{"id":216,"date":"2022-02-22T13:30:09","date_gmt":"2022-02-22T12:30:09","guid":{"rendered":"https:\/\/flint.blog.polityka.pl\/?p=216"},"modified":"2022-02-22T21:12:13","modified_gmt":"2022-02-22T20:12:13","slug":"otwartym-tekstem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/flint\/2022\/02\/22\/otwartym-tekstem\/","title":{"rendered":"Otwartym tekstem"},"content":{"rendered":"\n<p>Przywi\u0105zanie s\u0142uchacza do tekstu w polskim rapie to fakt, ale interpretowa\u0107 mo\u017cna go na wiele sposob\u00f3w. Dla jednych to kula u nogi, kt\u00f3ra jest przeszkod\u0105 w w\u0119drowaniu rapu popowymi szczytami, bo od rymowanych utwor\u00f3w wymaga si\u0119 wi\u0119cej ni\u017c od radiowych piosenek. Dla innych ostoja zapewniaj\u0105ca samej muzyce nieco inn\u0105 rang\u0119, a arty\u015bcie i jego odbiorcy nieco inn\u0105, g\u0142\u0119bsz\u0105 relacj\u0119. Jedni i drudzy powinni pochyli\u0107 si\u0119 nad prac\u0105 <strong>Piotra Szweda<\/strong>, kt\u00f3ry stworzy\u0142 ranking najlepszych tekst\u00f3w 2021 r.<\/p>\n\n\n\n<p>Zanim ciekawe zaczn\u0105 by\u0107 litery, ciekawe s\u0105 cyfry. Ponad po\u0142owa z przeklejonej pod ten artyku\u0142 listy 30 (w\u0142a\u015bciwie to 31, ale mniejsza o to) nijak nieograniczanych gatunkowo utwor\u00f3w stanowi rap. Je\u017celi po\u0142\u0105czymy to z informacj\u0105 o tym, \u017ce autor jest nie tylko dziennikarzem, ale i polonist\u0105, gust wi\u0105\u017ce z merytorycznym uzasadnieniem, nie jest ska\u017cony sentymentem do cz\u0119stochowsko rymowanych wyliczanek pionier\u00f3w i nie ka\u017cdy przyk\u0142ad j\u0119zykowej niedyspozycji m\u0142odych b\u0119dzie traktowa\u0107 jako rewolucyjn\u0105 abstrakcj\u0119, to ju\u017c jest co\u015b.<\/p>\n\n\n\n<p>Hip-hop w postrzeganiu wielu nadal jest w Polsce gettem \u2013 superdochodowym i wielkim, ale gettem. Wiele warto\u015bciowych p\u0142yt nie trafia na powa\u017cne \u0142amy, gdzie zrobi\u0142o si\u0119 troch\u0119 miejsca dla pozycji przerysowanych, krzykliwych, muzycznego ekwiwalentu obwo\u017anego cyrku. Socjologizowania jakby mniej, o normalno\u015bci jednak m\u00f3wi\u0107 nie spos\u00f3b. Jak\u0105 szans\u0119 na wywiad w tygodniku ma raper b\u0105d\u017a raperka, o ile akurat nie wpasuj\u0105 si\u0119 w przyj\u0119t\u0105 narracj\u0119? Ile widzicie rapu w otwartych, zesz\u0142orocznych rankingach i zestawieniach? Ja zosta\u0142em z wra\u017ceniem, \u017ce z kilkuset premier przebi\u0142 si\u0119 tam <strong>Szczyl<\/strong> i <strong>Belmondawg<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<iframe loading=\"lazy\" width=\"100%\" height=\"315\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/UQPrlmIiGxY\" title=\"YouTube video player\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture\" allowfullscreen=\"\"><\/iframe>\n\n\n\n<p>W \u017cadnym razie nie nawo\u0142uj\u0119 do tego, \u017ceby gust ugina\u0142 si\u0119 pod ci\u0119\u017carem wy\u015bwietle\u0144 niewiadomego pochodzenia, pompowanego pieni\u0119dzmi zamieszania, bo je\u017celi z liczb wynika, \u017ce ca\u0142a Polska przes\u0142ucha\u0142a Ci\u0119 dwa razy, a nie zna ci\u0119 fryzjer, ciocia, kierowca Ubera i kole\u017canka syna z klasy, to jeste\u015b co najwy\u017cej \u201eghetto