A teraz W\u0119gry. W kraju rzekomo tak kr\u00f3tko trzymanym przez nieusuwalnego premiera, w kt\u00f3rym termin „demokracja” zosta\u0142 skrajnie rozci\u0105gni\u0119ty, cz\u0142owiek zrywaj\u0105cy z re\u017cimem Orb\u00e1na \u015bwiadczy najwyra\u017aniej o jakim\u015b odrodzeniu \u017cycia politycznego. Niedawno jeszcze nieznany, P\u00e9ter Magyar poprowadzi\u0142 w sobot\u0119 imponuj\u0105c\u0105 demonstracj\u0119 w Budapeszcie, pot\u0119piaj\u0105c korupcj\u0119 w\u0142adz i og\u0142aszaj\u0105c, \u017ce przedstawi swoj\u0105 list\u0119 do wybor\u00f3w europejskich w czerwcu. Ta zmiana jest tym bardziej uderzaj\u0105ca, \u017ce dok\u0142adnie to samo wydarzy\u0142o si\u0119 osiem dni wcze\u015bniej w Turcji.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
Tam te\u017c nikt nie postawi\u0142by na pora\u017ck\u0119 Recepa Erdo\u011fana, a jednak wybory samorz\u0105dowe pozbawi\u0142y Parti\u0119 Sprawiedliwo\u015bci i Rozwoju niekt\u00f3rych najwi\u0119kszych miast w kraju, a nawet jej anatolijskich twierdz. Za jednym zamachem dwa najbardziej emblematyczne nieliberalne re\u017cimy w Europie zosta\u0142y nagle os\u0142abione. Jesieni\u0105 2023 r. demokraci wr\u00f3cili do w\u0142adzy w Polsce, a w Wielkiej Brytanii umiera kolejna „to\u017csamo\u015bciowa” prawica, prawica brexitu.<\/p>\n\n\n\n
Gdy sonda\u017ce opinii publicznej wskazuj\u0105, \u017ce nacjonalistyczna skrajna prawica robi wielkie post\u0119py w wielu krajach UE, w czterech stolicach, gdzie od dawna cieszy\u0142a si\u0119 monopolem, \u0142apie powa\u017cn\u0105 zadyszk\u0119. To paradoks, ale tylko pozorny, poniewa\u017c – po pierwsze – si\u0142y te nie s\u0105 w \u017caden spos\u00f3b odporne na zu\u017cycie w\u0142adzy, kt\u00f3ra uderzy\u0142a w nie szybciej ni\u017c w liberaln\u0105 lewic\u0119, centrum i prawic\u0119. Jakie\u015b sze\u015b\u0107 dekad po kl\u0119sce pa\u0144stw Osi skrajne prawice wr\u00f3ci\u0142y, ale to nie oznacza ko\u0144ca przemienno\u015bci w\u0142adzy politycznej. Historia si\u0119 nie powtarza, bo chocia\u017c si\u0142y te lekcewa\u017c\u0105 wszystkie demokratyczne zasady, nigdy nie odwa\u017cy\u0142y si\u0119 posun\u0105\u0107 tak daleko, \u017ceby uwolni\u0107 si\u0119 od wybor\u00f3w. Zawsze mo\u017cna – jak widzimy – wys\u0142a\u0107 je z powrotem do opozycji.<\/p>\n\n\n\n
Jakkolwiek obrzydliwe by by\u0142y, te „demokracje” nie s\u0105 zwyk\u0142ymi dyktaturami. Orb\u00e1n nie jest Putinem. Nie jest nim r\u00f3wnie\u017c Erdo\u011fan. Drugi wniosek, jaki mo\u017cna wyci\u0105gn\u0105\u0107 z tego os\u0142abienia pr\u0105d\u00f3w to\u017csamo\u015bciowych, jest taki, \u017ce nie ma niezgodno\u015bci mi\u0119dzy islamem a demokracj\u0105. Turecki dryf ku autokracji doprowadzi\u0142 wielu ludzi do takiego wniosku, ale dow\u00f3d wida\u0107 w\u0142a\u015bnie w Stambule – spo\u0142ecze\u0144stwo muzu\u0142ma\u0144skie d\u0105\u017cy do ukarania nieudolno\u015bci gospodarczej, chce poszanowania praw cz\u0142owieka i podstawowych wolno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Trzeci wniosek, jaki mo\u017cna wyci\u0105gn\u0105\u0107 z tej politycznej sekwencji – widzimy to na W\u0119grzech, zobaczyli\u015bmy w Polsce – jest taki, \u017ce narody mog\u0105 odrzuci\u0107 ekonomiczny liberalizm, nie odrzucaj\u0105c wolno\u015bci. W Europie \u015arodkowej