
{"id":3802,"date":"2019-07-21T21:26:59","date_gmt":"2019-07-21T19:26:59","guid":{"rendered":"http:\/\/hartman.blog.polityka.pl\/?p=3802"},"modified":"2019-07-22T00:07:04","modified_gmt":"2019-07-21T22:07:04","slug":"czym-jest-polski-antysemityzm-czy-zdolaliscie-go-uniknac","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/2019\/07\/21\/czym-jest-polski-antysemityzm-czy-zdolaliscie-go-uniknac\/","title":{"rendered":"Czym jest polski antysemityzm? Czy zdo\u0142ali\u015bcie go unikn\u0105\u0107?"},"content":{"rendered":"<p>Ten artyku\u0142 przeznaczony jest dla os\u00f3b w pe\u0142ni przekonanych, \u017ce nie s\u0105 antysemitami, a jednocze\u015bnie odczuwaj\u0105cych dyskomfort w zwi\u0105zku z ewentualno\u015bci\u0105, \u017ce im osobi\u015bcie b\u0105d\u017a Polakom w og\u00f3lno\u015bci kto\u015b zarzuci antysemityzm.<br \/>\n<!--more--><br \/>\nJest to wi\u0119c artyku\u0142 dla prawie wszystkich&#8230; Odnios\u0119 si\u0119 w nim do popularnych klisz, kt\u00f3re b\u0105d\u017a to s\u0105 jawnie antysemickie, b\u0105d\u017a to powtarzane s\u0105 bez \u015bwiadomo\u015bci ich antysemickiego charakteru.<\/p>\n<p>Wyszczeg\u00f3lni\u0142em ich &#8211; nieco z\u0142o\u015bliwie \u2013 13 i ka\u017cd\u0105 zaopatrzy\u0142em w kr\u00f3tszy b\u0105d\u017a d\u0142u\u017cszy komentarz. Celem tego artyku\u0142u jest dopomo\u017cenie tym, kt\u00f3rzy chc\u0105 si\u0119 w pe\u0142ni i do ko\u0144ca wyzwoli\u0107 z antysemityzmu. Prosz\u0119 przeczyta\u0107 do ko\u0144ca jak check-list\u0119, sprawdzaj\u0105c punkt po punkcie kolejne stereotypy i toposy, kt\u00f3rym by\u0107 mo\u017ce Pan\/Pani ulega.<\/p>\n<p>Kilkana\u015bcie miesi\u0119cy temu napisa\u0142em ju\u017c podobny tekst, lecz tym razem m\u00f3wi\u0107 b\u0119d\u0119 dobitniej i potraktuj\u0119 temat bardziej wszechstronnie. Niemniej bardzo zach\u0119cam do lektury tamtego artyku\u0142u: <a href=\"https:\/\/hartman.blog.polityka.pl\/2018\/03\/06\/czy-jestes-antysemita\/\">tutaj<\/a>.<\/p>\n<p>Jednocze\u015bnie z g\u00f3ry zapewniam antysemit\u00f3w i osoby wychodz\u0105ce z antysemityzmu, \u017ce jest we mnie ogromna wra\u017cliwo\u015b\u0107 na \u017cydowski antypolonizm, czemu wielokrotnie dawa\u0142em wyraz. Tyle \u017ce tym razem po prostu pisz\u0119 o czym\u015b innym.<\/p>\n<p>Nie mam te\u017c \u017cadnych opor\u00f3w przed g\u0142o\u015bnym m\u00f3wieniem o \u017cydowskich katach w UB, \u017bydach w powojennej partyzantce i pseudopartyzantce pl\u0105druj\u0105cej wsie, \u017bydach witaj\u0105cych Armi\u0119 Czerwon\u0105, okrutnym zachowaniu \u017cydowskiej policji w gettach itp. W \u015bwiecie \u017cydowskim nie s\u0105 to \u017cadne tematy tabu.<\/p>\n<p>Jednak\u017ce ten akurat tekst nie jest o tym. Je\u015bli kto\u015b domaga si\u0119, aby warunkiem m\u00f3wienia o krzywdach wyrz\u0105dzonych \u017bydom by\u0142o jednoczesne m\u00f3wienie krzywdach wyrz\u0105dzonych przez \u017byd\u00f3w, a zarazem wcale nie uwa\u017ca, aby w razie poruszenia tematu \u017cydowskiego pochodzenia wielu ubowc\u00f3w koniecznie trzeba by\u0142o wspomina\u0107 o tym, \u017ce Polacy wymordowali w czasie wojny co najmniej dziesi\u0105tki tysi\u0119cy \u017byd\u00f3w, ten ju\u017c poprzez t\u0119 asymetri\u0119 dowodzi swego antysemityzmu.<\/p>\n<p>Tyle \u017ce oczywi\u015bcie nie ma \u017cadnego obowi\u0105zku m\u00f3wienia zawsze o wszystkim naraz i wystawiania sobie rachunk\u00f3w krzywd, z kt\u00f3rego b\u0119dzie wynika\u0142o, kto komu wi\u0119cej tych krzywd uczyni\u0142. Takie post\u0119powanie jest tak ma\u0142ostkowe i w swej naturze plemienne, \u017ce nawet zdeklarowany antysemita powinien si\u0119 go wstydzi\u0107. Poza tym licytacja na krzywdy jest w tym przypadku absurdalna. Nawet gdyby \u017cydowscy ubowcy wymordowali 10 razy tylu etnicznych Polak\u00f3w chrze\u015bcijan, ni\u017c wymordowali faktycznie, bilans krzywd zadanych \u017bydom przez Polak\u00f3w i Polakom przez \u017byd\u00f3w jest tragicznie nier\u00f3wny, i to z uwzgl\u0119dnieniem r\u00f3\u017cnicy w wielko\u015bci obu populacji.<\/p>\n<p>Pr\u00f3ba podj\u0119cia takiej \u017cenuj\u0105cej licytacji jest dowodem tego rodzaju upartej i zatwardzia\u0142ej ignorancji, tego rodzaju \u015blepoty na fakty, o kt\u00f3rych nie chce si\u0119 s\u0142ysze\u0107, \u017ce ju\u017c sama przez si\u0119 stanowi jaskrawy przejaw antysemityzmu.<\/p>\n<p>Powszechne jest w Polsce oburzenie twierdzeniem Israela Kaca, i\u017c Polacy wyssali antysemityzm z mlekiem matki. Tymczasem to sformu\u0142owanie znaczy tylko tyle, \u017ce znaczna wi\u0119kszo\u015b\u0107 Polak\u00f3w jest antysemitami i \u017ce ten antysemityzm przenosi si\u0119 z pokolenia na pokolenie. A to jest prawda, tak po prostu. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 Polak\u00f3w spe\u0142nia rozs\u0105dne kryteria antysemityzmu i wie o tym ka\u017cdy polski \u017byd z w\u0142asnego do\u015bwiadczenia.<\/p>\n<p>Antysemityzm ma w Polsce bardzo g\u0142\u0119bokie korzenie i trwa mimo nieobecno\u015bci \u017byd\u00f3w \u2013 nie wynika bowiem z aktualnych do\u015bwiadcze\u0144 i konflikt\u00f3w, lecz stanowi dziedzictwo kulturowe, przekazywane m\u0142odzie\u017cy razem z innymi elementami pami\u0119ci spo\u0142ecznej. Rzecz jasna w odr\u00f3\u017cnieniu od czas\u00f3w przedwojennych, gdy antysemici szczycili si\u0119 swym antysemityzmem i z dum\u0105 nadawali sobie to miano, wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie prawie nikt nie chce okre\u015bla\u0107 siebie w ten spos\u00f3b. Prawie \u017caden Polak nie uwa\u017ca si\u0119 za antysemit\u0119, niemniej znaczna wi\u0119kszo\u015b\u0107 przynajmniej czasami powtarza kt\u00f3ry\u015b z przes\u0105d\u00f3w, kt\u00f3r\u0105\u015b z k\u0142amliwych klisz wymy\u015blonych przez antysemit\u00f3w b\u0105d\u017a kryj\u0105cych w sobie antysemicki uraz.