Id\u0105cy sobie orszakiem korolowych t\u00f3g bez Krak\u00f3w zaszumia\u0142y planty, \u017ce Premier Tusk b\u0119dzie na naszej inauguracji roci academicae, zaszczytnie, i wyg\u0142osi. I by\u0142! T\u0142um wyg\u0142odnia\u0142ych profesor\u00f3w czeka\u0142 na wie\u015b\u0107 o podwy\u017cce. A tu zamiast o podwy\u017cce, Pan Premier zasun\u0105\u0142 nam filozoficzny esej na temat autonomii. Pi\u0119kny to by\u0142 esej i z wielkim uczuciem przeczytany. Ani chybi, ucze\u0144 Paw\u0142a \u015apiewaka lub innego ci\u0119\u017ckozbrojnego filozoficznym or\u0119\u017cem konserwatysty. Filozofi\u0105 polityczn\u0105 kancelaria bogata i rada. Czy\u017cby pisarzowie od Lecha Kaczy\u0144skiego, w zadek kopni\u0119ci, znale\u017ali dla si\u0119 przytulisko u \u0141azienek?<\/p>\n
S\u0142ucha\u0142em tego jako na szpilkach. Mi\u0105\u0142em birecik, chrz\u0105ka\u0142em i wytrzeszcza\u0142em \u00f3cz mych gwiazdy, a r\u0119ka mi ju\u017c prawie do odpowiedzi si\u0119 rwa\u0142a. Ja co\u015b powiem, ja co\u015b powiem, Panie Premierze! Niestety, nie by\u0142o mi dane, wi\u0119c nie pozostaje mi nic innego, jak tylko na tym blogu skromnym, acz poczytnym, da\u0107 upust i odp\u00f3r przed blogow\u0105 m\u0105 ferajn\u0105, on\u0105 jako \u017cywo nie z ujazdowskich alej.<\/p>\n
\u017be premier jest prawica, to wiedzia\u0142em, ale nie \u017ce a\u017c tak. Jego teza by\u0142a nast\u0119puj\u0105ca: pa\u0144stwo silne to pa\u0144stwo ograniczone i sw\u0105 omnipotencj\u0119 ograniczaj\u0105ce, a to w ten spos\u00f3b, \u017ce szanuje autonomi\u0119 pewnych instytucji i si\u0119 do nich nie wtr\u0105ca. Pa\u0144stwo, kt\u00f3re chce nadzorowa\u0107 wszystko, jest nie tylko autorytarne (\u201epatrymonialne\u201d, jak zechcia\u0142 si\u0119 wyrazi\u0107 dostojny m\u00f3wca), ale tak\u017ce niewydolne i obezw\u0142adnione biurokracj\u0105. Pi\u0119kne te prawdy znano ju\u017c w \u015bredniowieczu, bo to w \u015bredniowieczu wynaleziono autonomi\u0119 i zastosowano j\u0105 do trzech instancji: miast, Ko\u015bcio\u0142a i uniwersytetu.<\/p>\n
Pochwa\u0142a feudalizmu w XXI wieku, z ust \u015bwieckiego premiera europejskiej demokracji, zaiste robi wra\u017cenie. Drogi i Szanowny Panie Premierze! W zachwalanym przez Pana \u015bredniowieczu tyle by\u0142o autonomii, ile kto zdo\u0142a\u0142 jej sobie wywalczy\u0107, i to raczej nie argumentami. W\u0142a\u015bnie dlatego, \u017ce panowa\u0142 ustr\u00f3j oparty na rozkazywaniu, polityka sprowadza\u0142a si\u0119 g\u0142\u00f3wnie do ustalania kto, komu mo\u017ce rozkazywa\u0107, kto kogo musi s\u0142ucha\u0107, a kto nie, i kto kogo musi utrzymywa\u0107 i na kogo p\u0142aci\u0107 daniny, w zamian za \u201eochron\u0119\u201d. W tych pi\u0119knych czasach, Panie Premierze, wolno\u015b\u0107 by\u0142a luksusem, kt\u00f3ry zdobywali dla siebie nieliczni. Kto wi\u0119c mia\u0142 si\u0142\u0119, mia\u0142 te\u017c autonomi\u0119, tak czy inaczej potwierdzon\u0105 w prawach i traktatach. Swoj\u0105 drog\u0105 tak samo dzia\u0142a\u0142o to i w staro\u017cytno\u015bci, nie tylko w Europie. Nie o \u017cadn\u0105 etyk\u0119 tu chodzi\u0142o, o \u017cadne \u015bwiat\u0142e idee, lecz podzia\u0142 w\u0142adzy, do kt\u00f3rego, owszem, dorabiano czasem jak\u0105\u015b ideologi\u0119. W Polszcze ideologia z tej ma\u0144ki, cho\u0107 nieco p\u00f3\u017aniejsza, zwa\u0142a si\u0119 na ten przyk\u0142ad \u201ez\u0142ot\u0105 wolno\u015bci\u0105 szlacheck\u0105\u201d.<\/p>\n
