Nie milkn\u0105 echa wywiadu, jakiego Adam Michnik udzieli\u0142 Dominice Wielowieyskiej w magazynie \u201eGazety Wyborczej\u201d \u201eWolna Sobota\u201d. Nie mog\u0119 pogodzi\u0107 si\u0119 tym, \u017ce w postawie redaktora naczelnego \u201eWyborczej\u201d nic si\u0119 nie zmieni\u0142o pod wp\u0142ywem straszliwej prawdy o skali przest\u0119pczo\u015bci w Ko\u015bciele.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
Jak mo\u017cna po tym wszystkim, czego dowiedzieli\u015bmy si\u0119 w ci\u0105gu ostatniej dekady (mordowanie dzieci w Irlandii, masowa i w pe\u0142ni chroniona pedofilia, systemowa wsp\u00f3\u0142praca z mafi\u0105, udzia\u0142 ksi\u0119\u017cy w czystkach etnicznych w Ruandzie), wci\u0105\u017c przeciwstawia\u0107 ca\u0142emu z\u0142u, kt\u00f3re niesie z sob\u0105 Ko\u015bci\u00f3\u0142, kilka chwalebnych postaci spo\u015br\u00f3d zmar\u0142ych ju\u017c b\u0105d\u017a nawet \u017cyj\u0105cych ksi\u0119\u017cy? I jak mo\u017cna wci\u0105\u017c broni\u0107 Jana Paw\u0142a II, za kt\u00f3rego panowania dzia\u0142y si\u0119 w kurii i w ca\u0142ym Ko\u015bciele rzeczy straszne i to na skal\u0119 masow\u0105?<\/p>\n\n\n\n
Przecie\u017c zbrodnie ko\u015bcielne nie s\u0105 \u2013 jak mo\u017cna by\u0142o my\u015ble\u0107 jeszcze dwadzie\u015bcia la temu \u2013 ekscesami, patologi\u0105, czym\u015b wa\u017cnym, lecz nie dominuj\u0105cym. S\u0105 najbardziej rdzenn\u0105 i najbardziej chronion\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 aktywno\u015bci Ko\u015bcio\u0142a \u2013 tak samo jak w epoce faszyzmu, tak samo jak w epoce totalitaryzmu pa\u0144stwa ko\u015bcielnego w Italii, tak samo jak w \u015bredniowieczu. Nic si\u0119 nie zmieni\u0142o po tym, jak ostatni esesman z ko\u015bcielnymi dokumentami wyjecha\u0142 do Ameryki Po\u0142udniowej. Nie by\u0142o \u017cadnego niezbrodniczego interludium. Jest tylko dudni\u0105ce bicie si\u0119 w piersi kolejnych papie\u017cy. S\u0105 tylko przeprosiny, za kt\u00f3rymi nie idzie \u017cadne zado\u015b\u0107uczynienie.<\/p>\n\n\n\n
Czy Adam Michnik udaje, \u017ce nie widzi, czy mo\u017ce faktycznie o\u015blep\u0142? Tak czy inaczej, jego oderwanie od rzeczywisto\u015bci i trwanie przy moralnie dawno ju\u017c przegranej sprawie \u201edialogu z Ko\u015bcio\u0142em\u201d zaczyna zakrawa\u0107 na poplecznictwo i kolaboracj\u0119. Czy po to wychodzi\u0142 przed laty ze struktur komunistycznego autorytaryzmu, \u017ceby teraz wi\u0105za\u0107 si\u0119 z autorytaryzmem katolickim? Czy to si\u0119 godzi cz\u0142owiekowi lewicy? I to w dodatku \u017cydowskiego pochodzenia?<\/p>\n\n\n\n
