tutaj<\/a>. Nie pretenduj\u0119 tu do wyczerpuj\u0105cej analizy. Jedn\u0105 rzecz chcia\u0142bym wszak podkre\u015bli\u0107 z ca\u0142\u0105 moc\u0105.<\/p>\nFaszy\u015bci oraz pisowskie w\u0142adze uzasadniaj\u0105 sw\u00f3j sprzeciw wobec roszcze\u0144 \u017cydowskich ratowaniem \u017byd\u00f3w przez Polak\u00f3w. To niebywale ohydne, gdy spadkobiercy ONR i innych krzywdzicieli \u017byd\u00f3w powo\u0142uj\u0105 si\u0119 na tych, kt\u00f3rzy \u017bydom pomagali. Czy\u017cby Sprawiedliwi swym bohaterstwem wykupili mienie po\u017cydowskie, b\u0119d\u0105ce teraz niejako zap\u0142at\u0105 za ich bezinteresowno\u015b\u0107? Czy\u017cby Sprawiedliwi \u017cyczyli sobie, aby mienie utracone przez \u017byd\u00f3w sta\u0142o si\u0119 teraz ich op\u0142at\u0105 na rzecz Polak\u00f3w za uzyskan\u0105 pomoc?<\/p>\n
Dyskurs o niewdzi\u0119cznych \u017bydach jest odra\u017caj\u0105cy, a najbardziej boli to, \u017ce w swym zak\u0142amaniu antysemici nie wiedz\u0105 (bo nie chc\u0105 wiedzie\u0107), jak ma\u0142o by\u0142o tej bezinteresownej pomocy z por\u00f3wnaniu z pomoc\u0105 interesown\u0105, a zw\u0142aszcza w por\u00f3wnaniu z grabie\u017cami, szanta\u017cem i mordami na \u017bydach dokonywanymi przez Polak\u00f3w.<\/p>\n
Ale nie o to chodzi \u2013 przede wszystkim trzeba zrozumie\u0107, \u017ce sprawa restytucji mienia i w og\u00f3le sprawa \u017cydowskich roszcze\u0144 nie ma bezpo\u015bredniego zwi\u0105zku z ratowaniem i mordowaniem \u017byd\u00f3w oraz bilansem jednego i drugiego. Chodzi po prostu o zwyk\u0142\u0105 sprawiedliwo\u015b\u0107 w sferze maj\u0105tkowej. Mienie bezspadkowe istnieje i trzeba sobie zada\u0107 pytanie, jakie by\u0142yby \u017cyczenia pomordowanych w\u0142a\u015bcicieli odno\u015bnie do losu tych maj\u0105tk\u00f3w. I odpowied\u017a na to pytanie wydaje si\u0119 do\u015b\u0107 oczywista \u2013 chcieliby, \u017ceby przynajmniej z jakiej\u015b cz\u0119\u015bci tego maj\u0105tku b\u0105d\u017a z rekompensat z tytu\u0142u jego przej\u0119cia mogli korzysta\u0107 polscy \u017bydzi \u2013 indywidualnie lub zbiorowo. I albo chcemy t\u0119 domnieman\u0105 i bardzo prawdopodobn\u0105 wol\u0119 prawowitych w\u0142a\u015bcicieli uszanowa\u0107, albo nie chcemy \u2013 bo niby dlaczego maj\u0105 nas obchodzi\u0107 \u017cyczenia jakich\u015b dawno nie\u017cyj\u0105cych \u017byd\u00f3w? Od strony moralnej tego w\u0142a\u015bnie sprawa dotyczy.<\/p>\n
Jest taki zwrot \u201edrugie pokolenie\u201d. W \u015brodowisku \u017cydowskim okre\u015bla on osoby urodzone po wojnie, a b\u0119d\u0105ce dzie\u0107mi tych, co prze\u017cyli Holokaust. M\u00f3wi si\u0119 te\u017c odpowiednio o trzecim pokoleniu. Prawie wszyscy polscy \u017bydzi to drugie albo trzecie pokolenie. Pojawi\u0142o si\u0119 ju\u017c nawet czwarte, a to pierwsze, ocaleni, wymiera. Mo\u017ce jest w Polsce tysi\u0105c os\u00f3b, kt\u00f3re prze\u017cy\u0142y Holokaust, ale