
{"id":4234,"date":"2020-02-23T19:32:14","date_gmt":"2020-02-23T18:32:14","guid":{"rendered":"http:\/\/hartman.blog.polityka.pl\/?p=4234"},"modified":"2020-02-28T00:22:22","modified_gmt":"2020-02-27T23:22:22","slug":"co-to-jest-feminizm","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/2020\/02\/23\/co-to-jest-feminizm\/","title":{"rendered":"Co to jest feminizm?"},"content":{"rendered":"\n<p>Zach\u0119cony popularno\u015bci\u0105 swoich poprzednich \u201ebryk\u00f3w\u201d (<a href=\"https:\/\/hartman.blog.polityka.pl\/2018\/08\/11\/co-to-znaczy-lewica-miniporadnik-lewaka\/\">\u201eCo to znaczy lewica?\u201d<\/a> i <a href=\"https:\/\/hartman.blog.polityka.pl\/2019\/06\/10\/czym-jest-ideologia-gender-oraz-lgbt\/\">\u201eCzym jest ideologia gender oraz LGBT?\u201d<\/a>) uzupe\u0142niam je o trzeci, po\u015bwi\u0119cony feminizmowi. Feminizm ma wiele odmian i ja sam \u2013 jako feminista \u2013 si\u0142\u0105 rzeczy wpisuj\u0119 si\u0119 w jedn\u0105 z nich, niemniej mo\u017cna pokusi\u0107 si\u0119 o pewn\u0105 ujednolicon\u0105 czy u\u015brednion\u0105 charakterystyk\u0119, na kt\u00f3r\u0105 sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 tezy i idee bliskie niemal ka\u017cdej osobie okre\u015blaj\u0105cej si\u0119 jako feministka\/feminista.<\/p>\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<p>Wyj\u0105tek stanowi pewien radykalny od\u0142am feminizmu, otwarcie antymaskulinistyczny, a nawet rewan\u017cystowski, w kt\u00f3rym g\u0142osi si\u0119 wy\u017cszo\u015b\u0107 kobiet nad m\u0119\u017cczyznami i nawo\u0142uje do dyskryminacji tych ostatnich. Tego rodzaju pogl\u0105dy bior\u0119 w nawias i wy\u0142\u0105czam ze swojej charakterystyki.<\/p>\n\n\n\n<p>Feminizm ma wiele \u017ar\u00f3de\u0142, a w\u015br\u00f3d nich marksizm oraz psychoanaliz\u0119, od kt\u00f3rej pozostaje tyle\u017c zale\u017cny, co jest wobec niej krytyczny. Maj\u0105c za sob\u0105 d\u0142ug\u0105 i z\u0142o\u017con\u0105 histori\u0119 (tzw. cztery fale, czyli okresy rozwojowe, a\u017c po faz\u0119 okre\u015blan\u0105 jako postfeminizm), feminizm jest wielkim i niebywale wp\u0142ywowym pr\u0105dem my\u015blowym p\u00f3\u017anej nowoczesno\u015bci \u2013 r\u00f3wnie wa\u017cnym i na wiele sposob\u00f3w powi\u0105zanym z dwoma kierunkami w filozofii i naukach spo\u0142ecznych, jakimi s\u0105 tzw. postmodernizm (ew. neostrukturalizm lub neonietzscheanizm) oraz starsza od niego tzw. teoria krytyczna (nowoczesny socjaldemokratyzm, Szko\u0142a Frankfurcka), kt\u00f3rej siostrzanym zjawiskiem jest ameryka\u0144ska my\u015bl liberalna.<\/p>\n\n\n\n<p>Wszystkie te nurty sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 na wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 my\u015bl lewicow\u0105 i lewicowo-liberaln\u0105. A oto co s\u0105dz\u0105 feministki i femini\u015bci:<\/p>\n\n\n\n<p>1. <strong>R\u00f3wno\u015b\u0107 i dzia\u0142ania regulacyjno-wyr\u00f3wnawcze<\/strong>. Kobiety musz\u0105 mie\u0107 te same prawa, te same mo\u017cliwo\u015bci dzia\u0142ania i ten sam zakres swob\u00f3d osobistych, kt\u00f3ry jest udzia\u0142em m\u0119\u017cczyzn. Obie p\u0142cie (oraz osoby inaczej charakteryzuj\u0105ce swoj\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 psychocielesn\u0105 i kulturow\u0105 ni\u017c jako kobieta b\u0105d\u017a m\u0119\u017cczyzna) powinny zar\u00f3wno w sferze publicznej, jak i prywatnej cieszy\u0107 si\u0119 tym samym statusem jako wolne, stanowi\u0105ce o sobie i nietykalne w swej godno\u015bci i cielesno\u015bci osoby.