a pozaborcz\u0105 granic\u0119: \u015al\u0105sk uzyska\u0142 szerok\u0105 autonomi\u0119, a ziemie po tamtej stronie Brynicy i Przemszy podzielono mi\u0119dzy biedne wojew\u00f3dztwa kieleckie i krakowskie. Autonomiczny status \u015al\u0105ska – m\u00f3wi\u0142o si\u0119 o pa\u0144stwie w pa\u0144stwie – by\u0142 sol\u0105 w oku dla Goroli z Zag\u0142\u0119bia. Hanysom \u017cy\u0142o si\u0119 dostatniej; lepiej zarabia\u0142o si\u0119 w \u015bl\u0105skim przemy\u015ble.<\/p>\n
Najci\u0119\u017csze dzia\u0142o jakie kieruje Kutz w swoich ksi\u0105\u017ckach, w imieniu \u015al\u0105zak\u00f3w, w stron\u0119 Zag\u0142\u0119bia – strzela przedwojenn\u0105 amunicj\u0105: \u201eCzerwone Zag\u0142\u0119bie\u201d to nie by\u0142a pusta nazwa, w\u0142a\u015bnie tam komunizm mia\u0142 swoj\u0105 wyl\u0119garni\u0119. Nimb Zag\u0142\u0119bia jako matecznika komunizmu spe\u0142ni\u0142 si\u0119 po 1945 r. – \u015al\u0105sk oni dostali w pacht za darmo.\u201d
\nPrawda historyczna jest jednak taka, \u017ce poj\u0119cie \u201eCzerwone Zag\u0142\u0119bie\u201d powsta\u0142o jeszcze przed I wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105. Zwi\u0105zane by\u0142o z PPS – owskim, patriotycznym ruchem. Je\u017celi przed II wojn\u0105 co\u015b naprawd\u0119 w Zag\u0142\u0119biu si\u0119 czerwieni\u0142o, to by\u0142a PPS, a nie KPP. \u201eCzerwone Zag\u0142\u0119bie\u201d jako dziedzictwo komunistyczne zaw\u0142aszczono dopiero po 1945 r.<\/p>\n
J\u0119zyk Kutza wywo\u0142uje w Zag\u0142\u0119biu emocja – dlatego w odpowiedzi Gorole wal\u0105 z w\u0142asnych dzia\u0142; czasami te\u017c na o\u015blep. To nie oni wywieszali w 1939 r. hitlerowskie flagi w takiej ilo\u015bci, \u017ce nie by\u0142o wida\u0107 fasad budynk\u00f3w! To nie oni z entuzjazmem i zbiorowo podpisywali volkslisty, podnosili r\u0119ce z pozdrowieniem \u201eheil\u201d i kolaborowali bez przymusu. To nie Zag\u0142\u0119biacy paradowali w mundurach Wehrmachtu, SS, NSDAP czy Hitlerjugend. Do dzi\u015b zaprzysi\u0119gli Gorole pytaj\u0105: Czy to, \u017ce 90 proc. mieszka\u0144c\u00f3w polskiego G\u00f3rnego \u015al\u0105ska podpisa\u0142o volkslist\u0119 by\u0142o zdrad\u0105 narodow\u0105, czy nie? Mieli\u015bmy prawo traktowa\u0107 Hansy\u00f3w jak Niemc\u00f3w, czy nie? Czy takim ludziom mo\u017cna by\u0142o, bez \u017cadnych waha\u0144, powierza\u0107 stanowiska tu\u017c po wojnie, czy nie?<\/p>\n
Jako pierwsza Hanys\u00f3w i Goroli zacz\u0119\u0142a \u0142\u0105czy\u0107 III Rzesza, kt\u00f3ra w swoje struktury wcieli\u0142a zar\u00f3wno G\u00f3rny \u015al\u0105sk, jak i uprzemys\u0142owione ziemie za Brynic\u0105 i Przemsz\u0105, chocia\u017c pozostawi\u0142a na rzekach tzw. granic\u0119 policyjn\u0105.<\/p>\n
Ten historyczny maria\u017c zawdzi\u0119cza\u0107 nale\u017cy Hermanowi Goeringowi. Marsza\u0142ek, jako szef planu 4 – letniego, chcia\u0142 mie\u0107 wi\u0119kszy obszar w\u0142adzy gospodarczej. Wtedy opcja gospodarcza zwyci\u0119\u017cy\u0142a narodowo\u015bciow\u0105 (i rasow\u0105), kt\u00f3ra widzia\u0142a Zag\u0142\u0119bie w Generalnym Gubernatorstwie.<\/p>\n
