W Sejmie zapachnia\u0142o prochem. By\u0142o naprawd\u0119 gor\u0105co.
\n
\nPodczas debaty nad obywatelskim projektem ustawy o uznaniu \u015al\u0105zak\u00f3w za mniejszo\u015b\u0107 etniczn\u0105, a \u015bl\u0105skiej godki za j\u0119zyk regionalny, Stanis\u0142aw Pi\u0119ta, znany pose\u0142 PiS, z patriotycznym zapa\u0142em i w katolickim duchu, kt\u00f3rym przepe\u0142niony jest szczelnie od st\u00f3p do g\u0142\u00f3w – zerkaj\u0105c w kierunku wnioskodawc\u00f3w z Jerzym Gorzelikiem, szefem Ruchu Autonomii \u015al\u0105ska na czele – zauwa\u017cy\u0142: \u201eDroga, kt\u00f3r\u0105 pa\u0144stwo obrali\u015bcie, to droga konfrontacji, budowania napi\u0119\u0107\u2026 Korfanty i Mackiewicz kazaliby was rozstrzela\u0107\u201d.<\/p>\n
Od razu wiadomo, \u017ce pose\u0142 ceni obu bohater\u00f3w \u2013 przynajmniej z tego powodu.<\/p>\n
Co do Wojciecha Korfantego \u2013 zgoda. Dyktator III Powstania \u015al\u0105skiego z definicji musia\u0142 mie\u0107 krew na r\u0119kach, wi\u0119c pos\u0142anie do piachu kilku odszczepie\u0144c\u00f3w \u201eod Polski\u201d by\u0142oby dla niego bu\u0142k\u0105 z mas\u0142em. Korfanty, jak wiadomo, by\u0142 fanatycznym patriot\u0105 narodowym, co wyni\u00f3s\u0142 nie tylko z rodzinnego domu i wskutek parcia ku Polsce jeszcze w czasach wojennej zawieruchy – ale te\u017c g\u0142\u0119boko przesi\u0105k\u0142 owym duchem ojczy\u017anianym, b\u0119d\u0105c wi\u0119\u017aniem twierdzy brzeskiej, no i warszawskiego Pawiaka tu\u017c przed wybuchem II wojny \u015bwiatowej. Tote\u017c co do Korfantego, to jestem pewien, \u017ce bez wahania kaza\u0142by strzela\u0107 do wszystkich, kt\u00f3rzy powa\u017cyliby si\u0119 kruszy\u0107 polsk\u0105 jedno\u015b\u0107.<\/p>\n
Ale je\u015bli chodzi o J\u00f3zefa Mackiewicza, znakomitego pisarza \u2013 to ju\u017c nie dam g\u0142owy, \u017ce \u0142atwo poci\u0105gn\u0105\u0142by za cyngiel. Mackiewicza, gwoli prawdy, pierwszy w Sejmie przywo\u0142a\u0142 Gorzelik, znawca tematu w kontek\u015bcie g\u0142oszonego przez pisarza \u201epatriotyzmu pejza\u017cu (krajobrazu)\u201d, kt\u00f3ry przeciwstawia\u0142 \u201epolskiemu patriotyzmowi pa\u0144stwowemu\u201d. Wybitni znawcy tw\u00f3rczo\u015bci, a wi\u0119c i my\u015bli m\u0142odszego z Mackiewicz\u00f3w twierdz\u0105, \u017ce by\u0142 on wielkim przeciwnikiem nacjonalizmu. W\u0142a\u015bnie nacjonalizm uwa\u017ca\u0142 za najwi\u0119ksze nieszcz\u0119\u015bcie Europy wschodniej – w tym Polski. Poczynania pos\u0142a Pi\u0119ty sugeruj\u0105, \u017ce ma inne zdanie, wi\u0119c gdyby cofn\u0105\u0107 czas i po\u017conglowa\u0107 faktami \u2013 pewnie da\u0142by autorowi \u201eLewej wolnej\u201d karabin i kaza\u0142 wymierzy\u0107 gdzie trzeba. Tylko czy w dyskusji o narodowym statusie i j\u0119zyku trzeba od razu strzela\u0107, nawet s\u0142owami?<\/p>\n
Przypomn\u0119 tylko, \u017ce wej\u015bcie cz\u0119\u015bci \u015al\u0105zak\u00f3w na obywatelsk\u0105 drog\u0119 ustawodawcz\u0105 by\u0142o odpowiedzi\u0105 na skasowanie w grudniu 2013 r. przez S\u0105d Najwy\u017cszy Stowarzyszenia Os\u00f3b Narodowo\u015bci \u015al\u0105skiej, zarejestrowanego wcze\u015bniej przez s\u0105dy opolskie. Skoro nie ma takiej narodowo\u015bci \u2013 to i stowarzyszenie pod tak\u0105 nazw\u0105 nie mo\u017ce istnie\u0107.<\/p>\n
