{"id":2765,"date":"2024-08-06T16:01:02","date_gmt":"2024-08-06T14:01:02","guid":{"rendered":"https:\/\/flint.blog.polityka.pl\/?p=2765"},"modified":"2024-08-06T18:20:37","modified_gmt":"2024-08-06T16:20:37","slug":"caly-ten-rap-przez-ktory-patrzysz-na-polske-pare-uwag-po-serialu-szubstarskiego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/flint\/2024\/08\/06\/caly-ten-rap-przez-ktory-patrzysz-na-polske-pare-uwag-po-serialu-szubstarskiego\/","title":{"rendered":"Ca\u0142y ten rap, przez kt\u00f3ry patrzysz na Polsk\u0119. Par\u0119 uwag po serialu Szubstarskiego"},"content":{"rendered":"\n<p>Kiedy ludzie ze sceny s\u0142ysz\u0105 o kolejnej pr\u00f3bie uj\u0119cia ca\u0142ego polskiego rapu w ramy serialu, ksi\u0105\u017cki, filmu \u2013 zwykle przewracaj\u0105 oczami. Tu na zwyk\u0142ych artyku\u0142ach, nie wiadomo po co usi\u0142uj\u0105cych obj\u0105\u0107 ogrom sceny i dodaj\u0105cych to, co si\u0119 nie dodaje, wyk\u0142ada\u0142y si\u0119 niez\u0142e nazwiska dziennikarskie. Bran\u017ca przez dekady nas\u0142ucha\u0142a si\u0119 o planach, sporo jej przedstawicieli uczestniczy\u0142o zreszt\u0105 w wielu takich uci\u0119tych nie wiadomo kiedy projektach. I co, znowu trzeba zdmuchiwa\u0107 kurz z tych samych anegdot i opinii, \u017ceby nic z tego nie wysz\u0142o? Dlatego \u201eCa\u0142emu temu rapowi\u201d <strong>Piotra Szubstarskiego<\/strong> (scenarzysta i re\u017cysera) nale\u017c\u0105 si\u0119 brawa ju\u017c za to, \u017ce uda\u0142o si\u0119 go sko\u0144czy\u0107, a nawet obj\u0105\u0107 dystrybucj\u0105 Netflixa. Pojawi\u0142 si\u0119 o wiele za p\u00f3\u017ano, zosta\u0142 zamkni\u0119ty w jedynie sze\u015bciu odcinkach, ale w ko\u0144cu jest. Wybudowano t\u0119 wie\u017c\u0119 Babel i mo\u017cna powszechnie (w chwili wrzucania tekstu to nr 2 w Polsce) ogl\u0105da\u0107, opiniowa\u0107, dyskutowa\u0107, a nie tylko ze strachem wypatrywa\u0107 na horyzoncie drugich \u201eBlokers\u00f3w\u201d.<\/p>\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<p>Jestem jednym z wielu wypowiadaj\u0105cych si\u0119 w serialu, wi\u0119c kiedy czeka\u0142em na swoj\u0105 kolej nagrywania, mia\u0142em okazj\u0119 zapozna\u0107 si\u0119 z jednym z odcink\u00f3w (zapewne w wersji roboczej). I to, co jeszcze wtedy mnie uj\u0119\u0142o, a teraz uj\u0119\u0142o mnie w pe\u0142nej krasie, to mn\u00f3stwo dynamicznie montowanych, kolorowych materia\u0142\u00f3w. W kluczowym momencie rapu chodzi\u0142o o to, \u017ceby to brzmia\u0142o i wygl\u0105da\u0142o. No to serial brzmi i wygl\u0105da. P\u0142ynnie, w tempo po\u0142\u0105czone strz\u0119pki koncert\u00f3w, klip\u00f3w, archiwalnych wywiad\u00f3w, ok\u0142adek i przede wszystkim \u015bwie\u017cych, specjalnie ponagrywanych rozm\u00f3w sprawiaj\u0105 wra\u017cenie scrollowania social medi\u00f3w. I podobnie wci\u0105gaj\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p>Podstawowym problemem \u201eCa\u0142ego tego rapu\u201d (a raczej ludzi z nim) jest przekonanie, \u017ce to serial hiphopowy czy rapowy w\u0142a\u015bnie. Uj\u0105\u0142bym to inaczej &#8211; to dokument socjologiczny, kt\u00f3ry poprzez rap unaocznia pewne mechanizmy odno\u015bnie do zmieniaj\u0105cej si\u0119 Polski, zmieniaj\u0105cych si\u0119 pokole\u0144, ich podej\u015bcia do \u017cycia. Tak samo \u201eChef\u2019s Table\u201d nie jest o kuchni, pi\u0119knie fotografowane \u017carcie stanowi opakowanie dla bardziej uniwersalnych historii ludzkich. No wi\u0119c dzie\u0142o Szubstarskiego ca\u0142kiem efektownie \u015blizga si\u0119 po opiniach, kt\u00f3re padaj\u0105 troch\u0119 jedna po drugiej jak rapowe wersy \u2013 tu szybki zarys scenki, tam puenta, gdzie indziej wype\u0142niacz. Widz, kt\u00f3ry oczekiwa\u0142, \u017ce b\u0119dzie poprowadzony za r\u0105czk\u0119, chronologicznie, przez nie wiadomo ile odcink\u00f3w, mo\u017ce si\u0119 rozczarowa\u0107. Nie ma konkluzji, nie ma my\u015bli, kt\u00f3re mog\u0105 potem w cz\u0142owieku fermentowa\u0107. To \u017cadna encyklopedia, \u017cadna kronika hip-hopu, to szeroko adresowana rozrywka w pigu\u0142ce.