System w\u0142adzy oparty na szacunku dla autonomii ko\u015bcio\u0142a czy innej jakiej\u015b gminy (wyznaniowej, miejskiej), dla jakiego\u015b cechu (np. profesorskiego \u2013 w ramach uniwersytetu) polega na rozkazodawczym (dyskrecjonalnym) pojmowaniu w\u0142adzy i jest mo\u017cliwy tylko w ca\u0142kowicie nieliberalnych warunkach politycznych. Kto ma \u201eautonomi\u0119\u201d, ten rozkazuje swoim, s\u0105dzi swoich i nie p\u0142aci pewnych danin ksi\u0119ciu czy kr\u00f3lowi. Istot\u0105 tych stosunk\u00f3w jest nier\u00f3wno\u015b\u0107 \u2013 jedni maj\u0105 \u201eautonomi\u0119\u201d, a inni nie. Jest ona po prostu przywilejem i w\u0142a\u015bnie jako zestaw takich czy innych przywilej\u00f3w (\u201elicencji\u201d, jak by\u015bmy to dzi\u015b powiedzieli) by\u0142a pojmowana i definiowana.<\/p>\n
Ustr\u00f3j wolno\u015bci, ustr\u00f3j liberalny, kt\u00f3ry Pan Premier, jak s\u0142ysza\u0142em, wielce mi\u0142uje, zaczyna si\u0119 dok\u0142adnie tam, gdzie ko\u0144czy si\u0119 feudalizm, z jego \u201eprzywilejami\u201d, \u201eautonomiami\u201d i innymi \u201ez\u0142otymi wolno\u015bciami\u201d. W ustroju tym autonomia nie jest potrzebna ani mo\u017cliwa, bo wolno\u015b\u0107 nie jest tu przywilejem, lecz powszechnie i na r\u00f3wni \u2013 albo przynajmniej proporcjonalnie do mo\u017cliwo\u015bci \u2013 przys\u0142uguje wszystkim obywatelom i obywatelskim zrzeszeniom. <\/p>\n
W demokratycznym pa\u0144stwie nie trzeba si\u0119 ucieka\u0107 do autonomii dla niekt\u00f3rych, by chroni\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwo przed omnipotencj\u0105 w\u0142adzy. Wszyscy bowiem s\u0105 przez ni\u0105 traktowani podobnie, a traktowanie to nie polega na sro\u017ceniu si\u0119 z \u017cadn\u0105 potentno\u015bci\u0105, lecz minimalistycznych i rozs\u0105dnych regulacjach, wynikaj\u0105cych z potrzeby zachowania pokojowego \u0142adu oraz mniej wi\u0119cej r\u00f3wnej miary wolno\u015bci dla wszystkich. W takim kraju wszyscy maj\u0105 autonomi\u0119 i nie ma tu w og\u00f3le, o czym m\u00f3wi\u0107, dop\u00f3ty, dop\u00f3ki w stopniu tej autonomii nie pojawiaj\u0105 si\u0119 niesprawiedliwe r\u00f3\u017cnice. Jedn\u0105 z takich r\u00f3\u017cnic jest na przyk\u0142ad to, \u017ce przywilej niep\u0142acenia podatk\u00f3w albo otrzymywania subwencji publicznych bez zastrze\u017cenia prawa organu pa\u0144stwa do kontroli sposobu jej wydatkowania przys\u0142uguje jednym zrzeszeniom obywateli, a innym nie. (Je\u015bli wie Pan, co mam na my\u015bli.)<\/p>\n
Panie Premierze, to ju\u017c sobie pofilozofowali\u015bmy, a teraz ja ju\u017c bardzo poprosz\u0119 o podwy\u017ck\u0119. Dobrze, Panie Premierze Kochany? <\/p>\n
PS. Sobie te\u017c mo\u017ce Pan da\u0107.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Id\u0105cy sobie orszakiem korolowych t\u00f3g bez Krak\u00f3w zaszumia\u0142y planty, \u017ce Premier Tusk b\u0119dzie na naszej inauguracji roci academicae, zaszczytnie, i wyg\u0142osi. I by\u0142! T\u0142um wyg\u0142odnia\u0142ych profesor\u00f3w czeka\u0142 na wie\u015b\u0107 o podwy\u017cce. A tu zamiast o podwy\u017cce, Pan Premier zasun\u0105\u0142 nam filozoficzny esej na temat autonomii. Pi\u0119kny to by\u0142 esej i z wielkim uczuciem przeczytany. Ani […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[34],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/126"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=126"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/126\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":127,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/126\/revisions\/127"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=126"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=126"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=126"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}