Tu\u017c przed 22 lipca 1980 r. za\u0142oga kopalni \u201eWujek\u201d w Katowicach zameldowa\u0142a Edwardowi Gierkowi: \u201eZadanie zosta\u0142o wykonane\u201d.
\n
\nTe trzy s\u0142owa wypowiadane przez wieki w r\u00f3\u017cnych sytuacjach nabra\u0142y ci\u0119\u017caru gatunkowego i nie straci\u0142y go do dzi\u015b, co potwierdz\u0105 pami\u0119tliwi szperacze w historii. 35 lat temu chodzi\u0142o o przedterminowe odfajkowanie planu pi\u0119cioletniego, co sta\u0142o si\u0119 ju\u017c legend\u0105 do cna zapomnian\u0105, ale czasem naprawd\u0119 warto pogrzeba\u0107 w starociach.<\/p>\n
Partia skrupulatnie podsumowywa\u0142a I p\u00f3\u0142rocze wydobycia w\u0119gla \u2013 wysz\u0142o blisko 104 mln ton. Mo\u017cna by\u0142o przyj\u0105\u0107, \u017ce gdyby zachowano dotychczasowy rytm pracy w g\u00f3rnictwie \u2013 w wielu kopalniach wyznaczany ju\u017c przez system czterobrygadowy \u2013 to w 1980 r. wydobycie si\u0119gn\u0119\u0142oby 210 mln ton! Wynik robi wra\u017cenie, zwa\u017cywszy \u017ce w tym roku polskie kopalnie dadz\u0105 ok. 70 mln ton w\u0119gla, z czego par\u0119 milion\u00f3w niechybnie wyl\u0105duje na zwa\u0142ach.<\/p>\n
\u00d3wczesny meldunek \u201eWujka\u201d by\u0142 prawdopodobnie ostatni\u0105 dobr\u0105 wiadomo\u015bci\u0105, kt\u00f3r\u0105 Gierek odebra\u0142 przed wakacjami na Krymie. Prawdopodobnie by\u0142 to te\u017c ostatni taki partyjno-gospodarczy raport w historii PRL.<\/p>\n
Tamto lato by\u0142o zreszt\u0105 brzemienne w wydarzenia, kt\u00f3re mia\u0142y si\u0119 ju\u017c nie powt\u00f3rzy\u0107. 12 lipca mia\u0142a miejsce ostatnia wielka impreza polityczna, w kt\u00f3rej po raz ostatni razem uczestniczyli Edward Gierek i w\u00f3dz katowickiej partii Zdzis\u0142aw Grudzie\u0144. Gierek uroczy\u015bcie uruchomi\u0142 kopalni\u0119 \u201eHalemba \u2013 G\u0142\u0119boka\u201d, co rado\u015bnie obwie\u015bci\u0142y media, umieszczaj\u0105c na pierwszych stronach gazet przem\u00f3wienie szefa do g\u00f3rnik\u00f3w i ludu pracuj\u0105cego en masse<\/em> wraz z \u00f3wczesn\u0105 s\u0142itfoci\u0105.<\/p>\n \u017bycie pokaza\u0142o, \u017ce by\u0142 to \u0142ab\u0119dzi \u015bpiew epoki sukcesu i dobrobytu. Partia przesta\u0142a rosn\u0105\u0107 w si\u0142\u0119 \u2013 ba, rozsypa\u0142a si\u0119 niebawem na drobniutkie kawa\u0142eczki niczym niedobre lustro w Kr\u00f3lowej \u015aniegu Andersena. Owe fatalne drobinki wpada\u0142y potem do naszych oczu i za Boga nie chcia\u0142y wyp\u0142yn\u0105\u0107, skutkuj\u0105c nierzetelnym i zafa\u0142szowanym obrazem \u015bwiata. Architekt \u015bwietlanej epoki czu\u0142, \u017ce \u201eco\u015b si\u0119 knuje\u201d wok\u00f3\u0142 niego, ale nie potrafi\u0142 oceni\u0107 skali zagro\u017ce\u0144 i nie mia\u0142 ju\u017c mo\u017cliwo\u015bci, aby si\u0119 nim przeciwstawi\u0107.<\/p>\n Bo tego lipca w kraju ju\u017c szumia\u0142o. Zapala\u0142y si\u0119 strajki w Lublinie i \u015awidniku \u2013 w\u00f3wczas okre\u015blane jeszcze \u201eprzestojami w pracy\u201d. Atmosfera wybuchowa narasta\u0142a i niebawem eksplodowa\u0142a na Wybrze\u017cu. Zmanipulowane wie\u015bci, \u017ce g\u00f3rnicy zachowuj\u0105 \u201erytm pracy\u201d, odbierano w g\u0142\u0119bi kraju jako wyraz poparcia dla w\u0142adzy \u2013 co pot\u0119gowa\u0142o i tak wielk\u0105 ju\u017c niech\u0119\u0107 do \u015al\u0105ska i \u015al\u0105zak\u00f3w. Tylko dla jakiej w\u0142adzy mia\u0142oby by\u0107 to poparcie, je\u017celi si\u0119 nad tym ciut zastanowi\u0107?<\/p>\n Zaskakuj\u0105ca by\u0142a bowiem coraz g\u0119stsza obecno\u015b\u0107 Zdzis\u0142awa Grudnia w g\u0142\u00f3wnych wydaniach \u201eDziennika Telewizyjnego”. Jego wyst\u0105pienia w regionalnych gremiach partyjnych i zwi\u0105zkowych transmitowano szumnie na ca\u0142y kraj. Katowicki boss spija\u0142 bez \u017cenady partyjn\u0105 \u015bmietank\u0119 zarezerwowan\u0105 wcze\u015bniej dla Gierka. Medialna tuba podpowiada\u0142a wprost, \u017ce na szczytach w\u0142adzy dojdzie do zasadniczych zmian. Telewizja i partyjna prasa wskazywa\u0142y faworyta. Je\u017celi nie by\u0142a to gra na o\u015bmieszenie Grudnia i \u015al\u0105ska, to sygna\u0142 by\u0142 jasny jak s\u0142o\u0144ce \u2013 ekipa \u015bl\u0105ska chce na kolejne lata ugruntowa\u0107 swoj\u0105 w\u0142adz\u0119 w kraju. Partyjne ptaszki \u0107wierka\u0142y, \u017ce Grudzie\u0144 bardzo szybko przymierza\u0142 si\u0119 do wskoczenia w buty pierwszego sekretarza, a przynajmniej premiera.