Burmistrz Zakopanego wraz ze swymi zast\u0119pcami byli \u0142askawi wystosowa\u0107 do mnie list otwarty, kt\u00f3ry tu przytaczam. Zainspirowa\u0142 mnie on do szerszej wypowiedzi na temat krzy\u017ca, kt\u00f3r\u0105, mam nadziej\u0119, w\u0142adze Zakopanego przeczytaj\u0105 w skupieniu i z otwart\u0105 g\u0142ow\u0105. Oto ten list:
\n<\/p>\n
List otwarty do prof. Jana Hartmana<\/p>\n
W zwi\u0105zku z zupe\u0142nie niezrozumia\u0142\u0105 dla nas reakcj\u0105 Pana Profesora na niedawn\u0105 tragedi\u0119 w Tatrach, kt\u00f3r\u0105 by\u0142o twierdzenie, \u017ce krzy\u017c zabija i jednoczesne nawo\u0142ywanie do jego usuni\u0119cia ze szczytu Giewontu, pragniemy mocno i zdecydowanie zaprotestowa\u0107. W imieniu mieszka\u0144c\u00f3w Zakopanego i g\u00f3rali, przywi\u0105zanych do swojej tradycji i chrze\u015bcija\u0144skiej wiary przekazywanej z pokolenia na pokolenie, nie wyra\u017camy zgody na takie traktowanie krzy\u017ca, kt\u00f3ry nasi przodkowie z wielkim trudem i po\u015bwi\u0119ceniem ustawili na Giewoncie na prze\u0142omie XIX i XX w. Ma on dla nas ogromne znaczenie religijne i symboliczne, stanowi charakterystyczny element roztaczaj\u0105cego si\u0119 z Zakopanego widoku na panoram\u0119 Tatr, jest celem licznych pielgrzymek i w\u0119dr\u00f3wek, a na pami\u0105tk\u0119 wizyty \u015bw. Jana Paw\u0142a II w naszym mie\u015bcie w 1997 r. wpisany jest tak\u017ce wraz z kluczami papieskimi w herb Zakopanego. \u201eNie wstyd\u017acie si\u0119 tego krzy\u017ca. Starajcie si\u0119 na co dzie\u0144 podejmowa\u0107 krzy\u017c i odpowiada\u0107 na mi\u0142o\u015b\u0107 Chrystusa. Bro\u0144cie krzy\u017ca, nie pozw\u00f3lcie, aby imi\u0119 Bo\u017ce by\u0142o obra\u017cane w waszych sercach, w \u017cyciu rodzinnym czy spo\u0142ecznym\u201d \u2013 m\u00f3wi\u0142 w\u00f3wczas nasz wielki Rodak i Jego wezwaniu chcemy pozosta\u0107 wierni.<\/p>\n
Wypowied\u017a Pana Profesora bardzo nas wszystkich dotkn\u0119\u0142a w momencie, gdy prze\u017cywali\u015bmy tragedi\u0119 zwi\u0105zan\u0105 z burz\u0105 w Tatrach, nie\u015bli\u015bmy pomoc i wsparcie poszkodowanym, tak\u017ce poprzez modlitw\u0119. Wszystkie nasze dzia\u0142ania skupione by\u0142y na tym tragicznym wydarzeniu, ale teraz podejmujemy kolejne wyzwanie \u2013 obrony krzy\u017ca, kt\u00f3rego zawsze bronili\u015bmy i broni\u0107 nadal b\u0119dziemy. Interweniowali\u015bmy, gdy krzy\u017c wymazywany by\u0142 na fotografiach i obrazach, tym bardziej musimy interweniowa\u0107, gdy \u017c\u0105da si\u0119 publicznie jego fizycznego usuni\u0119cia.<\/p>\n
Trudno nam zgodzi\u0107 si\u0119 z argumentacj\u0105, nie tylko Pana Profesora, ale tak\u017ce r\u00f3\u017cnych os\u00f3b i \u015brodowisk, dotycz\u0105c\u0105 realnego zagro\u017cenia jakie stwarza krzy\u017c na Giewoncie. G\u00f3ry s\u0105 miejscem pi\u0119knym, ale tak\u017ce niebezpiecznym. Wszyscy, kt\u00f3rzy przemierzaj\u0105 g\u00f3rskie szlaki, powinni mie\u0107 tego \u015bwiadomo\u015b\u0107. W codziennym \u017cyciu nie da si\u0119 wyeliminowa\u0107 wszystkich zagro\u017ce\u0144 zwi\u0105zanych chocia\u017cby z ruchem drogowym, tym bardziej nie jest mo\u017cliwe wyeliminowanie zagro\u017ce\u0144 w g\u00f3rach. Usuni\u0119cie krzy\u017ca z Giewontu nie podniesie bezpiecze\u0144stwa w Tatrach, dlatego taka propozycja jest przez nas odbierana jedynie jako ideologiczny atak, kt\u00f3remu musimy si\u0119 przeciwstawi\u0107.<\/p>\n
Leszek Dorula, Burmistrz Miasta Zakopane
\nAgnieszka Nowak-G\u0105sienica, Zast\u0119pca Burmistrza Miasta Zakopane
\nTomasz Filar, Zast\u0119pca Burmistrza Miasta Zakopane<\/p><\/blockquote>\nNiniejszy artyku\u0142, kt\u00f3ry mo\u017cna potraktowa\u0107 jako odpowied\u017a na list, jest o tym, \u017ce krzy\u017c nie jest w\u0142asno\u015bci\u0105 katolik\u00f3w ani te\u017c chrze\u015bcijan w og\u00f3lno\u015bci. I o tym, \u017ce jest zbyt wa\u017cny, \u017ceby to, co z nim robili przez kilkana\u015bcie stuleci, niszczy\u0142o jego symboliczny potencja\u0142, kt\u00f3ry bezprawnie anektuj\u0105 wy\u0142\u0105cznie dla siebie i wi\u0105\u017c\u0105 ze swoimi legendami i ideami teologicznymi.<\/p>\n