<\/p>\n\n\n\n<p>Tam, gdzie r\u00f3\u017cnice cielesne b\u0105d\u017a psychiczne nak\u0142adaj\u0105 na m\u0119\u017cczyzn i kobiety odmienne role i r\u00f3\u017cnicuj\u0105 ich mo\u017cliwo\u015bci, np. w zwi\u0105zku z karmieniem piersi\u0105 albo z racji wi\u0119kszej si\u0142y fizycznej m\u0119\u017cczyzn, niezb\u0119dnej przy wykonywaniu pewnych prac, r\u00f3wno\u015b\u0107 p\u0142ci przejawia si\u0119 w rzetelnym (<em>fair<\/em>) i partnerskim podej\u015bciu do istniej\u0105cych r\u00f3\u017cnic, tak aby ewentualne ograniczenia mog\u0142y by\u0107 rekompensowane. Na poziomie moralnym r\u00f3wno\u015b\u0107 oznacza bowiem idea\u0142 i cel moralny, do kt\u00f3rego wsp\u00f3lnie i solidarnie d\u0105\u017c\u0105 wszystkie zainteresowane strony, szukaj\u0105c sprawiedliwych rozwi\u0105za\u0144.<\/p>\n\n\n\n<p>I tak np. je\u015bli urlop macierzy\u0144ski dla kobiety jest niezb\u0119dny z powod\u00f3w psychobiologicznych, to urlop dla ojc\u00f3w r\u00f3wnie\u017c powinien sta\u0107 si\u0119 norm\u0105 (i prawem m\u0119\u017cczyzny). Je\u015bli pewne stanowiska dow\u00f3dcze w wojsku z powod\u00f3w statystycznie s\u0142abszej konstytucji fizycznej kobiet bardzo trudno obsadzi\u0107 \u017co\u0142nierkami, to trzeba zadba\u0107, aby w innych obszarach wojskowo\u015bci kariery \u017co\u0142nierek by\u0142y odpowiednio u\u0142atwione. Je\u015bli w \u017cyciu politycznym, tradycyjnie b\u0119d\u0105cym domen\u0105 m\u0119\u017cczyzn, wci\u0105\u017c za ma\u0142o jest kobiet, nale\u017cy wprowadza\u0107 regulacje \u2013 takie jak parytet p\u0142ci na listach wyborczych \u2013 kt\u00f3re pomog\u0105 stopniowo ten niesprawiedliwy stan rzeczy odmieni\u0107. I podobnie w wielu innych kwestiach.<\/p>\n\n\n\n<p>2. <strong>Szacunek dla r\u00f3\u017cnic i nieakceptowanie dyskryminacji<\/strong>. Kobiety i m\u0119\u017cczy\u017ani s\u0105 r\u00f3\u017cni \u2013 istniej\u0105 bardziej czy mniej powszechne r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy p\u0142ciami, a tak\u017ce znaczne r\u00f3\u017cnice osobnicze w obr\u0119bie p\u0142ci. Dychotomie nie s\u0142u\u017c\u0105 r\u00f3wno\u015bci; ludzko\u015b\u0107 nie dzieli si\u0119 na dwa \u201epodgatunki\u201d ani plemiona. P\u0142e\u0107 jest jednym z wielu wyznacznik\u00f3w to\u017csamo\u015bci, kt\u00f3ry nie powinien przeszkadza\u0107 nikomu w realizacji cel\u00f3w \u017cyciowych.<\/p>\n\n\n\n<p>Innymi s\u0142owy, kobieco\u015b\u0107 (czy m\u0119sko\u015b\u0107) nie powinna by\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142em ogranicze\u0144 \u2013 nie jest s\u0142abo\u015bci\u0105. Mo\u017ce za to by\u0107 powodem satysfakcji i dumy, kt\u00f3r\u0105 zar\u00f3wno kobietom, jak i m\u0119\u017cczyznom wolno manifestowa\u0107, o ile tylko nie czyni\u0105 tego w spos\u00f3b poni\u017caj\u0105cy dla drugiej p\u0142ci.