Kto p\u00f3jdzie do spowiedzi u ksi\u0119dza, kt\u00f3ry chodzi po wsi i papla, co us\u0142ysza\u0142, jak tylko wyjdzie z konfesjona\u0142u? Podobnie jest z dziennikarzem, kt\u00f3ry puszcza farb\u0119 o swoim informatorze.<\/p>\n
Organom \u015bcigania wydaje si\u0119 jednak, \u017ce tajemnic\u0119 dziennikarsk\u0105 \u0142atwiej z\u0142ama\u0107 ni\u017c lekarsk\u0105, adwokack\u0105, o spowiedzi ju\u017c nie wspominaj\u0105c. Od dawna pr\u00f3buje si\u0119 to czyni\u0107 tylnymi drzwiami. Jak nie kijem, to pa\u0142k\u0105. Kilka lat temu tego w\u0142a\u015bnie do\u015bwiadcza\u0142em. Swoj\u0105 drog\u0105 bywa, \u017ce sami nieraz chodzimy po cieniutkiej linie i za intryguj\u0105cym has\u0142em \u201etajemnica\u201d pr\u00f3bujemy ukry\u0107 sekretne zawodowe barach\u0142o.<\/p>\n
By\u0142o tak: 10 lat temu odszuka\u0142 mnie oficer \u015al\u0105skiej Komendy Wojew\u00f3dzkiej Policji. Chcia\u0142 zainteresowa\u0107 redakcj\u0119 przest\u0119pczym obiegiem tajnych dokument\u00f3w i ich niekontrolowanym wyciekiem. Dlaczego nie? Najpierw sprawdzi\u0142em, czy taki oficer faktycznie pracuje w komendzie, a nast\u0119pnie, na podstawie kopi kilku stron dokumentu, zweryfikowa\u0142em jego autentyczno\u015b\u0107. O oryginalno\u015bci przes\u0105dzi\u0142a uwaga innego oficera, kt\u00f3ry rozpozna\u0142 w nim sw\u00f3j wpis.<\/p>\n
I tak mia\u0142em w r\u0119ku dokument o nazwie: \u201eWykaz informacji uzyskanych od osobowych \u017ar\u00f3de\u0142 informacji\u201d Wydzia\u0142u ds. Przest\u0119pczo\u015bci Gospodarczej \u015aKWP, opatrzonego w jednej cz\u0119\u015bci klauzul\u0105 \u201etajne\u201d, w innej \u201e\u015bci\u015ble tajne\u201d. W sumie ponad 200 news\u00f3w z operacyjnych dzia\u0142a\u0144 PG z nazwiskami oficer\u00f3w i ich jednostek, pseudonimami lub inicja\u0142ami ich informator\u00f3w. Dalej \u2013 przedmiot rozpracowywanej sprawy oraz nazwy firm i instytucji, kt\u00f3rymi policja si\u0119 interesowa\u0142a. Sporo wpis\u00f3w dotyczy\u0142o handlu paliwami i alkoholem. Bezcenny wi\u0119c dokument dla tych, kt\u00f3rzy chcieliby wiedzie\u0107, czy policja – i w jakim celu – ko\u0142o nich w\u0119szy.<\/p>\n
M\u00f3j informator, \u017ce przywo\u0142am okre\u015blenie na czasie, powiedzia\u0142, \u017ce trafi\u0142 na \u201eWykaz\u201d przypadkowo, ale jest on fragmentem wi\u0119kszej ca\u0142o\u015bci wycieku tajnych materia\u0142\u00f3w. I \u017ce brak tego w\u0142a\u015bnie dokumentu jest przez kierownictwo policji skrz\u0119tnie ukrywane. Pro\u015bba dotyczy\u0142a ewentualnego wykorzystania lub natychmiastowego przekazania prokuraturze. <\/p>\n
Dlaczego sam tego nie robi? Obawia si\u0119, \u017ce na linii policja \u2013 prokuratura sprawie zostanie ukr\u0119cony \u0142eb. Dlaczego po prostu go nie spali, \u017ceby mie\u0107 k\u0142opot z g\u0142owy? Bo to nie za\u0142atwi casusu \u201eciekn\u0105cej komendy\u201d, jak to nazwa\u0142. Dokument dosta\u0142em z informacj\u0105, \u017ce jest wypalcowany (usuni\u0119te odciski palc\u00f3w), bo wszystkie odciski funkcjonariuszy s\u0105 zarejestrowane.<\/p>\n