Dlatego proponuj\u0119, \u017ceby\u015bmy my, niechrze\u015bcijanie, zamiast walczy\u0107 z krzy\u017cami katolik\u00f3w, stawiali w\u0142asne. Krzy\u017c bowiem nale\u017cy do ca\u0142ej ludzko\u015bci \u2013 nie tylko do wyznawc\u00f3w Jezusa z Nazaretu. Zaadoptujmy krzy\u017c! I niech zapanuje mi\u0119dzy nami zgoda.<\/p>\n
Krzy\u017c na Giewoncie niechaj b\u0119dzie \u2013 byle nie by\u0142 tylko \u201eWasz\u201d, to znaczy katolicki. I byle nie znaczy\u0142, \u017ce Podhale nie jest ju\u017c Polsk\u0105 i nie obowi\u0105zuje tam polska konstytucja, nakazuj\u0105ca w\u0142adzom publicznym z r\u00f3wnym dystansem traktowa\u0107 wszystkie wyznania i \u015bwiatopogl\u0105dy (czego Pan Burmistrz i jego Zast\u0119pcy zdaj\u0105 si\u0119 nie bra\u0107 sobie do serca, daj\u0105c w swym li\u015bcie wyraz niejakiej sk\u0142onno\u015bci ku katolicyzmowi).<\/p>\n
Nikt nie usunie krzy\u017ca, bo zosta\u0142by za to pobity, a ju\u017c z pewno\u015bci\u0105 wyrzucony z pracy \u2013 je\u015bli by\u0142by to urz\u0119dnik wydaj\u0105cy pozwolenie b\u0105d\u017a zlecenie takiej operacji. Jednak nie tylko gro\u017aba przemocy mo\u017ce ten krzy\u017c ochroni\u0107 \u2013 wystarczy, by sta\u0142 si\u0119 on krzy\u017cem wszystkich ludzi: wyznawc\u00f3w Jezusa, wyznawc\u00f3w religii Mahometa, wyznawc\u00f3w religii Moj\u017cesza, buddyst\u00f3w, a tak\u017ce ateist\u00f3w.<\/p>\n
Dop\u00f3ki jednak katolicy b\u0119d\u0105 uwa\u017ca\u0107 si\u0119 za w\u0142a\u015bcicieli tego symbolu, a jego obecno\u015b\u0107 w przestrzeni publicznej b\u0119d\u0105 uwa\u017ca\u0107 za u\u015bwi\u0119cony znak swojej dominacji duchowej i moralnej na danym terenie, zgoda mi\u0119dzy lud\u017ami jest niemo\u017cliwa. Ka\u017cdy bowiem, kto uwa\u017ca, \u017ce poprzez swoje wyznanie, przekonania etyczne, tradycje i obyczaje g\u00f3ruje (jak ten krzy\u017c) nad innymi, jest dla tych wszystkich, kt\u00f3rych ma za gorszych (jeszcze nieo\u015bwieconych, jeszcze nienawr\u00f3conych), po prostu wrogiem.<\/p>\n
Katolicy s\u0105 na Podhalu u siebie. To prawda. Ale u siebie s\u0105 te\u017c wyznawcy islamu i atei\u015bci tacy jak ja. \u017byjemy w wolnym kraju, kt\u00f3ry gwarantuje wszystkim poszanowanie ich r\u00f3wnych praw. Nikomu nie wolno m\u00f3wi\u0107: \u201eto jest nasza ziemia i nasze obyczaje \u2013 a jak ci si\u0119 nie podoba, to droga wolna\u201d. Zakopane jest r\u00f3wnie\u017c moje i ja r\u00f3wnie\u017c jestem tam u siebie, cho\u0107 od przekona\u0144 i tradycji katolickich stoj\u0119 ekstremalnie daleko.<\/p>\n
Nie mam jednak najmniejszej sk\u0142onno\u015bci do tego, aby opatrywa\u0107 przestrze\u0144 Zakopanego ani jakiegokolwiek innego miasta znakiem, z kt\u00f3rym si\u0119 identyfikuj\u0119. Nie chcia\u0142bym, aby ktokolwiek poczu\u0142 si\u0119 jako\u015b osaczony, zdominowany przez obce sobie znaki, tak jak czuj\u0105 si\u0119 dzi\u015b przeciwnicy chrze\u015bcija\u0144stwa, widz\u0105c wsz\u0119dzie wok\u00f3\u0142 siebie krzy\u017ce. Poczujemy si\u0119 znacznie lepiej, gdy krzy\u017ce w swojej w\u0142asnej \u015bwiadomo\u015bci i w \u015bwiadomo\u015bci spo\u0142ecznej wyzwolimy spod chrze\u015bcija\u0144skiej dominacji, tak aby zn\u00f3w sta\u0142y si\u0119 uniwersalnym znakiem kulturowym, jakim by\u0142y przez tysi\u0105ce lat, zanim komukolwiek \u015bni\u0142o si\u0119 jeszcze o bogob\u00f3jcach i bogach zmartwychwsta\u0142ych, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o chrze\u015bcija\u0144stwie jako jednej z religii opartych na takim schemacie.<\/p>\n