<\/p>\n<p>Z pewno\u015bci\u0105 sytuacja generalnie poprawia si\u0119, zw\u0142aszcza je\u015bli zestawi\u0107 j\u0105 z postaw\u0105 Polak\u00f3w przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105, w czasie jej trwania czy w okresie PRL. Niemniej w ostatnich latach zn\u00f3w si\u0119 pogarsza, a jawnie lub po\u015brednio antysemicka retoryka zajmuje coraz wi\u0119cej miejsca w przestrzeni publicznej.<\/p>\n<p>\u0179r\u00f3d\u0142a antysemityzmu s\u0105 bardzo g\u0142\u0119bokie, bo si\u0119gaj\u0105 samych podstaw to\u017csamo\u015bci katolickiej (\u017bydzi to ci, kt\u00f3rzy nie uwierzyli, \u017ce Jezus by\u0142 Mesjaszem, i wydali go na \u015bmier\u0107), a tak\u017ce konflikt\u00f3w klasowych, demograficznych i ekonomicznych, jakie przyni\u00f3s\u0142 XIX w. i jeszcze dawniejsze czasy.<\/p>\n<p>W niekt\u00f3rych okresach i na niekt\u00f3rych obszarach Polski sytuacja \u017byd\u00f3w by\u0142a znacznie lepsza ni\u017c w innych krajach europejskich, kiedy indziej za\u015b fatalna. Od ko\u0144ca XIX w. do dzi\u015b jest ju\u017c \u017ale b\u0105d\u017a bardzo \u017ale; ostatnio \u017ale jest r\u00f3wnie\u017c na Zachodzie, g\u0142\u00f3wnie z powodu agresywnego antysemityzmu w\u015br\u00f3d ludno\u015bci muzu\u0142ma\u0144skiej. W okresie intensywnego kszta\u0142towania polskiej \u015bwiadomo\u015bci narodowej (powstania narodowe XIX w., ale przede wszystkim II RP) upowszechnia\u0142o si\u0119 przekonanie, i\u017c tylko ci potomkowie rozlicznych lud\u00f3w zamieszkuj\u0105cych Polsk\u0119 w \u015bredniowieczu, kt\u00f3rzy dzi\u015b wyznaj\u0105 katolicyzm, s\u0105 pe\u0142noprawnymi Polakami i w\u0142a\u015bciwym podmiotem polskiej pa\u0144stwowo\u015bci.<\/p>\n<p>Pozostali, w tym \u017bydzi, maj\u0105 status \u201ego\u015bci\u201d b\u0105d\u017a \u201etolerowanej mniejszo\u015bci\u201d. Jako go\u015bcie czy mniejszo\u015b\u0107 ludzie ci nie mog\u0105 mie\u0107 pe\u0142ni praw, a ich lojalno\u015b\u0107 wzgl\u0119dem narodu i pa\u0144stwa polskiego powinna by\u0107 testowana. \u017bydzi czy prawos\u0142awni powinni co pewien czas o\u015bwiadcza\u0107 swoj\u0105 lojalno\u015b\u0107 wzgl\u0119dem pa\u0144stwa polskiego i objawia\u0107 respekt i wdzi\u0119czno\u015b\u0107 z powodu otrzymywanej go\u015bciny.<\/p>\n<p>W okresie II RP, kiedy to z wielu spo\u0142eczno\u015bci m\u00f3wi\u0105cych r\u00f3\u017cnymi j\u0119zykami i maj\u0105cych r\u00f3\u017cne to\u017csamo\u015bci etniczno-kulturowe trzeba by\u0142o uczyni\u0107 jeden nar\u00f3d polityczny \u2013 Polak\u00f3w \u2013 wrogo\u015b\u0107 do \u017byd\u00f3w by\u0142a wa\u017cnym spoiwem i wa\u017cnym punktem odniesienia dla narracji narodotw\u00f3rczej. Celowa\u0142a w tym endecja, ale obsadzanie \u017byda w roli wroga narodu i przeszkody w budowaniu suwerennej i dumnej Polski by\u0142o niemal powszechne.<\/p>\n<p>Prze\u015bladowania wobec \u017byd\u00f3w \u2013 bicie, tzw. getta \u0142awkowe na uczelniach, bojkot ekonomiczny, wykluczanie z zawod\u00f3w, zakazy studiowania, szkalowanie w prasie i w ko\u015bcio\u0142ach itd. \u2013 sta\u0142y si\u0119 w XX w., a zw\u0142aszcza w drugiej po\u0142owie lat 30., czym\u015b w Polsce absolutnie powszechnym. Podczas wojny, pod wp\u0142ywem propagandy nazistowskiej, by\u0142o ju\u017c tylko gorzej. Niestety, Holokaust niewiele zmieni\u0142 \u2013 pogromy ludno\u015bci \u017cydowskiej ocala\u0142ej z Zag\u0142ady mia\u0142y miejsce r\u00f3wnie\u017c po wojnie, bynajmniej nie tylko w Kielcach.<\/p>\n<p>Polacy w swej masie nie tylko prawie nic o tym nie wiedz\u0105, lecz ma\u0142o ich to interesuje. Nie odczuwaj\u0105 z tego powodu wstydu, a ci bardziej zara\u017ceni antysemityzmem gotowi s\u0105 te potworne fakty podwa\u017ca\u0107, umniejsza\u0107, a nawet usprawiedliwia\u0107.<\/p>\n<p>Nie jest zadaniem tego tekstu wyliczenie wszystkich krzywd doznanych przez \u017byd\u00f3w z r\u0105k Polak\u00f3w. Nie o to tutaj chodzi, jakkolwiek krzywdy te b\u0119d\u0105 w odpowiednich kontekstach wspominane. Nie wyliczam ich, gdy\u017c brzydz\u0119 si\u0119 czym\u015b takim i nie widz\u0119, w jaki spos\u00f3b mog\u0142oby to pom\u00f3c komukolwiek wyd\u017awign\u0105\u0107 si\u0119 z antysemityzmu. Nie robi\u0119 tego r\u00f3wnie\u017c dlatego, \u017ce ta lista by\u0142aby niebywale d\u0142uga, zupe\u0142nie rozsadzi\u0142aby ramy tego tekstu. Jednym z przejaw\u00f3w antysemityzmu jest uparta amnezja historyczna. Oczywi\u015bcie kto\u015b, kto nie chce wiedzie\u0107, \u017ce Jedwabne by\u0142o norm\u0105, a nie wyj\u0105tkiem, a szanta\u017cyst\u00f3w i szmalcownik\u00f3w wielokrotnie wi\u0119cej ni\u017c os\u00f3b bezinteresownie ukrywaj\u0105cych \u017byd\u00f3w, ten jest antysemit\u0105 \u2013 niemniej nie o to mi chodzi, \u017ceby niniejszym tekstem kogokolwiek uczy\u0107 czy informowa\u0107.<\/p>\n<p>Je\u015bli zechce (raczej nie zechce), wszystko sam \u0142atwo odnajdzie w internecie i w ksi\u0105\u017ckach (ja w tej materii do \u017cadnego autorytetu nie pretenduj\u0119 \u2013 wiem tyle, czego ka\u017cdy mo\u017ce dowiedzie\u0107 si\u0119 w kilka dni). Moim zadaniem jest wy\u0142\u0105cznie przystawi\u0107 lustro do twarzy Polaka \u2013 takiego Polaka, kt\u00f3ry ma do\u015b\u0107 odwagi, by w nie spojrze\u0107.