A przecie\u017c Wysoka Komisja od uk\u0142adania pyta\u0144 mog\u0142a zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 do mnie albo innej kompetentnej (i mniej ni\u017c ja wrednej) osoby z pro\u015bb\u0105 o opini\u0119 w sprawie proponowanych pyta\u0144 maturalnych. No ale tam, w ministerstwie, same dokt\u00f3ry i pedagodzy ze sta\u017cem, co to wiedz\u0105 lepiej. Tak czy inaczej, na przysz\u0142o\u015b\u0107 oferuj\u0119 ze swej strony ca\u0142kiem honorowe (znaczy darmowe) konsultacje. A ta dzisiejsza (tak jak rok temu \u2013 ex post<\/em>) niechaj pos\u0142u\u017cy przede wszystkim Wam, maturzystom \u2013 tegorocznym i przysz\u0142ym. Bo nie \u015bmiem nawet marzy\u0107, \u017ce Jego albo Jej wysoko\u015b\u0107 Uk\u0142adacz\/Uk\u0142adaczka tegorocznych matur zechce przeczyta\u0107 z uwag\u0105 i tzw. intelektualn\u0105 pokor\u0105 m\u00f3j komentarz do tegorocznych pyta\u0144 maturalnych z filozofii. Wszak zdolno\u015b\u0107 do uznania w\u0142asnego b\u0142\u0119du jest rzadkim przymiotem. Ale kto wie? Mo\u017ce?<\/p>\n\n\n\n Filozofia, po prawdzie, pasuje do szko\u0142y jak pi\u0119\u015b\u0107 do nosa. I chocia\u017c bardzo popieram jej nauczanie (sam o to walczy\u0142em), to nie w oportunistycznej kulturze szkolarskiej, gdzie ca\u0142a nauka sprowadza si\u0119 do mniej czy bardziej ba\u0142amutnych formu\u0142ek, kt\u00f3re zapewniaj\u0105 nauczycielom i uczniom bezpieczne przetrwanie w systemie. Nauka filozofii to przede wszystkim nauka krytycyzmu, autonomii intelektualnej oraz intelektualnej uczciwo\u015bci. Dopiero w dalszej kolejno\u015bci powinna to by\u0107 nauka analizy poj\u0119ciowej oraz przyswojenie element\u00f3w tradycji my\u015blowych, czyli historii filozofii.<\/p>\n\n\n\n W zwyk\u0142ej szkole nie ma takiej mo\u017cliwo\u015bci i chyba przerasta to r\u00f3wnie\u017c organizator\u00f3w egzamin\u00f3w maturalnych, kt\u00f3rzy gdzie\u015b tam, w kr\u0119gach swoich znajomych i wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w, musz\u0105 znale\u017a\u0107 osoby, kt\u00f3rym powierz\u0105 u\u0142o\u017cenie pyta\u0144 i \u201eklucza\u201d.<\/p>\n\n\n\n W 2021 r. wysz\u0142o to fatalnie, a w tym roku jeszcze gorzej. Ca\u0142y tegoroczny egzamin podporz\u0105dkowany jest radykalnemu zaprzeczeniu ducha filozofii, czyli bardzo \u015bwiadomego, bardzo inteligentnego i gi\u0119tkiego my\u015blenia. Jego zaprzeczeniem jest oddawanie si\u0119 bowiem z\u0142udzeniu, \u017ce rozumowania filozoficzne to jakie\u015b \u201etryby sylogistyczne\u201d b\u0105d\u017a inne \u201eregu\u0142y wnioskowania\u201d, w kt\u00f3rych za \u201ezmienne zdaniowe\u201d mo\u017cna podstawi\u0107 pewne \u201etezy\u201d, kt\u00f3re s\u0105 emblematyczne dla poszczeg\u00f3lnych \u201ekierunk\u00f3w\u201d, \u201estanowisk\u201d czy \u201eteorii\u201d. My\u015blenie filozoficzne ani dyskusje filozof\u00f3w bynajmniej tak nie wygl\u0105daj\u0105, trzymaj\u0105c si\u0119 jak najdalej od wszelkiego schematyzmu, formalizmu i t\u0119pego obracania formu\u0142kami. Nikt nie m\u00f3wi \u201edzie\u0144 dobry, jestem idealist\u0105 obiektywnym, w zwi\u0105zku z czym uwa\u017cam, \u017ce realn\u0105 przyczyn\u0105 mojego zmokni\u0119cia by\u0142a idea deszczu zmaterializowana w postaci wody lec\u0105cej z nieba\u201d. Filozofia nie jest idiotyczna, lecz wielu nieudolnych i niesamodzielnych my\u015blowo nauczycieli (i uk\u0142adaczy egzamin\u00f3w) tak sobie j\u0105 wyobra\u017ca. A potem wychodz\u0105 z tego takie potworki jak egzamin z filozofii 2022.