Tragedia na Giewoncie nie by\u0142a pierwsza, ale by\u0142a najwi\u0119ksz\u0105 tego rodzaju. 22 sierpnia piorun uderzy\u0142 w krzy\u017c, a wy\u0142adowanie posz\u0142o po \u0142a\u0144cuchach, kt\u00f3rych trzyma\u0142a si\u0119 setka ludzi. Zgin\u0119\u0142y cztery osoby, bardzo wiele os\u00f3b zosta\u0142o rannych. To kiedy\u015b musia\u0142o si\u0119 zdarzy\u0107.
\n
\nJe\u015bli stawia si\u0119 na jakiej\u015b g\u00f3rze wielki krzy\u017c, to wiadomo, \u017ce stanie si\u0119 ona celem t\u0142umnych, nazbyt t\u0142umnych wycieczek, ze wszystkimi tego konsekwencjami. A je\u015bli ten krzy\u017c jest gigantyczn\u0105 mas\u0105 metalu, to znacz\u0105co zwi\u0119ksza prawdopodobie\u0144stwo pora\u017cenia os\u00f3b przebywaj\u0105cych na szczycie w czasie burzy. Gdyby nie by\u0142 to krzy\u017c, lecz metalowa wie\u017ca, dawno ju\u017c by j\u0105 rozebrano. Ale krzy\u017ca nikt nie ruszy, z l\u0119ku przed Ko\u015bcio\u0142em i katolikami. Tam, gdzie w gr\u0119 wchodzi ideologia i w\u0142adza kulturowa, bezpiecze\u0144stwo si\u0119 nie liczy.<\/p>\n
Ale mimo wszystko co\u015b trzeba zrobi\u0107. Jaka\u015b dobrze uziemiona instalacja odgromowa? Mo\u017ce pokry\u0107 to przezroczystym plastikiem czy innym nieprzewodz\u0105cym materia\u0142em? Nie wiem, nie znam si\u0119. Ale tak jak jest, by\u0107 dalej nie mo\u017ce. Krzy\u017c plus deszcz plus \u0142a\u0144cuchy to podczas burzy \u015bmiertelne zagro\u017cenie.<\/p>\n
Znam dobrze polskie Tatry i wiem r\u00f3wnie\u017c, czym jest burza w g\u00f3rach. Kiedy\u015b by\u0142em taternikiem, a w owych czasach wi\u0119kszo\u015b\u0107 sprz\u0119tu by\u0142a zrobiona z \u017celaza: haki, m\u0142otek, czasem nawet karabinki. Podczas burzy ten ca\u0142y \u201eszpej\u201d elektryzuje si\u0119 i niemal iskrzy. Odruchowo zrzuca si\u0119 to z siebie i ucieka kilkana\u015bcie metr\u00f3w w d\u00f3\u0142 grani schowa\u0107 si\u0119 pod czym\u015b.<\/p>\n
Gdy nad Giewont nadchodzi\u0142a burza, ludzie musieli odczu\u0107 silny l\u0119k i pragnienie ucieczki. Nie zd\u0105\u017cyli, bo by\u0142o ich zbyt wielu. Jaki z tego p\u0142ynie wniosek? Ano taki, \u017ce nie mo\u017cna dopuszcza\u0107, aby w takich miejscach jak szczyty, granie i ci\u0105gi metalowych umocnie\u0144 w g\u00f3rach tworzy\u0142y si\u0119 korki. Liczba ludzi wychodz\u0105cych na takie trasy musi by\u0107 reglamentowana.<\/p>\n
Mamy wspania\u0142\u0105 s\u0142u\u017cb\u0119 ratownicz\u0105 TOPR. Dla taternik\u00f3w \u201etoprowcy\u201d to autorytety, a ci taternicy, kt\u00f3rzy s\u0142u\u017c\u0105 w TOPR, traktowani s\u0105 ze szczeg\u00f3ln\u0105 atencj\u0105. Mnie te\u017c kiedy\u015b (w 1986 r.) zwie\u017ali z po\u0142udniowej \u015bciany Zamar\u0142ej Turni i mam wobec nich d\u0142ug wdzi\u0119czno\u015bci.<\/p>\n
Jednak bezpiecze\u0144stwo to nie tylko TOPR, ale tak\u017ce przepisy i organizacja ruchu turystycznego. A ta, niestety, jest licha, kr\u00f3tkowzroczna i nastawiona w du\u017cej mierze na interesy materialne TPN oraz miejscowych przedsi\u0119biorc\u00f3w i us\u0142ugodawc\u00f3w. Czas, by to troch\u0119 pozmienia\u0107. Mam swoj\u0105 koncepcj\u0119 i mo\u017ce to jest dobry moment, \u017ceby j\u0105 wy\u0142uszczy\u0107. Oczywi\u015bcie, to jest tylko propozycja i mo\u017ce nawet nietrafiona, ale dyskusj\u0119 czas zacz\u0105\u0107.<\/p>\n
Organizacja turystyki tatrza\u0144skiej musi uwzgl\u0119dnia\u0107 cztery elementy: bezpiecze\u0144stwo, ochron\u0119 przyrody, satysfakcj\u0119 turyst\u00f3w oraz interesy ekonomiczne gospodarzy miejsca (TPN, gminy, przedsi\u0119biorc\u00f3w). Oczywi\u015bcie, na pierwszym miejscu jest bezpiecze\u0144stwo. Oto co proponuj\u0119, maj\u0105c na uwadze wymienione warto\u015bci:<\/p>\n