<\/p>\n<p>Odwagi trzeba, bo w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w jednak zobaczy w nim twarz antysemity. Podkre\u015blam przy tym, \u017ce nie zajmuj\u0119 si\u0119 tu antysemityzmem jawnym, czyli opowie\u015bciami o mi\u0119dzynarodowym spisku \u017cydowskim, \u017cydowskich krwiopijcach, pod\u0142ej, lichwiarskiej naturze ka\u017cdego \u017byda, \u201etalmudycznej moralno\u015bci\u201d, zdradzie wobec Chrystusa, lenistwie i chorowito\u015bci \u017byd\u00f3wek itp. Artyku\u0142 ten dotyczy antysemityzmu, by tak rzec, kulturalnego.<\/p>\n<p>A wracaj\u0105c do kwestii \u017cydowskiej to\u017csamo\u015bci \u201ego\u015bcia\u201d w endeckim dyskursie: ka\u017cdy, kto wyobra\u017ca sobie, \u017ce \u017bydzi s\u0105 jakby mniej podmiotowi, \u017ce w mniejszym stopniu ni\u017c Polacy etniczni czy Polacy katolicy s\u0105 w Polsce u siebie, ten jest antysemit\u0105. My\u015blenie o \u017bydach jako \u201eobcych w naszym domu\u201d, jakkolwiek wielu \u017byd\u00f3w tak samo my\u015bla\u0142o o sobie, jest fundamentaln\u0105 antysemick\u0105 klisz\u0105, tym bardziej zajad\u0142\u0105 i niebezpieczn\u0105, gdy traktuje si\u0119 t\u0119 \u017cydowsk\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 jako skaz\u0119 krwi b\u0105d\u017a jaki\u015b ska\u017cony \u201estatus ontologiczny\u201d, niezale\u017cny od tego, jak bardzo Polk\u0105 czy Polakiem jest dana osoba.<\/p>\n<p>Podejrzliwe doszukiwanie si\u0119 w kim\u015b \u017cydowskiego pochodzenia jest najbardziej typowym, a zarazem bardzo wyrazistym przejawem antysemityzmu. Antysemita m\u00f3wi o \u017bydach, nawet ca\u0142kowicie zasymilowanych, \u201eoni\u201d, nieustannie podejrzewaj\u0105c ich o z\u0142\u0105 wol\u0119 i nielojalno\u015b\u0107. Tego rodzaju pi\u0119tnuj\u0105c\u0105 i wykluczaj\u0105co-dyskryminuj\u0105c\u0105 postaw\u0119 mo\u017cna nazwa\u0107 antysemityzmem prostym.<\/p>\n<p>Bywa, \u017ce Polacy uwa\u017caj\u0105cy \u017byd\u00f3w za element obcy i niepo\u017c\u0105dany, ch\u0119tnie daj\u0105cy wiar\u0119 rozmaitym legendom o \u017cydowskich spiskach i \u017cydowskiej wrogo\u015bci wobec Polski, po cichu (a czasami jawnie) popieraj\u0105 dzia\u0142ania, kt\u00f3re eliminowa\u0142y \u017byd\u00f3w z polskiej spo\u0142eczno\u015bci. W\u015br\u00f3d nich s\u0105 tacy, kt\u00f3rzy z aprobat\u0105 m\u00f3wi\u0105 o Holokau\u015bcie (dawniej by\u0142o takich os\u00f3b bardzo du\u017co) oraz o wymuszonej emigracji kilkunasty tysi\u0119cy \u017byd\u00f3w w latach 1968-70.<\/p>\n<p>Ci, kt\u00f3rzy wyobra\u017caj\u0105 sobie, \u017ce zamkni\u0119te, jednorodne spo\u0142ecze\u0144stwo polskie jest czym\u015b lepszym ni\u017c wielokulturowa i wieloetniczna wsp\u00f3lnota, si\u0142\u0105 rzeczy r\u00f3wnie\u017c s\u0105 antysemitami. Chcieliby si\u0119 bowiem \u017byd\u00f3w pozby\u0107 b\u0105d\u017a ciesz\u0105 si\u0119 z faktu, \u017ce obecnie prawie ich ju\u017c w Polsce nie ma. Niekt\u00f3rzy wr\u0119cz w g\u0142\u0119bi duszy uwa\u017caj\u0105, \u017ce ci, kt\u00f3rzy zabijali \u017byd\u00f3w b\u0105d\u017a wydawali ich w r\u0119ce Niemc\u00f3w, robili dobr\u0105, acz brudn\u0105 robot\u0119 \u2013 pozbycie si\u0119 \u017byd\u00f3w by\u0142o bowiem historyczn\u0105 konieczno\u015bci\u0105 i warunkiem pe\u0142nego dobrostanu narodu polskiego.<\/p>\n<p>Tacy ludzie stanowi\u0105 najzajadlejszy i najpodlejszy gatunek antysemit\u00f3w. Na szcz\u0119\u015bcie nie ma ich wielu. Ich poprzednikami s\u0105 niezwykle liczni do niedawna Polacy obwiniaj\u0105cy \u017byd\u00f3w za \u015bmier\u0107 Chrystusa b\u0105d\u017a o porywanie chrze\u015bcija\u0144skich ch\u0142opc\u00f3w celem utoczenia ich krwi na mac\u0119. Dzi\u015b s\u0142yszy si\u0119 takie rzeczy niecz\u0119sto, podobnie jak to, \u017ce \u201e\u017byd\u00f3wki maj\u0105 w poprzek\u201d albo\u00a0 \u017ce \u201echoruj\u0105 na serce\u201d i jest to naprawd\u0119 istotna zmiana kulturowa. Dawniej by\u0142o to powszechne, podobnie jak m\u00f3wienie o \u017bydach na co dzie\u0144 nie inaczej ni\u017c \u201e\u017cydek\u201d, \u201e\u017cydki\u201d; wielu \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy wyjechali z Polski wkr\u00f3tce po wojnie, te\u017c tak m\u00f3wi, gdy\u017c tylko takie polskie s\u0142owo na oznaczenie \u017byd\u00f3w poznali, nie wiedz\u0105c nawet, jak bardzo jest pogardliwe.<\/p>\n<p>Wszystko to, o czym dot\u0105d powiedzia\u0142em, podpada pod kategori\u0119 antysemityzmu prostego i nie stanowi g\u0142\u00f3wnego przedmiotu niniejszej rekapitulacji. Twierdz\u0119, \u017ce w Polsce nadal jest wielu antysemit\u00f3w prostych, czyli takich jak ci, kt\u00f3rzy do II wojny \u015bwiatowej swoim antysemityzmem si\u0119 szczycili. S\u0105 oni jednak stosunkowo ma\u0142\u0105 mniejszo\u015bci\u0105. To oni w\u0142a\u015bnie pisz\u0105 w ankietach, \u017ce \u201enie chcieliby mie\u0107 \u017byda za zi\u0119cia albo s\u0105siada\u201d. Taki rodzaj antysemityzmu wychwytuj\u0105 badania socjologiczne.<\/p>\n<p>Znacznie bardziej rozpowszechniony jest jednak\u017ce antysemityzm w formach bardziej zakamuflowanych i po\u015brednich. Je\u015bli m\u00f3wi\u0119, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 Polak\u00f3w to antysemici, nie mam na my\u015bli tego, \u017ce reprezentuj\u0105 antysemityzm w formie prostej, lecz w formie subtelnej, ukrytej za pewnym kodem j\u0119zykowym i symbolicznym, w przes\u0105dach, kompleksach i resentymentach. Osoby te powszechnie od\u017cegnuj\u0105 si\u0119 od antysemityzmu, a niekt\u00f3re nawet g\u0142\u0119boko wierz\u0105, \u017ce antysemitami naprawd\u0119 nie s\u0105. Inni s\u0105 niekonsekwentni i m\u00f3wi\u0105 \u201enie jestem antysemit\u0105, ale\u2026\u201d, a jeszcze inni w g\u0142\u0119bi duszy zdaj\u0105 sobie spraw\u0119, \u017ce s\u0105 antysemitami, lecz wstydz\u0105 si\u0119 tego nawet przed sob\u0105.