Pod koniec wrze\u015bnia 2004 r. zdecydowali\u015bmy si\u0119 na kr\u00f3tk\u0105 notatk\u0119 o posiadaniu tajnego wykazu i o jego charakterze, z informacj\u0105, i\u017c przekazujemy go Prokuraturze Apelacyjnej w Katowicach. I tak te\u017c uczyni\u0142em, do\u0142\u0105czaj\u0105c stosowne pisma o okoliczno\u015bciach wej\u015bcia w posiadanie rzeczonego pasztetu.<\/p>\n
Kilka godzin p\u00f3\u017aniej do prokuratury wp\u0142yn\u0119\u0142o zawiadomienie KWP o ujawnieniu tajemnicy pa\u0144stwowej (w rezultacie zg\u0142oszenia przez oficera, kt\u00f3rego prosi\u0142em o weryfikacj\u0119). Ale machina \u015bledcza ju\u017c ruszy\u0142a. By\u0142em s\u0142uchany jako \u015bwiadek, niepodejrzany o posiadanie tajnej wiedzy. \u017by\u0142em sobie i pracowa\u0142em w poczuciu spe\u0142nienia obywatelskiego i dziennikarskiego obowi\u0105zku.<\/p>\n
A\u017c tu w lutym nast\u0119pnego roku dostaj\u0119 postanowienie skierowane do operator\u00f3w sieci telefonicznych \u201eo \u017c\u0105daniu wydania wykazu po\u0142\u0105cze\u0144 telekomunikacyjnych\u201d: mojego kom\u00f3rkowego telefonu s\u0142u\u017cbowego, domowego stacjonarnego oraz kom\u00f3rek \u017cony i c\u00f3rki. Dor\u0119czenie tych decyzji odroczono na dwa miesi\u0105ce. W uzasadnieniu napisano, \u017ce \u201ezachodzi konieczno\u015b\u0107 ustalenia osoby, kt\u00f3ra mog\u0142a dopu\u015bci\u0107 si\u0119 ujawnienia informacji niejawnych osobom niepowo\u0142anym, w tym abonentowi\u201d. <\/p>\n
Inaczej: czy w\u015br\u00f3d rozm\u00f3wc\u00f3w jest m\u00f3j informator. W tym celu \u2013 potem si\u0119 dowiedzia\u0142em – w specjalistycznej firmie zam\u00f3wiony zosta\u0142 program komputerowy e-billing do analizy tysi\u0119cy po\u0142\u0105cze\u0144 wychodz\u0105cych i przychodz\u0105cych. Analizowano wszystko sprzed przekazania \u201eWykazu\u201d prokuraturze i d\u0142ugo po. Chodzi\u0142y s\u0142uchy o pods\u0142uchach, ale na to spuszczam zas\u0142on\u0119 milczenia.<\/p>\n
Oczywi\u015bcie zaprotestowa\u0142em przeciwko pr\u00f3bom z\u0142amania tajemnicy dziennikarskiej w taki spos\u00f3b. W za\u017caleniach pisanych do wy\u017cszych prokuratur pisa\u0142em typowym j\u0119zykiem urz\u0119dowym (troch\u0119 przyd\u0142ugie, ale dzisiaj bardzo aktualne):<\/p>\n
Uwa\u017cam, \u017ce w dzia\u0142aniach prokuratorskich dochodzi do pr\u00f3b z\u0142amania tajemnicy dziennikarskiej, kt\u00f3ra otrzyma\u0142a w post\u0119powaniu karnym prawie najwy\u017csz\u0105 ochron\u0119 przed przymusowym zwolnieniem z obowi\u0105zku jej zachowania (po tajemnicy obro\u0144cy i \u00a0tajemnicy spowiedzi). To zwolnienie dopuszczalne jest tylko w sprawach przest\u0119pstw wymienionych w art. 240 kk<\/em>.<\/p>\n Dziennikarz zobowi\u0105zany jest chroni\u0107 dobra osobiste i interesy dzia\u0142aj\u0105cych w dobrej wierze informator\u00f3w. Za takie nale\u017cy uzna\u0107 post\u0119powanie osoby, kt\u00f3ra przekaza\u0142a \u201ePolityce\u201d w okre\u015blonym celu \u2013 dostarczenia prokuraturze! \u2013 tajnego \u201eWykazu\u201d dzia\u0142a\u0144 operacyjnych. St\u0105d uwa\u017cam za niedopuszczalne pr\u00f3by zidentyfikowania informatora poprzez analiz\u0119 billing\u00f3w telefonicznych. Przypominam, \u017ce dziennikarz ma obowi\u0105zek zachowania w tajemnicy danych umo\u017cliwiaj\u0105cych identyfikacj\u0119 autora materia\u0142u prasowego, listu do redakcji lub innego materia\u0142u o tym charakterze, jak r\u00f3wnie\u017c innych os\u00f3b udzielaj\u0105cych informacji opublikowanych albo przekazywanych do opublikowania, je\u017celi osoby te zastrzeg\u0142y nie ujawnianie powy\u017cszych danych, a tak\u017ce wszelkich informacji, kt\u00f3rych ujawnienie mog\u0142oby narusza\u0107 chronione prawem interesy os\u00f3b trzecich (art. 15 upp)<\/em>.