Warto tu przywo\u0142a\u0107 fragment uzasadnienia SN:<\/p>\n
Szanuj\u0105c przekonanie cz\u0119\u015bci \u015al\u0105zak\u00f3w o ich pewnej odr\u0119bno\u015bci, wynikaj\u0105cej z kultury i regionalnej gwary, nie mo\u017cna jednak zaakceptowa\u0107 sugestii, i\u017c tworzy si\u0119 nar\u00f3d \u015bl\u0105ski b\u0105d\u017a ju\u017c istnieje \u2013 w liczbie kilkuset tysi\u0119cy os\u00f3b, kt\u00f3rzy zadeklarowali tak\u0105 przynale\u017cno\u015b\u0107 w spisie powszechnym.<\/p><\/blockquote>\n
A w spisie 2011 narodowo\u015b\u0107 \u015bl\u0105sk\u0105 zakre\u015bli\u0142o, w r\u00f3\u017cnych konfiguracjach, prawie 850 tys. os\u00f3b – w tym blisko 400 tys. jako jedyn\u0105.<\/p>\n
St\u0105d inicjatorzy, z RA\u015a na czele, zmienili front i zacz\u0119li zabiega\u0107, aby do ustawy o mniejszo\u015bciach narodowych i etnicznych oraz j\u0119zyku regionalnym dopisa\u0107 \u015bl\u0105sk\u0105 mniejszo\u015b\u0107 etniczn\u0105, obok karaimskiej, \u0142emkowskiej, romskiej i tatarskiej. Jak wiadomo, w naszych warunkach prawnych rozr\u00f3\u017cnienie pomi\u0119dzy statusem narodowym i etnicznym zwi\u0105zane jest z uto\u017csamianiem si\u0119 z narodem istniej\u0105cego pa\u0144stwa. Ustawowe uznanie dawa\u0142oby \u015al\u0105zakom finansowe wsparcie na dzia\u0142alno\u015b\u0107 kulturaln\u0105, o\u015bwiatow\u0105 i wydawnicz\u0105. Mo\u017cna by\u0142oby te\u017c wprowadza\u0107 np. dwuj\u0119zyczne nazwy, a j\u0119zyka u\u017cywa\u0107 tak\u017ce w urz\u0119dach.<\/p>\n
W po\u0142owie 2014 r. inicjatorzy z\u0142o\u017cyli w Sejmie stosowny projekt zmian w ustawie, pod kt\u00f3rym podpisa\u0142o si\u0119 140 tys. os\u00f3b. Przez rok kisi\u0142 si\u0119 on w sejmowych szufladach i kuluarach \u2013 rumie\u0144c\u00f3w nabra\u0142 w po\u0142owie ubieg\u0142ego roku, tu\u017c przed wyborami. \u015al\u0105scy pos\u0142owie PO zacz\u0119li go przepycha\u0107, ale sam nie wiem, czy z wiar\u0105 i przekonaniem. Raczej zanosi\u0142o si\u0119 na to, \u017ce chcieli mie\u0107 ciastko \u2013 czyli g\u0142osy jakiej\u015b cz\u0119\u015bci \u015bl\u0105skich wyborc\u00f3w – i zje\u015b\u0107 ciastko, czyli przeczeka\u0107 do czasu powyborczego. W ka\u017cdym razie w kampanii wyborczej puszczano do \u015al\u0105zak\u00f3w oko – \u017ce w zasadzie spe\u0142niaj\u0105 kryterium mniejszo\u015bci etnicznej: posiadaj\u0105 przecie\u017c odr\u0119bn\u0105 kultur\u0119, tradycj\u0119 i j\u0119zyk.<\/p>\n
PO przegra\u0142a na \u015al\u0105sku, w swoim dotychczasowym mateczniku. PiS 27 mandat\u00f3w, PO \u2013 17, Kukiz \u2013 6, Nowoczesna \u2013 5. A wi\u0119c przyszywany sojusznik ma w \u015bl\u0105skiej sprawie ju\u017c niewiele do powiedzenia. Kukiz i jego dru\u017cyna r\u00f3wnie\u017c ma \u015al\u0105zak\u00f3w na celowniku. Do tego w wyborach \u015al\u0105zacy pokazali w\u0142asn\u0105 s\u0142abo\u015b\u0107. Zjednoczeni dla \u015al\u0105ska \u2013 formacja pod niemieckim sztandarem, ale z przewodni\u0105 rol\u0105 RA\u015a – ponios\u0142a sromotn\u0105 kl\u0119sk\u0119. A przecie\u017c mia\u0142a na sztandarach narodowo\u015b\u0107 i j\u0119zyk, a za sob\u0105 setki tysi\u0119cy deklaracji narodowo\u015bciowych. Wystarczy\u0142o 24 tys. g\u0142os\u00f3w na mandat w jednym okr\u0119gu. Tymczasem w dw\u00f3ch okr\u0119gach nie zdobyli w sumie nawet 19 tys. g\u0142os\u00f3w! Kolejny raz okaza\u0142o si\u0119, \u017ce deklaracja to\u017csamo\u015bci wyra\u017cana w powszechnym spisie do realnej polityki ma si\u0119 nijak.<\/p>\n