brutalno\u015b\u0107, z jak\u0105 partie liberalne inspirowane przez Margaret Thatcher przeprowadzi\u0142y gospodarki od nakazowej do rynkowej, za d\u0142ugo dawa\u0142a przewag\u0119 si\u0142om reakcyjnym, wrogim o\u015bwieceniu i liberalizmowi politycznemu. Nie by\u0142o to zaskakuj\u0105ce, ale nie mog\u0142o te\u017c trwa\u0107 wiecznie – z dw\u00f3ch powod\u00f3w. Po pierwsze, „terapie szokowe” z lat 90. przesz\u0142y ju\u017c do historii, a po drugie, \u015brodkowoeuropejskie pokolenia wchodz\u0105ce w wiek dojrzewania w nowym stuleciu s\u0105 coraz bardziej podobne do tych w pozosta\u0142ej cz\u0119\u015bci Unii, wol\u0105 pe\u0142n\u0105 wolno\u015b\u0107 od p\u00f3\u0142dyktatur.<\/p>\n\n\n\n
Czwarty wniosek: to nie suwerenistyczna demagogia \u015bwiadczy o sile kraju i dominacji danego nurtu politycznego. PiS jako pierwszy tego do\u015bwiadczy\u0142. Viktor Orb\u00e1n powinien dzi\u015b pami\u0119ta\u0107, \u017ce brexitowcy sprawili, i\u017c wp\u0142ywy Wielkiej Brytanii i jej gospodarka skurczy\u0142y si\u0119 jak nigdy dot\u0105d.<\/p>\n\n\n\n
Pi\u0105ty wniosek, jaki mo\u017cna wyci\u0105gn\u0105\u0107 z tego odwrotu „to\u017csamo\u015bciowej” prawicy, jest taki, \u017ce wolno\u015b\u0107, te podstawowe wolno\u015bci, kt\u00f3rych bastionem jest Unia Europejska, to uniwersalna warto\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 wszyscy ludzie podzielaj\u0105 i ceni\u0105.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
A teraz W\u0119gry. W kraju rzekomo tak kr\u00f3tko trzymanym przez nieusuwalnego premiera, w kt\u00f3rym termin „demokracja” zosta\u0142 skrajnie rozci\u0105gni\u0119ty, cz\u0142owiek zrywaj\u0105cy z re\u017cimem Orb\u00e1na \u015bwiadczy najwyra\u017aniej o jakim\u015b odrodzeniu \u017cycia politycznego. Niedawno jeszcze nieznany, P\u00e9ter Magyar poprowadzi\u0142 w sobot\u0119 imponuj\u0105c\u0105 demonstracj\u0119 w Budapeszcie, pot\u0119piaj\u0105c korupcj\u0119 w\u0142adz i og\u0142aszaj\u0105c, \u017ce przedstawi swoj\u0105 list\u0119 do wybor\u00f3w europejskich […]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":576,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/guetta\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1321"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/guetta\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/guetta\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/guetta\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/guetta\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1321"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/guetta\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1321\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1324,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/guetta\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1321\/revisions\/1324"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/guetta\/wp-json\/wp\/v2\/media\/576"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/guetta\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1321"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/guetta\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1321"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/guetta\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1321"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}