Odnosz\u0105c si\u0119 konkretnie do krzy\u017ca na Giewoncie, powiem tak. Owszem, krzy\u017c z pewno\u015bci\u0105 przyci\u0105ga wielu turyst\u00f3w i pielgrzym\u00f3w, przez co zwi\u0119ksza si\u0119 ryzyko r\u00f3\u017cnego rodzaju wypadk\u00f3w, \u0142\u0105cznie z pora\u017ceniem piorunem. Z pewno\u015bci\u0105 jego obecno\u015b\u0107 na szczycie w jakim\u015b (mo\u017ce i niewielkim) stopniu zwi\u0119ksza te\u017c ryzyko ra\u017cenia piorunem os\u00f3b, kt\u00f3re przebywaj\u0105 tam podczas burzy.<\/p>\n
Warto co\u015b z tym zrobi\u0107 \u2013 np. zakaza\u0107 wej\u015b\u0107 w dni, w kt\u00f3re przewidywane s\u0105 wy\u0142adowania atmosferyczne. A mo\u017ce da\u0142oby si\u0119 pokry\u0107 krzy\u017c jak\u0105\u015b substancj\u0105 izoluj\u0105c\u0105? A mo\u017ce wywierci\u0107 w pod\u0142o\u017cu g\u0142\u0119bokie uziemienie, jednocze\u015bnie izoluj\u0105c podstaw\u0119 konstrukcji od otaczaj\u0105cej j\u0105 ska\u0142y?<\/p>\n
Nie znam si\u0119 na tym, ale z pewno\u015bci\u0105 w XXI w. mo\u017cna znale\u017a\u0107 spos\u00f3b na zwi\u0119kszenie bezpiecze\u0144stwa na Giewoncie. Miasto Zakopane, wesp\u00f3\u0142 z TPN, z pewno\u015bci\u0105 poradzi\u0142oby sobie z tym problemem. Jednak tak jak jest, by\u0107 nadal nie powinno. W przestrzeni publicznej obowi\u0105zuje zasada, \u017ce je\u015bli istnieje jakie\u015b \u017ar\u00f3d\u0142o zagro\u017cenia, nawet niewielkiego, trzeba je usun\u0105\u0107 b\u0105d\u017a zabezpieczy\u0107. W 1937 r. od pioruna, kt\u00f3ry uderzy\u0142 w krzy\u017c na Giewoncie, zgin\u0119\u0142o pi\u0119\u0107 os\u00f3b. Teraz cztery. Pora\u017conych i rannych nikt nie policzy\u0142. Tak by\u0107 \u2013 powtarzam – nie powinno.<\/p>\n
List w\u0142adz Zakopanego jest bardzo uprzejmy w tonie. Niestety, w reakcji na g\u0142osy m\u00f3wi\u0105ce o zagro\u017ceniu, jakie dla turyst\u00f3w stanowi metalowy krzy\u017c na szczycie Giewontu, pojawi\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c zakamuflowane pogr\u00f3\u017cki ze strony katolik\u00f3w. S\u0142yszeli\u015bmy o gniewie g\u00f3rali, z kt\u00f3rym spotka si\u0119 ka\u017cdy, kto \u015bmie tkn\u0105\u0107 \u015bwi\u0119ty krzy\u017c.<\/p>\n
Co zrobi\u0105 ci g\u00f3rale, kt\u00f3rymi straszy nas np. ks. prof. Bortkiewicz? Z pewno\u015bci\u0105 nie podejm\u0105 dyskusji ani nie zorganizuj\u0105 pokojowej demonstracji. Stawiam dolary przeciwko orzechom, \u017ce chodzi tu raczej o przemoc fizyczn\u0105, i to przemoc, kt\u00f3r\u0105 katolickie elity, \u0142\u0105cznie z ks. Bortkiewiczem, by\u0142yby sk\u0142onne zaakceptowa\u0107.<\/p>\n
No w\u0142a\u015bnie. O to chodzi! Za katolickim krzy\u017cem stoi przemoc albo zagro\u017cenie przemoc\u0105. I zawsze tak by\u0142o, od kiedy chrze\u015bcija\u0144stwo sta\u0142o si\u0119 religi\u0105 w\u0142adzy, uzurpuj\u0105c\u0105 sobie prawo w\u0142asno\u015bci symbolu krzy\u017ca. I spiesz\u0119 raz jeszcze zapewni\u0107 \u2013 nikt krzy\u017ca z Giewontu nie \u015bmie nawet pr\u00f3bowa\u0107 usuwa\u0107. Kt\u00f3\u017c by bowiem chcia\u0142 oberwa\u0107 ciupag\u0105?<\/p>\n
Zanim wybuchnie przemoc fizyczna, dzia\u0142a przemoc symboliczna i moralna. Tam, gdzie jest krzy\u017c, wok\u00f3\u0142 rozchodzi si\u0119 aura warto\u015bci katolickich, obyczaj\u00f3w katolickich, wra\u017cliwo\u015bci katolickiej, a przede wszystkim dominacji katolicyzmu. Dominacji, kt\u00f3rej sprawdzianem jest ka\u017cda realna lub tylko deliberatywna pr\u00f3ba usuni\u0119cia krzy\u017ca. Raz postawionego krzy\u017ca usun\u0105\u0107 nie spos\u00f3b! W ka\u017cdym przypadku b\u0119dzie to zamach na Boga, a je\u015bli nie na Boga, to na wolno\u015b\u0107 religijn\u0105.<\/p>\n
Religia jest nietykalna, uprzywilejowana, a ka\u017cde ograniczenie ekspresji religijnej b\u0105d\u017a naruszenie komfortu wykonywania praktyk religijnych spotka si\u0119 ze sprzeciwem, kt\u00f3ry nie musi trzyma\u0107 si\u0119 granic prawa. Bo przecie\u017c prawo boskie stoi ponad ludzkimi, a prawa katolik\u00f3w ponad konstytucj\u0105. Czy\u017c bowiem ponad ludzk\u0105 konstytucj\u0105 nie stoi s\u0142owo bo\u017ce albo przynajmniej bo\u017ce \u201eprawo naturalne\u201d?<\/p>\n
