Szykuje si\u0119 afera na miar\u0119 wlepek z Matk\u0105 Bosk\u0105 w t\u0119czowej aureoli. Oto \u201eWysokie Obcasy\u201d zamie\u015bci\u0142y obrazek autorstwa Marty Frej przedstawiaj\u0105cy Matk\u0119 Bosk\u0105 z czarn\u0105 parasolk\u0105 i maseczk\u0105 na twarzy ozdobion\u0105 czerwon\u0105 b\u0142yskawic\u0105. Napis g\u0142osi: „WO” („Wysokie Obcasy”) \u017cyczy wszystkim kobietom wolno\u015bci w Bo\u017ce Narodzenie i nie tylko. PiS i zbli\u017cone \u015brodowiska po raz kolejny podnios\u0142y larum, a Ordo Iuris, w osobie adw. Bartosza Lewandowskiego, zapowiada z\u0142o\u017cenie zawiadomienia do prokuratury z art. 196 kk m\u00f3wi\u0105cego o obrazie uczu\u0107 religijnych.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
Nie mam w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce proces si\u0119 odb\u0119dzie i po raz kolejny zastraszony s\u0105d dokona brutalnego nadu\u017cycia interpretacyjnego nieszcz\u0119snego art. 196 (zakazuj\u0105cego publicznego zniewa\u017cania przedmiotu czci religijnej) i wyda wyrok skazuj\u0105cy. \u017byjemy bowiem w pa\u0144stwie wyznaniowym, w kt\u00f3rym aparat pa\u0144stwa s\u0142u\u017cy interesom Ko\u015bcio\u0142a katolickiego i wszelkie spory rozstrzyga po jego my\u015bli. Ko\u015bci\u00f3\u0142 za\u015b uwa\u017ca, \u017ce ca\u0142a jego ikonografia i symbolika jest wyj\u0119ta spod prawa wolno\u015bci s\u0142owa i nie mo\u017ce by\u0107 przedmiotem satyrycznego przetworzenia b\u0105d\u017a u\u017cyta w kontek\u015bcie antyko\u015bcielnym.<\/p>\n\n\n\n
Jest to czyste uroszczenie, za kt\u00f3rym nie stoj\u0105 \u017cadne racje moralne, a jedynie gro\u017aba nagiej przemocy. Nie przypadkiem katolicy nieustannie (ze skrywan\u0105 zazdro\u015bci\u0105) przypominaj\u0105, \u017ce za karykaturowanie postaci Mahometa mo\u017cna straci\u0107 \u017cycie. Ta dziko\u015b\u0107 ma by\u0107 u nich uzasadnieniem dla domagania si\u0119 kar za karykatury Jezusa czy Maryi.<\/p>\n\n\n\n
Z ca\u0142\u0105 naiwno\u015bci\u0105 pokazuj\u0105, w jakim \u015bwiecie chcieliby \u017cy\u0107 i co im imponuje. Na szcz\u0119\u015bcie na razie maj\u0105 tylko \u00f3w artyku\u0142 m\u00f3wi\u0105cy o \u201euczuciach religijnych\u201d, przez co nale\u017cy rozumie\u0107 dawne \u201eblu\u017anierstwo\u201d. Oczywi\u015bcie chronienie ludzi przed negatywnymi emocjami zwi\u0105zanymi z krytyk\u0105 ich g\u0142\u0119bokich przekona\u0144 samo w sobie jest czym\u015b obra\u017aliwym i protekcjonalnym, a obra\u017canie si\u0119 wierz\u0105cych z powodu przetwarzania ich symboli \u015bwiadczy o ich niedojrza\u0142o\u015bci, pysze i braku szacunku dla ludzkiej wolno\u015bci, lecz najgorsze w tym przepisie jest wprowadzanie nier\u00f3wno\u015bci mi\u0119dzy obywatelami.<\/p>\n\n\n\n
Moje uczucia jako cz\u0142owieka o wykszta\u0142conej moralno\u015bci s\u0105 ka\u017cdego dnia obra\u017cane przez ideologi\u0119 katolick\u0105, w my\u015bl kt\u00f3rej ka\u017cdy (w tym ja) powinien porzuci\u0107 swoj\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107, wiar\u0119 i przekonania oraz przy\u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 do wiary katolickiej i katolickiego Ko\u015bcio\u0142a. Tym okropnym uroszczeniem jestem molestowany od najwcze\u015bniejszych lat \u017cycia i odczuwam z tego powodu (jak i z powodu wielu innych element\u00f3w doktryny katolickiej) silne negatywne emocje. A jednak Kodeks karny nie chroni tych moich \u201euczu\u0107 moralnych\u201d, wprowadzaj\u0105c tu jawn\u0105 nier\u00f3wno\u015b\u0107. Ale to bardzo dobrze, \u017ce nie chroni! Nie domagam si\u0119 takiej ochrony \u2013 by\u0142aby ona dla mnie jako osoby doros\u0142ej i dojrza\u0142ej g\u0142\u0119boko upokarzaj\u0105ca.<\/p>\n\n\n\n
