{"id":5699,"date":"2022-02-12T15:08:36","date_gmt":"2022-02-12T14:08:36","guid":{"rendered":"http:\/\/hartman.blog.polityka.pl\/?p=5699"},"modified":"2022-02-12T18:06:58","modified_gmt":"2022-02-12T17:06:58","slug":"w-obronie-whoopi-goldberg","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/2022\/02\/12\/w-obronie-whoopi-goldberg\/","title":{"rendered":"W obronie Whoopi Goldberg"},"content":{"rendered":"\n

S\u0142awna aktorka Whoopi Goldberg popad\u0142a w powa\u017cne tarapaty z powodu naruszenia zasad obowi\u0105zuj\u0105cego w ameryka\u0144skiej przestrzeni publicznej wypowiadania si\u0119 o Zag\u0142adzie. Ot\u00f3\u017c zdarzy\u0142o jej si\u0119 przed kilkoma dniami we w\u0142asnym programie telewizyjnym \u201eThe View\u201d (w stacji ABC) sformu\u0142owa\u0107 kilka ryzykownych zda\u0144: \u201eHolokaust nie dotyczy\u0142 kwestii rasy. Nie, nie chodzi o ras\u0119. (…) Chodzi o bestialstwo ludzi wobec innych. To by\u0142y dwie grupy bia\u0142ych ludzi. Gubicie sedno sprawy! Gdy tylko przekszta\u0142cacie to w kwesti\u0119 rasow\u0105, to zamykacie si\u0119 na jedn\u0105 drog\u0119. Chodzi o to, jak si\u0119 nawzajem traktujemy. To jest problem. Bez wzgl\u0119du na to, czy kto\u015b jest bia\u0142y, czarny, jest \u017bydem, czy W\u0142ochem\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Rozmowa dotyczy\u0142a skre\u015blenia w jednej ze szk\u00f3\u0142 w stanie Tennessee znanego komiksu „Maus. Opowie\u015b\u0107 ocalonego” Arta Spiegelmana z listy lektur. Jest to w ostatnich tygodniach jeden z najwa\u017cniejszych temat\u00f3w debaty publicznej na Zachodzie.<\/p>\n\n\n\n

Doprawdy obro\u0144cy ekscepcjonalizmu, czyli stanowiska, i\u017c Zag\u0142ada \u017byd\u00f3w by\u0142a czym\u015b niepor\u00f3wnywalnym z \u017cadnym innym ludob\u00f3jstwem i straszliwszym od innych ludob\u00f3jstw (z racji swego przemys\u0142owo-biurokratycznego charakteru), nie mog\u0105 oczekiwa\u0107, \u017ce ich pogl\u0105d b\u0119dzie publicznym dogmatem. Mog\u0105 co najwy\u017cej pi\u0119tnowa\u0107 i kara\u0107 ka\u017cdego, kto si\u0119 z nim nie zgadza \u2013 dop\u00f3ki maj\u0105 tak\u0105 si\u0142\u0119. Urz\u0105dzanie nagonek na ludzi gotowych traktowa\u0107 Zag\u0142ad\u0119 \u017byd\u00f3w jako jeden z wielu przyk\u0142ad\u00f3w ludob\u00f3jstwa mo\u017ce mie\u0107 w d\u0142u\u017cszej perspektywie konsekwencje przeciwne do zamierzonych. Zamiast wzmacnia\u0107 pami\u0119\u0107 o Zag\u0142adzie, mo\u017ce doprowadzi\u0107 do zm\u0119czenia tym tematem oraz irytacji \u017cydowskim nacjonalizmem, dla kt\u00f3rego agresywna obrona holokaustowego dogmatyzmu martyrologicznego jest od kilku dekad czym\u015b bardzo charakterystycznym.<\/p>\n\n\n\n

Masywny atak na Whoopi Goldberg (a wzi\u0119\u0142o w nim udzia\u0142 r\u00f3wnie\u017c Muzeum Auschwitz) ma ewidentne pod\u0142o\u017ce ekscepcjonalistyczne, mimo \u017ce wypowied\u017a pani Goldberg tylko po\u015brednio odnosi si\u0119 do kwestii niepor\u00f3wnywalno\u015bci Zag\u0142ady. Odnosi si\u0119 po\u015brednio, lecz nie ma co udawa\u0107, \u017ce wcale nie. I dobrze, \u017ce si\u0119 odnosi.<\/p>\n\n\n\n

