Wraz z umacnianiem swojej polityki obronnej i zagranicznej Unia zmienia charakter. W obliczu rosyjskiej agresji na Ukrain\u0119 oraz niepewno\u015bci zwi\u0105zanej z przysz\u0142o\u015bci\u0105 ameryka\u0144skich gwarancji bezpiecze\u0144stwa staje si\u0119 ona pot\u0119g\u0105 polityczn\u0105, a nie tylko gospodarcz\u0105.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
Zwi\u0119ksza wydatki na wojsko. Zdo\u0142a\u0142a powstrzyma\u0107 Donalda Trumpa przed aneksj\u0105 Grenlandii i zawarciem porozumienia z W\u0142adimirem Putinem za plecami Ukrai\u0144c\u00f3w. Uzbraja i finansuje ukrai\u0144sk\u0105 armi\u0119. Skonfrontowana z dumpingiem Chin przesta\u0142a nawet bezkrytycznie czci\u0107 zasady wolnego handlu.<\/p>\n\n\n\n
Europa przechodzi gruntowne zmiany, ale Unia dzia\u0142a zdecydowanie zbyt opieszale. Dwudziestu siedmiu pa\u0144stwom cz\u0142onkowskim trudno bowiem zdecydowa\u0107, czym zast\u0105pi\u0107 instytucje stworzone z my\u015bl\u0105 o wsp\u00f3lnym rynku, a nie o wsp\u00f3lnej polityce.<\/p>\n\n\n\n
Unia Europejska potrzebuje instytucjonalnego uciele\u015bnienia, organu w\u0142adzy wykonawczej zdolnego podejmowa\u0107 decyzje r\u00f3wnie szybko, jak prezydenci Chin, Rosji czy Stan\u00f3w Zjednoczonych. Unia musi by\u0107 w stanie dzia\u0142a\u0107 jak pot\u0119ga polityczna, w kt\u00f3r\u0105 si\u0119 zmienia. Czy w takim razie Unia powinna sta\u0107 si\u0119 federacj\u0105 czy konfederacj\u0105?<\/p>\n\n\n\n
Te dwa modele funkcjonowania s\u0105 bowiem radykalnie odmienne.<\/p>\n\n\n\n
W przypadku Unii federalnej pa\u0144stwa europejskie przekaza\u0142yby wi\u0119kszo\u015b\u0107 uprawnie\u0144 politycznych Stanom Zjednoczonym Europy, na wz\u00f3r stan\u00f3w ameryka\u0144skich w USA. W Unii konfederacyjnej pa\u0144stwa europejskie zachowa\u0142yby natomiast wszystkie uprawnienia polityczne, a decyzje dotycz\u0105ce dyplomacji i wojskowo\u015bci by\u0142yby uzgadniane z przyw\u00f3dcami pa\u0144stw.<\/p>\n\n\n\n
W Stanach Zjednoczonych Europy w\u0142adza wykonawcza by\u0142aby wy\u0142aniana w og\u00f3lnoeuropejskich wyborach powszechnych. W\u0142a\u015bnie to zapewnia\u0142oby jej legitymizacj\u0119. Przewodnicz\u0105cy lub przewodnicz\u0105ca Unii sprawowaliby w\u00f3wczas w\u0142adz\u0119 przy pomocy Komisji, sprawuj\u0105c rz\u0105dy pod kontrol\u0105 Parlamentu o szerokich uprawnieniach.<\/p>\n\n\n\n
W Unii konfederacyjnej stery twardo dzier\u017cy\u0142oby 27 przyw\u00f3dc\u00f3w pa\u0144stw cz\u0142onkowskich. Ich zgromadzenie, czyli Rada Europejska, sta\u0142oby si\u0119 kolegialn\u0105 prezydencj\u0105 Unii, kt\u00f3r\u0105 reprezentuje przewodnicz\u0105c\u0105 albo przewodnicz\u0105cy.<\/p>\n\n\n\n
Te dwie wizje s\u0105 tak skrajnie r\u00f3\u017cne, \u017ce ju\u017c nieraz \u015bciera\u0142y si\u0119 za kulisami, a nawet na scenie. Kiedy 6 kwietnia 2021 r. prezydent Turcji przyjmowa\u0142 przewodnicz\u0105cego Rady Europejskiej i przewodnicz\u0105c\u0105 Komisji, a do dyspozycji by\u0142y tylko dwa fotele, przez co Ursula von der Leyen musia\u0142a usi\u0105\u015b\u0107 z boku na kanapie, nie chodzi\u0142o wy\u0142\u0105cznie o nietakt. Charles Michel chcia\u0142 w ten spos\u00f3b podkre\u015bli\u0107 przewag\u0119 Rady nad Komisj\u0105. Kiedy za\u015b Ursula von der Leyen robi wszystko, by umocni\u0107 kontrol\u0119 nad Europejsk\u0105 S\u0142u\u017cb\u0105 Dzia\u0142a\u0144 Zewn\u0119trznych i dyplomacj\u0105 Unii, nie jest to jedynie przejaw osobistych ambicji. Przewodnicz\u0105ca Komisji opowiada si\u0119 za Uni\u0105 federaln\u0105, w kt\u00f3rej w\u0142adz\u0119 wykonawcz\u0105 dzier\u017cy wy\u0142\u0105cznie wy\u0142oniona w wyborach prezydencja Komisji.<\/p>\n\n\n\n
