{"id":1406,"date":"2023-03-06T15:52:50","date_gmt":"2023-03-06T14:52:50","guid":{"rendered":"https:\/\/flint.blog.polityka.pl\/?p=1406"},"modified":"2023-03-06T18:32:14","modified_gmt":"2023-03-06T17:32:14","slug":"sztuka-ulicy-z-lizbona-u-stop","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/flint\/2023\/03\/06\/sztuka-ulicy-z-lizbona-u-stop\/","title":{"rendered":"Sztuka ulicy z Lizbon\u0105 u st\u00f3p"},"content":{"rendered":"\n

Lizbona b\u0119dzie rajem dla ka\u017cdego, kto ceni graffiti i street-art. To nie tylko przegl\u0105d prac \u015bwiatowych s\u0142aw sztuki ulicznej od brazylijskich braci bli\u017aniak\u00f3w z OSGEMEOS<\/strong>, <\/strong>przez os\u0142awionego plakatem wyborczym Baracka Obamy, Amerykanina Sheparda Faireya<\/strong>, po naszego Sainera<\/strong> z Etam Cru<\/strong> (murale na ca\u0142ym \u015bwiecie, rysunki i obrazy, ale te\u017c ok\u0142adki dla Metra<\/strong>, Dw\u00f3ch S\u0142aw\u00f3w<\/strong> i Polskiego Karate<\/strong>). Stolica Portugalii mo\u017ce si\u0119 pochwali\u0107 genialn\u0105 lokaln\u0105 reprezentacj\u0105. Kr\u0119tymi, stromymi uliczkami Alfamy warto si\u0119 pokr\u0119ci\u0107 ju\u017c tylko po to, \u017ceby sprawdzi\u0107, jak Vhils<\/strong> z ekip\u0105 upami\u0119tni\u0142 kr\u00f3low\u0105 fado Amali\u0119 Rodrigues.<\/strong> Do po\u0142o\u017cnego nieopodal lotniska Parque das Na\u00e7\u00f5es przyby\u0107 cho\u0107by dlatego, \u017ce Bordalo II<\/strong> wyczarowa\u0142 tam sporo z tego, co zazwyczaj, z farby i ze \u015bmieci.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

