Nic nie stoi na przeszkodzie, \u017ceby\u015bmy tym razem post\u0105pili inaczej. W Bo\u015bni i Hercegowinie mogliby\u015bmy cho\u0107 raz zorganizowa\u0107 konferencj\u0119 pokojow\u0105 przed wojn\u0105, zanim masakry i zbrodnie si\u0119 namno\u017c\u0105, poch\u0142aniaj\u0105c setki tysi\u0119cy nowych ofiar – a przecie\u017c by\u0142o ich tak wiele w latach 90.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
Przyw\u00f3dcy serbskiej po\u0142owy tego konfederacyjnego kraju gro\u017c\u0105 teraz utworzeniem w\u0142asnej armii, innymi s\u0142owy: secesj\u0105, a nast\u0119pnie przy\u0142\u0105czeniem si\u0119 do Serbii. Prezydent Aleksandar Vu\u010di\u0107 coraz jawniej podkr\u0119ca nacjonalizm, a za kulisami Putin delektuje si\u0119 sytuacj\u0105, wspieraj\u0105c „samookre\u015blenie\u201d\u00a0s\u0142owia\u0144skich kuzyn\u00f3w i kolejny kryzys, kt\u00f3ry mo\u017ce si\u0119 wydarzy\u0107 na granicy Unii.<\/p>\n\n\n\n
Je\u015bli chodzi o chorwacko-muzu\u0142ma\u0144sk\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 Bo\u015bni i Hercegowiny, to jej nerwowo\u015b\u0107 wzrasta, bo grozi jej wojna domowa. Muzu\u0142manie zastanawiaj\u0105 si\u0119, co by si\u0119 z nimi sta\u0142o, gdyby kraj si\u0119 rozpad\u0142, a bo\u015bniaccy Chorwaci przy\u0142\u0105czyli si\u0119 do Chorwacji w odpowiedzi na podobny ruch bo\u015bniackich Serb\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Je\u015bli nic nie zrobimy, te wydarzenia nieuchronnie doprowadz\u0105 do wojny. Pytanie brzmi: co zrobi\u0107 i jak szybko?<\/p>\n\n\n\n
Naj\u0142atwiej by\u0142oby oczywi\u015bcie przeprowadzi\u0107 nowe rozszerzenie UE: przyj\u0105\u0107 Serbi\u0119 i wszystkie inne pa\u0144stwa by\u0142ej Jugos\u0142awii, w tym Bo\u015bni\u0119 i Hercegowin\u0119. By\u0142by to spos\u00f3b na ustalenie granic, pozwalaj\u0105cy tym krajom si\u0119 rozwija\u0107 i ochroni\u0107 je cho\u0107 cz\u0119\u015bciowo przed manewrami Rosji, Turcji, a teraz tak\u017ce Chin, zmierzaj\u0105cych do ich przej\u0119cia.<\/p>\n\n\n\n
W Parlamencie Europejskim i w kilku europejskich stolicach jest wielu zwolennik\u00f3w takiego przyspieszenia, ale nie jest to ani mo\u017cliwe, ani po\u017c\u0105dane. Dzisiejsza opinia nie chce kolejnego rozszerzenia. Unia nie mo\u017ce przyjmowa\u0107 nowych pa\u0144stw, zanim si\u0119 nie zreformuje i nie okre\u015bli swoich ambicji politycznych na nast\u0119pne \u0107wier\u0107 wieku. Nie mo\u017ce te\u017c przyjmowa\u0107 pa\u0144stw, kt\u00f3re nie uregulowa\u0142y swoich kwestii granicznych. Wreszcie: Unia strzeli\u0142aby sobie w stop\u0119, otwieraj\u0105c drzwi dla pa\u0144stw tak ma\u0142ych jak Czarnog\u00f3ra i Kosowo, przyznaj\u0105c prawo weta ludno\u015bci mniejszej ni\u017c populacja wielu europejskich miast.<\/p>\n\n\n\n
Poniewa\u017c rozszerzenie na ca\u0142e Ba\u0142kany nie wchodzi dzi\u015b w gr\u0119, pozostaje pomys\u0142, by na prewencyjnej konferencji pokojowej podj\u0105\u0107 pr\u00f3b\u0119 rzeczywistego zako\u0144czenia wojny o podzia\u0142 Jugos\u0142awii, kt\u00f3ra rozerwa\u0142a Ba\u0142kany na strz\u0119py w latach 90.<\/p>\n\n\n\n