1.<\/strong> Wy\u017csze partie polskich Tatr powinny by\u0107 zamykane dla turyst\u00f3w na zim\u0119 i wczesn\u0105 wiosn\u0119. G\u00f3ry s\u0105 wtedy zbyt niebezpieczne, za\u015b akcje ratownicze szczeg\u00f3lnie trudne. Jak widz\u0119, co wyprawiaj\u0105 niekt\u00f3rzy tury\u015bci, czasami ogarnia mnie przera\u017cenie.<\/p>\n 2.<\/strong> Na kluczowe szlaki powinny by\u0107 sprzedawane bilety b\u0105d\u017a rozdawane wej\u015bci\u00f3wki, dzi\u0119ki kt\u00f3rym ograniczana b\u0119dzie liczba os\u00f3b wchodz\u0105cych w danym czasie na niebezpieczny teren. Posterunki ze stra\u017c\u0105, reguluj\u0105ce wej\u015bcia, potrzebne s\u0105 pod Giewontem (trzy \u2013 wiadomo, gdzie), pod wej\u015bciem na Rysy (przy Czarnym Stawie) oraz dwa pod wej\u015bciami na Ko\u015bcielec (wiadomo, gdzie).<\/p>\n 3.<\/strong> W z\u0142\u0105 pogod\u0119, a zw\u0142aszcza w dzie\u0144 burzowy, wej\u015bcie na szlaki powy\u017cej schronisk powinno by\u0107 po prostu zabronione. Skoro na pla\u017cy wywiesza si\u0119 czerwon\u0105 flag\u0119, to dlaczego nie w g\u00f3rach? Informacje o dost\u0119pno\u015bci g\u00f3r powinny by\u0107 przekazywane turystom przez internet, w punktach sprzeda\u017cy bilet\u00f3w do TPN oraz na wy\u015bwietlaczach przy drogach. Stra\u017c powinna kara\u0107 solidnymi mandatami za \u0142amanie tego zakazu.<\/p>\n 4.<\/strong> Konieczne jest udoskonalenie umocnie\u0144 w kilku miejscach. Dawno nie by\u0142em na Orlej Perci, lecz to, co widzia\u0142em ostatnio na Ko\u015bcielcu, by\u0142o dla mnie niezrozumia\u0142e. Przynajmniej w dw\u00f3ch miejscach (p\u0142yta i kominek) po prostu brakuje \u0142a\u0144cucha. Gdy jest mokro, wej\u015bcie na Ko\u015bcielec jest bardzo niebezpieczne dla turysty. Nie mo\u017ce tak by\u0107! Ponadto w kilku dobrze wyeksponowanych punktach, takich jak Zawrat, powinny by\u0107 dost\u0119pne zestawy ratunkowe w czerwonych skrzynkach.<\/p>\n 5.<\/strong> Celem roz\u0142adowania ruchu, skoncentrowanego na Giewoncie i Rysach, a tak\u017ce po prostu dla dobra turyst\u00f3w trzeba lepiej wypromowa\u0107 niekt\u00f3re szlaki, a tak\u017ce otworzy\u0107 kilka od dawna zamkni\u0119tych. S\u0105dz\u0119, \u017ce warto za pomoc\u0105 tablic i innych \u015brodk\u00f3w reklamy zach\u0119ca\u0107 turyst\u00f3w do wybierania Ko\u015bcielca i Czerwonych Wierch\u00f3w. Zw\u0142aszcza Ko\u015bcielec ma szans\u0119 nieco \u201ezluzowa\u0107\u201d Giewont.<\/p>\n Turyst\u00f3w czekaj\u0105cych w kolejce po bilety na Kasprowy Wierch warto namawia\u0107 na wej\u015bcie piesze \u2013 ten szlak jest zdecydowanie \u201eniedoci\u0105\u017cony\u201d. Na dole bardzo warto by lepiej oznakowa\u0107 i rozreklamowa\u0107 przej\u015bcia z centrum Zakopanego do Drogi pod reglami oraz do dolinek. Podobnie na Guba\u0142\u00f3wce brakuje zach\u0119ty, by przej\u015b\u0107 si\u0119 w stron\u0119 Butorowego Wierchu.<\/p>\n Te t\u0142umy ludzi, kt\u00f3rzy chodz\u0105 tam i z powrotem po Krup\u00f3wkach, mo\u017cna zaktywizowa\u0107, np. posy\u0142aj\u0105c je pod regle, tylko trzeba da\u0107 im informacj\u0119 i \u201epush\u201d. Tymczasem Zakopane wydaje si\u0119 w og\u00f3le niezainteresowane potencja\u0142em turystycznych tras w okolicach miasta. Je\u015bli chodzi o nowe szlaki, to s\u0105dz\u0119, \u017ce bez \u017cadnego uszczerbku dla przyrody mo\u017cna wytyczy\u0107 jakie\u015b fragmenty graniowe \u2013 w ko\u0144cu nie ma tam na g\u00f3rze ani zwierz\u0105t, ani rzadkich ro\u015blin. Niewielkim kosztem da\u0142oby si\u0119 np. utworzy\u0107 szlak przez Wo\u0142oszyn, a tak\u017ce grani\u0105 Liptowskich Mur\u00f3w.<\/p>\n 6.