pewnie i to nie. Kilkaset os\u00f3b zrzeszonych jest we wspania\u0142ym stowarzyszeniu Dzieci Holokaustu, kt\u00f3re dzia\u0142a bardzo energicznie mimo s\u0119dziwego wieku swoich cz\u0142onk\u00f3w. \u0141\u0105cznie os\u00f3b, kt\u00f3re mieni\u0105 si\u0119 \u017bydami, jest w Polsce kilkana\u015bcie tysi\u0119cy. Prawie wszyscy uwa\u017caj\u0105 si\u0119 jednocze\u015bnie za Polak\u00f3w, a znaczna wi\u0119kszo\u015b\u0107 ma pochodzenie \u017cydowskie tylko cz\u0119\u015bciowo.<\/p>\n
Sam jestem typowym przedstawicielem drugiego pokolenia. Wychowa\u0142em si\u0119 w cieniu \u201ekwestii \u017cydowskiej\u201d, a traumy wojenne moich rodzic\u00f3w w zdecydowany spos\u00f3b wp\u0142yn\u0119\u0142y na m\u00f3j rozw\u00f3j i moje \u017cycie psychiczne. Wpojono we mnie instynkt l\u0119ku, ucieczki, pokory, zaprzeczania w\u0142asnej warto\u015bci i samoponi\u017cenia, bo z takimi cechami \u017bydowi wszak \u0142atwiej przetrwa\u0107. Nie wychyla\u0107 si\u0119, bo wyci\u0105gn\u0105 ci pochodzenie \u2013 na tym mniej wi\u0119cej to polega.<\/p>\n
Jedynym \u017cyczeniem polskich \u017byd\u00f3w, przez ca\u0142e \u017cycie do\u015bwiadczaj\u0105cych bardziej zawoalowanych i subtelnych b\u0105d\u017a te\u017c \u015bmia\u0142ych i bezpo\u015brednich przejaw\u00f3w antysemityzmu, by\u0142o uzyskanie pe\u0142nej akceptacji, nawet za cen\u0119 zapomnienia i wyparcia swego pochodzenia (cho\u0107, rzecz jasna, woleliby\u015bmy si\u0119 go nie wypiera\u0107). Nie znam nikogo w swoim pokoleniu, kto \u017cy\u0142by roz\u017caleniem i poczuciem krzywdy z powodu tego, czego do\u015bwiadczyli \u017bydzi ze strony Polak\u00f3w przed wojn\u0105, w jej trakcie i po wojnie.<\/p>\n
Owszem, mamy wielki \u017cal, \u017ce nie\u017cydowscy Polacy nie chc\u0105 przyj\u0105\u0107 do wiadomo\u015bci, i\u017c pomagaj\u0105cych by\u0142o znacznie mniej ni\u017c morduj\u0105cych i ograbiaj\u0105cych, niemniej sami wolimy pami\u0119ta\u0107 Sprawiedliwych, ni\u017c rozpami\u0119tywa\u0107 pogromy. Nie chcemy te\u017c, aby pa\u0144stwo polskie zwr\u00f3ci\u0142o nam \u2013 to znaczy ocalonym, ich dzieciom i wnukom \u2013 ca\u0142o\u015b\u0107 maj\u0105tku, kt\u00f3ry po zg\u0142adzonych \u017bydach po wojnie przej\u0105\u0142 rz\u0105d i osoby prywatne. Nie jeste\u015bmy jak ci biskupi katoliccy, kt\u00f3rzy za\u017c\u0105dali zwrotu 1:1, nie bacz\u0105c na nic, i dostali specjaln\u0105 ustaw\u0119 i specjalne procedury rewindykacyjne (tzw. komisja maj\u0105tkowa), z kt\u00f3rych przy okazji skorzysta\u0142y zreszt\u0105 gminy wyznaniowe \u017cydowskie.<\/p>\n