Nieszcz\u0119sny art. 196 nie tylko poni\u017ca samych katolik\u00f3w, protekcjonalnie sprowadzaj\u0105c do kwestii uczu\u0107 to, co sami traktuj\u0105 jako kwesti\u0119 prawdy religijnej, ale w dodatku jest z zasady nadu\u017cywany przez s\u0105dy. Urban zosta\u0142 niedawno skazany za przedstawienie Jezusa ze zdzwion\u0105 min\u0105 (jakby nie m\u00f3g\u0142 si\u0119 biedny Jezus dziwi\u0107\u2026), a t\u0119czowa Matka Boska unikn\u0119\u0142a \u201eskazania\u201d tylko dlatego, \u017ce okaza\u0142o si\u0119, i\u017c od setek lat funkcjonuje w oficjalnej ikonografii ko\u015bcielnej, kt\u00f3ra zawsze uznawa\u0142a biblijn\u0105 t\u0119cz\u0119 za swoj\u0105. Na og\u00f3\u0142 jednak pa\u0142ka 196 dzia\u0142a.<\/p>\n\n\n\n
Czy przedstawienie Maryi z czarn\u0105 parasolk\u0105 i w maseczce ze znakiem b\u0142yskawicy zniewa\u017ca przedmiot kultu religijnego? W \u015bwietle prawa zniewaga wymaga odpowiedniej intencji. Nawet je\u015bli uzna\u0107, \u017ce wizerunek Matki Boskiej jest przedmiotem kultu religijnego (a nie jest to wcale takie oczywiste, bo kult dotyczy konkretnych przedstawie\u0144 \u2013 obraz\u00f3w i rze\u017ab czczonych w sanktuariach \u2013 a nie przedstawienia tej osoby jako takiej), to z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 „Wysokie Obcasy” nie chcia\u0142y obra\u017ca\u0107 matki Jezusa ani kogokolwiek, a jedynie wyrazi\u0107 przekonanie, \u017ce czczona w okolicach Bo\u017cego Narodzenia Maryja by\u0142aby dzi\u015b po stronie kobiet walcz\u0105cych o swoje prawa z PiS i Ko\u015bcio\u0142em.<\/p>\n\n\n\n
Mo\u017ce si\u0119 komu\u015b ta hipoteza nie podoba\u0107 (mnie si\u0119 nie podoba \u2013 co\u015b takiego m\u00f3g\u0142 wymy\u015bli\u0107 tylko jaki\u015b \u201epost\u0119powy chrze\u015bcijanin\u201d i chyba tak w\u0142a\u015bnie by\u0142o w tym przypadku), lecz z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 Matka Boska wyst\u0119puje tu jako posta\u0107 afirmowana. Nie ma wi\u0119c mowy o zniewadze. Jest za to zapo\u017cyczenie kulturowe, czyli przeniesienie symbolu (w tym przypadku: wizerunku postaci) w inny ni\u017c \u017ar\u00f3d\u0142owy kontekst kulturowy – z intencj\u0105 cz\u0119\u015bciowo krytyczn\u0105 wzgl\u0119dem owego \u017ar\u00f3d\u0142a (w tym wypadku: krytyczn\u0105 wobec opinii Ko\u015bcio\u0142a katolickiego na temat aborcji).<\/p>\n\n\n\n
Ot\u00f3\u017c trzeba powiedzie\u0107 jasno: ka\u017cdy ma do tego prawo! To jest nasza wolno\u015b\u0107 i nie pozwolimy religijnym fundamentalistom nas terroryzowa\u0107. Nie nalez\u0105 im si\u0119 \u017cadne specjalne prawa. Religia nie znajduje si\u0119 poza zasi\u0119giem krytyki i poza zasi\u0119giem satyry. Jedyne ograniczenie ma natur\u0119 faktyczn\u0105 (pragmatyczn\u0105): pa\u0144stwo musi temperowa\u0107 krytyk\u0119 religii i satyryczny (ironiczny) stosunek do ikonografii religijnej ze wzgl\u0119du na szczeg\u00f3lne zagro\u017cenie przest\u0119pczo\u015bci\u0105 ze strony fundamentalist\u00f3w. Wy\u0142\u0105cznie gro\u017aba przemocy usprawiedliwia co\u015b takiego jak art. 196 kk.<\/p>\n\n\n\n