Whoopi Goldberg powiedzia\u0142a w spos\u00f3b mo\u017ce nieco nieporadny co\u015b, co stanowi przekonanie wi\u0119kszo\u015bci ludzi, a mianowicie \u017ce Zag\u0142ada jest problemem bardzo uniwersalnym, wychodz\u0105cym poza ramy \u201ekwestii rasowej\u201d i rasizmu, a jednocze\u015bnie i tym samym problemem nie tylko \u017cydowskim. Tego rodzaju z\u0142o, jakie przyni\u00f3s\u0142 ze sob\u0105 nazizm, dotyka i mo\u017ce jeszcze dotkn\u0105\u0107 inne ni\u017c \u017cydowska spo\u0142eczno\u015bci. Tym samym (dodam od siebie) \u017bydzi nie mog\u0105 mie\u0107 Zag\u0142ady \u201etylko dla siebie\u201d i lepiej, \u017ceby nie chowali jej zazdro\u015bnie w czarnej szkatu\u0142ce, bo nie pos\u0142u\u017cy to ich relacjom z reszt\u0105 \u015bwiata.<\/p>\n\n\n\n

We wpisach na Twitterze oraz w kolejnym programie z cyklu \u201eThe View\u201d pani Goldberg bardzo spokojnie i rzeczowo rozwin\u0119\u0142a swoj\u0105 my\u015bl, odpowiadaj\u0105c na zarzuty antysemityzmu b\u0105d\u017a ignorancji. Przeprosi\u0142a r\u00f3wnie\u017c za swoje s\u0142owa, ale tylko w jednym aspekcie, a mianowicie \u017ce nie dostrzega\u0142a tego, \u017ce niekt\u00f3rzy \u017bydzi mog\u0105 si\u0119 poczuwa\u0107 do odr\u0119bno\u015bci rasowej i postrzega\u0107 swoje funkcjonowanie spo\u0142eczne, a w tym do\u015bwiadczenie antysemityzmu, w kategoriach r\u00f3\u017cnicy rasowej. I jest to z jej strony s\u0142uszna korekta \u2013 faktycznie \u017bydzi najcz\u0119\u015bciej nienawidz\u0105 rasizmu i nie chc\u0105 by\u0107 uwa\u017cani za \u017cadn\u0105 odr\u0119bn\u0105 \u201eras\u0119\u201d (bo to pierwszy krok do prze\u015bladowa\u0144), lecz jednocze\u015bnie nie zgadzaj\u0105 si\u0119, aby bagatelizowano rasistowskie motywacje nazist\u00f3w, co mog\u0142oby umniejsza\u0107 groz\u0119 Zag\u0142ady.<\/p>\n\n\n\n

Pani Goldberg doskonale wie, \u017ce zbrodnie niemieckie na \u017bydach mia\u0142y pod\u0142o\u017ce rasistowskie. Nie ma \u017cadnych podstaw, \u017ceby jej zarzuca\u0107, i\u017c nie zdaje sobie z tego sprawy. Nie przyjmuje jednak w \u017cadnej mierze (nawet dla podtrzymania poj\u0119cia o grozie Zag\u0142ady) tej nazistowskiej perspektywy. Tymczasem niekt\u00f3rzy \u017bydzi wol\u0105 ju\u017c przyj\u0105\u0107, \u017ce s\u0105 jak\u0105\u015b \u201epodras\u0105\u201d rasy bia\u0142ej, skoro ta narzucona im przez wrog\u00f3w kondycja jest niezb\u0119dna do zrozumienia ich straszliwej krzywdy.<\/p>\n\n\n\n

Ka\u017cdy ma prawo przyj\u0105\u0107 inny punkt widzenia ni\u017c \u017cydowska \u201eortodoksja holokaustowa\u201d. Uznanie \u017byd\u00f3w za jak\u0105\u015b ras\u0119 po to, \u017ceby rasistowski charakter Zag\u0142ady sta\u0142 si\u0119 bardzie wyrazisty, jest tylko prawem, a nie obowi\u0105zkiem uczestniczki debaty publicznej. A jak s\u0142usznie zauwa\u017cy\u0142a Whoopi Goldberg, gdy kto\u015b jest osob\u0105 o czarnym kolorze sk\u00f3ry, to do\u015bwiadcza to\u017csamo\u015bci rasowej bardzo sensualnie \u2013 jako czego\u015b, co jest widoczne. Dla niej, podobnie jak dla wi\u0119kszo\u015bci ludzi, \u201erasa\u201d (czy si\u0119 komu\u015b to poj\u0119cie podoba, czy nie) odnosi si\u0119 do oczywistych cech wygl\u0105du. \u017bydzi tymczasem nie odr\u00f3\u017cniaj\u0105 si\u0119 wygl\u0105dem w spos\u00f3b jednoznaczny od nie-\u017byd\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Zarzucanie osobie o czarnym kolorze sk\u00f3ry, \u017ce nie widzi kwestii rasizmu w centrum problemu Zag\u0142ady, jest absurdem. No przecie\u017c faktycznie w tym przypadku to akurat biali mordowali bia\u0142ych. To naprawd\u0119 dziwne, \u017ce \u017bydzi maj\u0105 sk\u0142onno\u015b\u0107 do subwersywnego identyfikowania si\u0119 z perspektyw\u0105 nazistowsk\u0105 i brania niemal\u017ce za dobr\u0105 monet\u0119 tego, \u017ce s\u0105 (jak chcieli nazi\u015bci) jak\u0105\u015b swoist\u0105 \u201eras\u0105\u201d w obr\u0119bie \u201erasy bia\u0142ej\u201d. Pani Goldberg odmawia wchodzenia w t\u0119 perspektyw\u0119 \u2013 i moim zdaniem s\u0142usznie.<\/p>\n\n\n\n

