30 lat temu prze\u017cyli\u015bmy \u201eGwiezdny czas\u201d \u2013 najwa\u017cniejszy i najbardziej chwalebny dla \u015bwiata rok powojennej historii, por\u00f3wnywalny jedynie z wielkim rokiem 1968. Co trzeci \u017cyj\u0105cy dzi\u015b Polak by\u0142 wtedy doros\u0142y i dla wi\u0119kszo\u015bci spo\u015br\u00f3d tych ludzi 1989 by\u0142 najwi\u0119kszym do\u015bwiadczeniem wsp\u00f3lnotowym i politycznym w ich \u017cyciu.
\n
\nTo samo dotyczy setek milion\u00f3w mieszka\u0144c\u00f3w Europy Wschodniej oraz Niemiec. Dlaczego w naszym kraju tak cicho o tej wielkiej, ci\u0105gn\u0105cej si\u0119 przez wiele jesiennych tygodni rocznicy? Dlaczego nie \u015bwi\u0119tujemy \u201ejesieni lud\u00f3w\u201d, kt\u00f3ra zmieni\u0142a wszystko nie tylko w naszym regionie, lecz w ca\u0142ym \u015bwiecie?<\/p>\n
Przecie\u017c to wydarzenia z lat 1989-90 w ZSRR, Polsce, Czechos\u0142owacji, NRD, Bu\u0142garii, Rumunii doprowadzi\u0142y do upadku \u017celaznej kurtyny i zako\u0144czenia zimnej wojny. Przecie\u017c to wtedy demokracja prze\u017cy\u0142a najwi\u0119kszy triumf w dziejach Europy Wschodniej, w kr\u00f3tkim czasie ogarniaj\u0105c pot\u0119\u017cny kawa\u0142 \u015bwiata i dobre kilka procent jego ludno\u015bci! Jeste\u015bmy niewdzi\u0119cznikami \u2013 nie chcemy pami\u0119ta\u0107 swych bohater\u00f3w. Jeste\u015bmy emocjonalnymi zdrajcami \u2013 nawet wobec samych siebie, skoro wielkie prze\u017cycia naszej w\u0142asnej m\u0142odo\u015bci ju\u017c nas nie rozgrzewaj\u0105.<\/p>\n
Jeszcze w styczniu komuni\u015bci wsadzili Havla do wi\u0119zienia, w grudniu by\u0142 ju\u017c prezydentem! Jeszcze w pa\u017adzierniku hucznie obchodzono 40-lecie NRD, a rok p\u00f3\u017aniej pa\u0144stwo to ju\u017c nie istnia\u0142o. \u201eEnerd\u00f3wek\u201d rozpad\u0142 si\u0119 jak domek z kart. To by\u0142a jesie\u0144 lud\u00f3w i jesie\u0144 cud\u00f3w. Jak\u017ce mo\u017cemy tego nie \u015bwi\u0119towa\u0107? Czy\u017cby nasza w\u0142asna m\u0142odo\u015b\u0107 nas nie obchodzi\u0142a?<\/p>\n
Komunizm zacz\u0105\u0142 p\u0119ka\u0107 nawet w Chinach i ZSRR. Krwawo t\u0142umione protesty mia\u0142y miejsce w Gruzji, a najwi\u0119kszy odby\u0142 si\u0119 w Pekinie w dniu naszych pami\u0119tnych wybor\u00f3w 4 czerwca. Ostatecznie Chiny nie posz\u0142y w stron\u0119 demokracji, a Rosja na kr\u00f3tko. Jednak wkr\u00f3tce rozpad\u0142 si\u0119 Zwi\u0105zek Radzicki, a niekt\u00f3re \u201erepubliki zwi\u0105zkowe\u201d utworzy\u0142y niezale\u017cne pa\u0144stwa. Te na Zachodzie imperium stworzy\u0142y demokracje \u2013 w krajach ba\u0142tyckich trwa\u0142e i \u015bwietnie prosperuj\u0105ce, na Ukrainie \u2013 s\u0142ab\u0105 i zagro\u017con\u0105, Bia\u0142orusi \u2013 efemeryczn\u0105.<\/p>\n
Nam te\u017c si\u0119 uda\u0142o! W dodatku stali\u015bmy si\u0119 jedynym krajem regionu, kt\u00f3ry zachowa\u0142 granice i ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 pa\u0144stwowo\u015bci. O skali przemian owego czasu \u015bwiadczy cho\u0107by to, \u017ce w ci\u0105gu kilku lat od 1989 r. przesta\u0142y istnie\u0107 wszystkie pa\u0144stwa s\u0105siaduj\u0105ce z Polsk\u0105, w zwi\u0105zku z czym nasza RP, nie ruszaj\u0105c si\u0119 z miejsca, graniczy z ca\u0142kiem innym kompletem pa\u0144stw ni\u017c w PRL.<\/p>\n
Mo\u017ce w\u0142a\u015bnie z powodu tej sta\u0142o\u015bci granic i ci\u0105g\u0142o\u015bci pa\u0144stwa dla Polak\u00f3w 1989 r. nie jest tak pami\u0119tny jak dla Litwin\u00f3w czy Niemc\u00f3w. A jednak to w\u0142a\u015bnie w Polsce wszystko si\u0119 zacz\u0119\u0142o i to my mieli\u015bmy Solidarno\u015b\u0107. To szczeg\u00f3lnie o nas m\u00f3wi\u0142 z uznaniem i podziwem ca\u0142y \u015bwiat. Nigdy wcze\u015bniej Polska nie by\u0142a tak popularna i szanowana w \u015bwiecie jak w latach 1980-81, czyli w okresie \u201ekarnawa\u0142u Solidarno\u015bci\u201d, oraz w latach 1989-92, czyli w okresie bezkrwawej rewolucji i transformacji ustrojowej.<\/p>\n
