Ziemska historia nieziemskiego pojazdu.
\n
\nKatowicka \u201eGazeta Wyborcza\u201d og\u0142osi\u0142a plebiscyt na najwa\u017cniejsze wydarzenia w 45-letniej historii Spodka. Czyli na te, podczas kt\u00f3rych Spodek odrywa\u0142 si\u0119 od naszego twardego, \u015bl\u0105skiego pod\u0142o\u017ca i nabuzowany entuzjazmem publiczno\u015bci, mkn\u0105\u0142 w przestrze\u0144 mi\u0119dzyplanetarn\u0105, ku niebu.<\/p>\n
Spodek \u2013 dla prawdopodobnie nieistniej\u0105cych niedoinformowanych \u2013 by\u0142 przez d\u0142ugi czas najwi\u0119ksz\u0105 w kraju hal\u0105 sportowo-widowiskow\u0105, budowan\u0105 w latach 1965-71.<\/p>\n
Wyniki konkursu poznamy 22 pa\u017adziernika, w dniu oficjalnych urodzin, cho\u0107 na swoj\u0105 legend\u0119 ten kosmiczny pojazd zacz\u0105\u0142 pracowa\u0107 od 9 maja 1971 r., kiedy na oficjalnym otwarciu Edwardowi Gierkowi i wszystkim najwa\u017cniejszym personom w kraju i wojew\u00f3dztwie, a tak\u017ce dow\u00f3dztwu Uk\u0142adu Warszawskiego, za\u015bpiewali: zjawiskowa Anna German, Ewa Dec\u00f3wna i zesp\u00f3\u0142 \u015al\u0105sk. Wcze\u015bniej na widowni posadzono ponad 4 tys. \u017co\u0142nierzy. Tupali, \u015bpiewali, podskakiwali, krzyczeli i B\u00f3g wie, co jeszcze wyprawiali\u2026 Hala si\u0119 nie zawali\u0142a i doczeka\u0142a si\u0119 kolejnych urodzin.<\/p>\n
9 maja \u2013 dla prawdopodobnie licznych niedoinformowanych \u2013 Dzie\u0144 Zwyci\u0119stwa nad faszyzmem, obchodzony hucznie, przede wszystkim w ZSRR, bratnimi pa\u0144stwami i po\u0142\u0105czonymi proletariuszami wszystkich kraj\u00f3w. A dzisiaj \u2013 prosz\u0119, z niekt\u00f3rymi nie wypada brata\u0107 si\u0119 nawet w okr\u0105g\u0142e rocznice, nad czym ubolewam, poniewa\u017c ten stan emocjonalny jest obecnie w sta\u0142ym politycznym repertuarze. Pa\u017adziernik to dobry miesi\u0105c, pod warunkiem, \u017ce kojarzy si\u0119 z mimozami, listami pachn\u0105cymi w sieni i cukierni\u0105, a nie z Rewolucj\u0105 Pa\u017adziernikow\u0105. Rewolucja Pa\u017adziernikowa \u2013 dla prawdopodobnie niezliczonych niedoinformowanych (sic!) \u2013 rewolta czczona przez lata w pa\u017adzierniku, kt\u00f3ra rozgrza\u0142a do czerwono\u015bci nasz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 \u015bwiata w\u2026 listopadzie 1917 r.<\/p>\n
Gierek wielokrotnie jeszcze przyci\u0105ga\u0142 t\u0142umy i zape\u0142nia\u0142 Spodek do ostatniego miejsca. Podobnie jak Lech Wa\u0142\u0119sa w pa\u017adzierniku 1980 r. Co ciekawe, te wydarzenia nie zosta\u0142y uwzgl\u0119dnione w konkursie. Mo\u017ce wyla\u0142y si\u0119 poza ramy programu, kto to wie\u2026 By\u0142o, min\u0119\u0142o. Ale co szkodzi\u0142o, \u017ceby dopu\u015bci\u0107 do rywalizacji spotkanie w Spodku ze Stanis\u0142awem Nardellim albo samym Anatolijem Kaszpirowskim? Z nimi to dopiero Spodek wirowa\u0142! Wszyscy naraz byli\u015bmy nagle zdrowsi i pi\u0119kniejsi\u2026<\/p>\n
Tymczasem zdecydowanie prowadzi \u2013 i tak ju\u017c pewnie pozostanie \u2013 Intel Exstreme Masters, czyli odbywaj\u0105ce si\u0119 tutaj od 2013 r. mistrzostwa \u015bwiata w grach komputerowych. IEM ma 81 proc. poparcia. Wiadomo, teraz ca\u0142y \u015bwiat to jedna wielka gra komputerowa. Chodzi o to, \u017ceby jak najd\u0142u\u017cej utrzyma\u0107 si\u0119 na powierzchni. Stawki s\u0105 r\u00f3\u017cne.<\/p>\n