By\u0142y kiedy\u015b, nie tak bardzo dawno, pi\u0119kne czasy, gdy nie trzeba by\u0142o si\u0119 zastanawia\u0107, co to jest ta \u201ewolna Polska\u201d, jaki b\u0119dzie w niej panowa\u0142 ustr\u00f3j, jakie prawa i jakie b\u0119d\u0105 jej relacje z Ko\u015bcio\u0142em. Wolna Polska to znaczy\u0142o wolna od czerwonego i ruskiej dominacji, demokratyczna. Wystarczy\u0142o by\u0107 po stronie tych chwalebnych, acz mglistych i ma\u0142o konkretnych marze\u0144, aby otwiera\u0142y si\u0119 drzwi do wszystkich \u201eswoich\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Nikt prawie a\u017c do 1989 roku nie przejmowa\u0142 si\u0119 r\u00f3\u017cnicami ideowymi i \u015bwiatopogl\u0105dowymi. Atei\u015bci rami\u0119 w rami\u0119 z inteligencj\u0105 katolick\u0105 wsp\u00f3\u0142tworzyli demokratyczn\u0105 opozycj\u0119, jako rzecz naturaln\u0105 traktuj\u0105c kontakty z ksi\u0119\u017cmi, kt\u00f3rzy nieraz udzielali nielegalnym dzia\u0142aniom realnego wsparcia i schronienia. Utar\u0142o si\u0119 widzie\u0107 w Ko\u015bciele przyjaciela wolno\u015bci i demokracji.<\/p>\n\n\n\n
Taki wizerunek zapewni\u0142o Ko\u015bcio\u0142owi w\u015br\u00f3d polskiej inteligencji tych kilkuset ksi\u0119\u017cy, kt\u00f3rzy wsp\u00f3\u0142pracowali z opozycj\u0105. Setek innych, kt\u00f3rzy donosili, w og\u00f3le si\u0119 nie dostrzega\u0142o. Nikt te\u017c nie przejmowa\u0142 si\u0119 fundamentalizmem przebijaj\u0105cym z niekt\u00f3rych kaza\u0144, wypowiedzi i dokument\u00f3w, na czele z Jasnog\u00f3rskimi \u015alubami Narodu Polskiego napisanymi przez kard. Wyszy\u0144skiego. A pisa\u0142 Wyszy\u0144ski ni mniej, ni wi\u0119cej: \u201ePrzyrzekamy uczyni\u0107 wszystko, co le\u017cy w naszej mocy, aby Polska by\u0142a rzeczywistym kr\u00f3lestwem Twoim i Twojego Syna, poddanym ca\u0142kowicie pod Twoje panowanie, w \u017cyciu naszym osobistym, rodzinnym, narodowym i spo\u0142ecznym\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Gdy ju\u017c ta wolna Polska nasta\u0142a, sko\u0144czy\u0142a si\u0119 niewinna sielanka. Ko\u015bci\u00f3\u0142 otrzyma\u0142 na powr\u00f3t sw\u00f3j kawa\u0142 w\u0142adzy i rozleg\u0142e przywileje. Klerykalizacja \u017cycia publicznego si\u0119ga\u0142a na pocz\u0105tku lat 90. absurdu, lecz jej infantylizm usypia\u0142 nasz\u0105 czujno\u015b\u0107. Raczej si\u0119 \u015bmiali\u015bmy z taniego jarmarcznego pseudochrze\u015bcija\u0144stwa, codziennych og\u0142osze\u0144 parafialnych w g\u0142\u00f3wnym dzienniku TV i furgaj\u0105cych na ekranie kropide\u0142, ni\u017c niepokoili\u015bmy o los kraju w coraz wi\u0119kszym stopniu z\u0142o\u017cony w r\u0119ce kleru. Wci\u0105\u017c dzia\u0142a\u0142 przecie\u017c na nas mit o Ko\u015bciele zwalczaj\u0105cym komun\u0119, no i by\u0142 papie\u017c Polak, kt\u00f3rego kult by\u0142 dla wszystkich czym\u015b oczywistym i niepodwa\u017calnym.<\/p>\n\n\n\n