Nie zadbali\u015bmy o to, by pami\u0119\u0107 tych wydarze\u0144 i presti\u017c Polski z nimi zwi\u0105zany utrwali\u0107. Jak zawsze wszystko roztrwonili\u015bmy – niczym karciany utracjusz. Wszystko wr\u00f3ci\u0142o do polskiej normy \u2013 groteskowy nacjonalizm, operetkowy klerykalizm, frustracje, kompleksy, narcyzm i mentalne zacofanie zn\u00f3w wzi\u0119\u0142y g\u00f3r\u0119. Niewolnicze spo\u0142ecze\u0144stwo, przez stulecia ciemi\u0119\u017cone przez zdeprawowan\u0105, ciemn\u0105 i zapijaczon\u0105 kast\u0119 posiadaczy, zn\u00f3w pokaza\u0142o swoj\u0105 \u017cywotno\u015b\u0107. Z\u0142oty r\u00f3g, jak zawsze, gdzie\u015b w b\u0142ocie.<\/p>\n
Czy pami\u0119tacie, czym by\u0142y dla nas wybory 4 czerwca? Czym by\u0142a dla nas Solidarno\u015b\u0107? Czy pami\u0119tacie, jak z radosnym zdumieniem ogl\u0105dali\u015bmy wiadomo\u015bci z s\u0105siednich kraj\u00f3w? Czy pami\u0119tacie, jak latem 600 tys. Litwin\u00f3w, \u0141otyszy i Esto\u0144czyk\u00f3w wzi\u0119\u0142o si\u0119 za r\u0119ce i utworzy\u0142o \u017cywy \u0142a\u0144cuch dla wolno\u015bci i niepodleg\u0142o\u015bci? A czy pami\u0119tacie, jak w listopadzie pad\u0142 mur berli\u0144ski? A jak Lech Wa\u0142\u0119sa przemawia\u0142 w Kongresie USA? I te niesamowite t\u0142umy na pl. Wac\u0142awa w Pradze? A jak przed \u015bwi\u0119tami Ceaucescu ucieka\u0142 helikopterem i nasta\u0142 koniec jego dyktatury, a za to Niemcy zacz\u0119li przechadza\u0107 si\u0119 pod Bram\u0105 Brandenbursk\u0105?<\/p>\n
Przecie\u017c to wszystko by\u0142o niesamowite, nie do wiary! Jak mo\u017cemy dzi\u015b tego wszystkiego nie \u015bwi\u0119towa\u0107 razem \u2013 my Polacy, Niemcy, Czesi, S\u0142owacy, Rumuni, Bu\u0142garzy, Litwini i inni? Dlaczego nie mamy \u017cadnego wsp\u00f3lnego symbolu, \u017cadnego wsp\u00f3lnego \u015bwi\u0119ta? Czy\u017cby\u015bmy walczyli ka\u017cdy sobie i dla siebie? Czy\u017cby\u015bmy si\u0119 nie lubili i nie szanowali?<\/p>\n
Obawiam si\u0119, \u017ce sm\u0119tna codzienno\u015b\u0107 wschodnioeuropejskiej polityki odebra\u0142a nam zapa\u0142 i ch\u0119\u0107 do \u015bwi\u0119towania jakichkolwiek rocznic. Wszystko nam zbrzyd\u0142o \u2013 Solidarno\u015b\u0107, Wa\u0142\u0119sa, upadek muru, Havel na Hrad, Gorbaczow. Nie zadbali\u015bmy o podtrzymanie legendy, a jej resztki zaw\u0142aszczyli uzurpatorzy b\u0105d\u017a zdeptali oszczercy.<\/p>\n
Niestety, tak samo trwonimy w\u0142asne \u017cycie. Kiedy\u015b tam, dawno, byli\u015bmy zakochani, byli\u015bmy szcz\u0119\u015bliwi, pi\u0119kni i m\u0142odzi. Ale po co wspomina\u0107? Jeszcze si\u0119 nam smutno zrobi. Wygl\u0105da na to, \u017ce nie zas\u0142u\u017cyli\u015bmy sobie na to, co mamy, skoro nie umiemy tego doceni\u0107. Ot, przytrafi\u0142a si\u0119 nam wolno\u015b\u0107. A \u017ce bez daniny krwi?<\/p>\n
\u015awietnie \u2013 tym lepszy zrobili\u015bmy interes. Przynajmniej nie musimy by\u0107 nikomu wdzi\u0119czni. I taka to lekcja historii. Dzi\u0119kuj\u0119 Pa\u0144stwu, to tyle na dzisiaj.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
30 lat temu prze\u017cyli\u015bmy \u201eGwiezdny czas\u201d \u2013 najwa\u017cniejszy i najbardziej chwalebny dla \u015bwiata rok powojennej historii, por\u00f3wnywalny jedynie z wielkim rokiem 1968. Co trzeci \u017cyj\u0105cy dzi\u015b Polak by\u0142 wtedy doros\u0142y i dla wi\u0119kszo\u015bci spo\u015br\u00f3d tych ludzi 1989 by\u0142 najwi\u0119kszym do\u015bwiadczeniem wsp\u00f3lnotowym i politycznym w ich \u017cyciu.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[797,800,799,342,68,798],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4038"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4038"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4038\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4042,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4038\/revisions\/4042"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4038"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4038"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4038"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}