<\/p>\n Je\u015bli ustawodawca postanowi\u0142 chroni\u0107 tajemnic\u0119 dziennikarsk\u0105 tak\u017ce przed organami pa\u0144stwa, i przewidzia\u0142 tylko okre\u015blone przypadki dopuszczaj\u0105ce zwolnienie, to niedopuszczalna jest interpretacja zmierzaj\u0105ca do jej z\u0142amania i zdobycia przez organy pa\u0144stwa wiedzy bocznymi drzwiami, do tego w drodze wymuszania informacji od podmiot\u00f3w (w tym przypadku telekomunikacji) zajmuj\u0105cych si\u0119 przekazywaniem informacji zawodowo, r\u00f3wnie\u017c na podstawie stosownej ustawy. Dziennikarz ma bowiem prawo ufa\u0107, \u017ce podmioty te b\u0119d\u0105 przestrzega\u0107 obowi\u0105zuj\u0105cej je tajemnicy telekomunikacyjnej (prawo telekomunikacyjne), czy te\u017c tajemnicy pocztowej (prawo pocztowe)<\/em>.<\/p>\n Skoro prawo wymaga od dziennikarza, \u017ceby zachowa\u0142 w tajemnicy dane umo\u017cliwiaj\u0105ce identyfikacj\u0119 informatora, to nale\u017cy uzna\u0107, \u017ce obowi\u0105zek ten dotyczy tak\u017ce dokument\u00f3w znajduj\u0105cych si\u0119 w jego gestii i dyspozycji. A do nich nale\u017cy zaliczy\u0107 billingi rozm\u00f3w telefonicznych dokonywanych ze s\u0142u\u017cbowych i prywatnych numer\u00f3w. W tym momencie prokuratura narusza art. 226 kpk. Bez w\u0105tpienia billingi \u2013 cho\u0107 to tylko wykazy rozm\u00f3w, a nie ich tre\u015bci \u2013 zawieraj\u0105 tajemnic\u0119 dziennikarsk\u0105 w rozumieniu art. 180$3 kpk, a zatem umo\u017cliwiaj\u0105 identyfikacj\u0119 informatora. Poniewa\u017c uzyskanie tych danych \u2013 skutkuj\u0105ce np. zaw\u0119\u017ceniem kr\u0119gu poszukiwa\u0144 – \u00a0stanowi pierwszy krok na drodze do podj\u0119cia przez prokuratur\u0119 dalszych czynno\u015bci, kt\u00f3re mog\u0105 doprowadzi\u0107 do ustalenia to\u017csamo\u015bci informatora. A wi\u0119c umo\u017cliwiaj\u0105 niezgodn\u0105 z prawem identyfikacj\u0119 informator\u00f3w<\/em>.<\/p>\n Przy tym uwa\u017cam, \u017ce dysponentem billing\u00f3w \u2013 dokument\u00f3w zawieraj\u0105cych tajemnic\u0119 zawodow\u0105 mo\u017ce by\u0107 tylko i wy\u0142\u0105cznie (pomijaj\u0105c wymienione w kodeksie najci\u0119\u017csze przest\u0119pstwa) dziennikarz. I nie jest wa\u017cne, kto ten dokument wytworzy\u0142 i u kogo jest przechowywany. Zgodnie bowiem z art. 159 ust. 2 pkt. 2 prawa telekomunikacyjnego, to, w tym przypadku, dziennikarz (jako nadawca lub odbiorca rozmowy) przez wyra\u017cenie swojej zgody mo\u017ce zezwoli\u0107 na zapoznanie si\u0119 z danymi obj\u0119tymi tajemnic\u0105 telekomunikacyjn\u0105. A takiej zgody prokuratura nie otrzyma\u0142a, zreszt\u0105 nigdy nie m\u00f3g\u0142bym jej udzieli\u0107, poniewa\u017c mam obowi\u0105zek (art.15 ust. 2 pkt 1 upp) zachowania takich danych w tajemnicy<\/em>.