{"id":1227,"date":"2015-10-18T20:51:34","date_gmt":"2015-10-18T18:51:34","guid":{"rendered":"http:\/\/hartman.blog.polityka.pl\/?p=1227"},"modified":"2015-10-18T21:41:23","modified_gmt":"2015-10-18T19:41:23","slug":"casus-zelnik","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/2015\/10\/18\/casus-zelnik\/","title":{"rendered":"Casus Zelnik"},"content":{"rendered":"

Sprawa prowokacji dziennikarskiej przeciwko Jerzemu Zelnikowi domaga si\u0119 etycznego komentarza, zw\u0142aszcza w przededniu wielce prawdopodobnej recydywy rz\u0105d\u00f3w klerykalnych i autorytarnych.
\n
\nWydaje si\u0119 bowiem, \u017ce wstrz\u0105saj\u0105ca wymowa rozm\u00f3w, kt\u00f3re wszyscy s\u0142yszeli\u015bmy, jako\u015b blaknie w obliczu rzekomej kontrowersji, czy wypowied\u017a by\u0142a zmanipulowana i jaki w\u0142a\u015bciwie by\u0142 jej sens (zob. np. http:\/\/wyborcza.pl\/1,75968,19041688,przeprosic-zelnika.html?utm_source=facebook.com&utm_medium=SM&utm_campaign=FB_Gazeta_Wyborcza). Logika medi\u00f3w jest taka, \u017ce gdy kto\u015b rzuci has\u0142o \u201emanipulacja\u201d lub zadeklaruje, \u017ce mia\u0142 \u201eco\u015b innego na my\u015bli\u201d, to najbardziej nawet bulwersuj\u0105ca sprawa zaczyna traci\u0107 jasne kontury. Tak jest w\u0142a\u015bnie w przypadku Zelnika, kt\u00f3ry w medialnej mgle got\u00f3w jest zachowa\u0107 twarz. Tym bardziej, \u017ce wydaje si\u0119 ca\u0142kowicie szczery, gdy wypiera si\u0119 wszelkiej winy i rzuca oskar\u017cenia i kalumnie na prowadz\u0105cego audycj\u0119 Rock Radia Jakuba Wojew\u00f3dzkiego. Czy wystarczy nam, \u017ce udaj\u0105c m\u0105dro\u015b\u0107 i roztropno\u015b\u0107, zawiesimy sw\u00f3j s\u0105d, bo przecie\u017c \u201esprawa nie jest jednoznaczna\u201d?<\/p>\n

Obawiam si\u0119, \u017ce wielu tak uczyni. Mam jednak\u017ce nadziej\u0119, \u017ce w polskim \u017cyciu publicznym mog\u0105 si\u0119 mimo wszystko przebi\u0107 w pewnych okoliczno\u015bciach wzgl\u0119dy etyczne, inne ni\u017c uprawianie ostentacyjnego oportunizmu. Inaczej m\u00f3wi\u0105c, mam nadziej\u0119, \u017ce znajdzie si\u0119 do\u015b\u0107 takich, kt\u00f3rzy zdolni b\u0119d\u0105 nazwa\u0107 \u0142ajdactwo \u0142ajdactwem, a honorowe konsekwencje tego \u0142ajdactwa nie ustan\u0105 po tygodniu. Kar\u0105 bowiem za wyst\u0119pek, jakiego dopu\u015bci\u0142 si\u0119 Zelnik, jest moralne pot\u0119pienie i wstyd. Wstydu nie b\u0119dzie, bo swymi ostatnimi wypowiedziami na temat \u201emanipulacji\u201d oraz Wojew\u00f3dzkiego udowodni\u0142, \u017ce wstydu nie zna (zaiste, bezwstyd jest przedni\u0105 parodi\u0105 niewinno\u015bci). Zosta\u0142o wi\u0119c tylko pot\u0119pienie. Jako\u015b go nie widz\u0119. St\u0105d niniejszy artyku\u0142.<\/p>\n

Obawiam si\u0119, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 os\u00f3b, kt\u00f3re wol\u0105 my\u015ble\u0107 sobie, \u017ce sprawa jest \u201eniejednoznaczna\u201d i by\u0107 mo\u017ce dosz\u0142o do manipulacji, nie s\u0142ucha\u0142a wszystkich trzech opublikowanych nagra\u0144: telefonu dziennikarza do Zelnika i dw\u00f3ch telefon\u00f3w w drug\u0105 stron\u0119. Bardzo wi\u0119c prosz\u0119 ewentualnie uzupe\u0142ni\u0107 ten brak: tutaj<\/a>.<\/p>\n