<\/p>\n<p>S\u0105 i tacy, kt\u00f3rzy przed w\u0142asnym antysemityzmem uciekaj\u0105 w filosemityzm. No wreszcie s\u0105 \u017bydzi, kt\u00f3rzy przejmuj\u0105, internalizuj\u0105 rozmaite antysemickie klisze, aby tym skuteczniej wtopi\u0107 si\u0119 w polsko\u015b\u0107 b\u0105d\u017a po prostu dlatego, \u017ce s\u0105 przekonani, i\u017c nikt nie \u015bmie im (jako \u017bydom) antysemityzmu zarzuci\u0107. Ale ja akurat \u015bmiem, przeto niniejszy tekst adresowany jest r\u00f3wnie\u017c do pewnej cz\u0119\u015bci polskich \u017byd\u00f3w.<\/p>\n<p>M\u00f3j artyku\u0142 nie jest i nie mo\u017ce by\u0107 bardzo g\u0142\u0119boki. M\u00f3wi rzeczy proste, doskonale znane ludziom zorientowanym w temacie, a nawet rzeczy trywialne. Nie m\u00f3wi\u0119 nic nowego, lecz nie powiem te\u017c nic kontrowersyjnego. I w\u0142a\u015bnie o to chodzi \u2013 \u017ceby w jednym miejscu zebra\u0107 pewn\u0105 liczb\u0119 antysemickich truizm\u00f3w i banalnych na nie odpowiedzi. S\u0105 to zreszt\u0105 odpowiedzi bardzo cz\u0105stkowe \u2013 nie pisz\u0119 wszak monografii, lecz niewielki tekst o przeznaczeniu terapeutycznym, s\u0142u\u017c\u0105cy zwalczaniu antysemityzmu.<\/p>\n<p>W czym wi\u0119c wyra\u017ca si\u0119 \u00f3w po\u015bredni, najcz\u0119\u015bciej prawie automatyczny, nie\u015bwiadomy i niekontrolowany antysemityzm? Oczywi\u015bcie w pewnych kliszach, spopularyzowanych wypowiedziach i reakcjach, kt\u00f3re nader cz\u0119sto spotykamy w przestrzeni publicznej oraz w prywatnych rozmowach. S\u0105 to rozmaite manipulacje, p\u00f3\u0142prawdy i wykr\u0119ty, kt\u00f3re \u0142atwo zdemaskowa\u0107, lecz nie ma tego w zwyczaju.<\/p>\n<p>W generalnie antysemickiej spo\u0142eczno\u015bci, jak\u0105 stanowi\u0105 Polacy, rozmaite podszyte antysemityzmem, niby-nieantysemickie wypowiedzi s\u0105 w pe\u0142ni akceptowane, zw\u0142aszcza gdy towarzyszy im jednoznaczne od\u017cegnywanie si\u0119 od antysemit\u00f3w. Oto przyk\u0142ady.<\/p>\n<p><strong>1. <em>W Polsce wcale nie ma tak du\u017co antysemityzmu; jeste\u015bmy znies\u0142awiani (przez \u017byd\u00f3w) podobnymi twierdzeniami.<\/em><\/strong> No w\u0142a\u015bnie. Przyk\u0142adem po\u015bredniego antysemityzmu nale\u017c\u0105cym do najbardziej typowych jest w\u0142a\u015bnie wspomniany metadyskurs, maj\u0105cy na celu falsyfikacj\u0119 b\u0105d\u017a os\u0142abienie zarzut\u00f3w o antysemityzm, zw\u0142aszcza za\u015b generalnej oceny Polak\u00f3w jako antysemit\u00f3w.<\/p>\n<p>Tymczasem wystarczy pow\u015bci\u0105gn\u0105\u0107 z\u0142\u0105 wol\u0119, aby zauwa\u017cy\u0107 prawd\u0119 oczywist\u0105, \u017ce w\u015br\u00f3d wszystkich wyzwisk, kalumnii i innych przejaw\u00f3w mowy nienawi\u015bci kierowanej do \u201eobcych etnicznie\u201d, z jakimi spotykamy si\u0119 na murach i w internecie, lwia cz\u0119\u015b\u0107, a w\u0142a\u015bciwie prawie wszystkie s\u0105 wymierzone w \u017byd\u00f3w. Nie spotkamy napis\u00f3w obel\u017cywych dla Francuz\u00f3w czy S\u0142owak\u00f3w, podczas gdy agresywnego antysemityzmu, wyzwisk, gwiazd Dawida na szubienicach itp. rasistowskich wybryk\u00f3w jest ca\u0142a masa.<\/p>\n<p>Kto twierdzi, \u017ce antysemityzmu jest ma\u0142o i nie jest w Polsce problemem, ten bardzo wyra\u017anie wskazuje na samego siebie jako antysemit\u0119. Nawet s\u0142owo \u201e\u017byd\u201d brzmi w j\u0119zyku polskim ryzykownie. Zwrot \u201ety \u017bydzie\u201d nadaje si\u0119 na obelg\u0119, podczas gdy (na przyk\u0142ad) \u201ety Rosjaninie\u201d by\u0142oby zupe\u0142nie niezrozumia\u0142e.<\/p>\n<p><strong>2. <em>\u017bydzi sami prowokuj\u0105 antysemityzm<\/em>.<\/strong> Oczywi\u015bcie najcz\u0119\u015bciej czyni\u0105 to, protestuj\u0105c przeciwko antysemityzmowi b\u0105d\u017a wspominaj\u0105c o pogromach. Je\u015bli chc\u0105 by\u0107 traktowani z szacunkiem, to musz\u0105 na to sobie zas\u0142u\u017cy\u0107 lojalno\u015bci\u0105 wobec Polak\u00f3w, solidarno\u015bci\u0105 z nimi, wdzi\u0119czno\u015bci\u0105 za doznan\u0105 pomoc.<\/p>\n<p>Takie to zwykle komunikaty towarzysz\u0105 twierdzeniu, \u017ce antysemityzmowi winni s\u0105 \u017bydzi. Polak, jak z tego wida\u0107, nie chcia\u0142by by\u0107 anty\u017cydowski i w\u0142a\u015bciwie to nie jest, lecz, trudna rada, \u017bydzi go do tego zmuszaj\u0105. Niechaj si\u0119 zmieni\u0105, to i antysemityzm zniknie&#8230;<\/p>\n<p>Ten antysemicki do cna spos\u00f3b my\u015blenia w jakim\u015b stopniu jest powszechnie akceptowany, a przynajmniej niewielu ludzi zauwa\u017ca ukryt\u0105 w nim agresj\u0119. Ju\u017c samo kojarzenie czyjego\u015b nieakceptowalnego dla nas zachowania akurat z jego narodowo\u015bci\u0105 i przenoszenie niezadowolenia z tego zachowania na ca\u0142\u0105 grup\u0119 jest ksenofobi\u0105. Za to odmawianie komukolwiek prawa do pami\u0119ci krzywd doznanych przez jego przodk\u00f3w oraz upominania si\u0119 o prawd\u0119 jest agresj\u0105 skierowan\u0105 na to\u017csamo\u015b\u0107 innego.