Utar\u0142o si\u0119, \u017ce podzia\u0142 na prawic\u0119 i lewic\u0119 jest ju\u017c nieaktualny i nie warto pos\u0142ugiwa\u0107 si\u0119 tymi kategoriami. Mo\u017ce na jakim\u015b wyrafinowanym poziomie refleksji o polityce poj\u0119cia te s\u0105 zbyt og\u00f3lne, a nawet nieadekwatne do rzeczywisto\u015bci – w jej g\u0142\u0119bszych warstwach. Niemniej w codziennej walce politycznej poj\u0119cie lewicowo\u015bci jest jak najbardziej u\u017cyteczne. Trzeba tylko wiedzie\u0107, co si\u0119 w nim mie\u015bci.
\n
\nNiestety, wielu polityk\u00f3w wykazuje si\u0119 tak wielk\u0105 ignorancj\u0105, \u017ce w\u0142a\u015bciwie nie wiedz\u0105, co to znaczy \u201elewica\u201d, a w dodatku myl\u0105 t\u0119 w\u0142asn\u0105 niewiedz\u0119 z rzekom\u0105 niejednoznaczno\u015bci\u0105 i nieaktualno\u015bci\u0105 samego terminu. Dlatego warto przypomnie\u0107, co to znaczy mie\u0107 pogl\u0105dy lewicowe. Przypomnie\u0107 zaw\u0142aszcza ludziom podaj\u0105cym si\u0119 za lewicowc\u00f3w, bo i tacy cz\u0119sto nie bardzo wiedz\u0105, gdzie przebiegaj\u0105 granice mi\u0119dzy pogl\u0105dami a stanowiskami politycznymi. Oto wi\u0119c kr\u00f3tka \u015bci\u0105ga dla kandydat\u00f3w na lewicowc\u00f3w.<\/p>\n
B\u0119d\u0105c cz\u0142owiekiem lewicy, mo\u017cesz mie\u0107 pogl\u0105dy bardzo odmienne od wielu innych lewicowc\u00f3w. Bo lewica jest bardzo zr\u00f3\u017cnicowana. Mo\u017cesz by\u0107 komunist\u0105, socjalist\u0105 albo socjaldemokrat\u0105, a nawet libera\u0142em o du\u017cej wra\u017cliwo\u015bci na kwestie socjalne. Mo\u017cesz chwali\u0107 wolny rynek, promowa\u0107 sp\u00f3\u0142dzielczo\u015b\u0107 i drobn\u0105 przedsi\u0119biorczo\u015b\u0107 albo domaga\u0107 si\u0119 nacjonalizacji przemys\u0142u i zwalcza\u0107 pot\u0119g\u0119 mi\u0119dzynarodowych koncern\u00f3w. Mo\u017cesz popiera\u0107 pa\u0144stwo narodowe b\u0105d\u017a uwa\u017ca\u0107 je za prze\u017cytek. Mo\u017cesz by\u0107 entuzjast\u0105 NGO i \u015bcis\u0142ej wsp\u00f3\u0142pracy rz\u0105du z \u201etrzecim sektorem\u201d lub te\u017c sk\u0142ania\u0107 si\u0119 ku wzmacnianiu agend rz\u0105dowych i samorz\u0105dowych. Mo\u017cesz popiera\u0107 regionalne, resortowe, a nawet prywatne kasy chorych albo scentralizowany NFZ. Mo\u017cesz by\u0107 za finasowaniem zdrowia z bud\u017cetu b\u0105d\u017a ze specjalnych sk\u0142adek. Mo\u017cesz ceni\u0107 Uni\u0119 Europejsk\u0105 albo patrze\u0107 na ni\u0105 z du\u017cym sceptycyzmem. Mo\u017cesz ceni\u0107 bardziej demokracj\u0119 bezpo\u015bredni\u0105 i ordynacje wi\u0119kszo\u015bciowe b\u0105d\u017a opowiada\u0107 si\u0119 raczej za rozwi\u0105zaniami proporcjonalnymi i reprezentacyjnymi. Mo\u017cesz by\u0107 za lub przeciw obowi\u0105zkowej s\u0142u\u017cbie wojskowej, prywatnym szko\u0142om, 500+ i wielu innym rzeczom.<\/p>\n
Ale musisz si\u0119 zgadza\u0107 z nast\u0119puj\u0105cymi pogl\u0105dami:<\/strong> 2. Sprawiedliwe pa\u0144stwo musi rz\u0105dzi\u0107 si\u0119 prawem, minimalizowa\u0107 stosowanie przemocy, respektowa\u0107 r\u00f3wno\u015b\u0107 i wolno\u015b\u0107 obywateli oraz dba\u0107 o dobro wszystkich grup spo\u0142ecznych, ze szczeg\u00f3lnym uwzgl\u0119dnieniem grup pod jakimi\u015b wzgl\u0119dami s\u0142abszych od innych i maj\u0105cych mniejsze szanse \u017cyciowe. Aby wolno\u015b\u0107 i r\u00f3wno\u015b\u0107 nie by\u0142y abstrakcyjnymi idea\u0142ami, sprawiedliwe pa\u0144stwo prowadzi polityk\u0119 spo\u0142eczn\u0105 zmierzaj\u0105c\u0105 do zwi\u0119kszenia szans i mo\u017cliwo\u015bci rozwojowych ubo\u017cszych warstw spo\u0142ecznych oraz mniejszo\u015bci. Wa\u017cnym narz\u0119dziem takich polityk jest redystrybucja i zarz\u0105dzanie \u015brodkami publicznymi w og\u00f3lno\u015bci. Redystrybucja powinna mie\u0107 na uwadze redukowanie tego rodzaju nier\u00f3wno\u015bci materialnych, kt\u00f3re utrwalaj\u0105 dominacj\u0119 spo\u0142eczn\u0105 i polityczn\u0105 jednych grup kosztem innych.