Z tego, \u017ce nazi\u015bci byli rasistami i uwa\u017cali \u017byd\u00f3w za jak\u0105\u015b odr\u0119bn\u0105 ras\u0119 podludzi, nie wynika, \u017ce zabijali \u017byd\u00f3w w ramach \u201ekonfliktu rasowego\u201d. A nie wynika, bo po prostu przekonanie nazist\u00f3w jest wymys\u0142em. \u017bydzi nie maj\u0105 swoistego koloru sk\u00f3ry ani budowy czaszki. S\u0105 antropologicznie bardzo r\u00f3\u017cni. S\u0105 wr\u0119cz osobliwie zr\u00f3\u017cnicowani! Jedni s\u0105 bardzo \u015bniadzi, inni wyj\u0105tkowo bladzi. I owszem, na og\u00f3\u0142 do\u015b\u0107 \u0142atwo rozpozna\u0107 po wygl\u0105dzie, kto jest \u017bydem, lecz nie dlatego, \u017ce s\u0105 ma\u0142o zr\u00f3\u017cnicowani i podobni do siebie, lecz dlatego, \u017ce ogromna wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u017byd\u00f3w nale\u017cy do jednego z kilkudziesi\u0119ciu \u201etyp\u00f3w wygl\u0105dowych\u201d. S\u0105 one bardzo od siebie odmienne, lecz mo\u017cna nauczy\u0107 si\u0119 je rozpoznawa\u0107. Niemcy, jak wiadomo, byli akurat w tym kiepscy, w przeciwie\u0144stwie do Polak\u00f3w, kt\u00f3rzy najcz\u0119\u015bciej rozpoznawali \u017byda niemal r\u00f3wnie niezawodnie jak sami \u017bydzi.<\/p>\n\n\n\n

Zag\u0142ada nie mia\u0142a pod\u0142o\u017ca rasowego, jak przedstawiali to Niemcy rasi\u015bci, lecz wynika\u0142a z wielu stuleci wrogo\u015bci antysemickiej, maj\u0105cej \u017ar\u00f3d\u0142a religijne, spo\u0142eczne, gospodarcze i kulturowe. Wygl\u0105d, czyli \u201erasa\u201d, jest tu raczej pretekstem dla przemocy, a mo\u017ce raczej \u201ep\u00f3\u017an\u0105 warstw\u0105\u201d, na\u0142o\u017con\u0105 na wiele g\u0142\u0119bszych pok\u0142ad\u00f3w wrogo\u015bci do \u017byd\u00f3w, ni\u017c sednem sprawy. I to r\u00f3wnie\u017c wybrzmia\u0142o w wypowiedzi pani Goldberg, z kt\u00f3r\u0105 nie mog\u0119 si\u0119 nie zgodzi\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Czarna Amerykanka mo\u017ce sobie poda\u0107 r\u0119k\u0119 z bia\u0142ym jak mleko dzieckiem ocalonych z Zag\u0142ady. Tylko \u017ce jej nie wolno m\u00f3wi\u0107 bezkarnie, co my\u015bli (bo jest czarna i nie jest \u017byd\u00f3wk\u0105), a mnie wolno (bo jestem \u017bydem, a poza tym moje wypowiedzi nie interesuj\u0105 milion\u00f3w). To nie jest zdrowe ani sprawiedliwe.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

S\u0142awna aktorka Whoopi Goldberg popad\u0142a w powa\u017cne tarapaty z powodu naruszenia zasad obowi\u0105zuj\u0105cego w ameryka\u0144skiej przestrzeni publicznej wypowiadania si\u0119 o Zag\u0142adzie. Ot\u00f3\u017c zdarzy\u0142o jej si\u0119 przed kilkoma dniami we w\u0142asnym programie telewizyjnym \u201eThe View\u201d (w stacji ABC) sformu\u0142owa\u0107 kilka ryzykownych zda\u0144: \u201eHolokaust nie dotyczy\u0142 kwestii rasy. Nie, nie chodzi o ras\u0119. (…) Chodzi o bestialstwo […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":5706,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[619,1],"tags":[1058,1202],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5699"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5699"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5699\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5704,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5699\/revisions\/5704"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5706"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5699"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5699"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5699"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}