Ju\u017c po raz drugi Jerzy Zelnik da\u0142 si\u0119 \u201ewkr\u0119ci\u0107\u201d radiowym satyrykom. Ostatnio w kampanii prezydenckiej. Wtedy by\u0142o \u015bmiesznie, teraz strasznie. Widocznie s\u0142abo uczy si\u0119 na b\u0142\u0119dach. Dla uproszczenia um\u00f3wmy si\u0119, \u017ce Rock Radio pope\u0142ni\u0142o wobec Zelnika nadu\u017cycie, dopuszczaj\u0105c si\u0119 nieuzasadnionej prowokacji. O granicach dziennikarskiej prowokacji i wszystkich tych programach radiowych i telewizyjnych z \u201ewkr\u0119caniem\u201d trzeba by sobie osobno pom\u00f3wi\u0107. To wa\u017cny temat dla etyki medi\u00f3w. W tym wypadku jednak nie jest najwa\u017cniejszy dla oceny post\u0119pku Zelnika. Wina radia i dziennikarzy nie umniejsza winy Zelnika.<\/p>\n

Umniejsza j\u0105 natomiast to, \u017ce jego dzia\u0142anie by\u0142o nieskuteczne. Trzeba powiedzie\u0107 sobie jasno, \u017ce Zelnik nie dokona\u0142 aktu denuncjacji dw\u00f3ch koleg\u00f3w (\u0141ukaszewicza i Barcisia), a jedynie pr\u00f3bowa\u0142<\/em> takiego czynu, s\u0105dz\u0105c jednocze\u015bnie, \u017ce dzia\u0142a realnie i skutecznie. Na swoje szcz\u0119\u015bcie – czyn by\u0142 bezzskuteczny, bo Zelnik nie rozmawia\u0142 z urz\u0119dnikiem, lecz z dziennikarzem, kt\u00f3ry za urz\u0119dnika si\u0119 podawa\u0142. Wina Zelnika polega wi\u0119c zaledwie na pr\u00f3bie denuncjacji<\/em>. Wbrew pozorom nie jest to ma\u0142a r\u00f3\u017cnica.<\/p>\n

Dwie pierwsze nagrane rozmowy nie pozostawiaj\u0105 w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce chodzi represjonowanie aktor\u00f3w krytycznie wypowiadaj\u0105cych si\u0119 o Andrzeju Dudzie. Dziennikarz bardzo starannie zadba\u0142 o to, aby nikt nie m\u00f3g\u0142 mie\u0107 w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce chodzi w\u0142a\u015bnie o represje. Wielokrotnie u\u017cywa zwrotu \u201eczarna lista\u201d, a pos\u0142anie aktor\u00f3w na wcze\u015bniejsz\u0105 emerytur\u0119 jest w tym kontek\u015bcie w spos\u00f3b oczywisty form\u0105 szykany politycznej (znanej dobrze z czas\u00f3w PRL). Kto by twierdzi\u0142, \u017ce rozmowa nie dotyczy\u0142a tego i tylko tego, kogo ukara\u0107 za krytyk\u0119 Dudy, ten po prostu k\u0142amie lub nie rozumie po polsku. W szczeg\u00f3lno\u015bci rozmowa nie dotyczy\u0142a zastosowania ewentualnie zmienionej z inicjatywy prezydenta Dudy ustawy o wieku emerytalnym do aktor\u00f3w. Nie by\u0142o ani s\u0142owa na ten temat. Inna rzecz, \u017ce cz\u0142owiek ze szcz\u0119tem zak\u0142amany mo\u017ce sobie ex post <\/em>wm\u00f3wi\u0107 wszystko \u2013 tak\u017ce i to (tu pij\u0119 do t\u0142umacze\u0144 Zelnika), \u017ce rozmawia\u0142 o ustawie emerytalnej, nie za\u015b o politycznie nieprawomy\u015blnych kolegach. Jest to jednak ewentualno\u015b\u0107 psychologiczna niemaj\u0105ca znaczenia dla moralnej oceny zdarze\u0144. Co us\u0142yszeli\u015bmy, to us\u0142yszeli\u015bmy.<\/p>\n

Dwie pierwsze rozmowy nie pozostawiaj\u0105 \u017cadnych w\u0105tpliwo\u015bci. W\u0105tpliwo\u015bci budzi rozmowa trzecia. Jej sens, cel i przes\u0142anie s\u0105 niejasne. Zelnik zdaje si\u0119 t\u0142umaczy\u0107, \u017ce znanym aktorom nie robi wielkiej zawodowej ani ekonomicznej r\u00f3\u017cnicy, czy maj\u0105 status emeryt\u00f3w, czy te\u017c nie. Graj\u0105 bowiem do \u015bmierci. Mo\u017cna odczyta\u0107 intencj\u0119 Zelnika w ten spos\u00f3b, \u017ce akcja wysy\u0142ania na wcze\u015bniejsz\u0105 emerytur\u0119 b\u0119dzie nieskuteczna, bo na inkryminowanych osobach nie zrobi ona wielkiego wra\u017cenia. Czy chodzi o to, \u017ce represja nie b\u0119dzie dotkliwa, czy te\u017c by\u0142a w s\u0142owach Zelnika jaka\u015b zakamuflowana pr\u00f3ba zreflektowania si\u0119 wobec denuncjacji zawartych we wcze\u015bniejszych rozmowach – trudno orzec. W ka\u017cdym razie nie dosz\u0142o do \u017cadnego wycofania si\u0119 z wcze\u015bniejszych s\u0142\u00f3w ani moralnej samokrytyki. Trzecia rozmowa wi\u0119c \u2013 je\u015bli nawet jej zamiarem by\u0142o zmniejszenie winy moralnej powsta\u0142ej w wyniku dw\u00f3ch pierwszych rozm\u00f3w \u2013 nie osi\u0105gn\u0119\u0142a zamierzonego skutku.<\/p>\n