Opcja gospodarcza okaza\u0142a si\u0119 \u017cywotna tak\u017ce po wojnie: G\u00f3rny \u015al\u0105sk po\u0142\u0105czono z Zag\u0142\u0119biem w jedno wojew\u00f3dztwo. Wydawa\u0107 by si\u0119 mog\u0142o, \u017ce tym samym zlikwidowano przyczyny sprawcze wcze\u015bniejszych antagonizm\u00f3w. Okaza\u0142o si\u0119 jednak, \u017ce dopiero powojenne czasy tak naprawd\u0119 \u201eodgrzeba\u0142y\u201d dawn\u0105 granic\u0119, a Brynic\u0119 i Przemsz\u0119 sprowadzi\u0142y do miary symbolu \u015bl\u0105sko – zag\u0142\u0119biowskiej niech\u0119ci.<\/p>\n
Po wojnie do opuszczonych przez Niemc\u00f3w i \u015al\u0105zak\u00f3w miast, jako pierwsi, i by\u0142o ich najwi\u0119cej, zacz\u0119li nap\u0142ywa\u0107 ludzie z Zag\u0142\u0119bia: to oni tworzyli na \u015al\u0105sku administracj\u0119 pa\u0144stwow\u0105, w\u0142adze partyjne i – co najdotkliwiej odczuli \u015al\u0105zacy – aparat milicyjny i bezpiek\u0119. W latach PRL czo\u0142owe stanowiska partyjne i administracyjne w wojew\u00f3dztwie katowickim zajmowali ludzie z Zag\u0142\u0119bia. Ten okres cz\u0119\u015b\u0107 \u015al\u0105zak\u00f3w ocenia jako \u201enow\u0105 okupacj\u0119, kt\u00f3ra, jak twierdz\u0105 zaprzysi\u0119gli Hanysi, zniszczy\u0142a ich kwitn\u0105c\u0105 kultur\u0119, etyk\u0119 pracy, solidarno\u015b\u0107, godno\u015b\u0107 i rzetelno\u015b\u0107.<\/p>\n
Nie wszyscy, a\u017c tak idealizuj\u0105 \u201esw\u00f3j \u015al\u0105sk\u201d. Inne spojrzenie na Heimat mia\u0142 Horst Bienek, urodzony w Gliwicach pisarz niemiecki, kt\u00f3ry w \u201eOpisie pewnej prowincji\u201d tak charakteryzowa\u0142 wsp\u00f3\u0142ziomk\u00f3w: \u201dKopalnia, gospoda, ko\u015bci\u00f3\u0142, \u0142\u00f3\u017cko – to cztery s\u0142upki g\u00f3rno\u015bl\u0105skiego baldachimu, albo m\u00f3wi\u0105c dosadniej: pracowa\u0107, chla\u0107, modli\u0107 si\u0119 i sp\u00f3\u0142kowa\u0107, z tym by\u0142 G\u00f3rno\u015bl\u0105zak w\u0142a\u015bciwie szcz\u0119\u015bliwy. Zapewne chcia\u0142by zarobi\u0107 nieco wi\u0119cej pieni\u0119dzy, aby wi\u0119cej wychla\u0107 i chcia\u0142by te\u017c wi\u0119cej pieprzy\u0107, aby m\u00f3c si\u0119 wi\u0119cej spowiada\u0107…\u201d. Wygl\u0105da na to, \u017ce ma\u0142a ojczyzna Bienka wyra\u017anie potrzebowa\u0142a przewietrzenia.<\/p>\n
Historia, czy kto\u015b chcia\u0142, czy nie, wymiesza\u0142a na \u015al\u0105sku Hanys\u00f3w z Gorolami. Dla jednych zniszczy\u0142a cywilizacj\u0119, dla innych tylko \u015bl\u0105ski skansen.<\/p>\n
W pierwszych powojennych latach w\u0142adza dla \u015al\u0105zak\u00f3w uto\u017csamiana by\u0142a z Gorolami z Zag\u0142\u0119bia. Dla wielu Zag\u0142\u0119biak\u00f3w Hanys sta\u0142 si\u0119 synonimem nie tylko Niemca, ale i hitlerowca! Przez d\u0142ugi okres na styku tych spo\u0142eczno\u015bci iskrzy\u0142o dos\u0142ownie i w przeno\u015bni. Ch\u0142opcy lali si\u0119 po pyskach, dochodzi\u0142o do krwawych b\u00f3jek kibic\u00f3w; starsi ludzie krzyczeli ha\u0144ba lub ga\u0144ba w przypadkach mezalians\u00f3w \u015blubnych… A dzisiaj?<\/p>\n