A gdyby kto\u015b tak chcia\u0142 jednocze\u015bnie do\u015bwiadczy\u0107 od\u015bwie\u017caj\u0105cego le\u015bnego spaceru, wspania\u0142ego widoku na Lizbon\u0119 i sztuki – tej malowanej, ale nie tylko? Przy okazji nie wyda\u0107 cho\u0107by jednego euro i nie uton\u0105\u0107 w t\u0142umie turyst\u00f3w? C\u00f3\u017c, w takim razie po\u0142o\u017cone w zielonym (cho\u0107 oplecionym autostradami) sercu miasta Panor\u00e2mico de Monsanto<\/strong> zaprasza.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Historia wielopi\u0119trowej, natychmiast kojarzonej z UFO konstrukcji jest ca\u0142kiem d\u0142uga i dziwna. Na wzg\u00f3rzu jeszcze w latach 30. budowa\u0107 chcia\u0142 Francisco Keil do Amaral<\/strong>, s\u0142awa portugalskiej architektury, kt\u00f3ra da\u0142a metropolii lotnisko i u\u015bwietni\u0142a wiele sto\u0142ecznych park\u00f3w. Nie dogada\u0142 si\u0119 z miastem. W 1961 r. zwr\u00f3cili si\u0119 wi\u0119c do Carlosa Oldemiro Chavesa Costy<\/strong> i to jemu zawdzi\u0119czamy uko\u0144czonego w 1968, pi\u0119ciopi\u0119trowego, szesnastometrowego kolosa, chlub\u0119 europejskiego modernizmu. W 1970 r. ruszy\u0142a luksusowa restauracja, ale z czasem pad\u0142a ofiar\u0105 zmienno\u015bci gust\u00f3w elit, w\u0142asnej dro\u017cyzny i odsuni\u0119tej od centrum miasta lokalizacji. W budynku organizowano biuro, sal\u0119 bingo, nocny klub, a nawet magazyn, ale w 2001 r. upadku nie da\u0142o si\u0119 powstrzyma\u0107. Sze\u015b\u0107 lat temu Lizbona wzi\u0119\u0142a si\u0119 za porz\u0105dkowanie jego „\u017cycia po \u015bmierci”.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Dzi\u015b wy\u0142aniaj\u0105ce si\u0119 znienacka Panor\u00e2mico de Monsanto robi osobliwe wra\u017cenie. Mo\u017ce to dlatego, \u017ce s\u0105siadem jest wojsko (przez co pono\u0107 trzeba by\u0142o bardzo uwa\u017ca\u0107, fotografuj\u0105c), a tury\u015bci ch\u0119tnie wspominaj\u0105 tablic\u0119 informuj\u0105c\u0105, \u017ce cen\u0105 za wej\u015bcie mo\u017ce by\u0107 trzymiesi\u0119czna odsiadka. Teraz tablica jest inna, niemniej tu\u017c pod godzinami otwarcia (9-20, przed sezonem dwie godziny kr\u00f3cej) podany jest telefon na policj\u0119 i do stra\u017cy po\u017carnej, tak jakby odwiedzaj\u0105cego mog\u0142o co\u015b niemi\u0142ego spotka\u0107. Stan jest zreszt\u0105 daleki od idea\u0142u.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Od razu k\u0142uje w oczy pomieszanie porz\u0105dk\u00f3w. Z jednej strony \u015blady dawnej elegancji, towarzysz\u0105ca restauracji, barwna ceramika zmar\u0142ej w zesz\u0142ym roku Marii Manueli Madureiry<\/strong> i wielka, granitowa rze\u017aba Marii Teresy Quirino da Fonseci<\/strong>, estetycznie bliska socrealistycznej gigantomanii znanej cho\u0107by z warszawskiego placu Konstytucji. Z drugiej puszczone samopas, spontaniczne graffiti. A gdzie\u015b pomi\u0119dzy nieprzypadkowa, potraktowana kuratorsko i opatrzona tabliczkami sztuka wsp\u00f3\u0142czesna. I jeszcze ten widok – palmy, miasto, woda. Trudno nie poczu\u0107 dysonansu.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Arty\u015bci zreszt\u0105 \u015bwiadomie operuj\u0105 kontrastami. Finezyjna, metalowa wycinanka Add Fuel<\/strong> celowo gra biel\u0105, stroni od koloru, by odci\u0105\u0107 si\u0119 od otoczenia. Witra\u017c AkaCorleone<\/strong> si\u0119ga po religijn\u0105 form\u0119 przekornie, nios\u0105c przes\u0142anie r\u00f3wno\u015bci p\u0142ciowej, rasowej i kontrastuj\u0105ca z ko\u015bcielnym dogmatyzmem wolno\u015b\u0107 wyboru. Zdewastowany samoch\u00f3d Tamary Alves inspirowa\u0142a noc<\/strong>, pora \u017cywio\u0142owych i odwa\u017cnych. Dzie\u0142o nazywa si\u0119 „Zanim ty i ja umrzemy, umrzemy, po czym umrzemy znowu”, „psuje” ob\u0142\u0119dn\u0105 panoram\u0119 i namawia do odwagi – \u017ceby bra\u0107 to, co si\u0119 chce. I – o ironio – chyba kto\u015b si\u0119 nie ba\u0142 i zabra\u0142 z dachu fury rze\u017ab\u0119 wilka, cz\u0119\u015b\u0107 instalacji.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Tak oryginalnie wygl\u0105da\u0142a praca Tamary Alves. Dzi\u015b wygl\u0105da tak jak na zdj\u0119ciu poni\u017cej, bardziej w duchu paryskich przedmie\u015b\u0107, ale trzeba si\u0119 z tym od pocz\u0105tku liczy\u0107 – to nie jest sztuka galeryjna.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Warto wej\u015b\u0107 do budynku, zach\u0142ysn\u0105\u0107 si\u0119 kolorowym \u015bwiat\u0142em i kolorow\u0105 farb\u0105, omie\u015b\u0107 miasto wzrokiem i przyjrze\u0107 si\u0119 has\u0142om na bryle betonowego siedziska („Tak, \u017cyjesz w rasistowskim kraju!”), zej\u015b\u0107 ciemnymi schodami, \u017ceby da\u0107 si\u0119 ol\u015bni\u0107 ceramice. To tu gra\u0142 DJ Maseo<\/strong> z De La Soul<\/strong>, Havoc<\/strong> z Mobb Deep<\/strong> i rewolucjonizuj\u0105cy nowojorski uliczny hip-hop Kool G Rap<\/strong>. Po tych \u015bcianach malowa\u0142a nawet Madonna<\/strong>, kt\u00f3ra kr\u0119ci\u0142a tu film promuj\u0105cy p\u0142yt\u0119 „Madame X”.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Niestety, p\u00f3ki co nie da si\u0119 wej\u015b\u0107 na sam\u0105 g\u00f3r\u0119. Oznacza to, \u017ce nie zobaczymy panoramy 360-stopni, s\u0142ynnych portugalskich kafli w wykonaniu Manueli Ribeiro Soares<\/strong> ani pracy celebryty tutejszego street artu – Vhilsa (ma za to jedn\u0105 realizacj\u0119 w Polsce, konkretnie w \u0141odzi!). Nie mo\u017cna mie\u0107 wszystkiego. Ale nie by\u0107 tutaj to jak odwiedzi\u0107 Berlin i nie wpa\u015b\u0107 na Teufelsberg. Albo ogl\u0105da\u0107 Wilno i darowa\u0107 sobie ju\u017c nawet nie teren dawnej fabryki Elfy, a U\u017eupis. Konieczno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

(zdj\u0119cie Tamary Alves z wilkiem na dachu pochodzi z jej oficjalnego profilu facebookowego. Reszta zdj\u0119\u0107 – Marcin Flint)<\/em><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Lizbona b\u0119dzie rajem dla ka\u017cdego, kto ceni graffiti i street-art. To nie tylko przegl\u0105d prac \u015bwiatowych s\u0142aw sztuki ulicznej od brazylijskich braci bli\u017aniak\u00f3w z OSGEMEOS, przez os\u0142awionego plakatem wyborczym Baracka Obamy, Amerykanina Sheparda Faireya, po naszego Sainera z Etam Cru (murale na ca\u0142ym \u015bwiecie, rysunki i obrazy, ale te\u017c ok\u0142adki dla Metra, Dw\u00f3ch S\u0142aw\u00f3w i […]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":1410,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,455],"tags":[929,930,927,933,934,922,935,932,923,928,936,924,925,931,926],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/flint\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1406"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/flint\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/flint\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/flint\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/flint\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1406"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/flint\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1406\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1429,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/flint\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1406\/revisions\/1429"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/flint\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1410"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/flint\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1406"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/flint\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1406"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/flint\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1406"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}