<\/p>\n\n\n\n<p>Idea\u0142 r\u00f3wno\u015bci kobiet i m\u0119\u017cczyzn \u0142atwiej realizowa\u0107 w takich obszarach jak polityka i praca zawodowa, a trudniej w \u017cyciu osobistym i w tych obszarach \u017cycia spo\u0142ecznego, gdzie silnie zaznacza si\u0119 dawna paternalistyczna obyczajowo\u015b\u0107. Postawa r\u00f3wno\u015bciowa wymaga wra\u017cliwo\u015bci na odmienne potrzeby obu p\u0142ci w r\u00f3\u017cnych sferach \u017cycia i takie regulowanie stosunk\u00f3w p\u0142ci na poziomie prawa i obyczaj\u00f3w spo\u0142ecznych, aby z jednej strony obci\u0105\u017cenie obowi\u0105zkami i ograniczenia, a z drugiej mo\u017cliwo\u015bci rozwoju, kariery i swobodnego kszta\u0142towania \u017cycia osobistego by\u0142y mo\u017cliwie najlepiej wyr\u00f3wnywane i r\u00f3wnowa\u017cone.<\/p>\n\n\n\n<p>To ci\u0105g\u0142y proces spo\u0142eczny i polityczny, w kt\u00f3rym niezb\u0119dne jest negocjowanie spraw spornych i poszukiwanie konsensusu. Jako \u017ce pozycja kobiet w \u017cyciu spo\u0142ecznym i osobistym wci\u0105\u017c jest s\u0142absza ni\u017c m\u0119\u017cczyzn, a zagro\u017cenie dyskryminacj\u0105, a nawet przemoc\u0105 w wi\u0119kszym stopniu dotyczy kobiet ni\u017c m\u0119\u017cczyzn, polityka r\u00f3wno\u015bci p\u0142ci wci\u0105\u017c ma posta\u0107 polityki antydyskryminacyjnej i musi by\u0107 skorelowana z przeciwdzia\u0142aniem innym formom dyskryminacji, takim jak dyskryminacja mniejszo\u015bci seksualnych, mniejszo\u015bci etnicznych, dyskryminacja os\u00f3b starszych lub niepe\u0142nosprawnych.<\/p>\n\n\n\n<p>Kwestii r\u00f3wno\u015bci nie mo\u017cna traktowa\u0107 wybi\u00f3rczo, a wszystkie grupy do\u015bwiadczaj\u0105ce marginalizacji, wykluczenia b\u0105d\u017a jakiejkolwiek dyskryminacji powinny by\u0107 ze sob\u0105 solidarne. Solidarno\u015b\u0107 kobiet w walce o swe prawa \u2013 prokreacyjne, polityczne, prawa do r\u00f3wnej p\u0142acy i mo\u017cliwo\u015bci awansu \u2013 musi by\u0107 poszerzona o solidarno\u015b\u0107 ze wszystkimi grupami doznaj\u0105cymi niesprawiedliwo\u015bci w \u017cyciu spo\u0142ecznym i osobistym.<\/p>\n\n\n\n<p>3. <strong>Aktywizm<\/strong>. Prawa kobiet to nie tylko kwestia teoretyczna, kt\u00f3rej rozwi\u0105zanie powinno by\u0107 domen\u0105 przepis\u00f3w prawa i rozwi\u0105za\u0144 instytucjonalnych. Dobre prawo i polityki spo\u0142eczne s\u0105 niezb\u0119dne, lecz niewystarczaj\u0105ce. W wielu obszarach \u017cycia panuj\u0105 patriarchalne obyczaje, kt\u00f3rych nie mo\u017cna zmieni\u0107 wy\u0142\u0105cznie przepisami.<\/p>\n\n\n\n<p>Aby spo\u0142ecze\u0144stwo sta\u0142o si\u0119 prawdziwie i szczerze r\u00f3wno\u015bciowe, niezb\u0119dna jest zorganizowana i sprofesjonalizowana (zinstytucjonalizowana) aktywno\u015b\u0107 spo\u0142eczna i polityczna, kt\u00f3rej najwa\u017cniejsze elementy to okazywanie empatii i dawanie wsparcia najbardziej pokrzywdzonym grupom kobiet, budowanie \u015bwiadomo\u015bci i poczucia godno\u015bci (si\u0142y moralnej i sprawczo\u015bci) kobiet poprzez edukacj\u0119 i utrzymywanie r\u00f3\u017cnych form inkluzywnego, partnerskiego kontaktu z pokrzywdzonymi oraz wyspecjalizowana dzia\u0142alno\u015b\u0107 polityczna na gruncie organizacji kobiecych, stowarzysze\u0144 i partii politycznych. <\/p>\n\n\n\n<p>4. <strong>Powa\u017cne traktowanie<\/strong>. W naszych