{"id":3076,"date":"2018-06-23T19:12:09","date_gmt":"2018-06-23T17:12:09","guid":{"rendered":"http:\/\/hartman.blog.polityka.pl\/?p=3076"},"modified":"2018-06-25T08:46:27","modified_gmt":"2018-06-25T06:46:27","slug":"reforma-nauki-odlozmy-ja-o-rok","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/2018\/06\/23\/reforma-nauki-odlozmy-ja-o-rok\/","title":{"rendered":"Reforma nauki \u2013 od\u0142\u00f3\u017cmy j\u0105 o rok!"},"content":{"rendered":"

Wygl\u0105da na to, \u017ce za kilka dni PiS przeg\u0142osuje now\u0105 ustaw\u0119 o szkolnictwie wy\u017cszym, do kt\u00f3rej wprowadzono w ostatniej chwili ok. stu poprawek (o ich tre\u015bci informuje strona internetowa MNiSW promuj\u0105ca ustaw\u0119<\/a>.
\n
\nPoprawki ostatniej tury usuwaj\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 obaw i kontrowersji, jakie wzbudza\u0142 pierwotny projekt. Niestety, wszystko to dzieje si\u0119 w ostatniej chwili, a po\u015bpiech pozwala przypuszcza\u0107, \u017ce w ustawie b\u0119dzie wiele niesp\u00f3jno\u015bci i b\u0142\u0119d\u00f3w. W konsekwencji ustawa zapewne b\u0119dzie musia\u0142a by\u0107 wkr\u00f3tce poprawiana, a jej niekonsekwencje i niejasno\u015bci b\u0119d\u0105 do tego czasu amortyzowane ad hoc<\/em> za pomoc\u0105 rozporz\u0105dze\u0144 i zarz\u0105dze\u0144 ministerialnych.<\/p>\n

Tymczasem w uczelniach od wrze\u015bnia rozpocznie si\u0119 kryzys organizacyjny \u2013 bo chocia\u017c wdro\u017cenie ustawy ma zaj\u0105\u0107 a\u017c trzy lata, z czego pierwszy rok s\u0142u\u017cy\u0107 b\u0119dzie g\u0142\u00f3wnie pisaniu nowych statut\u00f3w uczelni, to tym bardziej nikt nie b\u0119dzie wiedzia\u0142, co go czeka. W warunkach niepewno\u015bci niekt\u00f3re uczelnie zrobi\u0105, co tylko w ich mocy, aby wype\u0142niaj\u0105c w stopniu minimalnym b\u0105d\u017a jedynie pozornie i formalnie zalecenia nowej ustawy i rozporz\u0105dze\u0144, zachowa\u0107, ile tylko si\u0119 da z istniej\u0105cego status quo<\/em>.<\/p>\n

Rektorzy i dziekani, nie wiedz\u0105c, na czym stoj\u0105, okopi\u0105 si\u0119 na defensywnych pozycjach i przez ca\u0142y rok b\u0119d\u0105 unika\u0107 powa\u017cniejszych decyzji s\u0142u\u017c\u0105cych nauce i dydaktyce, skupiaj\u0105c si\u0119 na odg\u00f3rnie narzuconej reorganizacji i tworzeniu nowych statut\u00f3w. To nie w porz\u0105dku, gdy stawia si\u0119 nas tu\u017c przed wakacjami w obliczu tak wielkich przemian, i to przemian w du\u017cej mierze wci\u0105\u017c nieokre\u015blonych i nieznanych.<\/p>\n

Je\u015bli jednak damy sobie jeszcze jeden rok na dopracowanie projektu, wraz z rozporz\u0105dzeniami i harmonogramem, to sprawa b\u0119dzie wygl\u0105da\u0107 inaczej. Jest szansa, \u017ce maj\u0105c wi\u0119cej czasu, szerzej i bardziej \u015bwiadomie zaakceptujemy rzetelny konsensus.<\/p>\n

W swym obecnym kszta\u0142cie ustawa Gowina nie straszy ju\u017c tak bardzo politycznym nadzorem nad uczelniami za po\u015brednictwem \u201erad uczelni\u201d. B\u0119d\u0105 one mia\u0142y charakter cia\u0142 doradczych, a ich sk\u0142ad b\u0119dzie zale\u017ca\u0142 od senat\u00f3w. R\u00f3wnie\u017c wybory na stanowiska rektor\u00f3w b\u0119d\u0105 bardziej demokratyczne ni\u017c w pierwotnym projekcie. Nieco obni\u017cono wy\u015brubowane wymagania stawiane uczelniom w zakresie uprawnie\u0144 do doktoryzowania i habilitowania, przez co ustawa nie zagra\u017ca ju\u017c tak bardzo jak na pocz\u0105tku mniejszym o\u015brodkom.<\/p>\n

