{"id":1259,"date":"2015-11-08T12:37:56","date_gmt":"2015-11-08T11:37:56","guid":{"rendered":"http:\/\/hartman.blog.polityka.pl\/?p=1259"},"modified":"2015-11-08T18:49:57","modified_gmt":"2015-11-08T17:49:57","slug":"11-11-lewackie-swieto","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/2015\/11\/08\/11-11-lewackie-swieto\/","title":{"rendered":"11.11. \u2013 lewackie \u015bwi\u0119to!"},"content":{"rendered":"

Ka\u017cdy kraj troch\u0119 mniejszy ni\u017c imperium obchodzi sw\u00f3j dzie\u0144 niepodleg\u0142o\u015bci. Jakiej? W stosunku do kogo? Warto uzmys\u0142owi\u0107 sobie, o co chodzi z t\u0105 ca\u0142\u0105 niepodleg\u0142o\u015bci\u0105 i na czym polega chwalebno\u015b\u0107 upami\u0119tnianej w ka\u017cdym prawie niewielkim pa\u0144stwie daty.
\n
\nOt\u00f3\u017c w epoce zwanej \u201edawnym ustrojem\u201d (fr. ancien r<\/em>\u00e9gime<\/em>), rozci\u0105gaj\u0105cej si\u0119 od pocz\u0105tk\u00f3w \u015bredniowiecza a\u017c po reformacj\u0119 i cz\u0119\u015bciowo dalej, a\u017c po Rewolucj\u0119 Francusk\u0105, ka\u017cdy kraj z definicji by\u0142 jak najbardziej podleg\u0142y<\/em>. By\u0142 podleg\u0142y obejmuj\u0105cemu p\u00f3\u0142 Europy cesarstwu (zwykle niemieckiemu), kr\u00f3lestwu (a te rozlewa\u0142y si\u0119 na tereny zamieszka\u0142e przez r\u00f3\u017cne nacje, wedle prawa wojny i dynastycznych koligacji), a przede wszystkim papie\u017cowi. Nikt o \u017cadnej \u201eniepodleg\u0142o\u015bci\u201d ani my\u015bla\u0142, bo do samej istoty panowania nale\u017ca\u0142o podleganie w\u0142adzy zwierzchniej, zw\u0142aszcza za\u015b papieskiej, kt\u00f3ra panowanie ksi\u0119cia i kr\u00f3la legitymizowa\u0142a. <\/p>\n

\u201eNiezale\u017cny\u201d znaczy\u0142o tyle co \u201edziki\u201d. Dlatego ksi\u0105\u017c\u0119 Mieszko, chc\u0105c uznania w \u015bwiecie i zabiegaj\u0105c o status prawdziwego ksi\u0119cia, zwasalizowa\u0142 swoje ksi\u0119stwo i podbite przez siebie terytoria w\u0142adzy zwierzchniej, czyli ko\u015bcielnej. Do pe\u0142ni szcz\u0119\u015bcie brakowa\u0142oby jeszcze w\u0142\u0105czenia nowo powsta\u0142ej Polski do cesarstwa, co jednak si\u0119 nie sta\u0142o. Polska pa\u0144stwowo\u015b\u0107 musia\u0142a si\u0119 zadowoli\u0107 zwasalizowaniem wobec Rzymu, kt\u00f3ry w zamian za pot\u0119\u017cne dobra i przywileje, jak r\u00f3wnie\u017c wielk\u0105 porcj\u0119 w\u0142adzy politycznej, \u0142askawie zgodzi\u0142 si\u0119 uzna\u0107 Polsk\u0119, a nawet przyzna\u0107 jej status kr\u00f3lewski. Z przywilej\u00f3w tych Rzym korzysta do dzi\u015b.<\/p>\n

