Zn\u00f3w awantura wok\u00f3\u0142 Romana Pola\u0144skiego. Jak wiemy, studenci Szko\u0142y Filmowej w \u0141odzi protestuj\u0105 przeciwko wyk\u0142adowi, jaki w sobot\u0119 ma tam wyg\u0142osi\u0107 najwi\u0119kszy jej absolwent Roman Pola\u0144ski. Rektor Szko\u0142y, prof. Mariusz Grzegorzek, spotkania nie odwo\u0142uje, uwa\u017caj\u0105c si\u0119 za niepowo\u0142anego do wydawania moralnej cenzurki Pola\u0144skiemu.<\/p>\n\n\n\n
Je\u015bli etycy maj\u0105 co\u015b do roboty w przestrzeni publicznej, to w\u0142a\u015bnie\nw takich przypadkach. Z ci\u0119\u017ckim sercem wezm\u0119 w obron\u0119 Pola\u0144skiego, z pe\u0142n\u0105 \u015bwiadomo\u015bci\u0105,\n\u017ce nie mam szans przekona\u0107 jego wrog\u00f3w. Z ci\u0119\u017ckim sercem r\u00f3wnie\u017c dlatego, \u017ce\nargumenty, kt\u00f3re formu\u0142uje si\u0119 na gruncie etycznego os\u0105du konkretnej sprawy z\n\u017cycia wzi\u0119tej s\u0105 z puntu widzenia normalnych zasob\u00f3w retorycznych, aksjologicznych\ni poj\u0119ciowych debaty publicznej \u201eod czapy\u201d, to znaczy dziwaczne, wydumane, nieprzekonuj\u0105ce.\nAle c\u00f3\u017c mam na to poradzi\u0107? Za to b\u0119d\u0119 wyra\u017ca\u0107 si\u0119 jasno.<\/p>\n\n\n\n
Moja teza jest nast\u0119puj\u0105ca: Roman Pola\u0144ski powinien wyg\u0142osi\u0107 wyk\u0142ad w swojej macierzystej Szkole Filmowej w \u0141odzi. Powinien zosta\u0107 przyj\u0119ty z szacunkiem, a protestuj\u0105cy powinni powstrzyma\u0107 si\u0119 od dalszych demonstracji, szanuj\u0105c decyzj\u0119 rektora, nawet je\u015bli nie zgadzaj\u0105 si\u0119 z jego argumentami. Przeciwnicy wizyty Pola\u0144skiego w szkole powinni uzna\u0107, \u017ce ju\u017c dostatecznie wyra\u017anie zamanifestowali swoje racje, a dalsze dzia\u0142ania by\u0142yby j\u0105trz\u0105ce i nieproporcjonalne. Roman Pola\u0144ski po raz kolejny prze\u017cy\u0142 (nie ostatnie zapewne) upokorzenie z powodu pope\u0142nianych przez siebie w przesz\u0142o\u015bci czyn\u00f3w. Taki jest jego los. Ale we wszystkim musi by\u0107 zachowany umiar \u2013 studenci powiedzieli swoje, rektor powiedzia\u0142 swoje. Dano wyraz sprzeciwowi moralnemu w spos\u00f3b dobitny i skuteczny, niemniej w\u0142adze podj\u0119\u0142y decyzj\u0119. Przez szacunek dla porz\u0105dku instytucjonalnego to powinno ko\u0144czy\u0107 spraw\u0119. <\/p>\n\n\n\n
Inaczej ni\u017c rektor, nie mam \u017cadnych trudno\u015bci z moraln\u0105\nocen\u0105 czyn\u00f3w Romana Pola\u0144skiego. W \u015bwietle znanych fakt\u00f3w mo\u017cna stwierdzi\u0107, \u017ce w\nprzesz\u0142o\u015bci nie tylko dopuszcza\u0142 si\u0119 wyst\u0119pk\u00f3w przeciwko moralno\u015bci, lecz\nr\u00f3wnie\u017c (co najmniej raz) powa\u017cnego przest\u0119pstwa na tle seksualnym. Nie s\u0105dz\u0119,\naby mia\u0142o sens podawanie w w\u0105tpliwo\u015b\u0107 winy Pola\u0144skiego. Sens ma za to pytanie,\nczy wina ta nakazuje przyzwoitym ludziom izolowa\u0107 si\u0119 od niego i powstrzymywa\u0107\nsi\u0119 od wszelkiego honorowania jego osoby. I na to tylko pytanie chcia\u0142bym odpowiedzie\u0107.\n<\/p>\n\n\n\n
Mog\u0142oby si\u0119 wydawa\u0107, \u017ce godny pochwa\u0142y moralny pryncypializm\nnakazuje ostracyzm w stosunku do przest\u0119pcy, niezale\u017cnie od jego zas\u0142ug, tym\nbardziej, \u017ce ostracyzm jest jednocze\u015bnie sposobem manifestowania solidarno\u015bci z\nofiarami. Taki jest zasadniczy argument protestuj\u0105cych student\u00f3w. Nie ujmuj\u0105c powagi\ntemu argumentowi, twierdz\u0119, \u017ce przewa\u017caj\u0105 argumenty za tym, aby ostracyzm\nzupe\u0142ny zast\u0105pi\u0107 umiarkowanym protestem (kt\u00f3ry w danym przypadku ju\u017c mia\u0142\nmiejsce).<\/p>\n\n\n\n
