{"id":63,"date":"2010-05-12T11:53:09","date_gmt":"2010-05-12T09:53:09","guid":{"rendered":"http:\/\/dziadul.blog.polityka.pl\/?p=63"},"modified":"2010-05-12T11:53:09","modified_gmt":"2010-05-12T09:53:09","slug":"slaszczyzna-na-zakrecie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/2010\/05\/12\/slaszczyzna-na-zakrecie\/","title":{"rendered":"\u015al\u0105szczyzna na zakr\u0119cie"},"content":{"rendered":"

MSWiA negatywnie zaopiniowa\u0142o projekt ustawy o nadaniu dialektowi \u015bl\u0105skiemu statusu j\u0119zyka regionalnego, drugiego w kraju po kaszubskim. Nie zamyka to jeszcze drogi do sejmowej procedury nowelizacji ustawy o mniejszo\u015bciach narodowych i etnicznych oraz j\u0119zyku regionalnym, ale j\u0105 komplikuje. \u015al\u0105szczyzna znalaz\u0142a si\u0119 na zakr\u0119cie<\/strong>.<\/p>\n

Nie znam gwary \u015bl\u0105skiej i do niczego nie jest mi mieszkaj\u0105c na \u015al\u0105sku potrzebna. Ale jak znale\u017ali si\u0119 pozytywni zapale\u0144cy, kt\u00f3rzy chc\u0105 mow\u0119 ojc\u00f3w ocali\u0107 od zapomnienia i rozwodnienia \u2013 Polityka, 2009-09-19, Proja goda\u0107 – to nie powinno si\u0119 rzuca\u0107 im k\u0142\u00f3d pod nogi. W ostatnim spisie powszechnym 173 tys. os\u00f3b na \u015al\u0105sku i Opolszczy\u017anie zadeklarowa\u0142o przynale\u017cno\u015b\u0107 do nieuznawanej narodowo\u015bci \u015bl\u0105skiej. Z tego 56 tys. obywateli naszego kraju przyzna\u0142o si\u0119 do u\u017cywania \u015bl\u0105skiego jako swojego pierwszego j\u0119zyka domowego (to wi\u0119cej ni\u017c ludno\u015bci pos\u0142uguj\u0105cej si\u0119 kaszubszczyzn\u0105). W nadchodz\u0105cym kolejnym spisie mo\u017ce ich by\u0107 troch\u0119 wi\u0119cej, albo i mniej. Uznanie wi\u0119c \u015bl\u0105szczyzny za j\u0119zyk regionalny nie spowoduje, \u017ce Polska zatrzeszczy w swych ustrojowych i terytorialnych szwach. A najprawdopodobniej takie w\u0142a\u015bnie obawy wp\u0142yn\u0119\u0142y na negatywn\u0105 decyzj\u0119 MSWiA.<\/p>\n

Ministerstwo uzna\u0142o, \u017ce j\u0119zyk jest tworem historycznym, kt\u00f3ry potrzebuje wiek\u00f3w, \u017ceby si\u0119 ukszta\u0142towa\u0107 i wyodr\u0119bni\u0107. Zgoda, tylko tak\u0105 historyczn\u0105 drog\u0119 przechodz\u0105 j\u0119zyki narodowe. Lepienie z wielu gwar i dialekt\u00f3w dzisiejszego literackiego j\u0119zyka polskiego trwa\u0142o prawie p\u00f3\u0142 tysi\u0105clecia. Ale to sam ustawodawca zdecydowa\u0142, \u017ce status j\u0119zyka regionalnego mo\u017ce zale\u017ce\u0107 od decyzji politycznej. Do 2005 r., kiedy w \u017cycie wesz\u0142a ustawa o mniejszo\u015bciach narodowych i etnicznych oraz j\u0119zyku regionalnym, kaszubski te\u017c by\u0142 uznawany tylko za dialekt. Wol\u0105 pos\u0142\u00f3w sta\u0142 si\u0119 j\u0119zykiem regionalnym. Oczywi\u015bcie, po spe\u0142nieniu wielu warunk\u00f3w. Kaszubi w wyniku kompromisu stworzyli z wielu kaszubskich gwar sw\u00f3j j\u0119zyk literacki. Tak\u0105 sam\u0105 drog\u0105 poszli \u015al\u0105zacy, ale napotkali na niej czerwone \u015bwiat\u0142o.<\/p>\n