<\/p>\n\n\n\n Je\u015bli to kogo\u015b interesuje, to s\u0142u\u017c\u0119 szczeg\u00f3\u0142ami. Odnios\u0119 si\u0119 do najg\u0142upszych (co nie znaczy, \u017ce pozosta\u0142e nie s\u0105 g\u0142upie!) pyta\u0144 tegorocznej matury z filozofii, a si\u0142\u0105 rzeczy troch\u0119 dzi\u015b powyk\u0142adam filozofi\u0119. Mam nadziej\u0119, \u017ce m\u0142odzie\u017c, kt\u00f3ra wybra\u0142a napisanie egzaminu z filozofii, przyjmie to jako symboliczn\u0105 rekompensat\u0119 za krzywd\u0119, jakiej doznali, pisz\u0105c 9 maja durny i ur\u0105gaj\u0105cy rozumowi egzamin.<\/p>\n\n\n\n Zadanie 7 (0-1):\nUzupe\u0142nij przes\u0142ank\u0119 2. w poni\u017cszym rozumowaniu, aby otrzyma\u0107 formalnie\npoprawne rozumowanie dedukcyjne:<\/p>\n\n\n\n Wniosek:\nnieprawda, \u017ce dusze s\u0105 wieczne.<\/p>\n\n\n\n Ratunku! Ja si\u0119 boj\u0119 pomy\u015ble\u0107, co tu wedle \u201eklucza\u201d jest poprawn\u0105 odpowiedzi\u0105\u2026 W nocnym koszmarze przemkn\u0119\u0142o mi: \u201eIdee nie s\u0105 wieczne\u201d oraz \u201eWieczne idee nie istniej\u0105\u201d. Pal sze\u015b\u0107, je\u015bli komu\u015b si\u0119 wyda\u0142o, \u017ce brak wiecznych idei jako\u015b szkodzi nie\u015bmiertelno\u015bci duszy (mojej, zapewniam Was, nie szkodzi), lecz znacznie gorzej, gdy s\u0105dzi, \u017ce zachodzi co\u015b w rodzaju: je\u015bli prawd\u0105 jest, \u017ce je\u015bli p to q, oraz prawd\u0105 jest, \u017ce p jest fa\u0142szem, to prawd\u0105 jest, \u017ce i q jest fa\u0142szem. Takiej tautologii nie ma, bo z fa\u0142szywego zdania mo\u017cna wnioskowa\u0107 prawdziwie, ale za to brzmi bardzo dostojnie i logicznie. Uczy\u0142em si\u0119 filozofii i teraz stosuj\u0119 prawa logiki. Aha. Na ca\u0142e szcz\u0119\u015bcie zawsze w miejsce drugiej, brakuj\u0105cej przes\u0142anki mo\u017cna podstawi\u0107 upragniony wniosek, bo z ka\u017cdego zdania jest niew\u0105tpliwie uprzejme wynika\u0107 ono samo. Uff. Tylko ile daj\u0105 za to punkt\u00f3w?<\/p>\n\n\n\n Zadanie 8 (8-02) Zaznacz \u201eTAK\u201d, je\u015bli dany termin oznacza \u201e\u017ar\u00f3d\u0142owo prezentuj\u0105c\u0105 naoczno\u015b\u0107\u201d w rozumieniu Edmunda Husserla, albo \u201eNIE\u201d, je\u015bli nie oznacza. A oto te terminy: indukcja, spostrze\u017cenie, wnioskowanie, hipoteza, dyskurs.