Gdy szef Parlamentu Europejskiego ostrzega przed rozpadem Unii, to jest ju\u017c naprawd\u0119 \u017ale. Epoka urz\u0119dowego optymizmu ju\u017c za nami.
\n
\n\u201eNiemo\u017cliwe\u201d zadomowi\u0142o si\u0119 na dobre w naszej wyobra\u017ani, a po cz\u0119\u015bci ju\u017c tak\u017ce w naszej rzeczywisto\u015bci. Dlatego pytanie zawarte w tytule nie jest \u017cartem. Unia trzeszczy w szwach, a Jaros\u0142aw Kaczy\u0144ski jest jedn\u0105 z kluczowych postaci, kt\u00f3re zadecyduj\u0105 o jej przysz\u0142o\u015bci. Takiego wp\u0142ywu na bieg zdarze\u0144 w Europie nie mia\u0142 po 1989 r. \u017caden Polak. A \u017ce wykorzysta ten wp\u0142yw dla w\u0142asnych cel\u00f3w, zdecydowanie kolizyjnych z demokratyczn\u0105 wsp\u00f3lnot\u0105 wolnych i solidarnych ze sob\u0105 narod\u00f3w, jak\u0105 stara si\u0119 by\u0107 Unia Europejska, to wi\u0119cej ni\u017c pewne.<\/p>\n
Unia potrzebna jest takim jak Kaczy\u0144ski wy\u0142\u0105cznie do dawania pieni\u0119dzy. Do zaakceptowania jest mo\u017ce jeszcze strefa wolnego handlu. Ale ju\u017c nawet wsp\u00f3lny rynek pracy budzi w\u0105tpliwo\u015bci, bo wysysa z Polski m\u0142odzie\u017c. Ca\u0142a reszta \u2013 szkoda gada\u0107.<\/p>\n
UE wyros\u0142a z traumy II wojny \u015bwiatowej oraz dawniejszych wojen religijnych. Historiozoficzny pomys\u0142 na zjednoczenie Europy opiera\u0142 si\u0119 na parytecie korzy\u015bci: \u015bwiat protestancki dostanie swoj\u0105 wsp\u00f3ln\u0105 przestrze\u0144 gospodarcz\u0105 i pakiet demokratyczny, a \u015bwiat katolicki gwarancje finansowe dla ludu (po wojnie istnia\u0142a wci\u0105\u017c jeszcze warstwa ch\u0142opska, na kt\u00f3rej opiera\u0142a si\u0119 pot\u0119ga Ko\u015bcio\u0142a katolickiego) oraz symbolik\u0119. Pami\u0105tk\u0105 po tym kontrakcie jest religijny, katolicki charakter europejskiej flagi oraz gigantyczny dzia\u0142 pomocy dla rolnik\u00f3w w bud\u017cecie UE.<\/p>\n
Jednak\u017ce dzi\u015b to wszystko ju\u017c jest bez znaczenia. Nie ma ju\u017c ludu, a wojna protestant\u00f3w z katolikami utkn\u0119\u0142a ostatecznie w zamkni\u0119tych rozdzia\u0142ach ksi\u0119gi dziej\u00f3w. G\u0142\u0119bszy sens integracji europejskiej, czytelny dla mas, wyparowa\u0142, a zosta\u0142y wy\u0142\u0105cznie pragmatyzm gospodarczy i fanaberia warstw wykszta\u0142conych, kt\u00f3re pragn\u0105 \u017cy\u0107 w ustroju demokracji konstytucyjnej i cieszy\u0107 si\u0119 gwarantowanymi przez niego swobodami.<\/p>\n
W latach 90. by\u0142o jednak inaczej. Integracja europejska mia\u0142a w\u00f3wczas znaczenie idei moralnej o historycznej wadze. Dlatego narody Zachodu podj\u0119\u0142y bezprecedensow\u0105 i zadziwiaj\u0105c\u0105 decyzj\u0119 o masywnym wsparciu kraj\u00f3w postkomunistycznych i zaproszeniu ich do wsp\u00f3lnoty demokratycznej. P\u0142aci\u0142y miliardy i cierpliwie eksportowa\u0142y standardy demokratyczne, nie maj\u0105c \u017cadnych gwarancji, \u017ce cokolwiek na tym zyskaj\u0105 – poza wyrwaniem wschodniej Europy z obj\u0119\u0107 Rosji, kt\u00f3ra zreszt\u0105 wydawa\u0142a si\u0119 w\u00f3wczas s\u0142aba i ma\u0142o gro\u017ana. I chocia\u017c przez dwie dekady zachodnia wspania\u0142omy\u015blno\u015b\u0107 przynosi\u0142a s\u0142odkie owoce, od kilku lat wiadomo ju\u017c, \u017ce owoce s\u0105 przejrza\u0142e i niejadalne.<\/p>\n