<\/p>\n 3. Wzmocnienie podmiotowo\u015bci jednostek i grup spo\u0142ecznych wymaga szeregu rozwi\u0105za\u0144 prawnych i instytucjonalnych w zakresie zasad zatrudniania i pracy, zrzeszania si\u0119 obywateli w zwi\u0105zki zawodowe i inne wolne stowarzyszenia, samorz\u0105dno\u015bci terytorialnej i zawodowej, prawa wyborczego. Pa\u0144stwo powinno wspiera\u0107 aktywno\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105 obywateli, samorz\u0105dno\u015b\u0107 i procedury demokratyczne na wszystkich poziomach i we wszystkich obszarach \u017cycia publicznego, daj\u0105c jednocze\u015bnie najlepszy przyk\u0142ad przestrzegania wysokich standard\u00f3w praworz\u0105dno\u015bci, jawno\u015bci i uczciwo\u015bci instytucjonalnej.<\/p>\n 4. Troska o r\u00f3wno\u015b\u0107 i podmiotowo\u015b\u0107 obywateli wymaga, aby pa\u0144stwo bra\u0142o odpowiedzialno\u015b\u0107 za dost\u0119p ca\u0142ej m\u0142odzie\u017cy do edukacji, zapewniaj\u0105c bezp\u0142atne szkolnictwo.<\/p>\n 5. Troska o fundamentalne interesy \u017cyciowe obywateli wymaga, aby wszyscy obywatele mieli realny, a nie tylko formalny dost\u0119p do \u015bwiadcze\u0144 medycznych, pomocy policji i innych s\u0142u\u017cb, do s\u0105d\u00f3w, do transportu publicznego, a tak\u017ce szanse na urz\u0105dzenie w\u0142asnych gospodarstw domowych w samodzielnych mieszkaniach. Pa\u0144stwo musi d\u0105\u017cy\u0107 do zapewnienia obywatelom tych d\u00f3br i mo\u017cliwo\u015bci, nawet je\u015bli mia\u0142oby to nast\u0105pi\u0107 w dalekiej przysz\u0142o\u015bci. Obowi\u0105zkiem pa\u0144stwa jest r\u00f3wnie\u017c ochrona pracy, a wi\u0119c prowadzenie polityki zwi\u0119kszaj\u0105cej dost\u0119p obywateli do rzetelnie op\u0142acanej pracy oraz wzmacniaj\u0105cej pozycj\u0119 pracownik\u00f3w w konfrontacji z zatrudniaj\u0105cymi tam, gdzie strona zatrudniaj\u0105ca dopuszcza si\u0119 dyskryminacji i nadu\u017cy\u0107. Ponadto pa\u0144stwo powinno troszczy\u0107 si\u0119 o potrzeby dzieci i ich rodzic\u00f3w, zw\u0142aszcza u\u0142atwiaj\u0105c \u0142\u0105czenie pracy z wychowaniem dzieci przez m\u0119\u017cczyzn i kobiety. Zar\u00f3wno w sferze pracy, jak i w sferze \u017cycia spo\u0142ecznego i publicznego pa\u0144stwo musi dok\u0142ada\u0107 stara\u0144, aby prawa i realne mo\u017cliwo\u015bci obywateli nie by\u0142y uzale\u017cnione od p\u0142ci, pochodzenia spo\u0142ecznego i etnicznego, orientacji seksualnej, wyznania i innych czynnik\u00f3w r\u00f3\u017cnicuj\u0105cych.<\/p>\n 6. Troska o szanse rozwojowe wszystkich obywateli oraz o mo\u017cliwo\u015b\u0107 prze\u017cywania przez nich dobrego, pe\u0142nego i satysfakcjonuj\u0105cego \u017cycia wymaga od pa\u0144stwa wspierania kultury i u\u0142atwiania dost\u0119pu obywateli do d\u00f3br kultury.<\/p>\n 7. Odpowiedzialno\u015b\u0107 za los planety i przyrody krajowej stawia przed pa\u0144stwem zadanie ochrony \u015brodowiska naturalnego i zasob\u00f3w \u2013 zar\u00f3wno w ramach polityki wewn\u0119trznej, jak i mi\u0119dzynarodowej.