A tymczasem kolejne rz\u0105dy, od Rakowskiego po Millera, od Olszewskiego po Kaczy\u0144skiego, solidarnie, od lewej do prawej, oddawa\u0142y Ko\u015bcio\u0142owi coraz wi\u0119cej \u2013 w got\u00f3wce, w ziemi, w przywilejach, w ustawach edukacyjnych, medycznych, medialnych. Wpisano Stolic\u0119 Apostolsk\u0105 do konstytucji, zawarto konkordat\u2026 G\u0119sta sie\u0107 wp\u0142yw\u00f3w i zale\u017cno\u015bci instytucji publicznych od Ko\u015bcio\u0142a oplot\u0142a ca\u0142y kraj, a g\u0119sta sie\u0107 kana\u0142\u00f3w przep\u0142ywu got\u00f3wki do g\u0142\u0119bokiej i nigdy nienasyconej kabzy nie omin\u0119\u0142a \u017cadnej gminy. Do tego bezkarne malwersacje wok\u00f3\u0142 tzw. komisji maj\u0105tkowej, niczym nieskr\u0119powana a ur\u0105gaj\u0105ca prawu gospodarczemu i podatkowemu dzia\u0142alno\u015b\u0107 biznesowa wi\u0119kszych i mniejszych ko\u015bcielnych firm, ogromne nadania maj\u0105tk\u00f3w za 1 proc. przez skorumpowane i otumanione samorz\u0105dy.<\/p>\n\n\n\n
Wszystko to sprawi\u0142o, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 za\u0142amuje si\u0119 pod w\u0142asnym bogactwem, nie maj\u0105c do\u015b\u0107 got\u00f3wki, by utrzyma\u0107 gigantyczny maj\u0105tek, kt\u00f3ry otrzyma\u0142 od boja\u017aliwej w\u0142adzy \u015bwieckiej, w zamian za powstrzymanie si\u0119 od torpedowania rz\u0105du i integracji Polski z Uni\u0105. Maj\u0105c na utrzymaniu tak wielkie dobra, czuje si\u0119 zagro\u017cony i got\u00f3w jest w razie czego obali\u0107 ka\u017cdy \u015bwiecki rz\u0105d, licz\u0105c na to, \u017ce podleg\u0142e mu partie ultraprawicowe po przej\u0119ciu w\u0142adzy sp\u0142ac\u0105 wszystkie d\u0142ugi i jeszcze dodadz\u0105 got\u00f3wki.<\/p>\n\n\n\n
Dzi\u015b taki rz\u0105d w Polsce panuje, a rabowanie kraju przez zdrajc\u00f3w pompuj\u0105cych do gangsterskich kabz miliardy odbywa si\u0119 na bezprecedensow\u0105 skal\u0119. Czy cho\u0107by za 330 mln wci\u015bni\u0119tych w \u0142ap\u0119 Rydzyka przez ludzi Kaczy\u0144skiego i Ziobry kto\u015b p\u00f3jdzie siedzie\u0107? Nie p\u00f3jdzie. A ukradzione pieni\u0105dze nie powr\u00f3c\u0105 do pa\u0144stwowej kasy. Nikt nie poniesie te\u017c odpowiedzialno\u015bci za zdradzieckie ustawy o stosunku pa\u0144stwa do Ko\u015bcio\u0142a, za haniebny konkordat i komisj\u0119 maj\u0105tkow\u0105. Zdrajcy b\u0119d\u0105 le\u017ce\u0107 spokojnie pod granitowymi p\u0142ytami i \u017cadna historia ich nie os\u0105dzi. Bo historia os\u0105dza\u0107 nie potrafi.<\/p>\n\n\n\n
Jeszcze na d\u0142ugo, zanim zweryfikowali\u015bmy papieskie 2 proc. ksi\u0119\u017cy pedofil\u00f3w (faktycznie jest ich ok. 5 proc.), czar prys\u0142. Ko\u015bcio\u0142a nikt ju\u017c nie lubi, nawet katolicy. Zosta\u0142o tylko t\u0119pe pos\u0142usze\u0144stwo, strach, lecz sympatii za grosz. Za wieloletni\u0105 beztrosk\u0119 i tch\u00f3rzliwo\u015b\u0107 wobec Watykanu trzeba jednak zap\u0142aci\u0107. Oto wyros\u0142o imperium Rydzka, j\u0119zyk biskup\u00f3w sta\u0142 si\u0119 ostentacyjnie fanatyczny i agresywny, odra\u017caj\u0105ce kampanie oszczerstw o silnie antypa\u0144stwowym i antydemokratycznym wyd\u017awi\u0119ku posz\u0142y jedna za drug\u0105. Tak to wygl\u0105da dzisiaj, bo