czasach, gdy osi\u0105gni\u0119to ju\u017c tak wiele w zakresie r\u00f3wnych praw politycznych i pracowniczych, nieakceptowania przemocy wobec kobiet, a nawet partnerstwa w po\u017cyciu rodzinnym, najwi\u0119kszym zagro\u017ceniem dla post\u0119pu w kierunku r\u00f3wno\u015bci kobiet i m\u0119\u017cczyzn jest protekcjonalno\u015b\u0107. Protekcjonalny stosunek do kobiet wyra\u017ca si\u0119 cz\u0119sto z pozoru afirmatywnie, np. w szarmanckich obyczajach, maj\u0105cych niestety silny podtekst seksualny.<\/p>\n\n\n\n<p>Dlatego bardzo wa\u017cne jest, aby kwestia r\u00f3wno\u015bci p\u0142ci stawiana by\u0142a w spos\u00f3b wykluczaj\u0105cy infantylizacj\u0119 oraz seksualizacj\u0119, kt\u00f3re cz\u0119sto id\u0105c w parze, sprawiaj\u0105, \u017ce w sporze o r\u00f3wno\u015b\u0107 praw kobiety s\u0105 postrzegane \u2013 i same siebie postrzegaj\u0105 \u2013 jako istoty mniej \u201epowa\u017cne\u201d ni\u017c m\u0119\u017cczy\u017ani.<\/p>\n\n\n\n<p>Ten brak powagi mia\u0142by si\u0119 wi\u0105za\u0107 z rzekomym zobowi\u0105zaniem kobiet do odgrywania roli dostarczycielek rozkoszy seksualnej dla m\u0119\u017cczyzn, biologicznie uwarunkowanym przywi\u0105zaniem do roli matki ma\u0142ego dziecka oraz rzekom\u0105 niezdolno\u015bci\u0105 do podejmowania ci\u0119\u017ckiej i odpowiedzialnej pracy. Tego rodzaju stosunek do kobiet, przewrotnie ochronny i fa\u0142szywe ho\u0142ubi\u0105cy, jest wst\u0119pem do r\u00f3\u017cnych form lekcewa\u017cenia ich praw i potrzeb, a jednocze\u015bnie przyczynia si\u0119 do utrwalania seksualnego obrazu p\u0142ciowo\u015bci i p\u0142ci \u017ce\u0144skiej w szczeg\u00f3lno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p>Trzeba stanowczo walczy\u0107 z takimi postawami i wynikaj\u0105cymi z nich protekcjonalnymi zachowaniami. Kobieta jest \u2013 tak jak m\u0119\u017cczyzna \u2013 przede wszystkim cz\u0142owiekiem, a to, jak\u0105 rol\u0119 w swojej to\u017csamo\u015bci i poczuciu w\u0142asnej warto\u015bci przypisuje p\u0142ci biologicznej i w\u0142asnej seksualno\u015bci, jest w ka\u017cdym przypadku jej osobist\u0105 spraw\u0105 i wyborem.<\/p>\n\n\n\n<p>5. <strong>Odzyskanie w\u0142asnego cia\u0142a<\/strong>. Seksualizacja kobiecej cielesno\u015bci jest jednym z najwa\u017cniejszych \u017ar\u00f3de\u0142 opresji. Jednak i m\u0119\u017cczy\u017ani cierpi\u0105 z tego powodu, gdy\u017c uog\u00f3lniony seksualny punkt widzenia na p\u0142e\u0107 prowadzi r\u00f3wnie\u017c do seksualizacji to\u017csamo\u015bci m\u0119skiej, kt\u00f3ra zostaje uzale\u017cniona od potencji seksualnej, symetrycznie do silnego kulturowego skojarzenia to\u017csamo\u015bci \u017ce\u0144skiej ze zdolno\u015bci\u0105 do wzbudzania po\u017c\u0105dania w m\u0119\u017cczyznach i posiadania dzieci.<\/p>\n\n\n\n<p>Odzyskanie w\u0142adzy nad cia\u0142em jest wa\u017cne dla wszystkich ludzi, lecz w przypadku kobiet jest trudniejsze, gdy\u017c to w\u0142a\u015bnie cia\u0142o kobiety jest najcz\u0119\u015bciej przedmiotem ingerencji, przemocy i zaw\u0142aszczenia.