Na drugim miejscu s\u0105 Mistrzostwa \u015awiata w Siatk\u00f3wce M\u0119\u017cczyzn z 2011 r. \u2013 11 proc. (w tym m\u00f3j g\u0142os), a na trzecim, z 5 proc. \u2013 pierwszy w Polsce koncert zespo\u0142u Metallica w 1987 r.<\/p>\n
Mistrzostwa \u015awiata w Hokeju na Lodzie z 1976 r., kiedy Spodek faktycznie odlecia\u0142 po naszym zwyci\u0119stwie nad ZSRR, doceni\u0142o 2 proc. g\u0142osuj\u0105cych. Zwyci\u0119stwo nad ZSRR \u2013 dla prawdopodobnie ogromnej liczby niedoinformowanych m\u0142okos\u00f3w \u2013 czyn hardcorowy, powiedzia\u0142bym nawet zaje…y \u2013 gdyby prof. Miodek nie przestrzeg\u0142, \u017ce z tym okre\u015bleniem jeszcze nie wypada udawa\u0107 si\u0119 na salony. Ubolewam.<\/p>\n
Dzisiaj wielkich hal sportowo-widowiskowych mamy w kraju sporo. Niebawem otwarta zostanie 25 km od Katowic Hala Gliwice, na 15 tys. miejsc \u2013 jednakowo\u017c Spodek, przez swoj\u0105 kosmiczn\u0105 architektur\u0119, pozostanie odlotowy. Jest nasz\u0105 parysk\u0105 Wie\u017c\u0105 Eiffela, londy\u0144skim Big Benem i cudownym barcelo\u0144skim dziwad\u0142em Gaudiego.<\/p>\n
Gdybym si\u0119 nie ba\u0142 konsekwencji wynikaj\u0105cej z ustawy o dekomunizacji przestrzeni publicznej, tobym zg\u0142osi\u0142 wniosek, \u017ceby Spodek te\u017c nosi\u0142 imi\u0119 gen. Jerzego Zi\u0119tka, by\u0142ego wojewody. Trzeba by\u0142o bowiem by\u0107 genialnym gospodarzem wojew\u00f3dztwa i wielkim fantast\u0105, \u017ceby wyci\u0105gn\u0105\u0107 z centralnej kasy i kas pomniejszych, \u00f3wczesnych 800 mln z\u0142 na jego budow\u0119 \u2013 zamiast zak\u0142adanych w kosztorysie 200 mln. Do tego udawa\u0107, \u017ce to nic takiego wielkiego ten Spodek, bo jak\u017ce mog\u0142o by\u0107 inaczej, je\u017celi tak pot\u0119\u017cna inwestycja nie zosta\u0142a uwzgl\u0119dniona w planie centralnym. Wtedy jak czego\u015b nie by\u0142o w planie, to nie by\u0142o w og\u00f3le. Spodek by\u0142 nieomal na miar\u0119 szklanych dom\u00f3w \u017beromskiego.<\/p>\n
To Spodek mia\u0142 na my\u015bli premier J\u00f3zef Cyrankiwicz, sk\u0142adaj\u0105c swego czasu \u017cyczenia urodzinowe Zi\u0119tkowi, swojemu przyjacielowi od biesiad i kielicha, tymi s\u0142owami: \u017bycz\u0119 ci, Jorg, 150 lat \u017cycia i du\u017co zdrowia, aby\u015b mia\u0142 czas odsiedzie\u0107 swoje inwestycyjne przekr\u0119ty.<\/p>\n
Inwestycyjne przekr\u0119ty, co ja gadam \u2013 czasy by\u0142y takie, \u017ce mo\u017cna by\u0142oby to podci\u0105gn\u0105\u0107 pod niegospodarno\u015b\u0107, przest\u0119pstwo pospolite.<\/p>\n
W tamtych czasach, przynajmniej od lat 60. poprzedniego wieku, m\u00f3wi\u0142o si\u0119 o tzw. \u015bl\u0105skiej autonomii budowlanej. Termin zwi\u0105zany by\u0142 m.in. z przekazywaniem przez r\u00f3\u017cne centralne resorty \u2013 przedsi\u0119biorstw budowlanych i przemys\u0142u materia\u0142\u00f3w budowlanych \u2013 w gesti\u0119 Prezydium Wojew\u00f3dzkiej Rady Narodowej w Katowicach.<\/p>\n