<\/p>\n<p>Czy\u017c kto\u015b, kto wzbrania Polakom m\u00f3wienia o doznanych przez nich krzywdach ze strony Ukrai\u0144c\u00f3w czy Niemc\u00f3w, nie jest antypolski? Czy\u017c Polacy nie maj\u0105 prawa protestowa\u0107, gdy s\u0105 dyskryminowani i poni\u017cani jako nar\u00f3d? Ponadto w wyra\u017ceniach tego rodzaju zawiera si\u0119 za\u0142o\u017cenie o wykluczaniu si\u0119 to\u017csamo\u015bci polskiej i \u017cydowskiej. Gdy kto\u015b jest \u017bydem, nie mo\u017ce by\u0107 Polakiem. To fa\u0142sz oparty na odruchu wykluczenia. Kto tak my\u015bli, ten jest antysemit\u0105. Skrajn\u0105 posta\u0107 omawianej kliszy, m\u00f3wi\u0105cej o \u017bydach winnych antysemityzmowi, jest obwinianie \u017byd\u00f3w o Holokaust. Sami s\u0105 sobie winni i cz\u0119\u015bciowo w\u0142asnymi r\u0119kami go dokonali.<\/p>\n<p><strong>3. <em>\u017bydzi sami mordowali \u017byd\u00f3w<\/em>.<\/strong> Nie do\u015b\u0107, \u017ce sami sobie s\u0105 winni, to jeszcze sami uczynili sobie najwi\u0119cej krzywd. Policja \u017cydowska w gettach i komanda wi\u0119\u017ani\u00f3w \u017cydowskich pracuj\u0105cych przy komorach gazowych s\u0105 tego dowodem. A tak\u017ce szmalcownicy \u017cydowskiego pochodzenia (i tacy si\u0119 zdarzali). Dodajmy do tego, rozszerzaj\u0105c kontekst poza Holokaust, \u017cydowskich oprawc\u00f3w z UB, kt\u00f3rzy r\u00f3wnie\u017c od prze\u015bladowania \u017byd\u00f3w nie stronili.<\/p>\n<p>To, \u017ce Holokaust czasami dokonywa\u0142 si\u0119 z pomoc\u0105 \u017cydowskich r\u0105k, jest raczej dowodem szczeg\u00f3lnego tragizmu po\u0142o\u017cenia \u017byd\u00f3w i powinno budzi\u0107 tym wi\u0119ksz\u0105 empati\u0119 \u2013 gdy budzi pogard\u0119, stanowi tylko wyzwalacz dla skrywanego antysemityzmu. Tym bardziej gdy owej pogardzie dla \u017cydowskiej policji nie towarzysz\u0105 \u017cadne szczeg\u00f3lne odczucia wzgl\u0119dem, dajmy na to, policji granatowej, cz\u0119sto bardzo aktywnej w mordowaniu \u017byd\u00f3w, a nawet wzgl\u0119dem samych Niemc\u00f3w.<\/p>\n<p>By\u0107 mo\u017ce najsmutniejsz\u0105 cech\u0105 polskiego antysemityzmu jest w\u0142a\u015bnie ten kontrast, w jakim pozostaje pogarda dla \u017cydowskich policjant\u00f3w z gett z brakiem wyrazistych uczu\u0107 wzgl\u0119dem Niemc\u00f3w, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o Polakach, kt\u00f3rzy z urz\u0119du lub ca\u0142kiem prywatnie brali udzia\u0142 w likwidacji gett, pogromach itd. W skrajnych przypadkach tego dyskursu obwiniaj\u0105cego \u017byd\u00f3w o Holokaust dochodzi do zr\u00f3wnania \u201ewiny \u017cydowskiej\u201d z niemieck\u0105.<\/p>\n<p><strong>4. <em>\u017bydzi za du\u017co m\u00f3wi\u0105 o Holokau\u015bcie. Polacy byli \u201edrudzy w kolejce\u201d do likwidacji<\/em>.<\/strong> To bardzo powszechna i uparta klisza, \u0142\u0105cz\u0105ca okropn\u0105 w swej niskiej ma\u0142ostkowo\u015bci \u201ezazdro\u015b\u0107 o Holokaust\u201d z resentymentem, d\u0105\u017c\u0105cym do umniejszenia jego znaczenia, na korzy\u015b\u0107 rzekomo por\u00f3wnywalnego cierpienia polskiego.<\/p>\n<p>To ostatnie antysemityzm wr\u0119cz odruchowo por\u00f3wnuje w\u0142a\u015bnie z \u017cydowskim. Jako \u017ce polskich \u017byd\u00f3w zgin\u0119\u0142o 3 mln (dzi\u015b m\u00f3wi si\u0119, \u017ce nieco mniej), to antysemicka resentymentalna propaganda PRL musia\u0142a orzec, \u017ce Polak\u00f3w (tj. Polak\u00f3w chrze\u015bcijan) te\u017c zgin\u0119\u0142o 3 mln. Byleby przynajmniej w liczbach bezwzgl\u0119dnych nie by\u0142o mniej.<\/p>\n<p>Przez ca\u0142y okres PRL propaganda uprawia\u0142a te\u017c proceder polonizacji ofiar oboz\u00f3w zag\u0142ady, o kt\u00f3rych uczono w taki spos\u00f3b, \u017ce dzieci by\u0142y przekonane, \u017ce gin\u0105 tam milionami Polacy, o \u017bydach i Holokau\u015bcie nie dowiaduj\u0105c si\u0119 przy tym niczego. I spo\u0142ecze\u0144stwo polskie t\u0119 propagand\u0119 akceptowa\u0142o \u2013 w przeciwie\u0144stwie do k\u0142amstw o Katyniu i powstaniu warszawskim.<\/p>\n<p>Z drugiej strony my\u015bl, \u017ce po\u015br\u00f3d 3 mln polskich ofiar Holokaustu byli te\u017c liczni Polacy, nigdy si\u0119 do \u015bwiadomo\u015bci spo\u0142ecznej nie przebi\u0142a. Podobnie jak to, \u017ce sytuacja \u017byd\u00f3w i Polak\u00f3w by\u0142a podczas wojny diametralnie i dramatycznie odmienna. Niech\u0119\u0107 do my\u015blenia o Holokau\u015bcie, bli\u017cej nieokre\u015blony dyskomfort zwi\u0105zany z wypartymi i zapomnianymi winami, zazdro\u015b\u0107 o s\u0142aw\u0119, jak\u0105 ma w \u015bwiecie Zag\u0142ada, przekonanie, \u017ce \u017bydzi sztucznie rozwin\u0119li \u201eprzedsi\u0119biorstwo Holokaust\u201d, doprowadzaj\u0105c do marginalizacji cierpie\u0144 Polak\u00f3w, doprowadzi\u0142y do zamkni\u0119cia si\u0119 polskiej opinii publicznej w ciasnej pu\u0142apce urazy i resentymentu, wstydliwej zawi\u015bci, z\u0142o\u015bliwej ignorancji, a wreszcie zak\u0142amania, kt\u00f3rego do\u015b\u0107 \u017ca\u0142osnym wyrazem jest dopominanie si\u0119, aby uznano Polak\u00f3w za przynajmniej kandydat\u00f3w na (kolejny) Holokaust.<\/p>\n<p>Niestety, a w\u0142a\u015bciwie \u201eniestety\u201d, Niemcy nie mieli takich plan\u00f3w, niezale\u017cnie od tego, \u017ce ten czy \u00f3w nazista m\u00f3g\u0142 wyrazi\u0107 takie marzenie. Wszelkie licytowanie si\u0119 na cierpienie ur\u0105ga godno\u015bci cz\u0142owieka, a je\u015bli ju\u017c si\u0119 zdarza w kontek\u015bcie cierpie\u0144 Polak\u00f3w i \u017byd\u00f3w w czasie wojny, to dlatego, \u017ce z poczuciem godno\u015bci wygrywa tu jednak emocja antysemicka. Up\u00f3r w ignorancji, dawanie pos\u0142uchu ba\u0142amuctwom i k\u0142amstwom na temat relacji polsko-\u017cydowskich &#8211; to wszystko jest w\u0142a\u015bnie antysemityzm.