Sami powiedzcie: wyobra\u017cacie sobie podr\u00f3\u017c autem z Warszawy do Katowic lub odwrotnie \u2013 gdyby nie by\u0142o gierk\u00f3wki?
\n
\nW\u0142a\u015bnie mija 40 lat, od kiedy oddano j\u0105 do u\u017cytku, po zaledwie trzech latach budowy. No, z niewielkim hakiem. Nasze maluchy mog\u0142y wreszcie wzi\u0105\u0107 rozmarzony rozbieg i mkn\u0105\u0107 przez cale 300 km – pewnie wyobra\u017ca\u0142y sobie, \u017ce s\u0105 cadillacami! Obliczono, \u017ce dzi\u0119ki tej drodze czas podr\u00f3\u017cy z Katowic do Warszawy skr\u00f3ci\u0142 si\u0119 o p\u00f3\u0142torej godziny, co w\u00f3wczas mia\u0142o kluczowe znaczenie dla \u015bl\u0105skiej ekipy, doje\u017cd\u017caj\u0105cej do roboty w stolicy.<\/p>\n
Tego pami\u0119tnego pa\u017adziernikowego dnia 1976 r. wst\u0119g\u0119 na g\u0142\u00f3wnej gierk\u00f3wce w Cz\u0119stochowie przeci\u0119li \u017co\u0142nierze: szeregowiec Marian Zarzycki i kapral Stanis\u0142aw Glinianowicz. Elitarna wierchuszka – w osobach I sekretarza KC PZPPR Edwarda Gierka, Prezesa Rady Ministr\u00f3w Piotra Jaroszewicza i gen. Wojciecha Jaruzelskiego \u2013 dopiero na drugim planie.<\/p>\n
Ten socjologiczny zabieg mia\u0142 odda\u0107 honory ludowemu wojsku, kt\u00f3re, jak zawsze, nie zawiod\u0142o naszej ludowej ojczyzny i czynnie bra\u0142o udzia\u0142 w budowie trasy, razem z Warszawskim i Krakowskim Przedsi\u0119biorstwem Rob\u00f3t Drogowych.<\/p>\n
St\u0105d oficjalnie dwupasm\u00f3wk\u0119 nazwano \u201eTras\u0105 czynu \u017co\u0142nierskiego\u201d – z tej okazji wzni\u00f3s\u0142 si\u0119 nawet ku g\u00f3rze Pomnik Czynu \u017bo\u0142nierskiego w Cz\u0119stochowie, zmieciony z ko\u0144cem ubieg\u0142ego wieku przez inn\u0105 my\u015bl przewodni\u0105 i bezczelny czas – ale w szerokiej pami\u0119ci spo\u0142ecznej droga zapad\u0142a jako gierk\u00f3wka.<\/p>\n
M\u00f3wimy tylko o zasadniczej gierk\u00f3wce, a przecie\u017c t\u0105 wszystko m\u00f3wi\u0105c\u0105 nazw\u0105 nieoficjalnie ochrzczono jeszcze dwupasm\u00f3wki z Katowic do Bielska-Bia\u0142ej i z Katowic do Ustronia. \u015aci\u015blej m\u00f3wi\u0105c, powinno si\u0119 je nazywa\u0107 \u201ezi\u0119tk\u00f3wkami\u201d \u2013 od barwnej i wp\u0142ywowej postaci wojewody Jerzego Zi\u0119tka – ale niech tam, genera\u0142 na tym odcinku nie mia\u0142 kompleks\u00f3w i pewnie machn\u0105\u0142by r\u0119k\u0105. Zreszt\u0105 gierk\u00f3wki brzmi\u0105 dumniej.<\/p>\n
Gierk\u00f3wka mia\u0142a by\u0107 pocz\u0105tkiem wielkiej budowy autostrad i dr\u00f3g szybkiego ruchu w Polsce – planowano 3 tys. kilometr\u00f3w, ale jako\u015b nie wysz\u0142o. Mia\u0142a obrosn\u0105\u0107 parkingami i zajazdami, jednak ju\u017c wielkimi krokami nadci\u0105ga\u0142 kryzys, uda\u0142o si\u0119 postawi\u0107 tylko dwa: pod Cz\u0119stochow\u0105 (Kruszyna) i Piotrkowem Trybunalskim (Polichno).<\/p>\n
Historii gierk\u00f3wki mo\u017cna dotkn\u0105\u0107 na r\u00f3\u017cne sposoby.<\/p>\n
Jak mam czas, to zatrzymuj\u0119 si\u0119 w S\u0142ostowicach pod Radomskiem, gdzie 7 pa\u017adziernika \u0107wier\u0107 wieku temu zgin\u0105\u0142 Walerian Pa\u0144ko, szef NIK, niegdy\u015b m\u00f3j asystent we Wroc\u0142awiu.<\/p>\n