Swoje wielkie firmy budowlane mia\u0142y g\u00f3rnictwo i energetyka, a siedziba ich ministerstwa mie\u015bci\u0142a si\u0119 w Katowicach. W zakresie funkcjonalno\u015bci podgl\u0105dano podobne hale w Europie, i to niekoniecznie socjalistycznej. Zi\u0119tkowi najbardziej podoba\u0142a si\u0119 miejska hala sportowo-widowiskowo-kinowa w Wiedniu. Co ciekawe, Wojew\u00f3dzki Park Kultury i Wypoczynku, dzisiaj Park \u015al\u0105ski, tak\u017ce kopiowa\u0142 rozwi\u0105zania wiede\u0144skiego parku Prater.<\/p>\n
Je\u015bli chodzi o specjalistyczne maszyny budowlane \u2013 tak\u017ce nie by\u0142o wi\u0119kszego problemu. Ot, jeden przyk\u0142ad, kt\u00f3ry mo\u017cna mno\u017cy\u0107 i mno\u017cy\u0107: kiedy Wielkopolsce zabrak\u0142o w\u0119gla w srog\u0105 zim\u0119 \u2013 w centralnym rozdzielniku nie by\u0142o ju\u017c ani tony \u2013 jeden telefon do Zi\u0119tka uruchamia\u0142 kilka sk\u0142ad\u00f3w z produkcj\u0105 ponadplanow\u0105. W zamian do Katowic trafia\u0142y nowoczesne maszyny z Targ\u00f3w Pozna\u0144skich, w tym przypadku do budownictwa drogowego.<\/p>\n
Pieni\u0105dze, jak zawsze, by\u0142y w tych przedsi\u0119wzi\u0119ciach najwa\u017cniejsze. Warszawa systematycznie skre\u015bla\u0142a z centralnych inwestycji budow\u0119 opery w Katowicach \u2013 jako ma\u0142o przydatny zbytek \u2013 czy przesuwa\u0142a w niesko\u0144czono\u015b\u0107 budow\u0119 Biblioteki \u015al\u0105skiej. W takim scenariuszu Spodek, jako dzie\u0142o sztuki i przybytek kultury, nie mia\u0142 szans. Trzeba by\u0142o zamys\u0142 ubra\u0107 w siermi\u0119\u017cn\u0105 szat\u0119 proletariack\u0105. Genera\u0142 Zi\u0119tek pu\u015bci\u0142 oko. Wszak Spodek to nie opera dla nielicznych dziwak\u00f3w, nie biblioteka dla kujon\u00f3w i ksi\u0105\u017ckowych moli, tylko Obiekt Dla Mas, kt\u00f3ry narodzi\u0142 si\u0119 z oddolnej inicjatywy spo\u0142ecznej \u2013 st\u0105d te\u017c w wojew\u00f3dztwie zakwalifikowano go jako inwestycj\u0119 organizacji spo\u0142ecznych.<\/p>\n
Najcz\u0119\u015bciej kry\u0142y si\u0119 za tym fundusze zak\u0142adowe wielkich przedsi\u0119biorstw g\u00f3rniczych, hutniczych i energetycznych. To wszystko by\u0142o ma\u0142o, ale przecie\u017c obowi\u0105zywa\u0142a zasada, \u017ce jak co\u015b powstaje w czynie spo\u0142ecznym, Dla Mas \u2013 mo\u017ce liczy\u0107 na przychylno\u015b\u0107 pa\u0144stwa i dotacje jego skarbu. No i pieni\u0105dze p\u0142yn\u0119\u0142y pod r\u00f3\u017cnymi tytu\u0142ami. Kr\u0105\u017cy\u0142a opowiastka, \u017ce do jakiego\u015b projektu Warszawa mia\u0142a do\u0142o\u017cy\u0107 (czy te\u017c zrefundowa\u0107) 20 mln z\u0142. Kiedy dokument przed\u0142o\u017cono Zi\u0119tkowi do podpisania, to si\u0119 \u017cachn\u0105\u0142: do premiera nie wypada pisa\u0107 o jakie\u015b 20 mln z\u0142. No i poczyni\u0142 odpowiednie poprawki, wed\u0142ug swoich potrzeb…<\/p>\n
Do olbrzymich dotacji na rzecz Spodka uda\u0142o si\u0119 przekona\u0107 G\u0142\u00f3wny Komitet Kultury Fizycznej i Turystki \u2013 m\u00f3wi si\u0119 o po\u0142owie wst\u0119pnie skalkulowanych koszt\u00f3w\u2026 \u015awietnym \u017ar\u00f3d\u0142em finansowania okaza\u0142 si\u0119 obowi\u0105zkowy w ca\u0142ym kraju Spo\u0142eczny Fundusz Odbudowy Stolicy. Gdzie\u015b pad\u0142a informacja, \u017ce w historii funduszu a\u017c 1\/3 \u015brodk\u00f3w pochodzi\u0142a z wojew\u00f3dztwa katowickiego. W niewielu wojew\u00f3dztwach jednak wiedziano, \u017ce regulamin (czy te\u017c statut funduszu) dopuszcza\u0142 zatrzymanie dla w\u0142asnych potrzeb cz\u0119\u015bci zebranych. Dzisiaj by si\u0119 powiedzia\u0142o: konfiskowanych dla Warszawy pieni\u0119dzy. Zi\u0119tek prowadzi\u0142 profesjonaln\u0105 polityk\u0119 marketingow\u0105 i gdzie m\u00f3g\u0142, zach\u0119ca\u0142 do szczodrego sypania groszem na zrujnowan\u0105 Warszaw\u0119.<\/p>\n