<\/p>\n\n\n\n<p>Najzacieklejsi krytycy powinni postawi\u0107 si\u0119 po stronie tw\u00f3rc\u00f3w serialu. I zastanowi\u0107 si\u0119, ilu widz\u00f3w stracono by na najnudniejszym kluczu chronologicznym, gdyby np. od graficznej animacji tworzenia bitu z breaka nie przeskakiwa\u0107 do Sobela wychodz\u0105cego do t\u0142umu po\u015br\u00f3d dymu i ognia, a od <strong>Bambi <\/strong>do <strong>O.S.T.R<\/strong>.-a. Nikomu nie zale\u017ca\u0142o, \u017ceby m\u0142odzi obejrzeli sobie tylko m\u0142odych, a starzy tylko starych, chodzi\u0142o o zestawienie jak w memie \u2013 r\u00f3wnie krzykliwe, r\u00f3wnie uproszczone, komunikatywne, anga\u017cuj\u0105ce wszystkich. OK, tw\u00f3rcy mogli wyj\u015b\u0107 z ma\u0142o ambitnego za\u0142o\u017cenia, \u017ce przebod\u017acowany, b\u0142yskawicznie trac\u0105cy uwag\u0119 i generalnie s\u0142abo zorientowany odbiorca szybko uton\u0105\u0142by w napi\u0119trzonych kontekstach, a rap to bazar marek osobistych. Tylko czy to za\u0142o\u017cenie jest nieprawdziwe?<\/p>\n\n\n\n<p>\u201eCa\u0142y ten rap\u201d przynosi bardzo dobre wypowiedzi <strong>Pezeta<\/strong> i <strong>Bia\u0142asa<\/strong>, kt\u00f3rzy odnie\u015bli sukces, ale wida\u0107, \u017ce okupili go pry\u015bni\u0119ciem wielu z\u0142udze\u0144, dlatego jest w ich kwestiach co\u015b bole\u015bnie cierpkiego. Zawiera te\u017c opinie praktyk\u00f3w, specjalist\u00f3w i decydent\u00f3w, do kt\u00f3rych wiele os\u00f3b mog\u0142oby nie dotrze\u0107 \u2013 a <strong>Marek Walaszek<\/strong> czy <strong>Ras<\/strong> m\u00f3wi\u0105 nie do\u015b\u0107, \u017ce bezceremonialnie, to z samego brzucha bestii, r\u00f3wnie\u017c o hitach, <em>kt\u00f3re zosta\u0142y zrobione po prostu w jedn\u0105 mefedronow\u0105 noc<\/em>. Ich nale\u017cy s\u0142ucha\u0107 najuwa\u017cniej. Z kolei kiedy <strong>Jan-Rapowanie<\/strong> opowiada, jak prze\u017cywa Pezeta, a <strong>Oki<\/strong> pokazuje, jak wa\u017cny by\u0142 dla niego numer<strong> Analogii<\/strong> \u2013 szacunek kr\u0105\u017cy, emocje wisz\u0105 w powietrzu, mo\u017cna przez chwil\u0119 poczu\u0107, jak r\u00f3\u017cne rapy dodaj\u0105 si\u0119 na moment w jeden rap. Jest to chwila ulotna (jak ulotka), wi\u0119c tym lepiej, \u017ce zosta\u0142a uchwycona.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe loading=\"lazy\" title=\"Ca\u0142y ten rap | Zapowied\u017a premiery | Netflix\" width=\"1778\" height=\"1000\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/Brbly4mj3Rc?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<p>I koniec ko\u0144c\u00f3w fajnie, \u017ce doczekali\u015bmy si\u0119 produkcji, kt\u00f3ra nie tylko pochyla si\u0119 nad kobiecym rapem, ale prowadzi go od <strong>A\u015bki Tyszkiewicz<\/strong>, przez <strong>Pares\u0142\u00f3w<\/strong> (niestety tylko z materia\u0142\u00f3w archiwalnych) i Wdow\u0119, <strong>Ren\u0119<\/strong> i <strong>Ryf\u0119<\/strong>, a\u017c do <strong>Oliwki Brazil<\/strong>, <strong>Young Leosi<\/strong> i <strong>Bambi<\/strong>. No i nie do\u015b\u0107, \u017ce kto\u015b rzuca \u015bwiat\u0142o na producent\u00f3w, to sporo wiedzy przemyca <strong>600V<\/strong>, <strong>Waco <\/strong>i <strong>Magiera,<\/strong> <strong>Pedro<\/strong>, <strong>Kubi<\/strong> i <strong>Atutowy<\/strong>, a po\u015brodku jeszcze <strong>Matheo<\/strong>. Tego wcze\u015bniej nie by\u0142o. Przygl\u0105da\u0142em si\u0119 swojej \u015brednio zainteresowanej rapem narzeczonej, kiedy ogl\u0105da\u0142a do\u015b\u0107 hermetyczny odcinek o producentach, i by\u0142a wkr\u0119cona, przykuta do telewizora. To dzia\u0142a. Laiczka patrzy na bitmaszyn\u0119 MPC i na program Fruity Loops. I mo\u017ce o tym pogada\u0107 z kole\u017cankami z pracy, kt\u00f3re te\u017c widzia\u0142y. Niewiarygodne.