Pierwszym rozczarowaniem by\u0142a S\u0142owacja Fico, potem Zeman w Czechach, a\u017c wreszcie nadesz\u0142y wielkie katastrofy: Orb\u00e1n przed dekad\u0105 i Kaczy\u0144ski dzisiaj. Projekt \u201eprzy\u0142\u0105czy\u0107 Wsch\u00f3d do Zachodu\u201d poni\u00f3s\u0142 kl\u0119sk\u0119 i przyni\u00f3s\u0142 dramatyczne rozczarowanie. Wystarczy\u0142 kryzys imigracyjny i wzrost si\u0142 antydemokratycznych oraz izolacjonistycznych na samym Zachodzie, by sta\u0142a si\u0119 rzecz prze\u0142omowa i nieodwracalna: Polska zdradzi\u0142a Europ\u0119 i obra\u0142a kurs antyunijny.<\/p>\n
Trudno wyobrazi\u0107 sobie bardziej hucpiarski i bezczelny styl, w jakim to si\u0119 dokona\u0142o. Pierwszy raz Zach\u00f3d, znany nam g\u0142\u00f3wnie z deszczu got\u00f3wki, kt\u00f3ry sypie od wielu lat na nasze g\u0142owy, o co\u015b Polsk\u0119 poprosi\u0142. Bynajmniej nie o to, aby\u015bmy realnie ul\u017cyli mu w problemach z uchod\u017acami. A\u017c tacy g\u0142upi to oni nie s\u0105. Prosili jedynie o wsparcie moralne i symboliczne. O zademonstrowanie przywi\u0105zania do idei solidarno\u015bci europejskiej poprzez symboliczny gest przyj\u0119cia do Polski liczby uchod\u017ac\u00f3w odpowiadaj\u0105cej ich nap\u0142ywowi w ci\u0105gu jednego dnia roku 2015. Chodzi\u0142o wi\u0119c o jakie\u015b siedem tysi\u0119cy os\u00f3b \u2013 u\u0142amek procenta, nijak si\u0119 maj\u0105cy do ludno\u015bciowego, terytorialnego i ekonomicznego udzia\u0142u Polski w ca\u0142o\u015bci wsp\u00f3lnoty.<\/p>\n
Na t\u0119 pro\u015bb\u0119, pierwsz\u0105 w historii, Polska odpowiedzia\u0142a w spos\u00f3b, kt\u00f3ry w przek\u0142adzie z j\u0119zyka dyplomacji na polski potoczny mo\u017cna uj\u0105\u0107 jako \u201ewalcie si\u0119 palanty \u2013 to wasz problem\u201d. Skutki tej postawy, najpierw ekonomiczne, a potem polityczne, b\u0119d\u0105 katastrofalne \u2013 znaczenie wi\u0119ksze ni\u017c, powiedzmy, nag\u0142e przybycie do Polski p\u00f3\u0142 miliona Syryjczyk\u00f3w. Rozczarowanie i gniew zdradzonego dobroczy\u0144cy jest nieub\u0142agany. W pewnym sensie my ju\u017c teraz nie nale\u017cymy do Unii Europejskiej. Rachunek za zdrad\u0119 solidarno\u015bci europejskiej oraz za powr\u00f3t PiS do w\u0142adzy b\u0119dzie s\u0142ony i nie do sp\u0142acenia ani przez dekad\u0119, ani dwie. A mleko ju\u017c si\u0119 rozla\u0142o\u2026<\/p>\n
Czas wi\u0119c przebudzi\u0107 si\u0119 z politycznego snu. Ma\u0142a \u017celazna kurtyna w\u0142a\u015bnie zapada. Granica polsko-niemiecka zn\u00f3w oddzieli Zach\u00f3d od nie-Zachodu. Na tej granicy zn\u00f3w pojawi\u0105 si\u0119 pogranicznicy i ustawi\u0105 kolejki samochod\u00f3w. Zn\u00f3w b\u0119dziemy \u201eje\u017adzi\u0107 na Zach\u00f3d\u201d. Czy Unia si\u0119 utrzyma, czy nie, b\u0119dziemy wyra\u017anie i stanowczo odseparowani od jej twardego j\u0105dra: ekonomicznie, prawnie, kulturowo i politycznie.<\/p>\n