superstar\u201d. Ale ciesz\u0119 si\u0119 bardziej ni\u017c w 2022 r. powinienem z tego, \u017ce na jednej li\u015bcie mamy <strong>Mat\u0119<\/strong> i <strong>Muzyk\u0119 Ko\u0144ca Lata<\/strong>, <strong>K\u0119K\u0119<\/strong> i <strong>Mari\u0119 Peszek<\/strong>, <strong>Soko\u0142a<\/strong> i <strong>WalusiaKraks\u0119Kryzys<\/strong>. To muzyka bez zasiek\u00f3w, bez podzia\u0142\u00f3w na \u201ekomer\u0119\u201d i \u201eniezal\u201d, na prawactwo i lewactwo, na m\u0142odych i starych. Mamy paradoks, bo internet mia\u0142 je burzy\u0107 (co czyni\u0142 i czyni), jednak \u2013 wy\u0142\u0105czaj\u0105c kwestie \u015bwiatopogl\u0105dowe \u2013 gotowe, podsuwane pod nos przez portale streamingowe playlisty raczej je kultywuj\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p>Mo\u017cna te\u017c wysnu\u0107 par\u0119 nieweso\u0142ych wniosk\u00f3w odno\u015bnie do rapowej bran\u017cy. Wymowny jest fakt, \u017ce na tak\u0105 publikacj\u0119 nie porwa\u0142o si\u0119 \u017cadne rapowe medium &#8211; Szwed opublikowa\u0142 sobie tekst kawa\u0142ek po kawa\u0142ku, na prywatnym profilu spo\u0142eczno\u015bciowym. W dobie du\u017cej popularno\u015bci amatorskich i czasem zupe\u0142nie bezsensownych interpretacji na serwisie Genius, wielu \u201elyrics videos\u201d na YouTubie, prymatu analizy warstwy tekstowej w recenzjach b\u0105d\u017a rozprawkach je udaj\u0105cych, to zastanawiaj\u0105ce. Ale te\u017c trudno mi sobie wyobrazi\u0107 przekr\u00f3j przez wszystkie rapowe pokolenia i estetyki dokonany r\u0119k\u0105 insidera. I to nie tylko tak sprawnie napisany, w og\u00f3le jakikolwiek. Dziwne jest te\u017c to, jak \u0142atwo oswoi\u0107 si\u0119 z cudzymi fobiami i uprzedzeniami, je\u015bli tylko wystarczaj\u0105ca liczba os\u00f3b poda je dalej. Ze zdziwieniem patrz\u0119 na obecno\u015b\u0107 na li\u015bcie <strong>Gonix<\/strong> (uwa\u017can\u0105 za \u201ecringe\u201d od czasu udzia\u0142u w promuj\u0105cej nowe talenty akcji Popkiller M\u0142ode Wilki) i K\u0119k\u0119 (od czasu, gdy nie pije, sta\u0142 si\u0119 rzekomo nudny), mimo \u017ce sam chwali\u0142em ich ostatnie p\u0142yty.<\/p>\n\n\n\n<iframe loading=\"lazy\" width=\"100%\" height=\"315\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/cQ0N9DGHizo\" title=\"YouTube video player\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture\" allowfullscreen=\"\"><\/iframe>\n\n\n\n<p>Czy lista Szweda wydaje mi si\u0119 racjonalna? Brak mi tu docenienia hiphopowego rzemios\u0142a w kontrze do postironist\u00f3w \u2013 doskonale dobranych metafor <strong>Shelleriniego<\/strong> w s\u0142u\u017cbie wi\u0119kszego sensu, sprytnych i precyzyjnych wers\u00f3w <strong>Aviego<\/strong>, <a href=\"https:\/\/flint.blog.polityka.pl\/2022\/02\/18\/jasnie-wielmozni-caloroczni\/\">gier s\u0142\u00f3w<\/a><strong><a href=\"https:\/\/flint.blog.polityka.pl\/2022\/02\/18\/jasnie-wielmozni-caloroczni\/\"> JWP<\/a><\/strong>, tego, jak z koncept\u00f3w wygrzebuj\u0105 si\u0119 niezwykle j\u0119zykowo sprawni <strong><a href=\"https:\/\/flint.blog.polityka.pl\/2022\/02\/07\/najciekawiej-to-nowe-najlepiej-czesc-iv-zza-popkultury-ku-abstrakcji\/\">Bisz<\/a><\/strong> z <strong><a href=\"https:\/\/flint.blog.polityka.pl\/2022\/01\/15\/najciekawiej-to-nowe-najlepiej-czesc-ii-punk-nie-zyje-za-to-eskapizm-ma-sie-swietnie\/\">Golinem<\/a><\/strong>. W\u0142a\u015bciwie nie ma opowie\u015bci, film\u00f3w kr\u0119conych s\u0142owem przez<strong> Soko\u0142a<\/strong> b\u0105d\u017a <strong>Intruza<\/strong>. Ale od tego mam swoje publikacje, to jaka\u015b zaraza, \u017ce dyskusja nad zestawieniem zawsze zamieni si\u0119 tu w wyliczank\u0119 na temat tego, kogo czyim zdaniem brakuje.