<\/p>\n 8. Pa\u0144stwo musi bra\u0107 na siebie zadania polityczne i materialne (infrastrukturalne), kt\u00f3rych nie mo\u017cna powierzy\u0107 innym podmiotom, zw\u0142aszcza komercyjnym, z uwagi na ryzyko nier\u00f3wnego traktowania obywateli. Dlatego niezb\u0119dna jest kontrola i dominacja b\u0105d\u017a przynajmniej regulacyjne uprzywilejowanie pa\u0144stwa w niekt\u00f3rych sektorach gospodarki, np. w energetyce, drogownictwie, eksploatacji zasob\u00f3w. W sferze politycznej pa\u0144stwo musi bra\u0107 na siebie rol\u0119 rozjemcy konflikt\u00f3w spo\u0142ecznych oraz konflikt\u00f3w wynikaj\u0105cych z usi\u0142owa\u0144 jednoczesnej realizacji warto\u015bci trudnych do harmonijnego uzgodnienia, jak wolno\u015b\u0107 i r\u00f3wno\u015b\u0107.<\/p>\n 9. Zasoby terytorialne i przyrodnicze pa\u0144stwa powinny w jak najwi\u0119kszym stopniu stawa\u0107 si\u0119 sfer\u0105 publiczn\u0105, dost\u0119pn\u0105 na jednakowych zasadach dla wszystkich obywateli \u2013 z uwzgl\u0119dnieniem uwarunkowa\u0144 ekologicznych.<\/p>\n 10. R\u00f3wne traktowanie wszystkich obywateli przez pa\u0144stwo wyklucza faworyzowanie b\u0105d\u017a dyskryminowanie przez nie jakiejkolwiek grupy charakteryzuj\u0105cej si\u0119 okre\u015blon\u0105 ideologi\u0105 b\u0105d\u017a wyznaniem. Pa\u0144stwo powinno by\u0107 neutralne \u015bwiatopogl\u0105dowo i religijnie, ograniczaj\u0105c si\u0119 do promowania tych warto\u015bci, kt\u00f3re stanowi\u0105 jego racj\u0119 bytu i podstaw\u0119 systemu prawnego: wolno\u015b\u0107, r\u00f3wno\u015b\u0107, samorz\u0105dno\u015b\u0107, niedyskryminowanie, demokratyzm, troska o s\u0142abszych i pokrzywdzonych.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" W codziennej walce politycznej poj\u0119cie lewicowo\u015bci jest jak najbardziej u\u017cyteczne. Trzeba tylko wiedzie\u0107, co si\u0119 w nim mie\u015bci.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":3156,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[188],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3152"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3152"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3152\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3157,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3152\/revisions\/3157"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3156"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3152"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3152"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3152"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n1. Sprawiedliwie urz\u0105dzone spo\u0142ecze\u0144stwo musi by\u0107 demokratyczne i musi szanowa\u0107 wolno\u015b\u0107 ka\u017cdego cz\u0142owieka, a tak\u017ce r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 kultur, to\u017csamo\u015bci, styl\u00f3w \u017cycia i przekona\u0144. \u017bycie publiczne powinno opiera\u0107 si\u0119 na rzetelnej debacie, wzajemnym szacunku stron spor\u00f3w i konflikt\u00f3w, respekcie dla r\u00f3wno\u015bci wszystkich ludzi, na tolerancji, transparencji i trosce o dobro wszystkich cz\u0142onk\u00f3w spo\u0142ecze\u0144stwa – bez wzgl\u0119du na ich to\u017csamo\u015b\u0107, pozycj\u0119 materialn\u0105, p\u0142e\u0107, wiek i inne r\u00f3\u017cnice. W sprawiedliwym spo\u0142ecze\u0144stwie przemoc, nietolerancja, dyskryminowanie kobiet, mniejszo\u015bci etnicznych i innych uwa\u017cane jest powszechnie za moralnie niedopuszczalne. Obowi\u0105zkiem polityk\u00f3w jest sprzeciwianie si\u0119 niesprawiedliwo\u015bci i dyskryminacji, a tak\u017ce praca na rzecz idea\u0142\u00f3w sprawiedliwo\u015bci, r\u00f3wno\u015bci i wolno\u015bci, a tym samym budowanie sprawiedliwego spo\u0142ecze\u0144stwa ludzi wolnych, r\u00f3wnych, aktywnie i solidarnie troszcz\u0105cych si\u0119 o wsp\u00f3lne dobro.<\/p>\n