{"id":65,"date":"2010-07-12T13:40:20","date_gmt":"2010-07-12T11:40:20","guid":{"rendered":"http:\/\/dziadul.blog.polityka.pl\/?p=65"},"modified":"2010-07-12T13:41:42","modified_gmt":"2010-07-12T11:41:42","slug":"jak-polska-napadla-na-niemcy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/2010\/07\/12\/jak-polska-napadla-na-niemcy\/","title":{"rendered":"Jak Polska napad\u0142a na Niemcy"},"content":{"rendered":"

Lipiec, to niebezpieczna na \u015al\u0105sku pora. To czas kontestowania i wystawiania rachunk\u00f3w przedwojennej autonomii wojew\u00f3dztwa \u015bl\u0105skiego. 15 lipca minie 90. rocznica jej ustanowienia. Kilka dni temu do tego garnka, i tak kipi\u0105cego, oliwy dola\u0142 Norbert Rasch, lider Mniejszo\u015bci Niemieckiej na Opolszczy\u017anie. Rzecz w pytaniu: czy w maju 1921 r. powsta\u0144cy \u015bl\u0105scy napadli na Niemcy<\/strong>?<\/p>\n

Jedni m\u00f3wi\u0105, \u017ce Rasch chce ocenzurowa\u0107 pa\u0144stwowe uroczysto\u015bci, kt\u00f3re odb\u0119d\u0105 si\u0119 za niespe\u0142na rok \u2013 w 90. rocznic\u0119 III Powstania \u015al\u0105skiego. Inni, \u017ce chce tylko to powstanie, i wcze\u015bniejsze, odmitologizowa\u0107. Rasch uwa\u017ca, \u017ce by\u0142y one tragedi\u0105 dla wielu rodzin \u015bl\u0105skich. Tu si\u0119 zgadzam. Ale nie zgadzam si\u0119 z ocen\u0105, \u017ce by\u0142y zbrojnym atakiem na integralno\u015b\u0107 terytorialn\u0105 pa\u0144stwa niemieckiego.<\/p>\n

Od lat nie stawiano kwestii przynale\u017cno\u015bci G\u00f3rnego \u015al\u0105ska w takim \u015bwietle. Maj\u0105ca raptem dwa lata (w 1921 r.) niepodleg\u0142a Polska napad\u0142a na Niemcy i si\u0142\u0105 oderwa\u0142a od niego kawa\u0142ek \u015al\u0105ska? Od 20. lat takim j\u0119zykiem na temat \u015al\u0105ska nie rozmawiano. Szukam w pami\u0119ci, do czego tamt\u0105 (w ocenie Rascha) polsk\u0105 agresj\u0119 przyr\u00f3wna\u0107? Mo\u017ce do odwetowej kontry: do propozycji autonomii dla \u015al\u0105ska z 1989 r. – kiedy u nas wali\u0142a si\u0119 PRL – autorstwa Otto von Habsburga, deputowanego z ramienia CSU do Parlamentu Europejskiego. Wtedy ten\u017ce Habsburg przedstawi\u0142 koncepcj\u0119 plebiscytu na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku, ziemi skrzywdzonej w dw\u00f3ch wojnach przez Aliant\u00f3w, w celu stworzenia tutaj \u201eniezale\u017cnej enklawy europejskiej\u201d. Zaproponowa\u0142 te\u017c, aby w plebiscycie wzi\u0119\u0142o udzia\u0142 1,5 \u2013 2 mln \u015al\u0105zak\u00f3w mieszkaj\u0105cych poza Polsk\u0105.<\/p>\n

W tamtym czasie spraw\u0119 nowej autonomii dla \u015al\u0105ska, oderwanego si\u0142\u0105 od Niemiec, g\u0142o\u015bno podnosi\u0142 Zwi\u0105zek Wyp\u0119dzonych (BdV), kt\u00f3ry w zale\u017cno\u015bci od czasu i potrzeb widzia\u0142 \u015al\u0105sk jako \u201epomost\u201d \u0142\u0105cz\u0105cy Polsk\u0119 z Europ\u0105, albo jako \u201enowe terytorium\u201d wsp\u00f3lnie zarz\u0105dzane przez \u015al\u0105zak\u00f3w, Polak\u00f3w i Niemc\u00f3w, czy wreszcie jako \u201ejednostk\u0119 terytorialn\u0105\u201d lu\u017ano powi\u0105zan\u0105 administracyjnie i ekonomicznie z Polsk\u0105 (co\u015b w rodzaju Wolnego Miasta Gda\u0144sk). Atmosfera wok\u00f3\u0142 \u015al\u0105ska uspokoi\u0142a si\u0119 po uznaniu przez zjednoczone Niemcy swojej wschodniej granicy, a ju\u017c zupe\u0142nie nie by\u0142o o czym m\u00f3wi\u0107 po wej\u015bciu Polski do NATO i Unii Europejskiej. Z naszej strony przestano si\u0119 r\u00f3wnie\u017c ba\u0107, \u017ce Niemcy, po po\u0142kni\u0119ciu NRD, p\u00f3jd\u0105 dalej na Wsch\u00f3d. Za Odr\u0105 g\u00f3r\u0119 wzi\u0105\u0142 pragmatyzm. Cho\u0107 r\u00f3\u017cne by\u0142y prognozy.<\/p>\n