MSWiA uznaje \u015bl\u0105ski za jeden z dialekt\u00f3w j\u0119zyka polskiego (z kaszubszczyzn\u0105 te\u017c tak wcze\u015bniej by\u0142o), kt\u00f3ry w wyniku rozdzielenia granicami pa\u0144stwowymi \u2013 przypomn\u0119, \u017ce przez siedem wiek\u00f3w – rozwija\u0142 si\u0119 poza g\u0142\u00f3wnym nurtem polskiego j\u0119zyka. St\u0105d \u015bl\u0105szczyzn\u0119 cechuje pewna odr\u0119bno\u015b\u0107 w stosunku do dialekt\u00f3w np. ma\u0142opolskiego i mazowieckiego, ale nic wi\u0119cej. A mnie si\u0119 wydaje, \u017ce to kilkusetletnie rozdzielenie \u2013 i przetrwanie w \u017cywiole j\u0119zyka niemieckiego – powinno by\u0107 atutem dla \u015bl\u0105skiego. Wszak j\u0119zykoznawcy raczej zgodnie oceniaj\u0105, \u017ce w gwarach czy te\u017c dialektach \u015bl\u0105skich, z kt\u00f3rych kodyfikuje si\u0119 \u015bl\u0105szczyzn\u0119, pobrzmiewa j\u0119zyk Kochanowskiego i Reja. Przetrwa\u0142 poza Polsk\u0105. Czy nie warto wi\u0119c zdmuchn\u0105\u0107 ze \u015bl\u0105szczyzny historyczny py\u0142 i tchn\u0105\u0107 \u017cycie w\u0142a\u015bnie w t\u0119 godk\u0119 zakorzenion\u0105 przecie\u017c w staropolszczy\u017anie?<\/p>\n

Ju\u017c z uznaniem kaszubszczyzny za j\u0119zyk regionalny sz\u0142o jak po grudzie, wi\u0119c mo\u017cna by\u0142o si\u0119 spodziewa\u0107, \u017ce z j\u0119zykiem \u015bl\u0105skim b\u0119dzie jeszcze trudniej. Procesowi kodyfikacji przypisuje si\u0119 bowiem, czasami nie bez racji, narodowo\u015bciowe i autonomiczne intencje. Prof. Jolanta Tambor, kieruj\u0105ca pracami kodyfikacyjnymi \u2013 o sobie m\u00f3wi, \u017ce jest Polk\u0105, a w ramach tego \u015al\u0105zaczk\u0105 \u2013 ostrzega\u0142a w ubieg\u0142ym roku w \u201ePolityce\u201d, \u017ce je\u017celi prace nad standaryzacj\u0105 j\u0119zyka regionalnego wykorzystywane b\u0119d\u0105 do narodowotw\u00f3rczych lub autonomizacyjnych proces\u00f3w, to ona z tego projektu odejdzie. Nie odesz\u0142a.<\/p>\n

W starania kodyfikacyjne zaanga\u017cowani s\u0105, oczywi\u015bcie, cz\u0142onkowie Ruchu Autonomii \u015al\u0105ska i nieuznawanego Zwi\u0105zku Ludno\u015bci Narodowo\u015bci \u015al\u0105skiej. St\u0105d z Warszawy s\u0142ycha\u0107 obawy, \u017ce wpisz\u0105 j\u0119zyk \u015bl\u0105ski na swoje sztandary i zaczn\u0105 z nimi chodzi\u0107 po europejskich salonach. Je\u017celi jest j\u0119zyk, to przecie\u017c musi by\u0107 z nim zwi\u0105zany nar\u00f3d, a je\u017celi jest nar\u00f3d, to dlaczego odmawia mu si\u0119 autonomii? Tylko niech kto\u015b si\u0119 zastanowi, czy autonomiczne marzenia kilkuset czy te\u017c kilku tysi\u0119cy \u015al\u0105zak\u00f3w mog\u0105 si\u0119 zi\u015bci\u0107 na dzisiejszym G\u00f3rnym \u015al\u0105sku zdominowanym przez \u017cywio\u0142 polski i przez ludno\u015b\u0107, kt\u00f3ra okre\u015bla siebie jako Polak\u00f3w \u2013 \u015al\u0105zak\u00f3w?
\nO uznanie \u015bl\u0105skiego za j\u0119zyk regionalny staraj\u0105 si\u0119 te\u017c \u015al\u0105zacy \u2013 Polacy (lub odwrotnie), kt\u00f3rym nie w g\u0142owie \u017cadne autonomie czy separatyzmy. W g\u0142owach i sercach czuj\u0105 za to \u2013 cho\u0107 to brzmi g\u00f3rnolotnie \u2013 dum\u0119 i mi\u0142o\u015b\u0107 do tej ojczystej strony i do mowy ojc\u00f3w i dziadk\u00f3w. Chc\u0105 pokaza\u0107, \u017ce s\u0105 rdzenn\u0105 ludno\u015bci\u0105, a nie intruzami w Polsce.<\/p>\n

I nie domagaj\u0105 si\u0119, powt\u00f3rz\u0119, aby do znowelizowanej ustawy dopisa\u0107 j\u0119zyk niemiecki, jako regionalny, tylko godk\u0119 z czas\u00f3w Reja i Kochanowskiego.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

MSWiA negatywnie zaopiniowa\u0142o projekt ustawy o nadaniu dialektowi \u015bl\u0105skiemu statusu j\u0119zyka regionalnego, drugiego w kraju po kaszubskim. Nie zamyka to jeszcze drogi do sejmowej procedury nowelizacji ustawy o mniejszo\u015bciach narodowych i etnicznych oraz j\u0119zyku regionalnym, ale j\u0105 komplikuje. \u015al\u0105szczyzna znalaz\u0142a si\u0119 na zakr\u0119cie. Nie znam gwary \u015bl\u0105skiej i do niczego nie jest mi mieszkaj\u0105c na […]<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/63"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=63"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/63\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=63"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=63"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=63"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}