I tak obywatelsk\u0105 inicjatyw\u0105 zaj\u0105\u0142 si\u0119 nowy Sejm, zdominowany przez PiS, kt\u00f3ry postrzega Polsk\u0119 jako pa\u0144stwo niemal jednonarodowe. Ju\u017c w minionym grudniu \u015bl\u0105skie marzenie odarto ze z\u0142udze\u0144. Stanowisko rz\u0105du by\u0142o jasne: \u015al\u0105zacy nie s\u0105 mniejszo\u015bci\u0105 etniczn\u0105. Historia i tradycja \u015al\u0105ska jest i zawsze by\u0142a nieod\u0142\u0105czn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 historycznego dziedzictwa narodu polskiego. Podkre\u015blanie odr\u0119bno\u015bci ludno\u015bci zamieszkuj\u0105cej ten region \u2013 to robota Niemc\u00f3w i Czechos\u0142owak\u00f3w, kt\u00f3rzy chcieli rozbi\u0107 polski patriotyzm na \u015al\u0105sku. Tradycyjnie zamieszkuj\u0105cy region \u015al\u0105zacy s\u0105 \u2013 w zgodnej opinii naukowc\u00f3w – jedynie grup\u0105 etnograficzn\u0105 narodu polskiego, a ich kultura i tradycja stanowi\u0105 nieod\u0142\u0105czn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 kultury polskiej.<\/p>\n
I jeszcze jedno: ludno\u015b\u0107 \u015bl\u0105ska pos\u0142uguje si\u0119 dialektem \u015bl\u0105skim j\u0119zyka polskiego, kt\u00f3ry funkcjonuje obok ma\u0142opolskiego, mazowieckiego i wielkopolskiego. Do tego rz\u0105d wyliczy\u0142, \u017ce gdyby da\u0107 \u015al\u0105zakom to wszystko, czego chc\u0105, to rocznie kosztowa\u0142oby to bud\u017cet pa\u0144stwa 850 mln z\u0142! Sk\u0105d taka astronomiczna suma? Z prostego mno\u017cenia: je\u017celi pa\u0144stwo \u0142o\u017cy ka\u017cdego roku na 145-tysi\u0119czn\u0105 mniejszo\u015b\u0107 niemieck\u0105 145 mln z\u0142, a \u015al\u0105zak\u00f3w (zgodnie ze spisem) jest prawie sze\u015bciokrotnie wi\u0119cej, to\u2026 Rachunek jest prosty.<\/p>\n
Poza jasnym stanowiskiem rz\u0105du politycy PiS wyci\u0105gn\u0119li jeszcze ci\u0119\u017csze dzia\u0142a, cho\u0107by Dorota Arciszewska-Mielewczyk: \u201eInicjatywa ma charakter polityczny i grozi rozk\u0142adem Rzeczypospolitej. Skoro osoby zaanga\u017cowane w te i podobne projekty deklaruj\u0105 ch\u0119\u0107 oderwania ekonomicznego i administracyjnego \u015al\u0105ska od Polski, to propozycj\u0119 nale\u017cy uzna\u0107 za niebezpieczn\u0105\u201d. Oderwanie ekonomiczne i administracyjne to, oczywi\u015bcie, d\u0105\u017cenie do autonomii. Jest to projekt utopijny, co wielokrotnie podkre\u015bla\u0142em, ale w kraju wiecznie \u017cywy. Autonomiczny (a nawet separatystyczny) strach ma wielkie oczy.<\/p>\n
Wi\u0119c je\u017celi wydawa\u0142o si\u0119 komu\u015b, \u017ce w tym tunelu tli si\u0119 jeszcze \u015bwiate\u0142ko, to zgasi\u0142 je sam Jerzy Gorzelik, kt\u00f3ry uzasadnia\u0142 \u015bl\u0105ski obywatelski projekt. B\u0142\u0105d albo \u015bwiadoma prowokacja, czyniona z przekonania, \u017ce i tak z tego nic nie wyjdzie. Dyskusja sejmowa sta\u0142a si\u0119 niezno\u015bna i nierzeczowa. Gorzelikowi zacz\u0119to wytyka\u0107 ma\u0142p\u0119, kt\u00f3ra popsu\u0142a zegarek, \u015bmia\u0142o deklarowany brak lojalno\u015bci wobec pa\u0144stwa polskiego i poszanowania dla naszej symboliki, w tym flagi. W tej sytuacji s\u0142owa o wybraniu \u015bcie\u017cki przewidzianej przez polski system prawa jako afirmacji idei pa\u0144stwa prawa na gruncie Rzeczypospolitej zosta\u0142y odebrane jako szczyt cynizmu. By\u0142o po ptokach.<\/p>\n