Czas goi najgorsze rany – wydawa\u0107 by si\u0119 mog\u0142o, \u017ce zasypie tak\u017ce t\u0119 granic\u0119. W spos\u00f3b naturalny, bo przecie\u017c zawierano ma\u0142\u017ce\u0144stwa mieszane. Dla ch\u0142opaka z Zag\u0142\u0119bia \u015al\u0105zaczka mia\u0142a wszelkie przymioty wymarzonej \u017cony. Dziewczyny ze \u015al\u0105ska szuka\u0142y cz\u0119sto ch\u0142opak\u00f3w \u201eobrotnych\u201d: – Oni byli dobrzy na tamten system, a nasi zachowywali si\u0119 zbyt praworz\u0105dnie, no dupowato! – twierdzi moja kole\u017canka, prawniczka, kt\u00f3ra zachwala swoj\u0105 gorolsko \u2013 hanysk\u0105 rodzin\u0119.<\/p>\n
Wprawdzie z takich ma\u0142\u017ce\u0144stw rodzi\u0142y si\u0119 \u201ekrojcoki\u201d, dla jednych nieprzejednanych, a dla drugich – \u201emulaci\u201d, lecz fundamentalist\u00f3w historii raczej ubywa\u0142o. W\u0142adza wszelkimi sposobami usi\u0142owa\u0142a wyrugowa\u0107 granic\u0119. Obowi\u0105zywa\u0142 zakaz upubliczniania dawnych spor\u00f3w. Wa\u017cnym spoiwem by\u0142a ta sama wiara. Nast\u0105pi\u0142o totalne wymieszanie ludno\u015bci. W pewnym momencie decyzjami politycznymi \u015al\u0105zakom przyznawano mieszkania w Zag\u0142\u0119biu, i odwrotnie.<\/p>\n
Dzi\u0119ki temu zwi\u0119kszy\u0142a si\u0119 ilo\u015b\u0107 rodzinnych uroczysto\u015bci. Gorole zacz\u0119li obchodzi\u0107 urodziny (geburstagi), a Hanysy czci\u0107 \u015bwi\u0119tych patron\u00f3w imion. Konwergencja, a\u017c palce liza\u0107.<\/p>\n
Do tego z biegiem lat rdzenni mieszka\u0144cy (zar\u00f3wno Zag\u0142\u0119bia, jak i \u015al\u0105ska) stali si\u0119 mniejszo\u015bci\u0105 \u2013 wi\u0119kszo\u015b\u0107 stanowi ludno\u015b\u0107 nap\u0142ywowa: z repatriacji, migracji zarobkowej – i ich potomkowie. W nowym \u017cywiole powinny rozp\u0142yn\u0105\u0107 si\u0119 wszelkie granice. Ma\u0142o tego: \u015al\u0105sk z Zag\u0142\u0119biem po\u0142\u0105czy\u0142y si\u0119 w jeden organizm miejski. Wieka p\u0142yta przekre\u015bli\u0142a odr\u0119bno\u015bci urbanistyczne. Zamaza\u0142y si\u0119 r\u00f3\u017cnice cywilizacyjne. W pewnym momencie wydawa\u0142o si\u0119 ju\u017c, \u017ce wzajemne niesnaski s\u0105 tylko melodi\u0105 przesz\u0142o\u015bci. Je\u017celi istnia\u0142 jeszcze jaki\u015b podzia\u0142 na Hanys\u00f3w i Goroli to objawia\u0142 si\u0119 jedynie w uk\u0142adach towarzyskich. I ubarwia\u0142 te uk\u0142ady. Bardziej wynika\u0142 ze sposobu wychowania ni\u017c z konotacji historycznych. Niestety, od kilku lat granica ponownie zacz\u0119\u0142a wyrasta\u0107…<\/p>\n
W latach 90. w Tychach, gdzie ludno\u015b\u0107 jest tak wymieszana, \u017ce chyba nie bez przyczyny nazywano to miasto \u201emodelowym socjalistycznym miastem\u201d – socjologowie przeprowadzili ankiet\u0119. Pytali o czynniki antagonizuj\u0105ce i r\u00f3\u017cnicuj\u0105ce ludzi? Prawie 40 proc. na pierwszym miejscu postawi\u0142o pochodzenie regionalne. Jako o wiele mniej istotne wskazano r\u00f3\u017cnice w pogl\u0105dach politycznych, maj\u0105tku, religii, wykszta\u0142ceniu. Wtedy konflikt mi\u0119dzy Hanysami i Gorolami uznany zosta\u0142 za powa\u017cny, ale jeszcze nie dramatyczny. Potem da\u0142 o sobie zna\u0107 w zwi\u0105zku z wielkimi problemami na rynku pracy. Odgrzane zosta\u0142y podzia\u0142y na swoich i obcych. Lepszych i gorszych. Na murach \u015bl\u0105skich zak\u0142ad\u00f3w stoj\u0105cych przed konieczno\u015bci\u0105 zwolnie\u0144 pojawi\u0142y si\u0119 has\u0142a: Gorole na role!<\/p>\n