<\/p>\n\n\n\n<p>Przybieraj\u0105 one r\u00f3\u017cne formy \u2013 od molestowania seksualnego po wymuszanie posiadania dzieci i uniemo\u017cliwianie kobietom kontrolowania w\u0142asnej p\u0142odno\u015bci i seksualno\u015bci. Cia\u0142o kobiety jest swoistym frontem walki o godno\u015b\u0107 kobiety i r\u00f3wno\u015b\u0107 p\u0142ci. Walka ta wymaga przezwyci\u0119\u017cania seksualnego stereotypu p\u0142ci, a jednocze\u015bnie ugruntowania w kobietach poczucia cielesnego samostanowienia i \u015bwiadomo\u015bci w\u0142asnego cia\u0142a.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015awiadomo\u015b\u0107 ta powinna obejmowa\u0107 kwestie seksualne i prokreacyjne, a jednocze\u015bnie wychodzi\u0107 poza nie, tak aby kobieta czu\u0142a si\u0119 sob\u0105 \u2013 autonomiczn\u0105 i akceptuj\u0105c\u0105 siebie jednostk\u0105 \u2013 nie tylko w kontek\u015bcie relacji z m\u0119\u017cczyznami i dzie\u0107mi (a wi\u0119c w roli partnerki i matki), lecz tak\u017ce w odniesieniu do innych kobiet i w kontekstach ca\u0142kowicie aseksualnych.<\/p>\n\n\n\n<p>Wyzwolenie seksualno\u015bci ma za sw\u00f3j warunek umiej\u0119tno\u015b\u0107 wychodzenia poza kontekst seksualny i prokreacyjny oraz pozytywne prze\u017cywanie w\u0142asnej kobieco\u015bci r\u00f3wnie\u017c poza ramami relacji mi\u0119dzy p\u0142ciami i relacji seksualnych b\u0105d\u017a macierzy\u0144skich. Cia\u0142o wolnego cz\u0142owieka jest podmiotem i przedmiotem wolnej ekspresji, kt\u00f3rej aspektem jest ekspresja w\u0142asnej to\u017csamo\u015bci p\u0142ciowej, w tym \u2013 je\u015bli takie jest pragnienie danej osoby \u2013 to\u017csamo\u015bci seksualnej. Kobiety musz\u0105 si\u0119 czu\u0107 r\u00f3wnie swobodnie z w\u0142asn\u0105 cielesno\u015bci\u0105 i w r\u00f3wnym stopniu czu\u0107 si\u0119 dysponentkami w\u0142asnych cia\u0142, jak jest to udzia\u0142em m\u0119\u017cczyzn.<\/p>\n\n\n\n<p>Aby mog\u0142o si\u0119 tak sta\u0107, niezb\u0119dna jest odpowiednia edukacja seksualna i genderowa, a tak\u017ce dost\u0119p do antykoncepcji i aborcji. Dop\u00f3ki kobieta nie b\u0119dzie w pe\u0142ni pani\u0105 w\u0142asnego cia\u0142a, dop\u00f3ty nie mo\u017ce by\u0107 mowy o ca\u0142kowitym wyzwoleniu kobiet spod dominacji m\u0119\u017cczyzn ani o r\u00f3wno\u015bci praw.<\/p>\n\n\n\n<p>6. <strong>Rewizja nauki i pami\u0119ci kulturowej<\/strong>. Wynikiem rewolucji feministycznej, trwaj\u0105cej ponad p\u00f3\u0142tora stulecia, s\u0105 nie tylko fundamentalne zmiany polityczne i obyczajowe, lecz przede wszystkim wyj\u015bcie po\u0142owy ludzko\u015bci, jak\u0105 stanowi\u0105 kobiety, z cienia, jaki od zarania w niemal wszystkich kulturach rzuca\u0142a na nie m\u0119ska dominacja.<\/p>\n\n\n\n<p>Odzyskany szacunek do kobiet i w\u0142\u0105czenie ich na r\u00f3wnych prawach we wszystkie obszary \u017cycia spo\u0142ecznego oznacza nie tylko wyzwolenie kobiet, lecz r\u00f3wnie\u017c og\u00f3ln\u0105 odnow\u0119 moraln\u0105, z kt\u00f3rej korzystaj\u0105 wszyscy ludzie, bo niesprawiedliwo\u015b\u0107 jest niesprawiedliwo\u015bci\u0105 tak\u017ce dla niesprawiedliwych. Aby ta wielka inkluzja kobiet i wielkie pojednanie p\u0142ci mog\u0142o w pe\u0142ni doj\u015b\u0107 do skutku, trzeba uwolni\u0107 od patriarchalnych przes\u0105d\u00f3w nie tylko nasze aktualne stosunki w sferze prywatnej i publicznej, lecz r\u00f3wnie\u017c uwolni\u0107 od przes\u0105d\u00f3w i dyskryminacji