Nie b\u00f3jcie si\u0119, katolicy! Nie b\u0119dziecie musieli nikogo bi\u0107 z powodu krzy\u017ca na Giewoncie. Nikt nie \u015bmie go ruszy\u0107 dop\u00f3ty, dop\u00f3ki b\u0119dziecie stwarza\u0107 realne zagro\u017cenie u\u017cycia si\u0142y fizycznej. Wygrywacie walkowerem. O\u015bwi\u0119cimskie \u017cwirowisko i \u201ekrzy\u017c smole\u0144ski\u201d spod Pa\u0142acu Prezydenckiego wystarczaj\u0105co da\u0142y nam w ko\u015b\u0107 \u2013 usuni\u0119cie krzy\u017ca wystawionego w niestosownym miejscu i celu poch\u0142ania tyle energii i nerw\u00f3w, \u017ce lepiej odpu\u015bci\u0107.<\/p>\n
To samo dotyczy zreszt\u0105 r\u00f3wnie\u017c innych religii i ich symboli. Potencja\u0142 agresji zgromadzony w spo\u0142eczno\u015bciach religijnych nie ma sobie r\u00f3wnych \u2013 a zw\u0142aszcza dotyczy tych, kt\u00f3rzy najg\u0142o\u015bniej krzycz\u0105 o mi\u0142o\u015bci bli\u017aniego, jak chrze\u015bcija\u0144stwo czy islam. W ko\u0144cu \u0142atwiej bije si\u0119 i zabija \u201edla dobra\u201d ofiary ni\u017c dla w\u0142asnej korzy\u015bci.<\/p>\n
Logika i retoryka obro\u0144c\u00f3w Boga wci\u0105\u017c znajduj\u0105 wystarczaj\u0105co wielu zwolennik\u00f3w, aby og\u00f3\u0142 spo\u0142ecze\u0144stwa czu\u0142 si\u0119 ca\u0142kowicie tym przyt\u0142oczony i zdominowany. Dominacja katolicyzmu w przestrzeni publicznej, wyra\u017caj\u0105ca si\u0119 wszechobecno\u015bci\u0105 nietykalnych krzy\u017cy oraz nazewnictwem miejsc publicznych zwi\u0105zanym z Ko\u015bcio\u0142em rzymskokatolickim (samych szk\u00f3\u0142 imienia Jana Paw\u0142a II jest ponad 1200!), jest faktem i niepr\u0119dko ten gorsz\u0105cy stan rzeczy ulegnie zmianie.<\/p>\n
Nawet gdyby raz na zawsze obalono k\u0142amstwo pedofilskie (m\u00f3wi\u0105ce, \u017ce pedofilia w\u015br\u00f3d ksi\u0119\u017cy nie wyst\u0119puje cz\u0119\u015bciej ni\u017c w innych populacjach m\u0119skich, a Ko\u015bci\u00f3\u0142 wcale jej nie os\u0142ania), za\u015b spo\u0142ecze\u0144stwo przyj\u0119\u0142o do wiadomo\u015bci cho\u0107by podstawowe fakty o dramatycznych nadu\u017cyciach i wy\u0142udzeniach mienia przez instytucje ko\u015bcielne, i tak pomniki i krzy\u017ce pozostan\u0105 tam, gdzie stoj\u0105. Znikn\u0105 dopiero kilka dekad p\u00f3\u017aniej, gdy Ko\u015bci\u00f3\u0142 b\u0119dzie znaczy\u0142 w Polsce tyle co w innych cywilizowanych krajach, a t\u0142umy rzucaj\u0105ce na tac\u0119 ka\u017cdej niedzieli b\u0119d\u0105 jedynie bladym wspomnieniem starc\u00f3w.<\/p>\n
Na razie biskupi mog\u0105 spa\u0107 spokojnie \u2013 nikt z polityk\u00f3w si\u0119 nie odwa\u017cy przeciwstawi\u0107 najwi\u0119kszemu nawet zgorszeniu. Nie zniknie \u017cadna ulica Jana Paw\u0142a II ani \u017caden krzy\u017c.<\/p>\n
Krzy\u017c jest z cz\u0142owiekiem od zarania dziej\u00f3w. Znajdowano go nawet na \u015bcianach jaski\u0144 zamieszka\u0142ych w epoce kamienia. Wyst\u0119puje w wielu formach, ale najprostsza to T lub +. Gdy przyswoili go sobie chrze\u015bcijanie, by\u0142 znany i popularny na ca\u0142ym Bliskim Wschodzie. W jakim\u015b sensie u\u017cywanie krzy\u017ca jako narz\u0119dzia wykonywania kary \u015bmierci przez Rzymian by\u0142o profanacj\u0105.<\/p>\n
Chrze\u015bcijanie, czyni\u0105c z rzymskiego narz\u0119dzia tortury sw\u00f3j najwa\u017cniejszy znak, sprofanowali go w dw\u00f3jnas\u00f3b. Nie dlatego, \u017ceby nadali mu jaki\u015b niegodny sens, lecz dlatego, \u017ce pope\u0142niali w imi\u0119 krzy\u017ca niebywa\u0142e zbrodnie. Nikt nie mo\u017ce zaprzeczy\u0107, \u017ce pod znakiem krzy\u017ca i w imi\u0119 krzy\u017ca w ci\u0105gu minionych dw\u00f3ch tysi\u0105cleci wymordowano miliony ludzi. Ludob\u00f3jstwa pope\u0142niane przez osobnik\u00f3w uwa\u017caj\u0105cych si\u0119 za pobo\u017cnych krzewicieli ewangelii by\u0142y w dziejach Ko\u015bcio\u0142a rzymskokatolickiego na porz\u0105dku dziennym, jakkolwiek zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 wyznawc\u00f3w (i ksi\u0119\u017cy) nie ma o tym poj\u0119cia i wyobra\u017ca sobie, \u017ce mo\u017ce chodzi tu o jakie\u015b marginalne wypadki i \u201epatologie\u201d.<\/p>\n