Za odrzuceniem \u201ez marszu\u201d \u015bl\u0105skiego projektu by\u0142y kluby Kukiza i PSL. Dla ludowc\u00f3w uznanie \u015al\u0105zak\u00f3w za mniejszo\u015b\u0107 etniczn\u0105 jest nie do zaakceptowania, bo takie zabiegi prowadz\u0105 wprost do autonomizacji Polski albo rozbicia dzielnicowego. Natomiast pos\u0142owie od Kukiza dostrzegli w tej inicjatywie pr\u00f3b\u0119 uczynienia ze \u015al\u0105ska \u201egetta \u015bl\u0105zakowc\u00f3w\u201d.<\/p>\n
Pozosta\u0142e partie zgodzi\u0142y si\u0119 na przes\u0142anie projektu ustawy do komisji mniejszo\u015bci narodowych, kultury i spraw wewn\u0119trznych. Szymon Gi\u017cy\u0144ski z PiS m\u00f3wi\u0142 o poszanowaniu prawa ka\u017cdego komitetu obywatelskiego do wyczerpania wszystkich etap\u00f3w procedury sejmowej. Patrz\u0105c na arytmetyk\u0119 sejmow\u0105 i pogl\u0105dy pos\u0142\u00f3w, nie mam w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce egzekucja na \u015al\u0105zakach zosta\u0142a tylko od\u0142o\u017cona w czasie. I to nied\u0142ugim. Obywatelska inicjatywa znajdzie si\u0119, jak wiele przed ni\u0105, w koszu.<\/p>\n
Co dalej ze \u015bl\u0105sk\u0105 mniejszo\u015bci\u0105 etniczn\u0105 i j\u0119zykiem? Prawdopodobnie lada dzie\u0144 w Parlamencie Europejskim zapyta o to Wolny Sojusz Europejski, z kt\u00f3rym RA\u015a wsp\u00f3\u0142pracuje. Nie wiem, jaki to wywo\u0142a odd\u017awi\u0119k w dzisiejszej sytuacji. Chocia\u017c nie, wiem – jeszcze bardziej rozsierdzi ekip\u0119 rz\u0105dz\u0105c\u0105, jak amen w pacierzu. To wszystko na kr\u00f3tk\u0105 met\u0119. A na d\u0142u\u017csz\u0105\u2026 \u015al\u0105zacy s\u0105 mniejszo\u015bci\u0105 ju\u017c w samym wojew\u00f3dztwie \u015bl\u0105skim. Do tego sami s\u0105 mi\u0119dzy sob\u0105 podzieleni co do j\u0119zyka i narodowo\u015bci \u2013 czasami skrajnie.<\/p>\n
Ale jest te\u017c namacalna, s\u0142yszalna i wcale niema\u0142a grupa, kt\u00f3ra krzewi \u015bl\u0105sk\u0105 godk\u0119, wydaje w niej ksi\u0105\u017cki, prze ku \u015bl\u0105skiej edukacji regionalnej i grzebie w historii, szukaj\u0105c swoistych, wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cych odr\u0119bno\u015bci od Polski i Niemiec. Nie da si\u0119 tego cofn\u0105\u0107, zatrzyma\u0107. Rz\u0105dz\u0105cy powinni mie\u0107 to na uwadze i znale\u017a\u0107 spos\u00f3b na wyra\u017cenie szacunku dla uporu owych regionalnych inicjatyw. Dla patriotyzmu krajobrazu. Polska racja stanu si\u0119 od tego nie przewr\u00f3ci.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
W Sejmie zapachnia\u0142o prochem. By\u0142o naprawd\u0119 gor\u0105co.<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/835"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=835"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/835\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":836,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/835\/revisions\/836"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=835"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=835"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=835"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}