Czego by\u015bmy, my zwykli polscy \u017bydzi, sobie \u017cyczyli? Przede wszystkim uznania przez pa\u0144stwo polskie oraz przez nale\u017cycie poinformowane spo\u0142ecze\u0144stwo, \u017ce ogromny maj\u0105tek zosta\u0142 przej\u0119ty i \u017ce jest rzecz\u0105 s\u0142uszn\u0105, aby ci, kt\u00f3rych go pozbawiono oraz ich spadkobiercy, otrzymali z tego tytu\u0142u jak\u0105\u015b gratyfikacj\u0119, a je\u015bli to mo\u017cliwe \u2013 aby mogli odzyska\u0107 jego pozosta\u0142o\u015bci w spos\u00f3b daj\u0105cy realn\u0105 szans\u0119 powodzenia, a wi\u0119c \u0142atwiejszy ni\u017c na podstawie przepis\u00f3w og\u00f3lnych prawa cywilnego.<\/p>\n
Wymaga\u0142oby to jakiej\u015b ustawy restytucyjnej, kt\u00f3rej ci\u0105gle w Polsce nie ma. Oczywi\u015bcie, gdyby taka ustawa by\u0142a, musia\u0142aby odnosi\u0107 si\u0119 do wszystkich, nie tylko do \u017byd\u00f3w \u2013 jej koszty trzeba by wi\u0119c pomno\u017cy\u0107 \u2013 w ko\u0144cu znacznie wi\u0119cej jest nie-\u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy co\u015b stracili, ni\u017c \u017byd\u00f3w. Ale ustawy nie ma \u2013 tylko w Polsce nie ma! \u2013 bo mogliby na niej skorzysta\u0107 \u017bydzi, i to jeszcze mo\u017ce \u201ezdrajcy\u201d, kt\u00f3rzy maj\u0105 dzi\u015b niepolskie obywatelstwo…<\/p>\n
Ten akt moralny uznania naszych praw \u2013 bez \u017cadnej \u0142aski \u2013 ma tu zdecydowanie pierwsze\u0144stwo: sprawa warto\u015bci odszkodowa\u0144 i formy ich wyp\u0142acania jest drugorz\u0119dna. Nikt przy zdrowych zmys\u0142ach nie chce ani ca\u0142o\u015bci, ani po\u0142owy. Inna rzecz, \u017ce odzyskiwanie maj\u0105tku na og\u00f3lnych zasadach, czyli na drodze cywilnej, wygl\u0105da\u0142o w Polsce tak, \u017ce wydrwigrosze i oszu\u015bci osi\u0105gali tu nie lada sukcesy, podczas gdy zwykli ludzie stawali przed \u015bcian\u0105 administracyjno-s\u0105dowego oporu.<\/p>\n
Jak sobie to wyobra\u017camy (m\u00f3wi\u0119 \u201emy\u201d, bo wiem na podstawie r\u00f3\u017cnych dyskusji, \u017ce wielu \u017byd\u00f3w s\u0105dzi tak jak ja)? Od strony prawnej to z pewno\u015bci\u0105 skomplikowana materia, tym bardziej \u017ce wi\u0119kszo\u015bci maj\u0105tku po\u017cydowskiego nie da si\u0119 przypisa\u0107 \u017cadnym spadkobiercom, a ponadto znaczna cz\u0119\u015b\u0107 tego maj\u0105tku od dawna ju\u017c nie istnieje fizycznie. Mog\u0119 za to opisa\u0107 po\u017c\u0105dany rezultat. Oto pa\u0144stwo polskie, wykonuj\u0105c odpowiedni\u0105 ustaw\u0119, pisze do ocalonego: jako \u017ce PRL przej\u0119\u0142a nieistniej\u0105cy ju\u017c dom, kt\u00f3ry do 1940 r. nale\u017ca\u0142 do Pa\u0144skiej rodziny, przyznajemy Panu \u015bwiadczenie z tytu\u0142u zado\u015b\u0107uczynienia za utracony maj\u0105tek w postaci renty specjalnej w wysoko\u015bci 2 tys. z\u0142. Dzieci ocalonych mog\u0142yby otrzyma\u0107, powiedzmy, 10 proc. szacowanej warto\u015bci przej\u0119tego maj\u0105tku na podstawie uproszczonej procedury, bez konieczno\u015bci dowodzenia, i\u017c pozostali spadkobiercy nie \u017cyj\u0105. W sumie nie by\u0142yby to wielkie kwoty, bo tylko w niewielu przypadkach spadkobiercy s\u0105 znani.<\/p>\n