Bynajmniej \u2013 przemoc by\u0142a zawsze w g\u0142\u00f3wnym nurcie chrze\u015bcija\u0144stwa. Uprawiali j\u0105 czasami bezpo\u015brednio duchowni (jak nasi Krzy\u017cacy), lecz znacznie cz\u0119\u015bciej inspirowani i sterowani przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bwieccy mordercy (krucjaty, konkwista), kt\u00f3rym towarzyszyli duchowni nadzorcy. Wszystkie metody i wzorce sprawowania kontroli nad spo\u0142ecze\u0144stwem, jakie stosowa\u0142y w XX w. pa\u0144stwa totalitarne, znane ju\u017c by\u0142y w \u015bredniowieczu, a na \u015bredniowieczu innowacyjno\u015b\u0107 Ko\u015bcio\u0142a w tym zakresie bynajmniej si\u0119 nie sko\u0144czy\u0142a \u2013 do\u015b\u0107 wspomnie\u0107 papieskie getta dla \u017byd\u00f3w i pi\u0119tnuj\u0105ce ich oznaczenia na ubraniu.<\/p>\n
Dzieje Ko\u015bcio\u0142a to dzieje sztuki, przytu\u0142k\u00f3w i uniwersytet\u00f3w, lecz przede wszystkim dzieje totalitarnej w\u0142adzy i zbrodni, kt\u00f3re stanowi\u0105 w nich zdecydowan\u0105 dominant\u0119. Je\u015bli wi\u0119c dla katolik\u00f3w krzy\u017c jest symbolem m\u0119ki Pa\u0144skiej i nadziei zmartwychwstania, a nie tych wszystkich okropie\u0144stw, kt\u00f3re w tylu krajach pod znakiem krzy\u017ca dokonano, to dlatego, \u017ce na cierpienie milion\u00f3w pomordowanych \u201epogan\u201d czy \u201eheretyk\u00f3w\u201d nie s\u0105 specjalnie wra\u017cliwi, a w ka\u017cdym razie dramatycznie mniej ich te ofiary obchodz\u0105 ni\u017c m\u0119czennicy Ko\u015bcio\u0142a, zabijani za to, \u017ce nie chcieli s\u0142u\u017cy\u0107 poga\u0144skim b\u00f3stwom, albo za to, \u017ce pr\u00f3bowali nawraca\u0107 wierz\u0105cych inaczej ni\u017c oni.<\/p>\n
Ciekawa jest ta asymetria, bo w \u015bwiecie, gdzie rz\u0105dzi\u0142 Ko\u015bci\u00f3\u0142, raczej nie mo\u017cna by\u0142o uj\u015b\u0107 z \u017cyciem, zaprzeczaj\u0105c katolickim \u201eprawdom wiary\u201d i od\u017cegnuj\u0105c si\u0119 od okazywania czci klerowi katolickiemu.<\/p>\n
Tak czy inaczej katolicy, niezbyt przej\u0119ci ofiarami niezliczonych rzezi dokonywanych na kilku kontynentach, maj\u0105 z krzy\u017cem dobre skojarzenia. Nie mog\u0105 jednak zabroni\u0107 innym, a wi\u0119c wi\u0119kszo\u015bci ziemian, kt\u00f3rzy ani katolikami, ani w og\u00f3le chrze\u015bcijanami nie s\u0105, aby mieli skojarzenia inne.<\/p>\n
M\u00f3wi\u0119 to z przykro\u015bci\u0105, ale dla wi\u0119kszo\u015bci krzy\u017c to faktycznie symbol rozmaitych wyzna\u0144 chrze\u015bcija\u0144skich, spo\u015br\u00f3d kt\u00f3rych zw\u0142aszcza to \u201erzymskie\u201d by\u0142o nies\u0142ychanie zaborcze i agresywne. Niestety (m\u00f3wi\u0119 to z ubolewaniem i nie za siebie) dla niewierz\u0105cych w odkupienie grzech\u00f3w przez Jezusa na krzy\u017cu krzy\u017c to najcz\u0119\u015bciej symbol niebezpiecznej pot\u0119gi, przypominaj\u0105cy o tym, co w imi\u0119 swych dogmat\u00f3w uczyni\u0142a ju\u017c w przesz\u0142o\u015bci ta religia i co mo\u017ce jeszcze uczyni\u0107, je\u015bli jej si\u0119 na to pozwoli.<\/p>\n
Niechrze\u015bcijanie po prostu boj\u0105 si\u0119 krzy\u017ca i zakl\u0119tego w nim wyrzutu oraz moralnego czy emocjonalnego szanta\u017cu, kt\u00f3ry sob\u0105 wyra\u017ca: zobaczcie, co uczynili\u015bcie naszemu Panu! Nie wolno wam odrzuca\u0107 jego ofiary! Nawr\u00f3\u0107cie si\u0119! Pan was kocha, a wy \u015bmiecie si\u0119 jeszcze waha\u0107? Piek\u0142o wam niestraszne?<\/p>\n
Taki jest ukryty przekaz krzy\u017ca z rozpi\u0119tymi na nim zw\u0142okami – wystawionego przed oczy wyznawcy innej religii b\u0105d\u017a niewierz\u0105cego. Bardzo wielu spo\u015br\u00f3d tych ludzi, spo\u015br\u00f3d niechrze\u015bcijan, a s\u0105 ich przecie\u017c miliardy, krzy\u017c po prostu przera\u017ca. I nic nie pomo\u017ce zapewnianie, \u017ce jest symbolem mi\u0142o\u015bci. Dla niechrze\u015bcijan najcz\u0119\u015bciej jest symbolem opresji oraz presji, jak\u0105 si\u0119 na nich wywiera, aby porzucili swoj\u0105 wiar\u0119 czy sw\u00f3j niechrze\u015bcija\u0144ski \u015bwiatopogl\u0105d, przyj\u0119li \u201edobr\u0105 nowin\u0119\u201d i si\u0119 \u201enawr\u00f3cili\u201d.<\/p>\n