nasz\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107 historyczn\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p>Dzieje ludzko\u015bci nie mog\u0105 by\u0107 ju\u017c tylko dziejami m\u0119\u017cczyzn. Wielkie zapomnienie kobiet w historii jest form\u0105 dyskryminacji, kt\u00f3ra odbiera pokoleniom kobiet to\u017csamo\u015b\u0107 i historyczn\u0105 oraz kulturow\u0105 podmiotowo\u015b\u0107, czyni\u0105c z nich anonimowe i ahistoryczne postacie, istniej\u0105ce wy\u0142\u0105cznie w granicach swej cielesno\u015bci i w swoim czasie \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n<p>Aby to zmieni\u0107, trzeba zrewidowa\u0107 spojrzenie na dzieje polityczne i kulturowe, tak aby wyprowadzi\u0107 z cienia do\u015bwiadczenie kobieco\u015bci i pozwoli\u0107 wybrzmie\u0107 g\u0142osom kobiet, kt\u00f3rych obecno\u015b\u0107 na eksponowanych stanowiskach i w \u017ar\u00f3d\u0142ach historycznych jest si\u0142\u0105 rzeczy niepor\u00f3wnanie mniejsza ni\u017c w przypadku m\u0119\u017cczyzn. Trzeba dokona\u0107 g\u0142\u0119bokiej rewizji w naukach historycznych dla zrekompensowania dramatycznego niedostatku wiedzy o dziejach kobiet, kt\u00f3re przez sw\u0105 wymuszon\u0105 \u201eahistoryczno\u015b\u0107\u201d s\u0105 dla wsp\u00f3\u0142czesnych badaczy wyzwaniem poznawczym niemal\u017ce natury archeologicznej. R\u00f3wnie\u017c nauki spo\u0142eczne i humanistyczne uprawiano dot\u0105d z m\u0119skiego punktu widzenia, faworyzuj\u0105c wszelkie kwestie zwi\u0105zane z losem m\u0119\u017cczyzn, deprecjonuj\u0105c i lekcewa\u017c\u0105c badawczo zwykle znacznie ci\u0119\u017cszy, a przede wszystkim inny, inaczej prze\u017cywany los i do\u015bwiadczenie kobiet. Podobnie w historii nauki, sztuki i literatury wybitne kobiety, kt\u00f3rych z powodu kulturowej supremacji p\u0142ci m\u0119skiej by\u0142o znacznie mniej ni\u017c m\u0119\u017cczyzn, musz\u0105 zosta\u0107 na nowo odkryte i w pe\u0142ni docenione.<\/p>\n\n\n\n<p>Wszystko to wymaga specjalnie zorganizowanych studi\u00f3w i bada\u0144, ujmuj\u0105cych dzieje ludzko\u015bci, \u017cycie spo\u0142eczne i dzieje kultury w r\u00f3\u017cnych obszarach z punktu widzenia udzia\u0142u i wk\u0142adu kobiet oraz specyficznie kobiecego do\u015bwiadczenia, uwarunkowanego przez ich s\u0142u\u017cebno\u015b\u0107 i podporz\u0105dkowanie m\u0119\u017cczyznom.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Cia\u0142o kobiety jest swoistym frontem walki o godno\u015b\u0107 kobiety i r\u00f3wno\u015b\u0107 p\u0142ci.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":4239,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[846,117,27],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4234"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4234"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4234\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4243,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4234\/revisions\/4243"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4239"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4234"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4234"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4234"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}