jeszcze kilkana\u015bcie lat temu, na opadaj\u0105cej fali sentymentu do starego dobrego Ko\u015bcio\u0142a – przyjaciela opozycji – roili\u015bmy sobie, \u017ce ma on dwie twarze: t\u0119 ludow\u0105, fundamentalistyczn\u0105, oraz t\u0119 inteligenck\u0105 i przyjazn\u0105. By\u0142 wszak Tischner, Boniecki, \u017byci\u0144ski. \u0141atwo by\u0142o uwierzy\u0107, \u017ce reprezentuj\u0105 oni jaki\u015b nurt Ko\u015bcio\u0142a, \u017ce maj\u0105 co\u015b do gadania. Nazywali\u015bmy to \u201eKo\u015bcio\u0142em otwartym\u201d, potem \u201e\u0142agiewnickim\u201d.<\/p>\n\n\n\n
I cho\u0107 o\u015brodki fundamentalistyczne od dawna szydzi\u0142y z tego naszego z\u0142udzenia, tkwili\u015bmy w nim a\u017c do dzisiaj. Gdy zosta\u0142o ono rozwiane, gdy umar\u0142 Tischner, Bonieckiemu zamkni\u0119to usta, a ks. Oko sta\u0142 si\u0119 port parole <\/em>doktryny, ko\u015bcielnej ortodoksji, do sp\u00f3\u0142ki z Rydzykiem, stajemy rozczarowani i bezradni. Nie mamy si\u0142 i \u015brodk\u00f3w, aby walczy\u0107 z agresywnym i zorganizowanym ko\u0142tu\u0144stwem.<\/p>\n\n\n\n U kresu tej historii, w jej dekadenckiej i rozk\u0142adowej fazie, zjawi\u0142 si\u0119 ostatni pretendent do ratowania twarzy Ko\u015bcio\u0142a i naszych z\u0142udze\u0144 przy okazji \u2013 ks. Wojciech Lema\u0144ski. Podejrzany przez biskupa Hosera o bycie obrzezanym, cierpi od lat najrozmaitsze szykany, kt\u00f3re uk\u0142adaj\u0105 si\u0119 w \u017cenuj\u0105cy serial klasy C dla ostatnich pogrobowc\u00f3w \u201eKo\u015bcio\u0142a otwartego\u201d. Czy mo\u017cna wyobrazi\u0107 sobie bardziej spektakularny upadek owych naiwnych nadziei \u201einteligencji katolickiej\u201d? Czy co\u015b jeszcze bardziej \u017cenuj\u0105cego mo\u017ce si\u0119 wydarza\u0107 na naszych oczach w tej materii ni\u017c ta \u0142zawa ludowo-inteligencka tragikomedia?<\/p>\n\n\n\n Jak\u017ce idiotycznie brzmi\u0105 popiskiwania \u201eprzyjaci\u00f3\u0142 Ko\u015bcio\u0142a\u201d, \u017ce wymaga on reform i zmian. Ile lat mo\u017cna to m\u00f3wi\u0107? Zmiana! Ale jaka w\u0142a\u015bciwie zmiana? Co niby ma si\u0119 zmie\u0107, gdy ju\u017c wymrze obecny episkopat, a do w\u0142adzy dojd\u0105 inni? Co to znaczy w przypadku Ko\u015bcio\u0142a\u00a0\u201eotwarto\u015b\u0107\u201d i czym ma by\u0107 tak reklamowany i tyle budz\u0105cy nadziei \u201edialog\u201d? Na co tu ma nast\u0105pi\u0107 otwarcie, z kim i o czym ma by\u0107 dialog?<\/p>\n\n\n\n Tych pyta\u0144 nikt nigdy nie stawia\u0142. S\u0105 bowiem w przypadku Ko\u015bcio\u0142a nader wstydliwe. Przedstawiciele Ko\u015bcio\u0142a nie s\u0105 wszak upowa\u017cnieni do \u017cadnego dialogu w normalnym tego s\u0142owa znaczeniu. S\u0105 za to wyposa\u017ceni w instrukcje w Watykanu, m\u00f3wi\u0105ce, co maj\u0105 g\u0142osi\u0107 i czyni\u0107. O \u017cadnej ewentualno\u015bci zmiany zdania pod wp\u0142ywem argument\u00f3w mowy by\u0107 