I cho\u0107 by\u0142a to czasem tylko presja perswazji, to prawie zawsze za t\u0105 perswazj\u0105 sta\u0142a si\u0142a, i to si\u0142a w wielu przypadkach ludob\u00f3jcza. Tak by\u0142o te\u017c w Polsce. Katolicyzm jest zro\u015bni\u0119ty z polsko\u015bci\u0105 i polsk\u0105 pa\u0144stwowo\u015bci\u0105 jak garb z garbusem \u2013 nale\u017cy do polskiej to\u017csamo\u015bci, tak jak garb do to\u017csamo\u015bci garbusa. Haracz trzeba by\u0142o p\u0142aci\u0107 Ko\u015bcio\u0142owi od samego pocz\u0105tku i z pewno\u015bci\u0105 nie osta\u0142oby si\u0119 pa\u0144stwo polskie, gdyby jego elity odm\u00f3wi\u0142y chrztu i odm\u00f3wi\u0142y chrystianizacji ludu, czyli wytrzebienia jego tradycji kulturowych, do dzi\u015b z pogard\u0105 i nienawi\u015bci\u0105 nazywanych przez katolik\u00f3w (dumnych z wykorzeniania miejscowych kultur) poga\u0144stwem.<\/p>\n
Jednak tak jak garbus chcia\u0142by swoj\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 i osob\u0119 uwolni\u0107 od garbu i garbato\u015bci, r\u00f3wnie\u017c polsko\u015b\u0107 mo\u017cna (i trzeba) uwolni\u0107 od tego, co faktycznie jeszcze do jej to\u017csamo\u015bci przynale\u017cy. Nie znaczy to jednak, \u017ce trzeba zabiera\u0107 polsko\u015bci krzy\u017c. Raczej trzeba go oczy\u015bci\u0107 z okropnych skojarze\u0144, jakie si\u0142\u0105 rzeczy budzi, i przywr\u00f3ci\u0107 mu jego pierwotny sens, zamazany przez tradycje chrze\u015bcija\u0144skie.<\/p>\n
Katolicy musz\u0105 sobie u\u015bwiadomi\u0107, \u017ce wraz z nastaniem liberalnej demokracji sko\u0144czy\u0142y si\u0119 czasy ich uprzywilejowanej pozycji w sferze symbolicznej oraz w \u017cyciu spo\u0142ecznym. Nie b\u0119d\u0105 ponad prawem i nie b\u0119d\u0105 poza zasi\u0119giem krytyki, w tym krytyki ironicznej i \u2013 podkre\u015blam to podw\u00f3jnie \u2013 cytuj\u0105cej w kontek\u015bcie krytycznym, np. satyrycznym, jej symbolik\u0119. Jedyna podstawa, na jak\u0105 katolicy mog\u0105 si\u0119 powo\u0142a\u0107, \u017c\u0105daj\u0105c, aby okazywano im szczeg\u00f3lne wzgl\u0119dy i nie krytykowano ich doktryn i przekona\u0144 religijnych b\u0105d\u017a etycznych, to przemoc, kt\u00f3rej mog\u0105 si\u0119 dopu\u015bci\u0107.<\/p>\n
Bo na prawdziwo\u015b\u0107 swej wiary i gniew bo\u017cy powo\u0142ywa\u0107 si\u0119 ju\u017c \u2013 w \u015bwieckiej przestrzeni publicznej \u2013 nie mog\u0105, nie nara\u017caj\u0105c si\u0119 na \u015bmieszno\u015b\u0107. Lepiej zreszt\u0105, \u017ceby z gniewem bo\u017cym byli ostro\u017cni, bo B\u00f3g mo\u017ce nie lubi\u0107, gdy kto\u015b okazuje cze\u015b\u0107 bosk\u0105 cz\u0142owiekowi. Ale to ju\u017c inna historia. W ka\u017cdym razie nie chcia\u0142abym by\u0107 w sk\u00f3rze chrze\u015bcijan, gdyby naprawd\u0119 istnia\u0142 Najwy\u017cszy Duch, kt\u00f3ry stworzy\u0142 \u015bwiat i b\u0119dzie s\u0105dzi\u0142 ludzi po \u015bmierci.<\/p>\n
Chrze\u015bcijanie musz\u0105 nareszcie zrozumie\u0107, \u017ce nie maj\u0105 monopolu na znak krzy\u017ca. Sami s\u0105 podzieleni i mordowali si\u0119 bez lito\u015bci i przytomno\u015bci \u2013 ka\u017cda sekta z krzy\u017cem w r\u0119ku i w przekonaniu, \u017ce to ona ma do niego prawo i to za ni\u0105 stoi B\u00f3g. Wewn\u0105trzchrze\u015bcija\u0144skie rzezie by\u0142y tyle\u017c przera\u017caj\u0105ce, co spektakularne – ile\u017c to nienawi\u015bci mo\u017cna przez stulecia wyciska\u0107 z mi\u0142o\u015bci!<\/p>\n