Albo pod Kozieg\u0142owami, gdzie 3 wrze\u015bnia 1993 r. odszed\u0142 nagle Grzegorz Kolosa, przewodnicz\u0105cy \u015al\u0105sko-D\u0105browskiej Solidarno\u015bci, kt\u00f3rego typowano na szefa krajowych struktur zwi\u0105zku – a razem z nim Adam Stepecki, przewodnicz\u0105cy Sekretariatu G\u00f3rnictwa i Energetyki i Jan Tyszkiewicz, kierowca. Takich strasznych miejsc na gierk\u00f3wce jest pewnie bez liku, ale tych ludzi akurat zna\u0142em \u2013 st\u0105d i refleksja po latach.<\/p>\n
Ta droga szybkiego ruchu, chlubny pomnik PRL-u, by\u0142a naprawd\u0119 wielkim wydarzeniem. Wykorzystano ponad 4 mln ton asfaltu, brukowej kostki i innych ingrediencji, \u017ceby by\u0142a bezpieczna i perfekcyjna. Okaza\u0142o si\u0119 wkr\u00f3tce, \u017ce nie by\u0142a ani bezpieczna, ani perfekcyjna \u2013 po kr\u00f3tkim czasie trzeba by\u0142o reperowa\u0107 buble i znowu wprowadza\u0107 do gry betoniarzy, zbrojarzy, d\u017awigi, kafary i… wojsko. Dzisiaj jest jeszcze gorzej \u2013 coraz bardziej doskwiera brak bezkolizyjnych skrzy\u017cowa\u0144 i stale rosn\u0105ca liczba aut. Gierk\u00f3wka \u201erobi bokami\u201d, ale czy jeste\u015bmy sobie w stanie wyobrazi\u0107, \u017ce jej nie ma?<\/p>\n
Niegdy\u015b nawet por\u00f3wnano j\u0105 z fantazj\u0105 do Route 66 \u2013 s\u0142ynnej matki wszystkich ameryka\u0144skich autostrad, \u0142\u0105cz\u0105cej Chicago z Miastem Anio\u0142\u00f3w. Pisa\u0142 o niej Steinbeck w \u201eGronach gniewu\u201d, \u015bpiewali o niej Rolling Stonesi i Depeche Mode, je\u017adzili po niej \u201eUrodzeni mordercy\u201d, prowadzi\u0142a dochodzenia detektyw Kathy Mallory.<\/p>\n
Kto zechcia\u0142by stworzy\u0107 dzie\u0142o o gierk\u00f3wce, no kto?<\/p>\n
Na dodatek wielkimi krokami zbli\u017ca si\u0119 dekomunizacja naszej przestrzeni publicznej. Kto\u015b b\u0119dzie musia\u0142 d\u0142ugo my\u015ble\u0107, jak t\u0119 gierk\u00f3wk\u0119 odgierkowa\u0107. Zgoda, nazwa jest ma\u0142o wci\u0105gaj\u0105ca. Mo\u017ce np. Droga Ku Chwale Ojczyzny lub po prostu Trasa 76 przykry\u0142aby wra\u017ce koneksje z t\u0142ust\u0105 dekad\u0105 czas\u00f3w s\u0142usznie minionych\u2026<\/p>\n
Boj\u0119 si\u0119 jednak, \u017ce nasz nar\u00f3d tego nie kupi i znowu wjedzie na gierk\u00f3wk\u0119.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Sami powiedzcie: wyobra\u017cacie sobie podr\u00f3\u017c autem z Warszawy do Katowic lub odwrotnie \u2013 gdyby nie by\u0142o gierk\u00f3wki?<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/906"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=906"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/906\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":907,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/906\/revisions\/907"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=906"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=906"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=906"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}