Poczuli\u015bmy ogromn\u0105 ulg\u0119, ale przed nami jeszcze wiele pracy. Pora\u017cka Viktora Orb\u00e1na jest powodem do rado\u015bci: dzi\u015b W\u0119gry mog\u0105 obali\u0107 p\u00f3\u0142dyktatur\u0119 podziwian\u0105 przez W\u0142adimira Putina i wychwalan\u0105 przez Donalda Trumpa i europejsk\u0105 skrajn\u0105 prawic\u0119, kt\u00f3ra uczyni\u0142a sobie z niej wz\u00f3r do na\u015bladowania.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
W\u0119grzy po\u0142o\u017cyli kres d\u0142awieniu wymiaru sprawiedliwo\u015bci, kontroli nad pras\u0105 i uniwersytetami, defraudacjom funduszy europejskich oraz notorycznemu przyznawaniu zam\u00f3wie\u0144 publicznych osobom z otoczenia premiera, kt\u00f3re dzi\u0119ki temu b\u0142yskawicznie si\u0119 bogaci\u0142y.<\/p>\n\n\n\n
Na W\u0119grzech zamkn\u0105\u0142 si\u0119 wi\u0119c rozdzia\u0142 \u201edemokracji nieliberalnej\u201d, czyli ustroju stworzonego przez Orb\u00e1na, kt\u00f3ry pozbawi\u0142 demokracj\u0119 podstawowych mechanizm\u00f3w kontrolnych.<\/p>\n\n\n\n
Koniec z ministrami, kt\u00f3rzy na bie\u017c\u0105co informuj\u0105 Kreml o obradach europejskich przyw\u00f3dc\u00f3w. Koniec z premierem, kt\u00f3ry w pa\u017adzierniku zesz\u0142ego roku o\u015bwiadczy\u0142 Putinowi, \u017ce \u201ejest do jego dyspozycji\u201d, i zablokowa\u0142 wyp\u0142at\u0119 90 mld euro, kt\u00f3re w grudniu Unia Europejska jednog\u0142o\u015bnie, a wi\u0119c i z g\u0142osem W\u0119gier, zdecydowa\u0142a si\u0119 po\u017cyczy\u0107 Ukrainie.<\/p>\n\n\n\n
Owszem, 16-letnie nieprzerwane rz\u0105dy pupila Donalda Trumpa i W\u0142adimira Putina wreszcie si\u0119 sko\u0144czy\u0142y. Nie mo\u017cna jednak zapomina\u0107, \u017ce \u017ar\u00f3d\u0142a sukcesu Viktora Orb\u00e1na nadal bij\u0105, zasilaj\u0105c powszechny nacjonalizm oraz tendencj\u0119 do odrzucania demokracji liberalnej.<\/p>\n\n\n\n
Na W\u0119grzech, podobnie jak we wszystkich innych krajach by\u0142ego bloku sowieckiego, to brutalne przej\u015bcie na gospodark\u0119 rynkow\u0105 umo\u017cliwi\u0142o renesans skrajnej prawicy. Obywatele Zwi\u0105zku Radzieckiego i Europy \u015arodkowo-Wschodniej po wyj\u015bciu z systemu, kt\u00f3ry odmawia\u0142 im dobrobytu i wolno\u015bci, ale zapewnia\u0142 ca\u0142kowit\u0105 stabilno\u015b\u0107 spo\u0142eczno-polityczn\u0105, musieli nagle mierzy\u0107 si\u0119 z bezrobociem, gwa\u0142townym wzrostem cen i drastycznym pog\u0142\u0119bieniem nier\u00f3wno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Podczas gdy m\u0142odzi w miastach na tej transformacji skorzystali, mieszka\u0144cy wsi i najs\u0142absi szukali otuchy w tradycjach i twardych granicach pa\u0144stwowych. Z jednej strony mieli\u015bmy zatem jedno\u015b\u0107 europejsk\u0105 i otwarto\u015b\u0107 na mi\u0119dzynarodow\u0105 konkurencj\u0119, z drugiej za\u015b \u2013 strach przed obcym i gloryfikacj\u0119 w\u0142asnego narodu. W ten spos\u00f3b w by\u0142ych krajach komunistycznych powstawa\u0142y dwa wielkie, antagonistyczne obozy. R\u00f3wnocze\u015bnie stare demokracje pod\u0105\u017ca\u0142y bardzo podobn\u0105 drog\u0105.<\/p>\n\n\n\n
W Europie Zachodniej i Stanach Zjednoczonych strach przed \u015bwiatem zewn\u0119trznym oraz nostalgi\u0119 za idealizowan\u0105 przesz\u0142o\u015bci\u0105 wywo\u0142a\u0142 spadek zatrudnienia w przemy\u015ble (ze wzgl\u0119du na konkurencj\u0119 kraj\u00f3w o niskich kosztach produkcji), ograniczenie zakresu us\u0142ug publicznych oraz wzrost imigracji. Dodatkowym czynnikiem by\u0142 niepok\u00f3j m\u0119\u017cczyzn wytr\u0105conych z r\u00f3wnowagi zmian\u0105 spo\u0142ecznej pozycji kobiet. W\u0142a\u015bnie w ten spos\u00f3b nieliberalna demokracja Viktora Orb\u00e1na sta\u0142a si\u0119 awangard\u0105 reakcyjnej mi\u0119dzynarod\u00f3wki \u0142\u0105cz\u0105cej Bia\u0142y Dom z Kremlem.<\/p>\n\n\n\n