Gdyby za\u015b zosta\u0142 jaki\u015b plac albo ruina, nale\u017ca\u0142oby je odda\u0107 spadkobiercom albo wyp\u0142aci\u0107 rekompensat\u0119. A co z wi\u0119kszo\u015bci\u0105 maj\u0105tku po\u017cydowskiego, czyli tzw. maj\u0105tkiem bezspadkowym? Ano wyobra\u017camy sobie to w ten spos\u00f3b, \u017ce gminy maj\u0105ce w posiadaniu taki maj\u0105tek b\u0105d\u017a takie, kt\u00f3rych mieszka\u0144cy zajmuj\u0105 nieruchomo\u015bci po\u017cydowskie, przekazuj\u0105 pewne kwoty na fundusz wsp\u00f3lny krajowych organizacji \u017cydowskich, zajmuj\u0105cych si\u0119 opiek\u0105 nad dziedzictwem \u017cydowskim, restytucj\u0105 \u017cycia \u017cydowskiego w Polsce, wspieraniem edukacji i kultury etc. Z takiego funduszu mo\u017cna by a to uporz\u0105dkowa\u0107 jaki\u015b zaniedbany kirkut, a to ufundowa\u0107 stypendium dla m\u0142odej osoby z trzeciego pokolenia, a to dofinansowa\u0107 jak\u0105\u015b publikacj\u0119. Bezspadkowy maj\u0105tek nie\u017cydowski m\u00f3g\u0142by zosta\u0107 rozliczony w podobny spos\u00f3b.<\/p>\n
To wszystko jest mo\u017cliwe, tylko trzeba chcie\u0107. Albo mie\u0107 \u017cydowski \u0142eb. Bo gdyby pisowcy byli do\u015b\u0107 chytrzy, toby sobie wykalkulowali, \u017ce gdyby przeznaczyli \u201ena \u017byd\u00f3w\u201d powiedzmy tyle, ile w ci\u0105gu kwarta\u0142u na r\u00f3\u017cne sposoby przekazuj\u0105 Ko\u015bcio\u0142owi rzymskokatolickiemu, to jest jaki\u015b miliard dolar\u00f3w, jednocze\u015bnie wygaszaj\u0105c antysemick\u0105 retoryk\u0119, to Amerykanie wynagrodziliby to nam z nawi\u0105zk\u0105, a i Izrael dorzuci\u0142by swoje.<\/p>\n
Restytucja by\u0142aby kosztowna dla pa\u0144stwa, ale zapewne w cz\u0119\u015bci \u017cydowskiej wcale nie; dobre stosunki polityczne, gospodarcze i militarne z USA i Izraelem s\u0105 warte wi\u0119cej. Bo tu wcale nie chodzi tak naprawd\u0119 o pieni\u0105dze, ale o honor \u2013 jakkolwiek czasami sprawy honoru wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 ze sprawami materialnymi, kt\u00f3re trzeba honorowo za\u0142atwi\u0107. Ale interesy z \u017bydami to trzeba umie\u0107 robi\u0107. No i honor te\u017c trzeba mie\u0107.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Czego by\u015bmy, my zwykli polscy \u017bydzi, sobie \u017cyczyli?<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":2921,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3838"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3838"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3838\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3845,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3838\/revisions\/3845"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2921"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3838"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3838"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3838"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}