W tej odwiecznej walce dw\u00f3ch wizji, kt\u00f3r\u0105 bie\u017c\u0105ca sytuacja mi\u0119dzynarodowa tylko zaognia, federali\u015bci maj\u0105 dwa istotne atuty. Po pierwsze, powo\u0142anie federacji r\u00f3wna\u0142oby si\u0119 przeprowadzeniu rewolucji instytucjonalnej i odrzuceniu inteligentnych, lecz niezrozumia\u0142ych dla og\u00f3\u0142u traktat\u00f3w. Po drugie, ka\u017cdy mo\u017ce \u0142atwo wyobrazi\u0107 sobie Stany Zjednoczone Europy, gdy\u017c w du\u017cej mierze opiera\u0142yby si\u0119 na modelu Stan\u00f3w Zjednoczonych Ameryki.<\/p>\n\n\n\n
Ustanowienie konfederacji wprowadzi\u0142oby znacz\u0105c\u0105 zmian\u0119, wzmacniaj\u0105c Rad\u0119 kosztem Komisji, ale nie zapewni\u0142oby wi\u0119kszej przejrzysto\u015bci obecnych instytucji. Opcja ta nie wydaje si\u0119 wi\u0119c kusz\u0105ca. Ma jednak trzy wa\u017cne zalety. Po pierwsze, mocno ograniczy\u0142aby ryzyko, \u017ce skrajna prawica doprowadzi do wyboru swojego przedstawiciela na stanowisko przewodnicz\u0105cego Unii. Po drugie, podtrzyma\u0142aby zasad\u0119 wymaganego kompromisu mi\u0119dzy europejskimi ugrupowaniami politycznymi. Po trzecie, zapobieg\u0142aby sytuacji, w kt\u00f3rej wa\u017cne decyzje o przysz\u0142o\u015bci Europy doprowadzaj\u0105 do podzia\u0142\u00f3w w Unii.<\/p>\n\n\n\n
Niech\u0119tnie o tym my\u015blimy, bo to ma\u0142o chwalebne, ale w tej sytuacji niew\u0105tpliwie nale\u017cy przed\u0142o\u017cy\u0107 ostro\u017cno\u015b\u0107 nad brawur\u0119.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Wraz z umacnianiem swojej polityki obronnej i zagranicznej Unia zmienia charakter. W obliczu rosyjskiej agresji na Ukrain\u0119 oraz niepewno\u015bci zwi\u0105zanej z przysz\u0142o\u015bci\u0105 ameryka\u0144skich gwarancji bezpiecze\u0144stwa staje si\u0119 ona pot\u0119g\u0105 polityczn\u0105, a nie tylko gospodarcz\u0105.<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":1620,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[65,66,11],"class_list":["post-1618","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bez-kategorii","tag-federacja","tag-konfederacja","tag-unia-europejska"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/guetta\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1618","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/guetta\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/guetta\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/guetta\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/guetta\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1618"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/guetta\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1618\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1622,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/guetta\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1618\/revisions\/1622"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/guetta\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1620"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/guetta\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1618"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/guetta\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1618"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/guetta\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1618"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}