Na W\u0119grzech skala korupcji i nadu\u017cycia w\u0142adzy ostatecznie doprowadzi\u0142y skrajn\u0105 prawic\u0119 do kl\u0119ski. Umacnia si\u0119 ona jednak w Niemczech, coraz mocniej zakorzenia si\u0119 te\u017c we Francji, Wielkiej Brytanii i Austrii. Istnieje ryzyko, \u017ce wro\u015bnie w Europ\u0119 na dobre, a demokraci nie b\u0119d\u0105 w stanie jej powstrzyma\u0107. No chyba \u017ce spe\u0142nione zostan\u0105 dwa warunki.<\/p>\n\n\n\n
Pierwszy: zdefiniowanie nowej obietnicy awansu spo\u0142ecznego, kt\u00f3r\u0105 od ko\u0144ca wojny a\u017c do lat 80. dawa\u0142a ludziom demokracja. Wolny \u015bwiat oznacza\u0142 w\u00f3wczas nie tylko wolno\u015b\u0107 osobist\u0105, lecz tak\u017ce ci\u0105g\u0142y rozrost klas \u015brednich i popraw\u0119 poziomu ich \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n
Dop\u00f3ki wolno\u015b\u0107 zn\u00f3w nie stanie si\u0119 synonimem post\u0119pu i sprawiedliwo\u015bci, u\u015bwi\u0119cone w konstytucji ameryka\u0144skiej prawo do \u201ed\u0105\u017cenia do szcz\u0119\u015bcia\u201d pozostanie pot\u0119\u017cnym, cho\u0107 zupe\u0142nie fikcyjnym atutem w r\u0119kach nowych ugrupowa\u0144 skrajnej prawicy.<\/p>\n\n\n\n
Gra b\u0119dzie d\u0142uga. Zwyci\u0119stwo nie jest przes\u0105dzone, a demokraci go nie odnios\u0105, je\u015bli centry\u015bci i socjaldemokraci nie zjednocz\u0105 si\u0119 w walce o wolno\u015b\u0107 i sprawiedliwo\u015b\u0107. To w\u0142a\u015bnie drugi warunek, kt\u00f3ry trzeba spe\u0142ni\u0107, aby zatriumfowa\u0107 nad reakcyjn\u0105 mi\u0119dzynarod\u00f3wk\u0105.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Poczuli\u015bmy ogromn\u0105 ulg\u0119, ale przed nami jeszcze wiele pracy. Pora\u017cka Viktora Orb\u00e1na jest powodem do rado\u015bci: dzi\u015b W\u0119gry mog\u0105 obali\u0107 p\u00f3\u0142dyktatur\u0119 podziwian\u0105 przez W\u0142adimira Putina i wychwalan\u0105 przez Donalda Trumpa i europejsk\u0105 skrajn\u0105 prawic\u0119, kt\u00f3ra uczyni\u0142a sobie z niej wz\u00f3r do na\u015bladowania.<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":1561,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[5,57,6,19,4],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/guetta\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1560"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/guetta\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/guetta\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/guetta\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/guetta\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1560"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/guetta\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1560\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1564,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/guetta\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1560\/revisions\/1564"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/guetta\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1561"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/guetta\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1560"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/guetta\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1560"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/guetta\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1560"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}