<\/p>\n\n\n\n<p>Czy zatem Szwed odmalowuje poprzez kilkana\u015bcie utwor\u00f3w obraz polskiego rapu? Na pewno broni si\u0119 przed terrorem popularno\u015bci i daje odp\u00f3r przynajmniej kilku modom rozlewaj\u0105cym si\u0119 po ba\u0144kach portali spo\u0142eczno\u015bciowych. Niestety rap to teraz federacja pa\u0144stw. Mam wra\u017cenie, \u017ce cokolwiek ze sceny hardcore\u2019owej, ulicznej albo z trapu za\u0142apa\u0142o si\u0119 do zestawienia, to tylko dlatego, \u017ce po estetyki te si\u0119gn\u0119\u0142y dziewczyny. Te przez lata w \u015brodowisku marginalizowano, to jasne, ale trudno nie mie\u0107 wra\u017cenia, \u017ce autor narzuci\u0142 sobie jak\u0105\u015b form\u0119 parytetu i wzi\u0105\u0142 si\u0119 za wyr\u00f3wnywanie szans z pobudek pozaartystycznych. Kobiecy rap mia\u0142 dobry rok, moim zdaniem jednak nijak nieuzasadniaj\u0105cy jeszcze takich proporcji. Protekcja nie pomo\u017ce, a je\u015bli ju\u017c, to tylko w dostarczeniu materia\u0142u do kolejnego \u201eW szafie \u015bpisz\u201d, w kt\u00f3rym raperki z <strong>WRR<\/strong> klej\u0105 wersy z hejtu na sw\u00f3j temat.<\/p>\n\n\n\n<iframe loading=\"lazy\" width=\"100%\" height=\"315\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/AiIFGLbQFr0\" title=\"YouTube video player\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture\" allowfullscreen=\"\"><\/iframe>\n\n\n\n<p>Ale nawet je\u015bli tak by\u0142o i autor zadzia\u0142a\u0142 programowo, to i tak s\u0105 tego plusy. Na przyk\u0142ad toczona pod postem <a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/piotr.szwed.14\/posts\/4408670439232096\">dyskusja Piotra z Kajetanem Szewczykiem<\/a> odno\u015bnie do <strong>Young Leosi<\/strong>. Szwed wyst\u0105pi\u0142 przeciw swojemu \u201ewewn\u0119trznemu polonistycznemu g\u0142osowi\u201d, t\u0142umacz\u0105c to \u201euchwyceniem zbiorowych emocji\u201d oraz \u201ewizerunkow\u0105 i ideow\u0105 otoczk\u0105\u201d. Kajetan kontrowa\u0142, \u017ce \u201enie powinno si\u0119 akademizowa\u0107 takich pop\u0142uczyn i pr\u00f3bowa\u0107 kontekstualizowa\u0107 przeb\u00f3j tylko dlatego, \u017ce co\u015b podsk\u00f3rnie si\u0119 tego domaga\u201d. Pierwszy z pan\u00f3w doszed\u0142 do wniosku, i\u017c \u201egdyby dla takiej Leosi tekst napisa\u0142 dbaj\u0105cy o <em>wy\u017cszy poziom j\u0119zykowy<\/em>, profesjonalny ghost-writer, pisz\u0105cy bezpiecznie, poprawnie, unikaj\u0105cy prostackich rym\u00f3w itp., to prawdopodobnie nie by\u0142oby w og\u00f3le ca\u0142ego tego zjawiska\u201d. Drugi konkludowa\u0142: \u201e\u015brodek ci\u0119\u017cko\u015bci zosta\u0142 przeniesiony na co\u015b, co akurat w mojej opinii raczej powinno si\u0119 przemilcze\u0107\u201d. Lepszej dyskusji po\u015br\u00f3d harmidru laik\u00f3w zgrywaj\u0105cych ekspert\u00f3w, pisk\u00f3w, sapni\u0119\u0107, mla\u015bni\u0119\u0107 i stukotu &#8222;Wysokich Obcas\u00f3w&#8221; na ten temat nie widzia\u0142em. To te\u017c ciekawy dylemat \u2013 jak pisa\u0107 o rapie, gdy ten staje si\u0119 memem, by nie uzyska\u0107 s\u0142ynnego \u201eta\u0144czenia o architekturze\u201d a rebours?