Roman Pola\u0144ski od bardzo wielu lat ponosi spo\u0142eczn\u0105 i psychologiczn\u0105\nkar\u0119 za swoje post\u0119pki. Trudno jest zmierzy\u0107 jej rozmiar, jednak z pewno\u015bci\u0105 cierpia\u0142\nju\u017c wiele i swych czyn\u00f3w \u017ca\u0142uje. Cierpia\u0142 te\u017c z powodu wielkich \u017cyciowych tragedii,\nw dzieci\u0144stwie i wieku doros\u0142ym \u2013 i cho\u0107 nie maj\u0105 one zwi\u0105zku ze sprawami nadu\u017cy\u0107\nseksualnych Pola\u0144skiego, to musz\u0105 by\u0107 brane pod uwag\u0119. Zar\u00f3wno wiek re\u017cysera,\njak doznane cierpienia nadaj\u0105 mu szacowno\u015b\u0107, kt\u00f3rej rzecz jasna pope\u0142nione\nprzest\u0119pstwa nie usuwaj\u0105 ca\u0142kowicie. Podobnie ma si\u0119 rzecz z zas\u0142ugami \u2013 s\u0105 one\nw jego przypadku gigantyczne i niepodwa\u017calne. Roman Pola\u0144ski jest jedynym, obok\nLecha Wa\u0142\u0119sy, znanym i szanowanym w ca\u0142ym \u015bwiecie Polakiem, a tak\u017ce jedynym polskim\nartyst\u0105, kt\u00f3rego dzie\u0142a znane s\u0105 miliardom (sic!) ludzi. Win cz\u0142owieka nie\nwolno wa\u017cy\u0107 z zas\u0142ugami i poprzez zas\u0142ugi rozgrzesza\u0107 go z tych\u017ce win. Zas\u0142ugi\nwin nie wymazuj\u0105 i nie s\u0105 tym samym, co zado\u015b\u0107uczynienie. Jednak czcigodno\u015b\u0107 osoby,\njej ranga i zas\u0142ugi bynajmniej nie s\u0105 bez znaczenia i nie mog\u0105 by\u0107 ca\u0142kiem\npomijane; przy czym \u201enie pomija\u0107\u201d nie znaczy to samo, co uwa\u017ca\u0107 za \u015brodki\nusprawiedliwiaj\u0105ce czy te\u017c ekwiwalenty win. Nie o to chodzi. Czcigodno\u015b\u0107,\nchwalebno\u015b\u0107 \u017cycia, zas\u0142ugi publiczne i zaawansowany wiek sprawiaj\u0105, \u017ce w pewnych\nsytuacjach oddzielamy porz\u0105dek winy od porz\u0105dku rangi i zas\u0142ug \u2013 cz\u0142owiek bowiem\nistnieje nie wy\u0142\u0105cznie jako ta oto, prywatna osoba, pe\u0142ni\u0105ca r\u00f3\u017cne role, lecz\nistnieje do pewnego stopnia osobno i autonomicznie jako osoba prywatna i osoba\npubliczna. Osoba publiczna Romana Pola\u0144skiego nosi na sobie skaz\u0119 wywodz\u0105c\u0105 si\u0119\nz jego \u017cycia osobistego, lecz nadal jest wielk\u0105 i ogromnie zas\u0142u\u017con\u0105 postaci\u0105. W\nniekt\u00f3rych okoliczno\u015bciach \u2013 a nale\u017c\u0105 do nich wyst\u0105pienia publiczne \u2013 musimy takie\nrozdzielnie porz\u0105dk\u00f3w uzna\u0107. Dlaczego? Tytu\u0142em faktu \u2013 po prostu te porz\u0105dki s\u0105\nod siebie realnie oddzielone. \u017beby poda\u0107 wymowny przyk\u0142ad \u2013 niemal ka\u017cdy kr\u00f3l z\npomnika by\u0142 morderc\u0105. Nie obalamy z tego powodu pomnik\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n
Nie jest prawd\u0105, \u017ce w ocenie moralnej ludzkich czyn\u00f3w (oraz\nos\u00f3b \u2013 bo osoby oceniamy r\u00f3wnie\u017c) \u017cadnej roli nie powinien odgrywa\u0107 up\u0142yw czasu,\nog\u00f3lne prowadzenie si\u0119 czy zas\u0142ugi danego cz\u0142owieka. Nie ma takiej mo\u017cliwo\u015bci,\naby te czynniki nie bra\u0142y udzia\u0142u w takiej ocenie i abstrahowanie od nich jest\nzawsze sztuczne, sugeruj\u0105c zak\u0142amanie i pych\u0119 moraln\u0105 oceniaj\u0105cego, kt\u00f3ry\nznajduje sobie okazj\u0119 do napawania si\u0119 sw\u0105 sprawiedliwo\u015bci\u0105 i s\u0119dziowsk\u0105\nprerogatyw\u0105. Ju\u017c samo podejrzenie, \u017ce za surowo\u015bci\u0105 czyjej\u015b oceny mo\u017ce sta\u0107\ntaka pycha wystarcza, aby pow\u015bci\u0105gn\u0105\u0107 sw\u00f3j radykalizm. Nasze czyny, a tak\u017ce pogl\u0105dy\ni oceny, kt\u00f3re wyra\u017camy, musz\u0105 mie\u0107 czyste intencje. Kto pa\u0142a \u015bwi\u0119tym gniewem,\nnie bacz\u0105c na wszelkie niuanse i maj\u0105c za nic dobre serce i wybaczenie, ten z\u0142e\nsobie wystawia \u015bwiadectwo.<\/p>\n\n\n\n