A\u017c do czas\u00f3w najnowszych, kiedy to zacz\u0119\u0142y powstawa\u0107 suwerenne pa\u0144stwa narodowe, nikomu nie wydawa\u0142o si\u0119 istotne, aby w\u0142adz\u0119 sprawowali \u201eswoi\u201d \u2013 tj. \u017ceby Francuzami rz\u0105dzili panowie francuscy (a nie angielscy), a Polakami \u2013 polscy. To raczej poszczeg\u00f3lnym dynastiom zale\u017ca\u0142o na jak najszerszym obszarze panowania, a dla podanych kwestie dynastyczne i stosunki feudalne mi\u0119dzy ksi\u0105\u017c\u0119tami i kr\u00f3lami by\u0142y do\u015b\u0107 abstrakcyjne i drugorz\u0119dne. Gdy zacz\u0119\u0142o si\u0119 to zmienia\u0107, a narody Europy zacz\u0119\u0142y si\u0119 wy\u0142ania\u0107 z mozaiki pozbawionych politycznych ambicji i politycznej \u015bwiadomo\u015bci plemion, sko\u0144czy\u0142o si\u0119 \u015bredniowiecze, a zacz\u0119\u0142a si\u0119 epoka nowo\u017cytna. Dziewica Orlea\u0144ska by\u0142a tak\u0105 prapatriotk\u0105 \u2013 wzorem dla p\u00f3\u017aniejszych bojownik\u00f3w narodowej wolno\u015bci i suwerenno\u015bci. Chcia\u0142a, \u017ceby ca\u0142\u0105 Francj\u0105 rz\u0105dzili kr\u00f3lowie francuscy, a nie angielscy\u2026<\/p>\n

T\u0142em dla rodz\u0105cych si\u0119 u schy\u0142ku \u015bredniowiecza aspiracji narodowo\u015bciowych, kt\u00f3re mia\u0142y niegdy\u015b doprowadzi\u0107 do powstania idei \u201epa\u0144stwa-narodu\u201d i znanej nam formu\u0142y suwerennego pa\u0144stwa narodowego, by\u0142y spory religijne i konflikty na tle obowi\u0105zk\u00f3w feudalnych. Kr\u00f3lowie \u201edalecy\u201d wi\u0119cej \u015bci\u0105gali ze swych prowincji, ni\u017c przynosili im po\u017cytku. Dlatego zacz\u0119\u0142o si\u0119 wydawa\u0107, \u017ce lepiej jednak mie\u0107 bardziej swojskiego kr\u00f3la. Idea, \u017ce powinni rz\u0105dzi\u0107 \u201eswoi\u201d, wykluwa\u0142a si\u0119 jednak bardzo wolno. Trudno by\u0142oby wyt\u0142umaczy\u0107 polskiej arystokracji wybieraj\u0105cej w wolnej elekcji cudzoziemskich kr\u00f3l\u00f3w, \u017ce jest co\u015b nie tak, gdy nad Polakami panuje cudzoziemiec. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 szlachty s\u0105dzi\u0142a wr\u0119cz przeciwnie \u2013 skoro oddaje si\u0119 w\u0142adz\u0119 w r\u0119ce pan\u00f3w obcego rodu, nikt spo\u015br\u00f3d swoich nie b\u0119dzie niesprawiedliwie wyr\u00f3\u017cniony. Owszem, mi\u0142o by\u0142oby, gdyby szwedzki czy niemiecki kr\u00f3l umia\u0142 par\u0119 s\u0142\u00f3w po polsku, ale nic ponadto. Konstytucja 3 Maja oddawa\u0142a w\u0142adz\u0119 nad Polsk\u0105 w r\u0119ce Niemc\u00f3w i nikt nie uwa\u017ca\u0142 tego za ryzykowne.<\/p>\n

W czasach zabor\u00f3w idea narodowa \u2013 ambicja zjednoczenia szlachty i mieszcza\u0144stwa (a nawet ludu!) wok\u00f3\u0142 idea\u0142u suwerennego, od nikogo (z wyj\u0105tkiem ewentualnie papie\u017ca) niezale\u017cnego pa\u0144stwa, nale\u017c\u0105cego do og\u00f3\u0142u jego obywateli-patriot\u00f3w \u2013 powoli przebija\u0142a si\u0119 do szerszych warstw spo\u0142ecze\u0144stwa. Wprawdzie przeci\u0119tny szlachcic czy mieszczanin, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o ch\u0142opie, nie mia\u0142 problemu z tym, \u017ce jest poddanym pruskim czy rosyjskim, lecz z czasem represje i ucisk w\u0142adzy zaborczej sprawi\u0142y, \u017ce coraz wi\u0119ksze rzesze mieszka\u0144c\u00f3w Polski zacz\u0119\u0142y czu\u0107 si\u0119 Polakami i pragn\u0119\u0142y niepodleg\u0142ej Polski. Ka\u017cde powstanie, wywo\u0142uj\u0105c kolejne represje, wzmaga\u0142o ten trend, a\u017c wreszcie Polacy, tak jak Francuzi, Niemcy czy W\u0142osi, stali si\u0119 europejskim narodem politycznym \u2013 to znaczy narodem zespolonym polityczn\u0105 ide\u0105 wsp\u00f3lnego, suwerennego pa\u0144stwa.<\/p>\n