<\/p>\n Jeszcze raz podkre\u015blam: to dziennikarz jest dysponentem dokumentu w postaci billingu, a nie podmiot, kt\u00f3ry \u00f3w billing stworzy\u0142<\/strong>. W tym przypadku wymuszone zosta\u0142o z\u0142amanie prawa przez operator\u00f3w sieci telekomunikacyjnych<\/em>.<\/p>\n Tak w\u00f3wczas walczy\u0142em o ochronienie mojego informatora. W tym zakresie nie uda\u0142o si\u0119, argumenty sz\u0142y na Berdycz\u00f3w, bo \u00f3wczesna Prokuratura Krajowa uzna\u0142a, \u017ce przecie\u017c nie zmusza mnie wprost do ujawnienia jego to\u017csamo\u015bci, a \u201enie ma \u017cadnych przeszk\u00f3d formalnoprawnych, by okoliczno\u015b\u0107 t\u0119 udowodniono na podstawie innych dowod\u00f3w, z wy\u0142\u0105czeniem zezna\u0144 dziennikarza\u201d.<\/p>\n Nie mo\u017cna by\u0142o mnie przes\u0142ucha\u0107, ale mo\u017cna by\u0142o kombinowa\u0107, jak inaczej dobra\u0107 si\u0119 do mojego zawodowego sekretu. \u015aledztwo w sprawie mojego informatora umorzono po ponad dw\u00f3ch latach \u2013 wobec niewykrycia sprawcy przest\u0119pstwa. Billingi zaw\u0119zi\u0142y wprawdzie kr\u0105g podejrzewanych do kilku funkcjonariuszy policji, ale dalej by\u0142a \u015bciana, a z mojej strony\u2026 morda w kube\u0142.<\/p>\n W zasadniczym w\u0105tku \u015bledztwa ujawniono w \u015aKWP (i jednostkach ni\u017cszych) brak kilku tysi\u0119cy tajnych i poufnych dokument\u00f3w. Uszczelniono komend\u0119 wojew\u00f3dzk\u0105. Inne te\u017c. Polecia\u0142y g\u0142owy. Do dzisiaj nie wiem, czy informacje z \u201eWykazu\u201d wyp\u0142yn\u0119\u0142y na zewn\u0105trz. Czy np. jedna z wymienionych tam rozlewni alkoholu z dnia na dzie\u0144 nie zmieni\u0142a si\u0119 w rozlewni\u0119 wody mineralnej. W tym kierunku \u015bledztwo nie sz\u0142o.<\/p>\n Gdzie\u015b dwa lata temu przypadkowo spotka\u0142em mojego informatora. Wygl\u0105da\u0142 nie\u017ale, cho\u0107 troch\u0119 strachu prze\u017cy\u0142. Powiedzia\u0142 co\u015b, co sprawi\u0142o mi du\u017c\u0105 przyjemno\u015b\u0107: Panie redaktorze, odwalili\u015bmy dla policji kawa\u0142 dobrej roboty. Zostawili\u015bmy kom\u00f3rki w samochodach (przed laty prosi\u0142 tylko o wyjmowanie baterii, a spotkania wyznacza\u0142 w miejscach, w kt\u00f3rych wed\u0142ug jego policyjnej wiedzy nie by\u0142o monitoringu \u2013 c\u00f3\u017c, technika posz\u0142a naprz\u00f3d) \u2013 i poszli\u015bmy na d\u0142ugi spacer.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Kto p\u00f3jdzie do spowiedzi u ksi\u0119dza, kt\u00f3ry chodzi po wsi i papla, co us\u0142ysza\u0142, jak tylko wyjdzie z konfesjona\u0142u? Podobnie jest z dziennikarzem, kt\u00f3ry puszcza farb\u0119 o swoim informatorze.<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/605"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=605"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/605\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":608,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/605\/revisions\/608"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=605"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=605"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=605"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}