<\/p>\n\n\n\n<p>Piotr Szwed nie tylko podsun\u0105\u0142 wi\u0119c list\u0119 ciekawej, wywo\u0142uj\u0105cej emocje muzyki ponad podzia\u0142ami. Przypomnia\u0142, \u017ce o gustach jak najbardziej mo\u017cna dyskutowa\u0107, o ile robi si\u0119 to za pomoc\u0105 argument\u00f3w. Zwolnienie z umiej\u0119tno\u015bci wyja\u015bniania, dlaczego co\u015b si\u0119 komu\u015b podoba, uderzy\u0142o w media muzyk\u0105 si\u0119 zajmuj\u0105ce i \u2013 co gorsza &#8211; w jako\u015b\u0107 jej samej. Nigdy tak nie premiowano grania na najni\u017cszych instynktach. W polskim rapie tekstu nadal nie op\u0142aca si\u0119 ola\u0107. Czy to dobrze? Czy to dlatego, \u017ce nasi rapuj\u0105cy arty\u015bci s\u0105 wykonawczo zbyt s\u0142abi, za\u015b sam ci\u0105g d\u017awi\u0119k\u00f3w, wokal jako instrument brzmi niewystarczaj\u0105co fajnie, by pozwoli\u0107 sobie na to, by to s\u0142owo zupe\u0142nie odpu\u015bci\u0107? A mo\u017ce k\u0142ania si\u0119 historia i dekady pisania tekst\u00f3w piosenek przez zawodowc\u00f3w, wy\u015bpiewywanie poezji? Odpowiedzi na te pytania zrodz\u0105 oczywi\u015bcie nast\u0119pne. Potrzebujemy zatem wielu Szwed\u00f3w i wielu analogicznych artyku\u0142\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>PRZECZYTAJ<\/strong>: <a href=\"https:\/\/flint.blog.polityka.pl\/2022\/01\/24\/najciekawiej-to-nowe-najlepiej-czesc-iii-przeklety-yuppie-gimnastykuje-sie-z-kokosem\/\">Szwed, Szewczyk, Nowak i Biegun wybieraj\u0105 najciekawsze rapowe p\u0142yty 2021 roku<\/a><\/p>\n\n\n\n<iframe loading=\"lazy\" width=\"100%\" height=\"315\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/nWmEASmBojc\" title=\"YouTube video player\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture\" allowfullscreen=\"\"><\/iframe>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Najlepsze polskie teksty 2021 wed\u0142ug Piotra Szweda:<\/h2>\n\n\n\n<p><strong>30.<\/strong> Young Leosia, \u201eSzklanki\u201d ; <strong>29.<\/strong> Fisz, Emade, Tworzywo, \u201eOK BOOMER\u201d; <strong>28.<\/strong> Adu, \u201eNa Tinderze w dobrej wierze\u201d; <strong>27.<\/strong> kr\u00f3l, \u201eTeraz mo\u017cemy ju\u017c\u201d; <strong>26.<\/strong> Ka\u015bka Sochacka, \u201eNiebo by\u0142o r\u00f3\u017cowe\u201d; <strong>25<\/strong>. CMAZ, \u201eMistyk\u201d; <strong>24.<\/strong> Wczasy, \u201eTyle s\u0142\u00f3w\u201d; <strong>23.<\/strong> Bia\u0142as x Sok\u00f3\u0142, \u201eAU\u201d; <strong>22.<\/strong> pies, \u201eRozumiesz przekaz\u201d; <strong>21.<\/strong> Gonix, \u201eMijaj\u0105c\u201d; <strong>20.<\/strong> asthma, \u201eAsthmatic\u201d; <strong>19.<\/strong> Muchy, \u201eZ poradnika podr\u00f3\u017cnika\u201d; <strong>18.<\/strong> WRR, \u201eW szafie \u015bpisz\u201d; <strong>17.<\/strong> Kara, \u201eZwalniam tempo\u201d; <strong>16.<\/strong> Walu\u015bKraksaKryzys, \u201eTo, co mi\u0119dzy nami\u201d; <strong>15. <\/strong>Gimnastyka Artystyczna, \u201eWeekendowi nihili\u015bci\u201d; <strong>14.