Jednak\u017ce brak monopolu na krzy\u017c nie tylko na tym polega, \u017ce s\u0105 ca\u0142e tysi\u0105ce chrze\u015bcija\u0144skich zwi\u0105zk\u00f3w religijnych, najcz\u0119\u015bciej mocno ze sob\u0105 sk\u0142\u00f3conych b\u0105d\u017a nawet pogardzaj\u0105cych sob\u0105 nawzajem. Przede wszystkim ka\u017cdy katolik, patrz\u0105c na krzy\u017c, musi sobie u\u015bwiadamia\u0107, \u017ce kulturowe znaczenie tego symbolu dalece wykracza poza imaginarium chrze\u015bcija\u0144skie, bo symbol ten jest tysi\u0105ce lat starszy ni\u017c chrze\u015bcija\u0144stwo. Jest to symbol wielki i dostojny w\u0142a\u015bnie dlatego, \u017ce przez tysi\u0105ce lat s\u0142u\u017cy\u0142 ludom ca\u0142ego \u015bwiata do wyra\u017cania ich do\u015bwiadczenia religijnego.<\/p>\n
Zaw\u0142aszczanie go przez katolik\u00f3w (a szerzej \u2013 chrze\u015bcijan), kt\u00f3rym si\u0119 wydaje, \u017ce jest bardziej \u201eich\u201d, to po\u0142\u0105czenie \u017cenuj\u0105cej ignorancji i odstr\u0119czaj\u0105cej pychy. Wyznawcy r\u00f3\u017cnych \u201ereligii objawionych\u201d maj\u0105 sk\u0142onno\u015b\u0107 do przypisywania sobie wyj\u0105tkowych cn\u00f3t, a swoim wyznaniom wyj\u0105tkowych walor\u00f3w duchowych, kt\u00f3rych inne wyznania, zw\u0142aszcza te starsze, s\u0105 rzekomo pozbawione. Ale spu\u015b\u0107my zas\u0142on\u0119 mi\u0142osierdzia na t\u0119 g\u0142upot\u0119.<\/p>\n
Sam odnosz\u0119 si\u0119 do krzy\u017ca z metafizycznym nabo\u017ce\u0144stwem. Bo zanim sta\u0142 si\u0119 narz\u0119dziem tortur, przeistoczonym w symbol bogob\u00f3jstwa (mniejsza ju\u017c o to, kto i gdzie wpad\u0142 na ten pomys\u0142 jako pierwszy), w wielu miejscach na \u015bwiecie by\u0142 ju\u017c znany.<\/p>\n
Co oznacza \u00f3w uniwersalny krzy\u017c? Ot\u00f3\u017c symbol krzy\u017ca ma jakby dwie nak\u0142adaj\u0105ce si\u0119 na siebie warstwy \u2013 horyzontaln\u0105 i wertykaln\u0105. W wymiarze \u201epoziomym\u201d jest oznaczeniem miejsca \u015bwi\u0119tego \u2013 \u015brodka osady plemienia, a tym samym \u015brodka \u015bwiata. Dwie przecinaj\u0105ce si\u0119 kreski \u2013 krzy\u017cyk m\u00f3wi\u0105cy \u201eto tu\u201d. A w wymiarze \u201epionowym\u201d jest symbolicznym \u015bwi\u0119tym drzewem \u2013 najwy\u017cszym ziemskim obiektem, przez kt\u00f3ry ziemia \u0142\u0105czy si\u0119 z niebem. Symbol \u015brodka \u015bwiata i \u201edrabiny\u201d, po kt\u00f3rej cz\u0142owiek wspina si\u0119 ku b\u00f3stwom i po kt\u00f3rej mog\u0105 one schodzi\u0107 do niego, to najpierw pal czy obelisk, a potem w\u0142a\u015bnie krzy\u017c \u2013 zw\u0142aszcza w\u015br\u00f3d lud\u00f3w obcuj\u0105cych z drzewami posiadaj\u0105cymi ga\u0142\u0119zie (ramiona krzy\u017ca to w\u0142a\u015bnie ga\u0142\u0119zie drzewa).<\/p>\n
W mitologii wielu lud\u00f3w, np. \u017cydowskiej, przej\u0119tej w pewnej mierze przez chrze\u015bcija\u0144stwo, wyst\u0119puje drzewo \u017cycia \u2013 symbol nie\u015bmiertelno\u015bci i odradzania si\u0119 przyrody z ka\u017cd\u0105 wiosn\u0105. Wiosn\u0105 te\u017c wstaj\u0105 ze swoich grob\u00f3w u\u015bmierceni wcze\u015bniej bogowie.<\/p>\n
Znakiem drzewa \u017cycia r\u00f3wnie\u017c jest krzy\u017c, tak jak jest on znakiem \u015bwi\u0119tego miejsca \u2013 \u015brodka czy p\u0119pka \u015bwiata. Jako miejsce wyj\u0105tkowe, w kt\u00f3rym \u015bwiat niebia\u0144ski spotyka si\u0119 z ziemskim, wieczno\u015b\u0107 napotyka czas, a niematerialny duch nawiedza i zap\u0142adnia materialn\u0105 przyrod\u0119, \u015brodek \u015bwiata nie mo\u017ce by\u0107 dost\u0119pny dla ka\u017cdego. To miejsce wy\u0142\u0105czone z codzienno\u015bci, \u015bwi\u0119te. Jako takie jest nieprzyst\u0119pne, jest tabu.<\/p>\n
Dlatego \u015bwi\u0119te drzewo jest nietykalne, a mity m\u00f3wi\u0105ce o cudach z nim zwi\u0105zanych ostrzegaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c przed profanacj\u0105 i uzurpacj\u0105. W mitologii \u017cydowskiej i chrze\u015bcija\u0144skiej takim mitem jest opowie\u015b\u0107 o drzewie wiadomo\u015bci i praludziach, kt\u00f3rzy spo\u017cyli jego zakazany owoc. Dowiedzieli si\u0119, czym jest seks, przez co musieli opu\u015bci\u0107 raj dzieci\u0144stwa, zaj\u0105\u0107 si\u0119 prac\u0105 i wychowaniem potomstwa. To te\u017c jest opowie\u015b\u0107 o krzy\u017cu i jego profanacji…<\/p>\n