<\/strong> Trzeba uporz\u0105dkowa\u0107 biznes \u201eMorskie Oko\u201d. Ko\u0144skie w\u00f3zki powinny by\u0107 zlikwidowane ze wzgl\u0119d\u00f3w humanitarnych. Autobusy powinny powr\u00f3ci\u0107 na W\u0142osienic\u0119. Nie ma \u017cadnego powodu, \u017ceby przegania\u0107 ludzi 9 km szos\u0105 do Morskiego Oka. A w\u0142a\u015bciwie jest pow\u00f3d: nap\u0119dza\u0107 klient\u00f3w do tych nieszcz\u0119snych w\u00f3zk\u00f3w.<\/p>\n Autobusy niskoemisyjne je\u017cd\u017c\u0105ce na W\u0142osienic\u0119 (ok. 2 km od Moka) skasowa\u0142yby przejazdy smrodliwych bus\u00f3w do Palenicy i mimo wjazdu g\u0142\u0119biej w park da\u0142yby korzy\u015b\u0107 ekologiczn\u0105. A bilety na te autobusy mog\u0142yby by\u0107 jednocze\u015bnie biletami wst\u0119pu na teren Morskiego Oka. Osoby przychodz\u0105ce tam pieszo by\u0142yby wpuszczane zale\u017cnie od wolnych miejsc, dzi\u0119ki czemu unikn\u0119liby\u015bmy tych potwornych t\u0142um\u00f3w wok\u00f3\u0142 jeziora.<\/p>\n Warto przy tym zauwa\u017cy\u0107, \u017ce dzi\u0119ki reglamentacji wielu ludzi zacznie wybiera\u0107 si\u0119 w g\u00f3ry wcze\u015bnie rano, dzi\u0119ki czemu strumie\u0144 turyst\u00f3w roz\u0142o\u017cy si\u0119 w czasie i ograniczenia nie b\u0119d\u0105 bardzo dotkliwe.<\/p>\n 7.<\/strong> Istnieje zdumiewaj\u0105ca dysproporcja mi\u0119dzy stopniem wykorzystania turystycznego Tatr polskich i s\u0142owackich. Nasi tury\u015bci powinni by\u0107 intensywnie informowani i zach\u0119cani do przejazd\u00f3w na stron\u0119 s\u0142owack\u0105 \u2013 zw\u0142aszcza przez \u0141ys\u0105 Polan\u0119. Busy dowo\u017c\u0105ce z Zakopanego od Szczyrbskiego Plesa, do Tatr Bielskich czy Smokowca powinny odje\u017cd\u017ca\u0107 co par\u0119 minut.<\/p>\n Jaki mamy w tym interes? Odci\u0105\u017camy Zakopane i Tatry w ci\u0105gu dnia o kilka tysi\u0119cy os\u00f3b, a jednocze\u015bnie przyzwyczajamy S\u0142owak\u00f3w i Czech\u00f3w do odwiedzania Zakopanego i zostawiania tam pieni\u0119dzy \u2013 pod warunkiem \u017ce b\u0119dzie mo\u017cna wr\u00f3ci\u0107 do \u0141omnicy i Smokowca jeszcze p\u00f3\u017anym wieczorem. Nie jest prawd\u0105, \u017ce czym wi\u0119cej ludzi na Krup\u00f3wkach, tym lepszy biznes dla g\u00f3rali. Liczy si\u0119 te\u017c og\u00f3lna atrakcyjno\u015b\u0107 pobytu, decyduj\u0105ca o dobrej s\u0142awie miejscowo\u015bci w\u015br\u00f3d zagranicznej klienteli. \u201eDzikie t\u0142umy\u201d odstraszaj\u0105 od Zakopanego wielu ludzi, kt\u00f3rzy mogliby zostawi\u0107 tam wielokrotnie wi\u0119ksze kwoty ni\u017c przeci\u0119tny taternik z \u201egrani Krup\u00f3wek\u201d.<\/p>\n Gdyby to wszystko uskuteczni\u0107 w Tatrach, by\u0142oby bezpieczniej, ciekawiej, bardziej r\u00f3\u017cnorodnie. A gdyby do tego jaka\u015b pi\u0119kna sala koncertowa, ma\u0142a elitarna uczelnia, jaka\u015b kolonia artyst\u00f3w… Pomarzy\u0107. Tak czy inaczej – love Zakopane.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" To kiedy\u015b musia\u0142o si\u0119 zdarzy\u0107.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":3885,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[764,767,765,766,654],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3878"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3878"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3878\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3884,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3878\/revisions\/3884"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3885"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3878"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3878"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3878"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}