No i co to ma wsp\u00f3lnego z lewactwem? Ot\u00f3\u017c idea narodowa w swym najg\u0142\u0119bszym rdzeniu jest ide\u0105 demokratyczn\u0105 i r\u00f3wno\u015bciow\u0105, a wi\u0119c ide\u0105 liberaln\u0105. C\u00f3\u017c bowiem mia\u0142o po\u0142\u0105czy\u0107 uciskanego ch\u0142opa z wyzyskiwany, robotnikiem, ziemianinem z dworskim tytu\u0142em, magnatem i ksi\u0119dzem? Ano to w\u0142a\u015bnie, \u017ce w nowym, wsp\u00f3lnym i suwerennym pa\u0144stwie oni wszyscy \u2013 tak dotychczas nier\u00f3wni sobie \u2013 stan\u0105 si\u0119 w\u0142a\u015bnie r\u00f3wni! R\u00f3wni wobec prawa i r\u00f3wni jako obywatele wsp\u00f3lnego, praworz\u0105dnego i niezale\u017cnego pa\u0144stwa.<\/p>\n

Suwerenno\u015b\u0107 narodowa mia\u0142a by\u0107 gwarancj\u0105 praw ch\u0142op\u00f3w i robotnik\u00f3w. Gwarancj\u0105, \u017ce w\u0142asny, narodowy rz\u0105d nie pozwoli ju\u017c na to, aby kiedykolwiek powr\u00f3ci\u0142 feudalny ucisk, oparty na politycznej przemocy zaborczego imperium. Wyzwolenie od podleg\u0142o\u015bci w stosunku do Rosji czy Niemiec oznacza\u0142o wyzwolenie spo\u0142eczne i nastanie sprawiedliwych stosunk\u00f3w. \u201eNasza Polska\u201d, niepodleg\u0142a Polska – to Polska wolna od ucisku i niesprawiedliwo\u015bci. To w\u0142a\u015bnie dla takiej Polski polski robotnik i ch\u0142op, polski Ukrainiec i polski \u017byd zechcieli zosta\u0107 obywatelami i m\u00f3wi\u0107 z dum\u0105 \u201ejestem Polakiem\u201d. <\/p>\n

Wszyscy jeste\u015bmy Polkami, ponad i pomimo dziel\u0105cych nas r\u00f3\u017cnic klasowych, etnicznych i wyznaniowych \u2013 oto polska idea narodowa. To dzi\u0119ki niej w 1918 roku odrodzi\u0142a si\u0119 polska pa\u0144stwowo\u015b\u0107 \u2013 w nowoczesnym, demokratycznym kszta\u0142cie. Nadal t\u0119 demokratyczn\u0105 pa\u0144stwowo\u015b\u0107 musimy budowa\u0107 i umacnia\u0107. Du\u017co jeszcze pracy przed nami.<\/p>\n

I w\u0142a\u015bnie dlatego \u2013 przez sw\u00f3j demokratyzm i ducha zgody ponad podzia\u0142ami \u2013 \u015bwi\u0119to niepodleg\u0142o\u015bci jest \u201elewackim \u015bwi\u0119tem\u201d. \u015awi\u0119tem wolno\u015bci, r\u00f3wno\u015bci i sprawiedliwo\u015bci spo\u0142ecznej. Co te\u017c uwadze m\u0142odzi, zw\u0142aszcza tej bardzo kr\u00f3tkow\u0142osej, przedk\u0142adam, zach\u0119caj\u0105c do \u015bwi\u0119towania naszej wsp\u00f3lnej niepodleg\u0142o\u015bci w duchu przyja\u017ani, solidarno\u015bci obywatelskiej i szacunku<\/em> dla r\u00f3wno\u015bci w r\u00f3\u017cnorodno\u015bci, bez kt\u00f3rego \u017cadne pa\u0144stwo narodowe nie mog\u0142oby powsta\u0107 i kt\u00f3ry stanowi o sile ka\u017cdego wielkiego narodu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ka\u017cdy kraj troch\u0119 mniejszy ni\u017c imperium obchodzi sw\u00f3j dzie\u0144 niepodleg\u0142o\u015bci. Jakiej? W stosunku do kogo? Warto uzmys\u0142owi\u0107 sobie, o co chodzi z t\u0105 ca\u0142\u0105 niepodleg\u0142o\u015bci\u0105 i na czym polega chwalebno\u015b\u0107 upami\u0119tnianej w ka\u017cdym prawie niewielkim pa\u0144stwie daty.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[297,283,298,296],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1259"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1259"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1259\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1265,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1259\/revisions\/1265"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1259"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1259"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1259"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}