By\u0142\u0105 granic\u0119 zacz\u0119li odgrzebywa\u0107 politycy. W 1989 r. Otto von Habsburg, deputowany CSU, zg\u0142osi\u0142 w Parlamencie Europejskim propozycj\u0119 ponownego plebiscytu na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku. Cho\u0107 w Strasburgu nie zosta\u0142a potraktowana powa\u017cnie, to na \u015al\u0105sku nie przesz\u0142a bez echa. Wtedy pojawi\u0142y si\u0119 projekty (autorstwa m.in. Ruchu Autonomii \u015al\u0105ska) \u2013 i forsowane do dzisiaj przez RA\u015a – ponownego rozdzielenia, przy okazji nowego podzia\u0142u kraju, \u015al\u0105ska i Zag\u0142\u0119bia. Koncepcja ze wszech miar niedorzeczna, ale \u017cyj\u0105ca ci\u0105gle swoim \u017cyciem. Cho\u0107by takim, \u017ce pomys\u0142y na autonomi\u0119, czy na inne formy specjalnego statusu dla \u015al\u0105ska, odbierane s\u0105 w Zag\u0142\u0119biu jednoznacznie: to by\u0142by pocz\u0105tek wy\u0142uskiwania \u015al\u0105ska z Polski! Przesada, bo w czyje r\u0119ce mia\u0142oby wpa\u015b\u0107 to ziarno?<\/p>\n
Wraz z ko\u0144cem PRL \u015al\u0105zacy zacz\u0119li wylewa\u0107 swoje \u017cale, t\u0142umione przez lata, za faktyczne i rzekome krzywdy, kt\u00f3re spotka\u0142y ich po wojnie. Palcami jednoznacznie wskazywali swoich gn\u0119bicieli – Zag\u0142\u0119biak\u00f3w. Goroli. Ci znowu zacz\u0119li przypomina\u0107 wojenne grzechy \u015al\u0105zak\u00f3w i uk\u0142adno\u015b\u0107 wobec ka\u017cdej w\u0142adzy. Graniczne rzeczki ponownie zacz\u0119\u0142y przybiera\u0107.<\/p>\n
Okaza\u0142o si\u0119 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce Brynica i Przemsza rozla\u0142y si\u0119 po ca\u0142ym wojew\u00f3dztwie. Wymieszanie ludno\u015bci spowodowa\u0142o, \u017ce Gorole i Hanysy s\u0105 teraz w ka\u017cdym bloku, dzielnicy, mie\u015bcie. Ludno\u015b\u0107 nap\u0142ywowa nie tylko nie rozmy\u0142a podzia\u0142\u00f3w, lecz zwi\u0119kszy\u0142a ich liczebn\u0105 skal\u0119. Cz\u0119\u015b\u0107 nap\u0142ywowych zacz\u0119\u0142a przyswaja\u0107 warto\u015bci miejscowe – przyby\u0142o wi\u0119c Goroli; troch\u0119 mniej Hanys\u00f3w, dla kt\u00f3rych Gorolem jest ka\u017cdy, kto nie ma pokoleniowych korzeni. (Kiedy\u015b prof. Marek Szczepa\u0144ski, socjolog z Uniwersytetu \u015al\u0105skiego, powiedzia\u0142 mi, \u017ce takie identyfikacje s\u0105 typowe dla przybysz\u00f3w z mniej ucywilizowanych region\u00f3w; naturalnie przyjmuj\u0105 miejscowe wzorce zachowa\u0144.) W ostatnich latach te proporcje pr\u00f3buje zmieni\u0107 RA\u015a, pod przewodnictwem Jerzego Gorzelika, lansuj\u0105cy zasad\u0119, przy okazji tworzenia narodowo\u015bci \u015bl\u0105skiej, \u017ce \u015al\u0105zakiem z narodow\u0105 etykiet\u0105 mo\u017ce by\u0107 ka\u017cdy \u2013 r\u00f3wnie\u017c Gorol \u2013 kt\u00f3ry si\u0119 do tego poczuwa.<\/p>\n
Zamiesza\u0142o si\u0119 w tym kotle. I jak tu przeczy\u0107, \u017ce Hanys i Gorol, to nie dwa bratanki?<\/p>\n
I to tyle Kr\u00f3tkiej Historii HiG.<\/p>\n
***<\/p>\n