nie mo\u017ce. A przecie\u017c gotowo\u015b\u0107 do zmiany zdania jest warunkiem uczciwej dyskusji. \u017baden ksi\u0105dz, nawet niebywale uprzejmy dla swoich rozm\u00f3wc\u00f3w, ani na jot\u0119 nie odejdzie od doktryny ko\u015bcielnej oraz instrukcji Watykanu i swojego biskupa. Pozbawiony za\u015b intelektualnej wolno\u015bci – przestaje by\u0107 partnerem dla kogokolwiek. A swoj\u0105 drog\u0105, je\u015bli po drugiej stronie sto\u0142u mieliby zasi\u0105\u015b\u0107 przedstawiciele w\u0142adzy oraz intelektuali\u015bci, to zwykli ksi\u0119\u017ca, \u201erzuceni na odcinek dialogu\u201d, nie b\u0119d\u0105 dostatecznie wiarygodnymi reprezentantami swojej strony. Lecz czy widzia\u0142 kto kiedy biskupa w roli uczestnika wolnej debaty, cho\u0107by w studiu telewizyjnym?<\/p>\n\n\n\n Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie zmienia si\u0119 pod wp\u0142ywem argument\u00f3w, lecz pod wp\u0142ywem fakt\u00f3w. Je\u015bli pogodzi\u0142 si\u0119 na Soborze Watyka\u0144skim II z demokracj\u0105 i r\u00f3wnouprawnieniem wyzna\u0144, to nie dlatego, \u017ce sp\u0142yn\u0119\u0142a na\u0144 nowa \u0142aska bo\u017ca, dzi\u0119ki czemu dostrzeg\u0142 b\u0142\u0119dy w swej wcze\u015bniejszej, teokratycznej doktrynie i przyzna\u0142 racj\u0119 libera\u0142om, lecz po prostu dlatego, \u017ce chc\u0105c trwa\u0107 w nowoczesnym spo\u0142ecze\u0144stwie, musia\u0142 schowa\u0107 pod dywan sw\u00f3j fundamentalizm i nierealne ju\u017c pretensje do w\u0142adzy.<\/p>\n\n\n\n W tym samym jednak czasie, jak \u015bwiadczy o tym wspomniany manifest Wyszy\u0144skiego, w krajach od demokracji dalekich na t\u0119 w\u0142adz\u0119 wci\u0105\u017c liczy\u0142. Dzi\u015b, mimo politycznej smuty i reakcyjnego rz\u0105du, koniunkturalnie ultraklerykalnego (bo co do wzajemnej antypatii polityk\u00f3w prawicy do Ko\u015bcio\u0142a nikt nie powinien mie\u0107 z\u0142udze\u0144), realna w\u0142adza dla Ko\u015bcio\u0142a na d\u0142u\u017csz\u0105 met\u0119 nie wchodzi ju\u017c w gr\u0119. Musi si\u0119 zadowoli\u0107 nieformalnym wsp\u00f3\u0142rz\u0105dzeniem Polsk\u0105 wiejsk\u0105, apana\u017cami oraz paroma klerykalnymi zapisami w ustawach. Z\u0142ote czasy \u015bredniowiecza ani nawet II RP nie powr\u00f3c\u0105. Ba, nie powr\u00f3c\u0105 ju\u017c czasy transformacji, gdy Polska le\u017ca\u0142a przed papie\u017cem i biskupami, boj\u0105c si\u0119 podnie\u015b\u0107 oczy na czubek trzewika.<\/p>\n\n\n\n Polacy nie l\u0119kaj\u0105 si\u0119 ju\u017c tak bardzo, wielu nie chodzi ju\u017c nawet do ko\u015bcio\u0142a. Rz\u0105d dusz sko\u0144czy\u0142 si\u0119 nieodwo\u0142alnie, a duch wolno\u015bci i demokracji zst\u0105pi\u0142 na t\u0119 ziemi\u0119. Pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej Ko\u015bci\u00f3\u0142 b\u0119dzie musia\u0142 zaakceptowa\u0107 warunki, jakie nak\u0142ada na niego liberalna demokracja, czyli r\u00f3wne z innymi organizacjami tratowanie duchownych i Ko\u015bcio\u0142a przez prawo i instytucje pa\u0144stwowe oraz \u015bwiecki charakter pa\u0144stwa. Tak przecie\u017c sta\u0142o si\u0119 ju\u017c dawno na Zachodzie, z po\u017cytkiem dla wszystkich, w tym dla katolik\u00f3w i\u00a0 Ko\u015bcio\u0142a. Nie w\u0105tpi\u0119, \u017ce kiedy\u015b stanie si\u0119 tak r\u00f3wnie\u017c w Polsce.