Tyle \u017ce restrykcje tego typu stanowi\u0105 gwa\u0142t na prawach konstytucyjnych i obna\u017caj\u0105 s\u0142abo\u015b\u0107 pa\u0144stwa wzgl\u0119dem religijnych terroryst\u00f3w, gotowych bi\u0107 i mordowa\u0107 tych, kt\u00f3rzy si\u0119 z nich i z ich niedorzecznych cz\u0119sto wierze\u0144 \u015bmiej\u0105. Mimo to roztropno\u015b\u0107 pa\u0144stwa te\u017c trzeba uszanowa\u0107. Dlatego z tego rodzaju krytyk\u0105 trzeba uwa\u017ca\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Jednak\u017ce Matka Boska w maseczce z ca\u0142a pewno\u015bci\u0105 nie przekracza granic roztropnie ograniczonej krytyki. Jest to bowiem przekaz wymierzony nie w osob\u0119 Matki Boskiej, lecz w pogl\u0105dy reprezentowane przez Ko\u015bci\u00f3\u0142. Nie ma \u017cadnych przes\u0142anek, za pomoc\u0105 kt\u00f3rych mo\u017cna by ustali\u0107, jakie pogl\u0105dy na temat praw kobiet i aborcji mia\u0142a Maryja. Zapewne takie jak rabin z synagogi, do kt\u00f3rej chodzi\u0142a. Przypuszczalnie wi\u0119c mocno \u201ekonserwatywne\u201d, lecz nie tak radykalne jak w przypadku wsp\u00f3\u0142czesnego Ko\u015bcio\u0142a w Polsce. Zreszt\u0105 2 tys. lat temu nie by\u0142o USG, wobec czego pyta\u0144 o aborcj\u0119 w przypadku ci\u0119\u017ckiego uszkodzenia p\u0142odu sobie nie stawiano.<\/p>\n\n\n\n
Ka\u017cdy ma prawo do rozmaitych spekulacji odno\u015bnie do tego, jakie kto spo\u015br\u00f3d dawno zmar\u0142ych mia\u0142by dzi\u015b zdanie w takiej czy innej kwestii. Taki np. Tomasz Terlikowski jest zdania, \u017ce Matka Boska nie za\u0142o\u017cy\u0142aby maseczki z b\u0142yskawic\u0105, bo podj\u0119\u0142a si\u0119 heroicznie donoszenia ci\u0105\u017cy, cho\u0107 przecie\u017c J\u00f3zef m\u00f3g\u0142by j\u0105 za to zabi\u0107. Wpis Terlikowskiego na Twitterze: \u201eNie, Matka Bo\u017ca nie za\u0142o\u017cy\u0142aby maseczki z b\u0142yskawic\u0105. Ona wiedzia\u0142a, \u017ce godz\u0105c si\u0119 na s\u0142owa anio\u0142a, ryzykowa\u0142a swoje \u017cycie. I to ca\u0142kiem dos\u0142ownie, bo nie wiedzia\u0142a, jak zareaguje J\u00f3zef\u201d, z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 by\u0142by uznany w czasach Inkwizycji za blu\u017anierczy i raczej pan redaktor nie prze\u017cy\u0142by konfrontacji z protoplastami m\u0142odych prawnik\u00f3w z Ordo Iuris.<\/p>\n\n\n\n
Ale w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki temu, \u017ce wywalczyli\u015bmy wolno\u015b\u0107 s\u0142owa oraz wolno\u015b\u0107 krytyki (r\u00f3wnie\u017c krytyki religii \u2013 krytyki wewn\u0119trznej i zewn\u0119trznej), osoby skrajnie zaanga\u017cowane religijnie, jak Tomasz Terlikowski, mog\u0105 sobie m\u00f3wi\u0107, co chc\u0105. I to samo dotyczy rysownik\u00f3w robi\u0105cych z wizerunkiem Maryi r\u00f3\u017cne rzeczy, kt\u00f3re nie podobaj\u0105 si\u0119 ksi\u0119\u017com. I na tym w\u0142a\u015bnie polega wolno\u015b\u0107 religijna, \u017ce mo\u017cna robi\u0107 r\u00f3\u017cne rzeczy, kt\u00f3re nie podobaj\u0105 si\u0119 ksi\u0119\u017com, a oni nie mog\u0105 nikogo z tego powodu ukara\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Wizerunek Matki Boskiej (podobnie jak krzy\u017c) nie jest niczyj\u0105 w\u0142asno\u015bci\u0105. Nie jest \u017cadnym zastrze\u017conym \u201eznakiem towarowym\u201d. Ka\u017cdemu wolno si\u0119 nim pos\u0142ugiwa\u0107 po swojemu i zgodnie ze swoimi przekonaniami. Tym bardziej \u017ce sama osoba Matki Boskiej jest postaci\u0105 