<\/p>\n<p><strong>5. <em>Najwi\u0119cej drzewek w Yad Vashem maj\u0105 Polacy, a za ukrywanie \u017byd\u00f3w tylko w Polsce grozi\u0142a \u015bmier\u0107.<\/em><\/strong> To wci\u0105\u017c na nowo powtarzane zdanie (druga jego cz\u0119\u015b\u0107 jest akurat nieprawdziwa) ma brzmie\u0107 jak wyrzut: \u201ea wy, \u017bydzi, jeste\u015bcie niewdzi\u0119cznikami, i wci\u0105\u017c wypominacie nam tych paru szmalcownik\u00f3w\u201d. Co wi\u0119cej, my, Polacy, byli\u015bmy waleczni i bohaterscy, w wy, \u017bydzi, szli\u015bcie do kom\u00f3r gzowych jak barany na rze\u017a, nie podejmuj\u0105c pr\u00f3b obrony.<\/p>\n<p>To ostatnie jest kalumni\u0105 okrutn\u0105 i by\u0142oby ni\u0105 nawet wtedy, gdyby by\u0142o prawd\u0105, \u017ce \u017bydom zabrak\u0142o waleczno\u015bci (wielu \u017byd\u00f3w te\u017c tak zreszt\u0105 my\u015bli). R\u00f3wnie\u017c kompletna nie\u015bwiadomo\u015b\u0107 i twarda odmowa przyj\u0119cia do wiadomo\u015bci niezbitych fakt\u00f3w, \u015bwiadcz\u0105cych o wielkiej dysproporcji, jaka zachodzi mi\u0119dzy liczb\u0105 bezinteresownie pomagaj\u0105cych \u017bydom a liczb\u0105 Polak\u00f3w zaanga\u017cowanych w ich krzywdzenie, jest aktywnym antysemityzmem.<\/p>\n<p>Sprawiedliwych, ratuj\u0105cych \u017byd\u00f3w bezinteresownie by\u0142o w proporcji do liczby \u017byd\u00f3w w Polsce niewielu, a ryzykowali \u017cycie przede wszystkim dlatego, \u017ce mogli zosta\u0107 zadenuncjowani przez Polak\u00f3w, co zreszt\u0105 bardzo cz\u0119sto si\u0119 zdarza\u0142o. Bywa\u0142o i tak, \u017ce bez pomocy Niemc\u00f3w Polacy sami ze Sprawiedliwymi si\u0119 rozprawiali.<\/p>\n<p>\u015awiadectwa \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy prze\u017cyli w Polsce, s\u0105 bardzo do siebie podobne \u2013 wszyscy do\u015bwiadczyli prze\u015bladowa\u0144 i szanta\u017cu, prawie wszyscy otrzymywali p\u0142atn\u0105 pomoc i bardzo wielu otrzymywa\u0142o pomoc bezinteresown\u0105 i bohatersk\u0105. Zas\u0142anianie si\u0119 Sprawiedliwymi dla wybielania Polak\u00f3w i obwiniania \u017byd\u00f3w o niesprawiedliwe wypominanie Polakom wrogo\u015bci i wsp\u00f3\u0142pracy z Niemcami jest niemal oficjalnym tropem retorycznym polskiego antysemityzmu, kt\u00f3rym ochoczo pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 w\u0142adze, nie tylko proweniencji endeckiej.<\/p>\n<p><strong>6. <em>\u017bydzi do\u015bwiadczyli Holokaustu \u2013 jak to mo\u017cliwe, \u017ce teraz robi\u0105 to samo Palesty\u0144czykom?<\/em><\/strong> Nienawi\u015b\u0107 do Izraela jest popularn\u0105, bo wzgl\u0119dnie bezpieczn\u0105 form\u0105 wyra\u017cania niech\u0119ci do \u017byd\u00f3w, gdy\u017c mo\u017cna j\u0105 w tym przypadku zakamuflowa\u0107 trosk\u0105 o prze\u015bladowanych Palesty\u0144czyk\u00f3w. Troska ta ma kr\u00f3tkie nogi.<\/p>\n<p>Prze\u015bladowania Palesty\u0144czyk\u00f3w przez Arab\u00f3w w innych ni\u017c Izrael krajach zupe\u0142nie tych \u201ezatroskanych\u201d nie interesuj\u0105, nie m\u00f3wi\u0105c o dzieciach \u017cydowskich mordowanych przez terroryst\u00f3w palesty\u0144skich. Za to dzieci palesty\u0144skie gin\u0105ce z r\u0105k Izraelczyk\u00f3w wyciskaj\u0105 z oczy \u0142zy naszych nieantysemit\u00f3w. Asymetria ta jest wi\u0119cej ni\u017c ra\u017c\u0105ca \u2013 jest groteskowa. Podobnie jak wielki gniew na przemoc stosowan\u0105 przez Izrael, kt\u00f3remu towarzyszy ca\u0142kowita oboj\u0119tno\u015b\u0107 wobec przemocy, jakiej doznaj\u0105 obywatele innych kraj\u00f3w regionu.<\/p>\n<p>Re\u017cimy arabskie czy te\u017c re\u017cim ira\u0144ski, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o palesty\u0144skim re\u017cimie Hamasu w Strefie Gazy, \u017cadnych silniejszych emocji nie wzbudzaj\u0105. Co do meritum za\u015b, to zapewne nie ma w\u015br\u00f3d antysemit\u00f3w takich g\u0142upc\u00f3w, kt\u00f3rzy nie wiedzieliby, \u017ce Izraelczycy nie wy\u0142apuj\u0105 ukrywaj\u0105cych si\u0119 Palesty\u0144czyk\u00f3w, by u\u015bmierci\u0107 ich w komorach gazowych. Nie uwa\u017caj\u0105 jednak tego rodzaju por\u00f3wna\u0144 za niestosowne i ur\u0105gaj\u0105ce pami\u0119ci ofiar Holokaustu, bo nie maj\u0105 dla tych ofiar szacunku.<\/p>\n<p>Nie maj\u0105 te\u017c \u017cadnej motywacji, aby dowiedzie\u0107 si\u0119 czego\u015b o nader skomplikowanych relacjach izraelsko-palesty\u0144skich. Gdyby tak\u0105 motywacj\u0119 mieli, szybko dowiedzieliby si\u0119, \u017ce jakkolwiek rz\u0105dy Izraela nieraz dopuszcza\u0142y si\u0119 czyn\u00f3w zbrodniczych, prowadz\u0105c antyterrorystyczne akcje odwetowe, to nigdy nie zbli\u017cy\u0142y si\u0119 nawet do \u201estandard\u00f3w\u201d przemocy w prowadzeniu dzia\u0142a\u0144 wojennych, kt\u00f3re s\u0105 norm\u0105 w \u015bwiecie, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o tym, co robi\u0105 Rosjanie, a w niekt\u00f3rych przypadkach kilka dekad temu nawet Amerykanie. Mimo wielu niewinnych i niepotrzebnych ofiar, a tak\u017ce akt\u00f3w okrucie\u0144stwa spos\u00f3b, w jaki armia izraelska traktuje cywil\u00f3w po stronie wroga oraz je\u0144c\u00f3w, generalnie jest zdecydowanie wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cy si\u0119 na tle innych kraj\u00f3w.<\/p>\n<p>A co do tego, ile racji jest po kt\u00f3rej stronie, to ju\u017c doprawdy pytania, kt\u00f3rych antysemita nawet nie jest zdolny sobie zada\u0107, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o tym, aby mia\u0142 zada\u0107 sobie trud znalezienia uczciwej odpowiedzi.