Dlatego podejmuj\u0105c radykalne dzia\u0142anie, maj\u0105ce na celu\nzademonstrowanie moralnego sprzeciwu wobec kogo\u015b winnego wyst\u0119pkom, trzeba si\u0119\nupewni\u0107 \u2013 w intymno\u015bci szczerej refleksji nad sam\u0105\/samym sob\u0105 \u2013 \u017ce ma si\u0119 moralnie\nczyste motywacje oraz przemy\u015bla\u0142o si\u0119 swoje post\u0119powanie, nie chwytaj\u0105c si\u0119 jednej\ntylko prostej idei. Uniesienia moralne, o\u015blepiaj\u0105ce nas na niuanse, porywaj\u0105ce\nnas w imi\u0119 rzekomej czysto\u015bci pewnej moralnej idei sprawiaj\u0105, \u017ce zamiast by\u0107 m\u0105drymi\ni rozs\u0105dnymi s\u0119dziami ludzkich uczynk\u00f3w (do czego mamy pe\u0142ne prawo, je\u015bli tylko\nposiadamy dostateczn\u0105 wiedz\u0119), stajemy si\u0119 naiwnymi, bezmy\u015blnymi i pozbawionymi\nprawdziwej i szczerej wra\u017cliwo\u015bci pysza\u0142kami. Wolno nam s\u0105dzi\u0107 innych \u2013 mamy wr\u0119cz\ntaki obowi\u0105zek. Wolno nam to czyni\u0107 w\u0142a\u015bnie dlatego, \u017ce sami nie jeste\u015bmy bez\nwiny (stara \u017cydowska maksyma \u201eniech pierwszy rzuci kamie\u0144\u2026\u201d jest ca\u0142kowicie b\u0142\u0119dna).\nJednak w\u0142a\u015bnie dlatego, \u017ce to zawsze winni s\u0105dz\u0105 winnych, wielkim nakazem s\u0105dzenia\njest umiar i mi\u0142osierno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Roman Pola\u0144ski jest wielkim cz\u0142owiekiem, prowadz\u0105cym \u017cycie\ntak odmienne od naszego, \u017ce wydawanie s\u0105d\u00f3w na temat jego uczynk\u00f3w oraz osoby jest\nznacznie trudniejsze, ni\u017c os\u0105dzanie zwyk\u0142ych ludzi. Jest te\u017c cz\u0142owiekiem starym\ni ci\u0119\u017cko do\u015bwiadczonym przez los. Mimo niewielkiej postury, dla ka\u017cdego z nas\njest budz\u0105cym podziw gigantem \u2013 nawet je\u015bli oburzaj\u0105 nas jego seksualne ekscesy\nz dalekiej przesz\u0142o\u015bci. Mimo tej wielkiej dysproporcji osobowego i \u017cyciowego\nformatu, jaki dzieli zwyk\u0142ych ludzi od kogo\u015b takiego jak Pola\u0144ski, mamy pe\u0142ne\nprawo do swoich ocen. Jednak ocena a stosowanie kar to dwie r\u00f3\u017cne rzeczy. Je\u015bli\nkto\u015b nie mo\u017ce wybaczy\u0107 Romanowi Pola\u0144skiemu, niechaj nie idzie si\u0119 z nim\nspotyka\u0107 i niechaj m\u00f3wi g\u0142o\u015bno, dlaczego. To ju\u017c naprawd\u0119 wiele. Sankcje\nzostawmy bardziej uprawnionym.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Zn\u00f3w awantura wok\u00f3\u0142 Romana Pola\u0144skiego. Jak wiemy, studenci Szko\u0142y Filmowej w \u0141odzi protestuj\u0105 przeciwko wyk\u0142adowi, jaki w sobot\u0119 ma tam wyg\u0142osi\u0107 najwi\u0119kszy jej absolwent Roman Pola\u0144ski. Rektor Szko\u0142y, prof. Mariusz Grzegorzek, spotkania nie odwo\u0142uje, uwa\u017caj\u0105c si\u0119 za niepowo\u0142anego do wydawania moralnej cenzurki Pola\u0144skiemu. Je\u015bli etycy maj\u0105 co\u015b do roboty w przestrzeni publicznej, to w\u0142a\u015bnie w […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":4095,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[813,376,812],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4090"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4090"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4090\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4096,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4090\/revisions\/4096"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4095"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4090"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4090"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4090"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}