<\/p>\n\n\n\n<p>Niestety nie wszystko si\u0119 uda\u0142o. Zabieg z <strong>Adrianem Sum\u0105<\/strong> jako narratorem jest niezrozumia\u0142y. Dlaczego w tak skondensowanej formie narracja nie jest z offu i musimy tak d\u0142ugo patrze\u0107, jak Adrian m\u0119czy si\u0119 z artyku\u0142owaniem tekstu, kt\u00f3ry brzmi, jakby w\u0142o\u017cono mu go w usta i \u017cu\u0142 s\u0142owa w ramach performance\u2019u? O ile mo\u017cna zrozumie\u0107 rzeczone socjologiczne zaci\u0119cie (bardzo dobrze wypada w tej kwestii matka chrzestna polskiego rapu <strong>Bogna \u015awi\u0105tkowska<\/strong>, kt\u00f3ra nie tylko m\u00f3wi, ale uk\u0142ada, porz\u0105dkuje), to niepotrzebnie marnowano czas na mened\u017cer\u00f3w, team lider\u00f3w. S\u0105 jak z korporacyjnych film\u00f3w do u\u017cytku wewn\u0119trznego i cho\u0107 estetyka jest bardziej tiktokowa, to zabaw\u0119 mamy jak na LinkedIn. Zamiast marnowa\u0107 \u015bwiat na odpychaj\u0105ce uniwersum <strong>Modelek<\/strong> \u2013 co w og\u00f3le jest jak p\u0142atna promocja na sztywno wmontowana w serial \u2013 albo <strong>Izabelk\u0119<\/strong>, mog\u0142y wypowiedzie\u0107 si\u0119 chocia\u017cby produkuj\u0105ce dziewczyny: Kada i Kamska. Albo Kara, Maggy Moroz, Agia, Guest Julka i Susk, raperki, kt\u00f3re pokaza\u0142yby, \u017ce s\u0105 wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie dla kobiet nieco inne drogi ni\u017c hyperpopowy aerobik albo wchodzenie z drugiego planu jako partnerka rapera. I jeszcze nieszcz\u0119sna chronologia \u2013 rozumiem, \u017ce jest traktowana lu\u017ano, ale jak ju\u017c jest, to fajnie by by\u0142o nie skaka\u0107 z lat 90. do po\u0142owy lat. 00 i wspomnianego Okiego komentuj\u0105cego Analogi\u0119, kt\u00f3ry by si\u0119 \u015bwietnie nada\u0142, z tym \u017ce w innym momencie. <strong>Norbi<\/strong> przenigdy nie powinien trafi\u0107 do jednego wora z <strong>Trzecim Wymiarem<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p>Zwracano \u2013 polecam <a href=\"https:\/\/newonce.net\/artykul\/nie-caly-ten-rap-oceniamy-nowy-serial-netfliksa-o-polskim-rapie\">tekst Jacka Sobczy\u0144skiego<\/a> \u2013 uwag\u0119 na problem kompozycyjny. Szubstarski otworzy\u0142 pot\u0119\u017cny nawias si\u0119gaj\u0105cy od pocz\u0105tku lat 90. do teraz, przy czym zgubi\u0142 w\u0142a\u015bciwie wszystko, co dzia\u0142o si\u0119 po upadku pierwszego boomu. Umkn\u0119\u0142o ca\u0142e dziesi\u0119ciolecie od 2007 do, powiedzmy, debiutu <strong>Bedoesa<\/strong> w SBM w 2017 r. Dlatego kiedy pojawia si\u0119 wzmianka o<strong> Taconafide<\/strong>, pozostaje wzruszy\u0107 ramionami \u2013 nie powiedziano nam wcze\u015bniej nic o Taco Hemingwayu i Quebonafide w ramach bran\u017cy rewolucjonist\u00f3w. <em>Nie jestem w stanie znale\u017a\u0107 wsp\u00f3lnych mianownik\u00f3w mi\u0119dzy rynkiem 2003 a 2023<\/em> \u2013 przyznaje Ras. By\u0142oby pro\u015bciej, gdyby zatrzyma\u0107 si\u0119 po drodze gdzie\u015b w 2013. O p\u00f3j\u015bciu w \u015bpiew, w elektronik\u0119, o gonieniu Ameryki gada\u0142oby si\u0119 \u0142atwiej, gdyby przywo\u0142a\u0107 VNM-a, Gedza, PRO8L3M. T\u0119 wyrw\u0119 czu\u0107 w ka\u017cdym temacie \u2013 muzycznym, wizerunkowym, biznesowym, zmieniaj\u0105cej si\u0119 Polski.