Abstrahuj\u0105c od sprawy \u017ca\u0142osnej naiwno\u015bci Zelnika, kt\u00f3ry nie umie odr\u00f3\u017cni\u0107 wyg\u0142upiaj\u0105cego si\u0119 satyryka od urz\u0119dnika i najwyra\u017aniej nie ma poj\u0119cia, jak wygl\u0105daj\u0105 rozmowy z osobami telefonuj\u0105cymi z najwy\u017cszych urz\u0119d\u00f3w, jedyn\u0105 odpowiedzi\u0105 uczciwego cz\u0142owieka na z\u0142o\u017con\u0105 mu oburzaj\u0105c\u0105 pro\u015bb\u0119 o podanie nazwisk koleg\u00f3w krytykuj\u0105cych w\u0142adz\u0119 by\u0142oby oburzenie w\u0142a\u015bnie. Gdyby Zelnik by\u0142 cz\u0142owiekiem przyzwoitym, mia\u0142by do wyboru (uwierzywszy, \u017ce rozmawia z urz\u0119dnikiem) albo z oburzeniem przerwa\u0107 rozmow\u0119 (ewentualnie zapowiadaj\u0105c, \u017ce nie zostawi tak tej sprawy), albo stara\u0107 si\u0119 wyt\u0142umaczy\u0107 m\u0142odemu cz\u0142owiekowi, \u017ce nie wolno tak post\u0119powa\u0107, jak on to czyni. Wspominam o tych oczywisto\u015bciach nie ze wzgl\u0119du na og\u00f3\u0142 moich czytelnik\u00f3w, lecz na wypadek, gdyby niniejsze czyta\u0142 Jerzy Zelnik, kt\u00f3ry wszak udowodni\u0142, \u017ce nie wie, jak si\u0119 zachowa\u0107.<\/p>\n

Jerzy Zelnik \u2013 mo\u017cemy to stwierdzi\u0107 bezspornie \u2013 dopu\u015bci\u0142 si\u0119 pod\u0142o\u015bci, kt\u00f3rej nie da si\u0119 w \u017caden spos\u00f3b usprawiedliwi\u0107. Mo\u017cna by j\u0105 jednak \u0142atwo wybaczy\u0107, gdyby okaza\u0142 szczer\u0105 skruch\u0119. Tymczasem zamiast skruchy Zelnik doda\u0142 do jednej pod\u0142o\u015bci dwie nast\u0119pne. Dopu\u015bci\u0142 si\u0119 mianowicie oszczerstwa, twierdz\u0105c, \u017ce jego wypowiedzi zosta\u0142y zmanipulowane (zak\u0142adam autentyczno\u015b\u0107 i kompletno\u015b\u0107 og\u0142oszonych trzech nagra\u0144 i wycofam si\u0119 ze swoich s\u0142\u00f3w oraz przeprosz\u0119, gdy oka\u017ce si\u0119, \u017ce s\u0105 fa\u0142szywkami \u2013 jestem jednak w tej kwestii dziwnie spokojny), a ponadto dopu\u015bci\u0142 si\u0119 ci\u0119\u017ckiej obrazy osoby Jakuba Wojew\u00f3dzkiego, m\u00f3wi\u0105c: \u201esplun\u0119 mu w co\u015b, co on nazywa twarz\u0105\u201d.<\/p>\n

Skoro Jerzy Zelnik nie skorzysta\u0142 z danej mu sposobno\u015bci, aby si\u0119 zawstydzi\u0107 i przeprosi\u0107, lecz dalej brnie w niegodziwo\u015b\u0107, to jako przedstawiciel kr\u0119g\u00f3w, kt\u00f3re mo\u017cna umownie nazwa\u0107 elitami spo\u0142ecznymi, a do kt\u00f3rych nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c Jerzy Zelnik, musz\u0119 mu o\u015bwiadczy\u0107: odt\u0105d nie nale\u017cy ju\u017c pan do naszego \u015bwiata i nie ma do niego powrotu. A pa\u0144ska \u015blina jest dla nas jak deszcz. Z Bogiem.\"pharaon_faraon_1966_portrait_w858\"<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Sprawa prowokacji dziennikarskiej przeciwko Jerzemu Zelnikowi domaga si\u0119 etycznego komentarza, zw\u0142aszcza w przededniu wielce prawdopodobnej recydywy rz\u0105d\u00f3w klerykalnych i autorytarnych.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[18,95],"tags":[231,284,20,285],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1227"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1227"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1227\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1237,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1227\/revisions\/1237"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1227"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1227"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1227"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}