<\/p>\n\n\n\n Czy to jest zmiana? Oczywi\u015bcie, \u017ce tak. Tyle \u017ce wymuszona przez okoliczno\u015bci, a nie wynegocjowana. Przeprowadz\u0105 j\u0105 nieco lepiej wykszta\u0142ceni i lepiej wychowani biskupi za kilkana\u015bcie lat \u2013 przymuszeni przez demokratyczny i \u015bwiecki rz\u0105d, kt\u00f3ry pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej wr\u00f3ci. Ko\u015bci\u00f3\u0142 sam z siebie nigdy nie idzie drog\u0105 post\u0119pu ani nie zrzeka si\u0119 wp\u0142yw\u00f3w i dochod\u00f3w. Post\u0119p jest i tak, lecz wymuszony. Ju\u017c nie ma pracy niewolniczej ani ch\u0142ostania ludzi za absencj\u0119 na mszy. Nie ma stos\u00f3w, a \u017byd\u00f3w Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie trzyma ju\u017c w gettach. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 wlecze si\u0119 drog\u0105 post\u0119pu moralnego epoki liberalnej zawsze kilkadziesi\u0105t lat za elitami, cho\u0107 na szcz\u0119\u015bcie (w tym nieszcz\u0119\u015bciu) ci\u0105gnie za sob\u0105 niema\u0142e rzesze wyznawc\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Niech si\u0119 wlecze, niech p\u0142aci odszkodowania, niech b\u0119dzie rozliczony. Niech si\u0119 dzieje wola bo\u017ca. A Adama Michnika prosiliby\u015bmy, \u017ceby pochodu nie op\u00f3\u017ania\u0142 swoimi anachronicznymi sentymentami.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Nie milkn\u0105 echa wywiadu, jakiego Adam Michnik udzieli\u0142 Dominice Wielowieyskiej w magazynie \u201eGazety Wyborczej\u201d \u201eWolna Sobota\u201d. Nie mog\u0119 pogodzi\u0107 si\u0119 tym, \u017ce w postawie redaktora naczelnego \u201eWyborczej\u201d nic si\u0119 nie zmieni\u0142o pod wp\u0142ywem straszliwej prawdy o skali przest\u0119pczo\u015bci w Ko\u015bciele.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":5121,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[992,4],"tags":[79,303,167],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5116"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5116"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5116\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5122,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5116\/revisions\/5122"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5121"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5116"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5116"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5116"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}