<\/p>\n A tu masz! \u2013 nieodpowiedzialny \u201ewrogi element polityczny\u201d zacz\u0105\u0142 na Wybrze\u017cu przebija\u0107 opony samochod\u00f3w z katowick\u0105 rejestracj\u0105. Niebawem te\u017c burty wracaj\u0105cych na \u015al\u0105sk w\u0119glarek nios\u0142y bezczelne has\u0142a: \u201ePacho\u0142ki Gierka, r\u00f3bcie sobie sami\u201d, \u201eZabi\u0107 \u015al\u0105zaka zamiast \u015bwiniaka\u201d, \u201eSprzedaj konia, kup \u015al\u0105zaka\u201d. Czas wkr\u00f3tce pokaza\u0142, \u017ce to nie by\u0142a \u201egrudniowa aura\u201d.<\/p>\n Swoj\u0105 ostatni\u0105 wielk\u0105 partyjn\u0105 rol\u0119 towarzysz Zdzis\u0142aw odegra\u0142 na pocz\u0105tku wrze\u015bnia, kiedy w imieniu partyjnych w\u0142adz przekaza\u0142 swemu schorowanemu partyjnemu przyjacielowi ultimatum \u2013 ma odda\u0107 w\u0142adz\u0119 po dobremu. Gierek wykona\u0142 zadanie 6 wrze\u015bnia.<\/p>\n Sprawiedliwo\u015b\u0107 okaza\u0142a si\u0119 rychliwa, bo kilkana\u015bcie dni p\u00f3\u017aniej, ju\u017c po podpisaniu Porozumie\u0144 Jastrz\u0119bskich, katowickie plenum og\u0142osi\u0142o \u201enowe otwarcie\u201d i nama\u015bci\u0142o Andrzeja \u017babi\u0144skiego na nowego wojew\u00f3dzkiego pierwszego sekretarza. Obecny by\u0142 Stanis\u0142aw Kania, nast\u0119pca Gierka. \u201e\u015al\u0105ski Cysorz\u201d trz\u0105s\u0142 si\u0119 ca\u0142y i otwiera\u0142 szeroko oczy ze zdumienia, o czym opowiada\u0142 mi prof. Adam Gierek \u2013 bez cienia satysfakcji, do kt\u00f3rej m\u00f3g\u0142by mie\u0107 synowskie prawo: \u2013 Spogl\u0105daj\u0105c na Kani\u0119, wyj\u0105ka\u0142, \u017ce to nie tak mia\u0142o by\u0107, nie tak<\/em>\u2026<\/p>\n I tak na \u015al\u0105sku zako\u0144czy\u0142a si\u0119 pewna partyjna epoka. Ta nowa, z niebanalnym epizodem partyjnym Andrzeja \u017babi\u0144skiego, nie by\u0142a wcale lepsza. Wed\u0142ug mojego przekonania i wiedzy mia\u0142a ona przemo\u017cny wp\u0142yw na krwawe wydarzenia w stanie wojennym. Te w kopalni \u201eWujek\u201d w Katowicach i \u201eManife\u015bcie Lipcowym\u201d w Jastrz\u0119biu-Zdroju. Cz\u0119sto ludzie tego formatu, podobnie jak Zdzis\u0142aw Grudzie\u0144 owego lata 1980, nie mog\u0105 zatrzyma\u0107 g\u0142\u00f3wnego nurtu zdarze\u0144, ale wsadzaj\u0105c sw\u00f3j patyk w szprychy m\u0142y\u0144skich k\u00f3\u0142, kt\u00f3re miel\u0105 dzieje, potrafi\u0105 krwawo namiesza\u0107.<\/p>\n PS Prawdopodobnie na koniec sierpnia lub pocz\u0105tek wrze\u015bnia 1980 r. na Stadionie \u015al\u0105skim szykowany by\u0142 wielki wiec maj\u0105cy pogrozi\u0107 warcho\u0142om z Wybrze\u017ca. Przygotowania przerwano po podpisaniu porozumie\u0144 w Szczecinie i Gda\u0144sku. Czy kto\u015b wie co\u015b wi\u0119cej na ten temat?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Tu\u017c przed 22 lipca 1980 r. za\u0142oga kopalni \u201eWujek\u201d w Katowicach zameldowa\u0142a Edwardowi Gierkowi: \u201eZadanie zosta\u0142o wykonane\u201d.<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/782"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=782"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/782\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":785,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/782\/revisions\/785"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=782"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=782"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=782"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}