<\/p>\n<p><strong>7. <em>Mo\u017ce i Polakom mo\u017cna co\u015b zarzuci\u0107, ale i \u017bydzi krzywdzili Polak\u00f3w, tworz\u0105c re\u017cim komunistyczny i aparat represji stalinowskich. Poza tym \u017bydzi witali z rado\u015bci\u0105 Armi\u0119 Czerwon\u0105 we wrze\u015bniu 1939 r.<\/em><\/strong> Przede wszystkim o ile temat zbrodni Polak\u00f3w dokonywanych na \u017bydach (ju\u017c sam ten zwrot, ca\u0142kiem na miejscu, jest w polskiej przestrzeni publicznej wr\u0119cz skandaliczny) podnoszony jest w Polsce zawsze przy wt\u00f3rze g\u0142os\u00f3w oburzenia, wypominaj\u0105cych \u017bydom ubeckich kat\u00f3w oraz niewdzi\u0119czno\u015b\u0107 za bohaterstwo Sprawiedliwych, o tyle temat \u201e\u017cydokomuny\u201d bez \u017cadnych opor\u00f3w i kompleks\u00f3w od dawna omawiany jest w publikacjach pisanych przez autor\u00f3w \u017cydowskiego pochodzenia.<\/p>\n<p>Zreszt\u0105 i pami\u0119\u0107 Sprawiedliwych przetrwa\u0142a g\u0142\u00f3wnie dzi\u0119ki Izraelczykom, bo a\u017c do lat 90. Polacy nie chcieli o nich s\u0142ysze\u0107, co zreszt\u0105 odpowiada\u0142o r\u00f3wnie\u017c komunistycznym w\u0142adzom.<\/p>\n<p>A co do meritum, to cho\u0107 por\u00f3wnania w skali krzywd s\u0105 tu \u015bmieszne, prawd\u0105 jest, \u017ce w aparacie bezpiecze\u0144stwa, zw\u0142aszcza za\u015b w jego kierownictwie, by\u0142o nieproporcjonalnie wielu \u017byd\u00f3w. Nawet kilkana\u015bcie procent. Fakt ten by\u0142 przez szeptan\u0105 propagand\u0119 komunist\u00f3w wykorzystywany do tego, by nienawi\u015b\u0107 do ubecji przekierowa\u0107 na \u017byd\u00f3w, co ca\u0142kiem nie\u017ale si\u0119 udawa\u0142o i, jak wida\u0107, udaje si\u0119 do dzi\u015b.<\/p>\n<p>Antysemit\u0105 jest ka\u017cdy, kto nijak nie \u0142\u0105czy faktu, \u017ce przyt\u0142aczaj\u0105ca wi\u0119kszo\u015b\u0107 ubowskich kat\u00f3w by\u0142a Polakami z jak\u0105kolwiek niech\u0119ci\u0105 do Polak\u00f3w (i dobrze), za to obecno\u015b\u0107 w tych s\u0142u\u017cbach \u017byd\u00f3w jest dla nich znakomitym powodem do obwiniania \u017byd\u00f3w jako zbiorowo\u015bci. \u017byd\u00f3w, bo Rosjan (te\u017c byli w polskich strukturach) &#8211; ju\u017c nie.<\/p>\n<p>A co do meritum. W\u015br\u00f3d \u017byd\u00f3w by\u0142o przed wojn\u0105 wielu komunist\u00f3w, kt\u00f3rzy wierzyli, \u017ce ustr\u00f3j komunistyczny wyzwoli ich wsp\u00f3\u0142plemie\u0144c\u00f3w z ciemnoty i ucisku, a sprawiedliwo\u015b\u0107 i r\u00f3wno\u015b\u0107 na zawsze usun\u0105 powody antysemityzmu. Komuni\u015bci, tak\u017ce ci \u017cydowskiego pochodzenia, ch\u0119tnie przy\u0142\u0105czyli si\u0119 do budowy PRL, w tym r\u00f3wnie\u017c \u201eresort\u00f3w si\u0142owych\u201d.<\/p>\n<p>Zgodnie ze swoj\u0105 kosmopolityczn\u0105 i antynacjonalistyczn\u0105 ideologi\u0105 \u017cydowscy komuni\u015bci i \u017cydowscy ubecy od\u017cegnywali si\u0119 od swojego \u017cydostwa, a nawet starali si\u0119 je ukry\u0107, co jest okoliczno\u015bci\u0105 interesuj\u0105c\u0105, jakkolwiek bynajmniej nie znaczy, \u017ce nie mo\u017cemy uwa\u017ca\u0107 ich za \u017byd\u00f3w. Byli te\u017c tacy \u017bydzi, kt\u00f3rzy przyst\u0119powali do wojska, milicji i UB, \u017ceby m\u015bci\u0107 si\u0119 na antysemitach z prawicy (endecji), oraz tacy, kt\u00f3rzy pragn\u0105c jak najg\u0142\u0119biej ukry\u0107 swoje pochodzenie, jako ubowcy szczeg\u00f3lnie gorliwie zn\u0119cali si\u0119 nad \u017bydami.<\/p>\n<p>Oczywi\u015bcie, w \u017caden spos\u00f3b nie usprawiedliwia to niczyich przest\u0119pstw i zbrodni. \u017bydzi w s\u0142u\u017cbach komunistycznych dokonywali ich na Polakach.<\/p>\n<p><strong>8. <em>Pogromy by\u0142y inspirowane i prowokowane przez Niemc\u00f3w, a ten w Kielcach \u2013 przez milicj\u0119<\/em><\/strong>. Jest rzecz\u0105 niebywa\u0142\u0105 i naprawd\u0119 \u017ale \u015bwiadcz\u0105c\u0105 o polskich antysemitach, \u017ce naprawd\u0119 wyobra\u017caj\u0105 sobie, i\u017c je\u015bli mot\u0142och w dziesi\u0105tkach miejscowo\u015bci, gdzie Polacy dokonywali mord\u00f3w na ludno\u015bci \u017cydowskiej po ucieczce rosyjskich okupant\u00f3w, by\u0142 podburzany przez Niemc\u00f3w, to ci Polacy s\u0105 jakby z tego powodu mniej winni.<\/p>\n<p>Jeszcze bardziej absurdalna jest popularna w\u015br\u00f3d antysemit\u00f3w narracja na temat pogromu kieleckiego z 1946 r. Skoro to milicja (zreszt\u0105 polska&#8230;) rozpu\u015bci\u0142a pog\u0142oski o porwaniu chrze\u015bcija\u0144skiego ch\u0142opca przez \u017byd\u00f3w, to najwidoczniej trafi\u0142a w \u201egusta\u201d publiczno\u015bci. Jakie\u017c ma w tym by\u0107 usprawiedliwienie dla morderc\u00f3w? Jak\u017ce potworny i dziki by\u0142 polski antysemityzm, skoro \u015bwie\u017co po Zag\u0142adzie mordowano w Polsce \u017byd\u00f3w, a ko\u015bcielna legenda krwi, m\u00f3wi\u0105ca o porywaniu dzieci na mac\u0119, wci\u0105\u017c znajdowa\u0142a pos\u0142uch.<\/p>\n<p><strong>9. <em>\u017bydzi zdradzili Polsk\u0119 \u2013 budowali na cze\u015b\u0107 Armii Czerwonej bramy powitalne.<\/em><\/strong> Jedni si\u0119 cieszyli, inni nie. R\u00f3\u017cne by\u0142y postawy mniejszo\u015bci narodowych na kresach. Generalnie nie mia\u0142y one \u017cadnego, ale to \u017cadnego powodu, aby poczuwa\u0107 si\u0119 do lojalno\u015bci w stosunku do pa\u0144stwa, kt\u00f3rego obywatelami drugiej b\u0105d\u017a trzeciej kategorii Ukrai\u0144cy czy \u017bydzi byli przez minione 20 lat.