W obliczu zagro\u017cenia wojn\u0105 domow\u0105 obywatele Bo\u015bni i Hercegowiny powinni najpierw zosta\u0107 zapytani, czy chc\u0105 nadal \u017cy\u0107 we wsp\u00f3lnym pa\u0144stwie (USA i Europa chcia\u0142y, by Jugos\u0142awia przetrwa\u0142a dzi\u0119ki porozumieniom z Dayton). Je\u015bli odpowied\u017a brzmi „tak”, trzeba b\u0119dzie stworzy\u0107 nowe instytucje, respektuj\u0105ce niezb\u0119dne autonomie kulturowe i prawdziwie inkluzywne. Je\u015bli odpowied\u017a brzmi „nie”, nale\u017cy wynegocjowa\u0107 podzia\u0142 terytorialny, toruj\u0105c drog\u0119 do powstania muzu\u0142ma\u0144skiego Singapuru, przy\u0142\u0105czenia cz\u0119\u015bci serbskiej i chorwackiej do Serbii i Chorwacji.<\/p>\n\n\n\n
Kwestia podzia\u0142u b\u0119dzie z\u0142o\u017cona, bo ludno\u015b\u0107 serbska i chorwacka sp\u0142ata si\u0119 w wielu cz\u0119\u015bciach kraju. Ale czy lepiej dokona\u0107 podzia\u0142u za pomoc\u0105 broni czy w drodze negocjacji? Przez regionaln\u0105 po\u017cog\u0119 czy konferencj\u0119 pokojow\u0105 pod auspicjami Unii Europejskiej?<\/p>\n\n\n\n
Odpowied\u017a zawiera si\u0119 w pytaniu. W tym samym ruchu trzeba b\u0119dzie pracowa\u0107 nad po\u0142\u0105czeniem alba\u0144skiego Kosowa i Albanii z jednej strony oraz Czarnog\u00f3ry i Serbii z drugiej, aby stworzy\u0107 federalne, ale jednolite pa\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n
UE mog\u0142aby znacz\u0105co pom\u00f3c, argumentuj\u0105c, \u017ce by\u0142yby to warunki sine qua non jakiegokolwiek procesu zbli\u017cenia z UE – najpierw pe\u0142ny uk\u0142ad o stowarzyszeniu, potem stopniowa integracja z poszczeg\u00f3lnymi kr\u0119gami przysz\u0142ej UE, czyli gospodarczym i politycznym, a mo\u017ce nawet obydwoma.<\/p>\n\n\n\n
\u0141atwo nie b\u0119dzie. Sukces nie jest pewny, ale w obliczu zagro\u017cenia now\u0105 wojn\u0105 Unia podwa\u017cy\u0142aby swoj\u0105 wiarygodno\u015b\u0107, gdyby nie podj\u0119\u0142a nawet pr\u00f3by zawarcia pokoju.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Nic nie stoi na przeszkodzie, \u017ceby\u015bmy tym razem post\u0105pili inaczej. W Bo\u015bni i Hercegowinie mogliby\u015bmy cho\u0107 raz zorganizowa\u0107 konferencj\u0119 pokojow\u0105 przed wojn\u0105, zanim masakry i zbrodnie si\u0119 namno\u017c\u0105, poch\u0142aniaj\u0105c setki tysi\u0119cy nowych ofiar – a przecie\u017c by\u0142o ich tak wiele w latach 90.<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":942,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/guetta\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/941"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/guetta\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/guetta\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/guetta\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/guetta\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=941"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/guetta\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/941\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":948,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/guetta\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/941\/revisions\/948"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/guetta\/wp-json\/wp\/v2\/media\/942"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/guetta\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=941"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/guetta\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=941"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/guetta\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=941"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}