<\/p>\n\n\n\n<p>Czyli co, pierwsze koty za p\u0142oty? Jest dobrze, nast\u0119pnym razem b\u0119dzie lepiej? No w\u0142a\u015bnie co do tych nast\u0119pnych raz\u00f3w &#8211; wcale nie jest powiedziane, zw\u0142aszcza w kontek\u015bcie starszych czas\u00f3w. Wspomnia\u0142em na wst\u0119pie o znu\u017ceniu artyst\u00f3w zwi\u0105zanym ze stawianiem tych samych diagnoz, opowiadaniu tych samych historii. Nikt nie ma ochoty powtarza\u0107 tego w niesko\u0144czono\u015b\u0107. Zniech\u0119caj\u0105 dodatkowo pojawiaj\u0105ce si\u0119 publiczne opinie ludzi, kt\u00f3rych uj\u0119to kr\u00f3tko albo nie uj\u0119to wcale \u2013 to cz\u0119sto te same osoby, kt\u00f3re podkre\u015bla\u0142y, jak to media lekcewa\u017c\u0105, na fleszach i kamerach im nie zale\u017cy. Jak przy ka\u017cdym rankingu, antologii i tak dalej wychodzi tu prawdziwe oblicze polskiego hip-hopu \u2013 pozornie wyluzowanych gwiazd w gruncie rzeczy bardzo wra\u017cliwych na swoim punkcie i pragn\u0105cych powszechnego docenienia. Dodajmy odbiorc\u0119, kt\u00f3ry ma problem z bardziej zniuansowanymi opiniami i potrzebuje prostego \u201etak\/nie\u201d, a do tego \u017cyje przekonaniem, \u017ce z\u0142y pan Netflix (mniejsza o to, kto ten dokument naprawd\u0119 zrobi\u0142, przecie\u017c niewa\u017cne), kt\u00f3ry wsz\u0119dzie upycha im kobiety i kolorowe mniejszo\u015bci, przyszed\u0142 im zepsu\u0107 hip-hop.<\/p>\n\n\n\n<p>To zreszt\u0105 temat na inny serial, kt\u00f3ry musi kiedy\u015b powsta\u0107. Tym razem komediowy. P\u00f3ki co warto obejrze\u0107 \u201eCa\u0142y ten rap\u201d, kt\u00f3ry \u201eca\u0142y\u201d nie jest, ale \u201etego rapu\u201d w \u017cadnym razie w nim nie brakuje &#8211; nawet je\u015bli jest bardziej narz\u0119dziem ni\u017c celem.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kiedy ludzie ze sceny s\u0142ysz\u0105 o kolejnej pr\u00f3bie uj\u0119cia ca\u0142ego polskiego rapu w ramy serialu, ksi\u0105\u017cki, filmu \u2013 zwykle przewracaj\u0105 oczami. Tu na zwyk\u0142ych artyku\u0142ach, nie wiadomo po co usi\u0142uj\u0105cych obj\u0105\u0107 ogrom sceny i dodaj\u0105cych to, co si\u0119 nie dodaje, wyk\u0142ada\u0142y si\u0119 niez\u0142e nazwiska dziennikarskie. Bran\u017ca przez dekady nas\u0142ucha\u0142a si\u0119 o planach, sporo jej przedstawicieli [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":2766,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,64],"tags":[510,292,1553,341,1554,1551,84,135,514,766,322,235,1552,244,402,28,154],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/flint\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2765"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/flint\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/flint\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/flint\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/flint\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2765"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/flint\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2765\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2774,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/flint\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2765\/revisions\/2774"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/flint\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2766"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/flint\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2765"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/flint\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2765"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/flint\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2765"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}