Odgrzebuj\u0119 w domowym archiwum opini\u0119 prof. Jadwigi Staniszkis z 1991 r., kt\u00f3ra nie wyklucza\u0142a, \u017ce za 5 lat mo\u017ce doj\u015b\u0107 na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku do referendum w sprawie przy\u0142\u0105czenia tego regionu do Niemiec. Pisa\u0142a: \u201eTakie inicjatywy nie musz\u0105 wychodzi\u0107 z Niemiec \u2013 wystarczy supremacja ekonomiczna. W sytuacji zapa\u015bci gospodarczej u nas, erozji patriotyzmu zw\u0142aszcza w\u015br\u00f3d m\u0142odego pokolenia, zapatrzenia w niemiecki dobrobyt, mog\u0105 to by\u0107 inicjatywy z tej strony Odry\u201d. Na szcz\u0119\u015bcie diagnoza prof. Staniszkis i tym razem si\u0119 nie sprawdzi\u0142a. Ale w tamtych latach wszystko to rozgrywa\u0142o si\u0119 na powa\u017cnie \u2013 st\u0105d m\u0142ody UOP, kt\u00f3ry uczy\u0142 si\u0119 pa\u0144stwa, Polski i \u015al\u0105ska (kto tu mieszka i w jaki j\u0119zyku si\u0119 modli) \u015bledzi\u0142 te\u017c Ruch Autonomii \u015al\u0105ska.<\/p>\n

Przywo\u0142uj\u0119 tamte czasy nie bez kozery, bo nie podoba mi si\u0119 teza Rascha, \u017ce Polska pogwa\u0142ci\u0142a integralno\u015b\u0107 Niemiec w 1921 roku. Poniewa\u017c sprawa granic niemieckiej Rzeszy zosta\u0142a podwa\u017cona ju\u017c kilka lat wcze\u015bniej. G\u00f3rny \u015al\u0105sk sta\u0142 si\u0119 pi\u0142k\u0105 w grze jeszcze przed zako\u0144czeniem pierwszej wojny \u015bwiatowej i odzyskaniem przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci. Nieuchronna kl\u0119ska pa\u0144stw centralnych i rewolucja w Rosji oznacza\u0142y za\u0142amanie si\u0119 XIX wiecznego porz\u0105dku w Europie. W tym porz\u0105dku zakre\u015blonego granicami przegranych mocarstw.<\/p>\n

Ju\u017c na pocz\u0105tku 1918 r. Woodrow Wilson, prezydent USA, domaga\u0142 si\u0119 prawa do samostanowienia narod\u00f3w. To etniczna Europa mia\u0142a by\u0107 filarem powojennego \u0142adu. Zwyci\u0119zcy zgadzali si\u0119, \u017ce stanie si\u0119 to kosztem integralno\u015bci Niemiec, Austro \u2013 W\u0119gier i Rosji. Innej mo\u017cliwo\u015bci nie by\u0142o. W 13. punkcie s\u0142ynnej deklaracji prezydenta USA stoi: powinno powsta\u0107 pa\u0144stwo polskie obejmuj\u0105ce \u201eterytoria zamieszka\u0142e przez bezspornie polsk\u0105 ludno\u015b\u0107\u201d.<\/p>\n

W \u015blad za tym Roman Dmowski przedstawi\u0142 Wilsonowi w pa\u017adzierniku 1918 r. \u2013 w imieniu Komitetu Narodowego Polskiego zawi\u0105zanego w Lozannie – projekt przysz\u0142ych granic pa\u0144stwa, w tym granicy polsko \u2013 niemieckiej na \u015al\u0105sku. W Polsce mia\u0142a znale\u017a\u0107 si\u0119 ca\u0142a rejencja opolska obejmuj\u0105ca terytorialnie G\u00f3rny \u015al\u0105sk. Polska w tym przypadku nie podnosi\u0142a krzywdy zabor\u00f3w, ale argumentowa\u0142a to niemieckim spisem powszechnym z 1910 r., w kt\u00f3rym z ponad 2 mln mieszka\u0144c\u00f3w rejencji ok. 60 proc. przyzna\u0142o si\u0119 do polsko\u015bci. 25 pa\u017adziernika 1918 r. Wojciech Korfanty za\u017c\u0105da\u0142 w Reichstagu przy\u0142\u0105czenia ca\u0142ego G\u00f3rnego \u015al\u0105ska do powstaj\u0105cego pa\u0144stwa polskiego.<\/p>\n

Tak wi\u0119c w tym momencie integralno\u015b\u0107 Niemiec sta\u0142a – wol\u0105 zwyci\u0119zc\u00f3w – pod wielki znakiem zapytania, a w zasadzie w tej cz\u0119\u015bci Europy by\u0142a palcem po wodzie pisana. By\u0142o bowiem polityczne przyzwolenie na rozstrzygni\u0119cia plebiscytowe lub nawet si\u0142owe (Powstanie Wielkopolskie). Zreszt\u0105 \u0107wier\u0107 wieku p\u00f3\u017aniej podobnie integralno\u015b\u0107 Niemiec potraktowano w Ja\u0142cie i Poczdamie. Tak to jest w historii i polityce \u2013 nie dotyczy to tylko Niemiec \u2013 \u017ce za b\u0142\u0119dy i przegrane trzeba p\u0142aci\u0107.<\/p>\n

***<\/p>\n

PS<\/strong>. Serdecznie przepraszam za d\u0142ug\u0105 nieobecno\u015b\u0107.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Lipiec, to niebezpieczna na \u015al\u0105sku pora. To czas kontestowania i wystawiania rachunk\u00f3w przedwojennej autonomii wojew\u00f3dztwa \u015bl\u0105skiego. 15 lipca minie 90. rocznica jej ustanowienia. Kilka dni temu do tego garnka, i tak kipi\u0105cego, oliwy dola\u0142 Norbert Rasch, lider Mniejszo\u015bci Niemieckiej na Opolszczy\u017anie. Rzecz w pytaniu: czy w maju 1921 r. powsta\u0144cy \u015bl\u0105scy napadli na Niemcy? Jedni […]<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/65"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=65"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/65\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=65"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=65"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=65"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}