Utrzymano jednak\u017ce uprawnienia rektor\u00f3w do odwo\u0142ywania dziekan\u00f3w i dyrektor\u00f3w instytut\u00f3w, co mo\u017ce umocni\u0107 feudaln\u0105 organizacj\u0119 uniwersytet\u00f3w. Bardzo niepokoj\u0105ce jest r\u00f3wnie\u017c wyposa\u017cenie ministra nauki w prawo do w\u0142\u0105czania instytut\u00f3w PAN w struktury uczelni \u2013 rz\u0105d i rz\u0105dz\u0105ca partia dostaj\u0105 w ten spos\u00f3b narz\u0119dzie demonta\u017cu Polskiej Akademii Nauk. Mam nadziej\u0119, \u017ce w\u0142adze si\u0119 z tego wycofaj\u0105. W\u0105tpliwo\u015bci budzi te\u017c umo\u017cliwienie doktorom otrzymywanie profesur uczelnianych za szczeg\u00f3lne osi\u0105gni\u0119cia dydaktyczne. Ten przepis a\u017c zaprasza do nadu\u017cy\u0107, w tym nadu\u017cy\u0107 o charakterze politycznym czy ideologicznym.<\/p>\n

Niemniej trzeba przyzna\u0107, \u017ce nowa ustawa ma sporo zalet. Najwa\u017cniejsze to zwi\u0119kszenie autonomii uczelni w zakresie jej wewn\u0119trznej organizacji, zwi\u0119kszenie sp\u00f3jno\u015bci uczelni, kt\u00f3re dzi\u015b funkcjonuj\u0105 jak federacja niezale\u017cnych wydzia\u0142\u00f3w, umo\u017cliwienie samorz\u0105dom i innym podmiotom publicznym dofinansowywania uczelni, powo\u0142anie szk\u00f3\u0142 doktorskich i wzmocnienie pozycji doktorant\u00f3w oraz poprawa ich sytuacji materialnej, zwi\u0119kszenie elastyczno\u015bci w zatrudnianiu poprzez rezygnacj\u0119 z minimum kadrowego i minimalnego pensum. Te zmiany zbli\u017caj\u0105 nas do standard\u00f3w mi\u0119dzynarodowych, niemniej praca na uczelni (tak jak to jest na Zachodzie) nie b\u0119dzie ju\u017c tak komfortowa i stabilna. Ocena dzia\u0142alno\u015bci uczelni w ramach dyscyplin naukowych, a nie jednostek organizacyjnych, z pewno\u015bci\u0105 nie u\u0142atwi \u017cycia mniejszym uczelniom i instytutom.<\/p>\n

C\u00f3\u017c, tak to funkcjonuje na \u015bwiecie \u2013 uczelnie maj\u0105 by\u0107 \u201ewydajne\u201d, a \u201ewydajno\u015b\u0107\u201d mierzy si\u0119 punktami za publikacje, grantami, patentami… Nie podoba mi si\u0119 ten nowy trend, zw\u0142aszcza \u017ce w jakiej\u015b mierze przenosi si\u0119 on na humanistyk\u0119, gdzie wszelkie kryteria punktowe czy \u201ewydajno\u015bciowe\u201d s\u0105 szczeg\u00f3lnie zawodne \u2013 niemniej trudno oczekiwa\u0107, \u017ceby akurat polski system mia\u0142 i\u015b\u0107 pod pr\u0105d i odstawa\u0107 zasadniczo od modelu, jaki dawno ju\u017c Amerykanie narzucili \u015bwiatu. Polska nauka jest ma\u0142ym puzzlem w wielkim systemie nauki \u015bwiatowej i musi przyj\u0105\u0107 \u015bwiatowe regu\u0142y gry. Nie s\u0105 to regu\u0142y przyjazne dla filozof\u00f3w, niestety.<\/p>\n

No a poza tym Kartagin\u0119 trzeba zniszczy\u0107. Ka\u017cda wypowied\u017a na temat reformy nauki powinna ko\u0144czy\u0107 si\u0119 jednym: mieszanie w tej herbatce nic nie da, je\u015bli nie wsypiemy cukru. Polski nie sta\u0107, by trzyma\u0107 nauk\u0119 na g\u0142odowym wikcie. Je\u015bli chcemy, \u017ceby nasz kraj sta\u0142 si\u0119 zamo\u017cny, musimy mie\u0107 siln\u0105 edukacj\u0119, nauk\u0119 i kultur\u0119. Tylko wykszta\u0142cone narody s\u0105 bogate (je\u015bli ju\u017c musimy m\u00f3wi\u0107 o pieni\u0105dzach). Czy PiS mo\u017ce da\u0107 wi\u0119cej na nauk\u0119? Owszem, mo\u017ce \u2013 na nauk\u0119 w szkole Rydzyka.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

No a poza tym Kartagin\u0119 trzeba zniszczy\u0107.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":3078,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[359,651,650],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3076"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3076"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3076\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3080,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3076\/revisions\/3080"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3078"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3076"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3076"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3076"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}