Mitologia krzy\u017ca jest bardzo bogata, ale generalnie osnuta jest wok\u00f3\u0142 relacji ludzi z bogami czy te\u017c jedynym Bogiem. W tych relacjach pojawia si\u0119 zwykle motyw ludzkiego niepos\u0142usze\u0144stwa, winy i kary, odzwierciedlaj\u0105cy stosunki w\u0142adzy, ale tak\u017ce i mo\u017ce przede wszystkim relacje mi\u0119dzy dzie\u0107mi i rodzicami. Pale, krzy\u017ce, drabiny \u2013 wszystko, co \u0142\u0105czy niebo i ziemi\u0119, ma dla wyobra\u017ani religijnej i duchowo\u015bci znaczenie zupe\u0142nie podstawowe, a w\u0142a\u015bciwie \u2013 dos\u0142ownie i w przeno\u015bni \u2013 centralne.<\/p>\n
Jak widzimy, nietykalno\u015b\u0107 nale\u017cy do istoty krzy\u017ca. Nie mo\u017cna usuwa\u0107 krzy\u017cy, nie naruszaj\u0105c tabu. A tabu jest w nas, niezale\u017cnie od tego, jakiego jeste\u015bmy wyznania i czy w og\u00f3le jeste\u015bmy religijni. Krzy\u017c powinien by\u0107 \u015bwi\u0119to\u015bci\u0105 dla ka\u017cdego \u2013 nawet dla zagorza\u0142ego przeciwnika chrze\u015bcija\u0144stwa i osobistego nieprzyjaciela Jezusa.<\/p>\n
Powinni\u015bmy u\u015bwiadomi\u0107 chrze\u015bcijanom, \u017ce nie maj\u0105 \u017cadnych specjalnych praw do tego znaku. Krzy\u017c to nie jest znak towarowy zastrze\u017cony! To dobro ludzko\u015bci niesko\u0144czenie przerastaj\u0105ce swoj\u0105 g\u0142\u0119bi\u0105 i rozleg\u0142o\u015bci\u0105 partykularyzm kt\u00f3rejkolwiek z legend i teologii poszczeg\u00f3lnego wyznania. Powinni\u015bmy nosi\u0107 i eksponowa\u0107 krzy\u017ce wsz\u0119dzie tam, gdzie chodzi o warto\u015bci fundamentalne, kt\u00f3rych bronimy \u2013 wolno\u015bci, r\u00f3wno\u015bci, szacunku dla ka\u017cdego cz\u0142owieka i zwierz\u0119cia, mi\u0142o\u015bci, pi\u0119kna i prawdy, tak\u017ce tej niewygodnej.<\/p>\n
Krzy\u017c jest r\u00f3wnie\u017c nasz \u2013 ludzi wolno\u015bci, ludzi niewierz\u0105cych, demokrat\u00f3w, obro\u0144c\u00f3w praw mniejszo\u015bci, obro\u0144c\u00f3w zwierz\u0105t, ludzi sztuki i nauki, po prostu wszystkich ludzi dobrej woli. Zaadoptujmy go. Niechaj nareszcie przestanie kojarzy\u0107 si\u0119 z ideologicznymi uzurpacjami i moralnym szanta\u017cem Ko\u015bcio\u0142a katolickiego.<\/p>\n
Na koniec chcia\u0142bym jeszcze powr\u00f3ci\u0107 do listu, jaki zechcieli wystosowa\u0107 do mnie Pan Burmistrz i jego Zast\u0119pcy. Ciesz\u0119 si\u0119, \u017ce moja wypowied\u017a pobudzi\u0142a Pa\u0144stwa emocje i uczucia moralne. Nie chcia\u0142bym si\u0119 z Pa\u0144stwem gniewa\u0107. Kocham Zakopane, w kt\u00f3rym by\u0142em po raz pierwszy na dwa tygodnie przed urodzeniem i nigdy si\u0119 z nim ju\u017c nie rozsta\u0142em.<\/p>\n
Prosz\u0119 pami\u0119ta\u0107, \u017ce to wspania\u0142e i jedyne takie na \u015bwiecie miasto ma w swej chlubnej historii kulturowej w\u0105tki i postacie nie tylko chrze\u015bcija\u0144skie, lecz r\u00f3wnie\u017c antychrze\u015bcija\u0144skie i antykatolickie. Na chrze\u015bcija\u0144stwie ani \u015bwiat, ani Zakopane si\u0119 nie ko\u0144cz\u0105.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Zakopane jest r\u00f3wnie\u017c moje i ja r\u00f3wnie\u017c jestem tam u siebie.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":3914,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[771,4],"tags":[764,774,772,773,654],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3904"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3904"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3904\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3913,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3904\/revisions\/3913"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3914"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3904"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3904"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3904"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}