mitologiczn\u0105, wzgl\u0119dnie literack\u0105. Nie ma \u017cadnych przes\u0142anek, aby sadzi\u0107, \u017ce istnia\u0142 jaki\u015b Jezus, syn Maryi. Testimonium Flavianum <\/em>\u2013 jedyne \u201e\u017ar\u00f3d\u0142o\u201d \u2013 jest naiwn\u0105 fa\u0142szywk\u0105, o czym mo\u017ce si\u0119 przekona\u0107 ka\u017cdy \u015brednio rozgarni\u0119ty cz\u0142owiek, kt\u00f3ry przeczyta \u00f3w panegiryk na cze\u015b\u0107 Jezusa, dopisany do najzupe\u0142niej niechrze\u015bcija\u0144skiego tekstu \u017cydowskiego historyka, jakim by\u0142 J\u00f3zef Flawiusz.<\/p>\n\n\n\n Oczywi\u015bcie nie mo\u017cna wykluczy\u0107, \u017ce Jezus i Maryja istnieli, lecz nie ma \u017cadnych powod\u00f3w, aby tak uwa\u017ca\u0107. Legendy o Jezusie mog\u0142y mie\u0107 r\u00f3\u017cne inspiracje \u2013 w tym mo\u017ce nawet zwi\u0105zane z jak\u0105\u015b osob\u0105 o imieniu Joshua lub podobnym, lecz generalnie wszystko to wymy\u015blano kilka dekad po tym czasie, w kt\u00f3rym historie ewangeliczne s\u0105 sytuowane. Czy ma to jakie\u015b znaczenie? Ma o tyle, \u017ce o postaciach fikcyjnych, a w ka\u017cdym razie nader w\u0105tpliwych pod wzgl\u0119dem swej historyczno\u015bci, mo\u017cna sobie doprawdy m\u00f3wi\u0107 swobodniej ni\u017c o postaciach realnych. Wedle wszelkiego prawdopodobie\u0144stwa Matka Boska nie istnia\u0142a, b\u0119d\u0105c jedynie chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 wersj\u0105 tego, co w kontek\u015bcie innych religii zwie si\u0119 Bogini\u0105-Matk\u0105 lub Bogini\u0105-Dziewic\u0105.<\/p>\n\n\n\n I tak jak wolno ubiera\u0107 w mask\u0119 z b\u0142yskawic\u0105 Artemid\u0119 (gdyby kto\u015b chcia\u0142), tak te\u017c mo\u017cna Maryj\u0119. Ha! Ale powiedzie\u0107, \u017ce Matka Boska nie istnia\u0142a \u2013 to dopiero naruszenie uczu\u0107 religijnych katolika! Ciekawe, \u017ce akurat za s\u0142owa proces\u00f3w nie wytaczaj\u0105, a za obrazki tak. Jak wida\u0107, do ludu wci\u0105\u017c przemawiaj\u0105 raczej obrazy ni\u017c s\u0142owa. I taka to jest konkluzja ca\u0142ej tej folklorystycznej sytuacji z Polski Roku Pa\u0144skiego (a jednak!) 2020.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Szykuje si\u0119 afera na miar\u0119 wlepek z Matk\u0105 Bosk\u0105 w t\u0119czowej aureoli. Oto \u201eWysokie Obcasy\u201d zamie\u015bci\u0142y obrazek autorstwa Marty Frej przedstawiaj\u0105cy Matk\u0119 Bosk\u0105 z czarn\u0105 parasolk\u0105 i maseczk\u0105 na twarzy ozdobion\u0105 czerwon\u0105 b\u0142yskawic\u0105. Napis g\u0142osi: „WO” („Wysokie Obcasy”) \u017cyczy wszystkim kobietom wolno\u015bci w Bo\u017ce Narodzenie i nie tylko. PiS i zbli\u017cone \u015brodowiska po raz kolejny […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":4898,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[771,4],"tags":[1010,1007,1006,1009,1005,1008],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4895"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4895"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4895\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4908,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4895\/revisions\/4908"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4898"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4895"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4895"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4895"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}