<\/strong> Ten Typ Mes, \u201eKrew z krwi\u201d; <strong>13.<\/strong> DORO\u015aLI, \u201eSamolot\u201d; <strong>12.<\/strong> Snyy, \u201eBasen\u201d; <strong>11.<\/strong> Mata, \u201eKiss cam (podryw roku)\u201d; <strong>10.<\/strong> Koza x Kuba Wi\u0119cek, \u201eFaszyzm\u201d; <strong>9.<\/strong> Syndrom Paryski, \u201ePersyfla\u017c\u201d;<strong> 8.<\/strong> Szczyl, \u201eBy\u0142a\u015b ze mn\u0105 wczoraj\u201d; <strong>7.<\/strong> Ryfa Ri, \u201eGRO$$-POL\u201d; <strong>6.<\/strong> Rau Performance, \u201eMeltdown\u201d; <strong>6.<\/strong> Kaz Ba\u0142agane x PRO8L3M, \u201eSzafa\u201d; <strong>5.<\/strong> Muzyka Ko\u0144ca Lata, \u201ePrywatny Ciechocinek\u201d; <strong>4.<\/strong> Maria Peszek (go\u015bcinnie Oskar), \u201eBarbarka\u201d ; <strong>3.<\/strong> Piotr &#8222;K\u0119K\u0119&#8221; Siara, \u201eNadal jestem tu\u201d; <strong>2.<\/strong> Jakub Skorupa, \u201ePoci\u0105gi towarowe\u201d; <strong>1.<\/strong> Belmondawg, \u201eCAPTCHA\u201d<\/p>\n\n\n\n<iframe loading=\"lazy\" style=\"border-radius:12px\" src=\"https:\/\/open.spotify.com\/embed\/playlist\/7z23PvGMzPei3ptCSiWcOJ?utm_source=generator\" width=\"100%\" height=\"380\" frameBorder=\"0\" allowfullscreen=\"\" allow=\"autoplay; clipboard-write; encrypted-media; fullscreen; picture-in-picture\"><\/iframe>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Przywi\u0105zanie s\u0142uchacza do tekstu w polskim rapie to fakt, ale interpretowa\u0107 mo\u017cna go na wiele sposob\u00f3w. Dla jednych to kula u nogi, kt\u00f3ra jest przeszkod\u0105 w w\u0119drowaniu rapu popowymi szczytami, bo od rymowanych utwor\u00f3w wymaga si\u0119 wi\u0119cej ni\u017c od radiowych piosenek. Dla innych ostoja zapewniaj\u0105ca samej muzyce nieco inn\u0105 rang\u0119, a arty\u015bcie i jego odbiorcy [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":217,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,148,6],"tags":[153,150,11,33,30,125,69,151,58,133,152,149,155,154],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/flint\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/216"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/flint\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/flint\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/flint\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/flint\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=216"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/flint\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/216\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":228,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/flint\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/216\/revisions\/228"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/flint\/wp-json\/wp\/v2\/media\/217"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/flint\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=216"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/flint\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=216"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/flint\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=216"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}