<\/p>\n<p>Wymaganie od \u017byd\u00f3w z kres\u00f3w, \u017ceby por\u00f3wnuj\u0105c sw\u00f3j los pod panowaniem rosyjskim i polskim, z ca\u0142\u0105 oczywisto\u015bci\u0105 wybierali to polskie, jest naiwne i dowodzi zupe\u0142nej nieznajomo\u015bci stosunk\u00f3w, jakie panowa\u0142y w by\u0142ym zaborze rosyjskim za II RP. Wielu \u017byd\u00f3w uwa\u017ca\u0142o, \u017ce pod w\u0142adz\u0105 rosyjsk\u0105, nawet bolszewick\u0105, b\u0119dzie im lepiej ni\u017c pod w\u0142adz\u0105 polsk\u0105. Doprawdy daje to do my\u015blenia \u2013 nie o wrodzonej pod\u0142o\u015bci narodu \u017cydowskiego, lecz o tym, jakim pa\u0144stwem by\u0142a sanacyjna Polska.<\/p>\n<p><strong>10. <em>Po marcu 1968 Gomu\u0142ka wyp\u0119dzi\u0142 kilkana\u015bcie tysi\u0119cy \u017byd\u00f3w z Polski \u2013 mieli szcz\u0119\u015bcie, bo ka\u017cdy by chcia\u0142 sobie wyjecha\u0107 na Zach\u00f3d<\/em><\/strong>. Owszem, mieli szcz\u0119\u015bcie. Szcz\u0119\u015bcie w nieszcz\u0119\u015bciu, jakim jest wygnanie z ojczyzny. Trzeba by\u0107 bardzo cynicznym i pozbawionym empatii antysemit\u0105, \u017ceby \u017cartowa\u0107 sobie (na wp\u00f3\u0142 \u017cartowa\u0107) z tragedii, jak\u0105 by\u0142o napi\u0119tnowanie, zaszczucie, ograbienie, a wreszcie wyp\u0119dzenie z kraju tysi\u0119cy ca\u0142kowicie niewinnych wsp\u00f3\u0142obywateli.<\/p>\n<p>Warto przy tym uzmys\u0142owi\u0107 sobie, \u017ce antysemicka nagonka re\u017cimu Gomu\u0142ki nie mia\u0142aby \u017cadnego sensu, gdyby nie antysemickie nastroje w spo\u0142ecze\u0144stwie, kt\u00f3re powala\u0142y mie\u0107 nadziej\u0119, \u017ce przyjmie ono antysemick\u0105 kampani\u0119 w\u0142adz z aprobat\u0105. I, niestety, na og\u00f3\u0142 tak w\u0142a\u015bnie by\u0142o.<\/p>\n<p><strong>11. <em>Polska by\u0142a zawsze oaz\u0105 tolerancji i krajem dla \u017byd\u00f3w bardzo go\u015bcinnym<\/em><\/strong>. Owszem, bywa\u0142o tak. Na przyk\u0142ad przez kilka dekad XVI w. Statut kaliski z 1264 r. czy te\u017c powo\u0142anie przez Stefana Batorego \u017cydowskiego Sejmu Czterech Ziem to pi\u0119kne karty naszej historii.<\/p>\n<p>Jednak kart czarnych, epok restrykcji i prze\u015bladowa\u0144 by\u0142o wi\u0119cej. Znacznie wi\u0119cej. Je\u015bli kto\u015b wyobra\u017ca sobie, \u017ce Polska naprawd\u0119 by\u0142a \u201erajem dla \u017byd\u00f3w\u201d, ten uczyni\u0142 du\u017cy krok w stron\u0119 antysemickiej mitologii nacjonalist\u00f3w.<\/p>\n<p><strong>12. <em>\u017bydostwo to religia, a nie narodowo\u015b\u0107, a je\u015bli ju\u017c, to trzeba odr\u00f3\u017cnia\u0107 \u017byd\u00f3w (przez du\u017ce \u017b) od \u017cyd\u00f3w (przez ma\u0142e \u017c)<\/em><\/strong>. Czy Polacy chcieliby, aby im kto\u015b definiowa\u0142 ich osobiste i zbiorowe to\u017csamo\u015bci, np. wymierzaj\u0105c, na ile Polak musi by\u0107 katolikiem, aby pozostawa\u0142 Polakiem? \u017bonglerka wielkim i ma\u0142ym \u201e\u017c\u201d jest przejawem arogancji, szukaniem okazji do pisania \u201e\u017byd\u201d ma\u0142\u0105 liter\u0105. A przynajmniej ma\u0142ostkow\u0105 dba\u0142o\u015bci\u0105 o to, \u017ceby nie dochodzi\u0142o do sytuacji, w kt\u00f3rych obok \u201ekatolika\u201d przez ma\u0142e \u201ek\u201d pojawi si\u0119 \u017byd przez du\u017ce \u201e\u017byd\u201d.<\/p>\n<p><strong>13. <em>\u017bydzi maj\u0105 swoje muzeum (Polin), zbudowane za nasze pieni\u0105dze<\/em><\/strong>. I zn\u00f3w \u017bydzi to \u201eoni\u201d. Tak w\u0142a\u015bnie my\u015bli antysemita. Dla niego historia polskich \u017byd\u00f3w to nie jest historia Polski, a \u017bydzi nie s\u0105 do ko\u0144ca \u201emiejscowi\u201d, bo miejscowymi maj\u0105 prawo si\u0119 czu\u0107 wy\u0142\u0105cznie chrze\u015bcijanie. Dlaczego? Nie wiadomo, ale przecie\u017c to oczywiste. Traktowanie polskich instytucji \u017cydowskich jako obcych albo przynajmniej cz\u0119\u015bciowo obcych jest wyrazem nieufnego dystansu, jaki wi\u0119kszo\u015b\u0107 Polak\u00f3w odczuwa w stosunku do \u017byd\u00f3w. Ten dystans jest pocz\u0105tkiem wykluczania, kt\u00f3re przechodzi w pi\u0119tnowanie i jawny antysemityzm. A Polin jest polskim muzeum, naszym i krajowym, b\u0119d\u0105c jednocze\u015bnie mi\u0119dzynarodow\u0105 instytucj\u0105 \u017cydowsk\u0105. Dla antysemity to dysonans, je\u015bli nie wr\u0119cz sprzeczno\u015b\u0107.<\/p>\n<p>Je\u015bli czytali\u015bcie Pa\u0144stwo te s\u0142owa z trudem, z wewn\u0119trznym oporem, to znaczy, \u017ce macie problem. Niczego szczeg\u00f3lnego tu nie napisa\u0142em. Si\u0142\u0105 tych s\u0142\u00f3w jest ich banalno\u015b\u0107. Postarajcie si\u0119 przemy\u015ble\u0107 wszystko jeszcze raz. Dopiero gdy nie b\u0119dziecie wygadywa\u0107 ani jednej rzeczy z tego wszystkiego, co tutaj wyliczono, Wasza pewno\u015b\u0107, \u017ce nie jeste\u015bcie antysemitami, b\u0119dzie czym\u015b wi\u0119cej ni\u017c subiektywnym schlebianiem sobie. Dzi\u0119kuj\u0119 za lektur\u0119!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Jest to artyku\u0142 dla prawie wszystkich.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":3811,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[619,23],"tags":[131,30,755,754,400,753,350],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3802"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3802"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3802\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3810,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3802\/revisions\/3810"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3811"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3802"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3802"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3802"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}