Kiedy pierwotny kosztorys Spodka zosta\u0142 przekroczony, zacz\u0119to podnosi\u0107, \u017ce wszystko, co si\u0119 buduje na \u015al\u0105sku, nad pracuj\u0105cymi dla kraju kopalniami, musi by\u0107 przynajmniej o 30 proc. dro\u017csze ni\u017c w innych regionach kraju, bo ziemia trz\u0119sie si\u0119 tu jak galareta. Kiedy za\u015b i ten naturalny argument straci\u0142 racj\u0119 bytu, to Spodek uznano za obiekt prototypowy \u2013 bo faktycznie takim by\u0142 \u2013 co usprawiedliwia ponadplanowe wydatki.<\/p>\n
Kombinowano wi\u0119c jak ko\u0144 pod g\u00f3r\u0119, ale na pust\u0105 kas\u0119 nie by\u0142o mocnych. W 1970 r. planowano nawet wstrzyma\u0107 budow\u0119, bo zabrak\u0142o pieni\u0119dzy na importowane wyko\u0144czeniowe materia\u0142y i urz\u0105dzenia. Zi\u0119tek argumentowa\u0142 spokojnie i przebiegle: A co powie spo\u0142ecze\u0144stwo na zatrzymanie ju\u017c tak zaawansowanej inwestycji, powstaj\u0105cej w czynie spo\u0142ecznym? Powie, \u017ce socjalistyczny trud wyrzucany jest w b\u0142oto\u2026 \u015awiadek przysi\u0119ga, \u017ce s\u0142ysza\u0142 to na w\u0142asne uszy.<\/p>\n
Pieni\u0105dze si\u0119 znalaz\u0142y. Pieni\u0105dze si\u0119 znalaz\u0142y pewnie tak\u017ce dlatego, \u017ce ju\u017c nie szeptano, ale g\u0142o\u015bno m\u00f3wiono, i\u017c niebawem W\u0142adys\u0142awa Gomu\u0142k\u0119, kt\u00f3ry pono\u0107 na informacje o post\u0119puj\u0105cej budowie w Katowicach gigantycznej hali zgrzyta\u0142 z\u0119bami i rwa\u0142 w\u0142osy z g\u0142owy, zast\u0105pi Edward Gierek.<\/p>\n
Koszty budowy Spodka przeros\u0142y wyobra\u017cenia Zi\u0119tka i innych. Budowany po partyzancku, jak zreszt\u0105 wszystko inne w tamtych czasach. Ale tutaj fuszerki nie odstawiono. Przetrwa\u0142. Niedawno pi\u0119knie odrestaurowany. A\u017c dr\u017cy z niecierpliwo\u015bci, \u017ceby ulecie\u0107 jak wielki, szary, kosmiczny ptak. Wpisany fantastycznie w Katowick\u0105 Stref\u0119 Kultury. Pi\u0119kna historia \u2013 na dodatek prawdziwa. Jak zas\u0142u\u017cymy i damy si\u0119 ponie\u015b\u0107, zabierze nas ze sob\u0105 w przestworza.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ziemska historia nieziemskiego pojazdu.<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/908"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=908"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/908\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":912,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/908\/revisions\/912"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=908"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=908"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/dziadul\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=908"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}