A jednak wci\u0105\u017c mo\u017cliwe s\u0105 r\u00f3\u017cne scenariusze \u2013 bardziej lub mniej niekorzystne dla Polski. Nasza przysz\u0142o\u015b\u0107 zale\u017cy dzi\u015b najbardziej od kilku os\u00f3b, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych jest Jaros\u0142aw Kaczy\u0144ski. Czy Marine Le Pen uda si\u0119 zosta\u0107 prezydentem Francji? Czy Davidowi Cameronowi uda si\u0119 przekona\u0107 Brytyjczyk\u00f3w, \u017ceby zostali w Unii? Czy Kaczy\u0144ski zdecyduje si\u0119 w zamian za obietnice kontynuacji finansowania rozwoju Polski (i swojego re\u017cimu) po 2020 r. zachowa\u0107 elementy \u0142adu liberalno-demokratycznego oraz prawa europejskiego w Polsce?<\/p>\n
Na szcz\u0119\u015bcie wci\u0105\u017c najbardziej prawdopodobne jest to, \u017ce Francuzi nie obior\u0105 drogi faszyzmu, Brytyjczycy zag\u0142osuj\u0105 za pozostaniem w Unii, a Kaczy\u0144ski we\u017amie kas\u0119 w zamian za nieprzykr\u0119canie \u015bruby w stylu putinowskim. Ka\u017cda z trzech katastrof: faszyzm we Francji, brexit i dyktatura narodowo-katolicka w Polsce jest z osobna znacznie mniej prawdopodobna ni\u017c jej przeciwie\u0144stwo.<\/p>\n
Niemniej jednak wydarzenie si\u0119 jednej z nich (bez dw\u00f3ch pozosta\u0142ych) jest bardziej prawdopodobne ni\u017c niewydarzenie si\u0119 \u017cadnej z nich. Katastrofa Zachodu oznacza\u0142aby koniec Unii \u2013 nie ma nawet o czym gada\u0107. Katastrofa z Polsk\u0105 oznacza\u0142aby odtr\u0105cenie jej przez Zach\u00f3d i kulturow\u0105, polityczn\u0105 oraz gospodarcz\u0105 stagnacj\u0119 na wiele dekad, je\u015bli nie wr\u0119cz popadni\u0119cie na powr\u00f3t w orbit\u0119 rosyjsk\u0105. To gra o najwy\u017csz\u0105 stawk\u0119. W tej grze Kaczy\u0144ski jest zimnym pokerzyst\u0105, kt\u00f3ry musi wygra\u0107, aby Polska utrzyma\u0142a status marginesu Zachodu, ratuj\u0105c co si\u0119 da z dorobku minionego romantycznego \u0107wier\u0107wiecza.<\/p>\n
Je\u015bli poczuje, \u017ce przegrywa, z rado\u015bci\u0105 wbije ostatni gw\u00f3\u017ad\u017a do trumny Unii Europejskiej. Pytanie wi\u0119c brzmi: czy Zach\u00f3d zdecyduje si\u0119 \u2013 z zimnego wyrachowania \u2013 kupi\u0107 odrobin\u0119 demokracji w Polsce? Odpowied\u017a jest wysoce niepewna.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Gdy szef Parlamentu Europejskiego ostrzega przed rozpadem Unii, to jest ju\u017c naprawd\u0119 \u017ale. Epoka urz\u0119dowego optymizmu ju\u017c za nami.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[304,95,6,306],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1303"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1303"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1303\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1307,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1303\/revisions\/1307"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1303"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1303"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1303"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}