<\/p>\n\n\n\n To pytanie jest absurdalne, bo o tym, czy w danym akcie poznawczym dochodzi do \u017ar\u00f3d\u0142owego i naocznego prezentowania si\u0119 jakiej\u015b tre\u015bci, nie decyduje to, jakiego rodzaju jest to akt b\u0105d\u017a proces poznawczy, lecz wy\u0142\u0105cznie to, czy jaka\u015b tre\u015b\u0107 ujawnia si\u0119 w nim w spos\u00f3b samooczywisty, czyli \u201ewe w\u0142asnej osobie\u201d \u2013 jako taka, a nie inna. Jak widz\u0119 co\u015b czerwonego, to \u201enikt mi nie powie\u201d, \u017ce nie wiedz\u0119 tego, co widz\u0119, czyli \u017ce widz\u0119 zielone albo mi si\u0119 tylko wydaje, \u017ce co\u015b widz\u0119. Widz\u0119, \u017ce widz\u0119. A jak policz\u0119, \u017ce dwa i dwa jest cztery, to wprost ujmuj\u0119 tre\u015b\u0107 tego dzia\u0142ania i jego konieczno\u015b\u0107, tak \u017ce nikt mnie nie przekona, \u017ce dwa i dwa to pi\u0119\u0107.<\/p>\n\n\n\n To samo dotyczy zrozumienia, \u017ce ca\u0142o\u015b\u0107 jest wi\u0119ksza od ka\u017cdej ze swych cz\u0119\u015bci oraz tego, \u017ce nic nie mo\u017ce by\u0107 jednocze\u015bnie ca\u0142e czerwone i ca\u0142e zielone. Husserlowi marzy\u0142o si\u0119 sprowadzenie ca\u0142ej nauki do szeregu takich nieodpartych oczywisto\u015bci. Je\u015bli p.t. Uk\u0142adacz my\u015bla\u0142, \u017ce do \u017ar\u00f3d\u0142owej naoczno\u015bci tre\u015bci poznawczej nie mo\u017ce doj\u015b\u0107 na tle wnioskowania, indukcji (kt\u00f3ra te\u017c jest wnioskowaniem) czy \u201edyskursu\u201d (cokolwiek to s\u0142owo znaczy), a jedynie w ramach spostrze\u017cenia albo intuicji, to si\u0119 grubo pomyli\u0142. Mo\u017cna w d\u0142ugim dyskursie przygotowywa\u0107 \u201ewgl\u0105d ejdetyczny\u201d w istot\u0119 kobieco\u015bci, dochodz\u0105c do \u017ar\u00f3d\u0142owej naoczno\u015bci czystej idei \u201epiersiasto\u015bci\u201d, a mo\u017cna te\u017c gapi\u0107 si\u0119 na co\u015b tak bezmy\u015blnie i t\u0119po, \u017ce do \u017cadnej naocznej prezentacji nie dojdzie. Mo\u017cna te\u017c rozpu\u015bci\u0107 sto kostek cukru w wodzie i zdaj\u0105c sobie spraw\u0119 z tego, \u017ce nie dowodzi to wcale, i\u017c sto pierwsza te\u017c si\u0119 rozpu\u015bci (bo indukcja jest zawodna), a mimo to z ca\u0142\u0105 apodyktyczno\u015bci\u0105 orzec (na podstawie \u017ar\u00f3d\u0142owo prezentuj\u0105cego \u201ewgl\u0105du ejdetycznego\u201d), \u017ce do istoty cukru nale\u017cy jego rozpuszczalno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n Terminy \u201espostrze\u017cenie\u201d i \u201eintuicja\u201d nie nazywaj\u0105 \u017cadnych rodzaj\u00f3w \u017ar\u00f3d\u0142owo prezentuj\u0105cej naoczno\u015bci, lecz akty poznawcze (a tak naprawd\u0119 procesy poznawcze), w kt\u00f3rych o tak\u0105 naoczno\u015b\u0107 jest \u0142atwiej (z racji ich silnie intencjonalnego charakteru). Ale naj\u0142atwiej jest o nie w aktach refleksji skierowanej na w\u0142asne przebiegi \u015bwiadomo\u015bciowe. Jak kto\u015b \u201ezaobserwuje siebie\u201d i powie \u201ewidz\u0119 czerwone\u201d, to nikt mu tego nie odbierze. A jak tylko popatrzy na co\u015b bezmy\u015blnie, to nast\u0119pnego dnia kto\u015b b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 mu powiedzie\u0107 \u201eoj tam, oj tam \u2013 wydawa\u0142o ci si\u0119, \u017ce ona mia\u0142a czerwon\u0105 sukienk\u0119, ale zapewniam ci\u0119, \u017ce by\u0142a koloru ceglastego\u201d \u2013 i zostanie to przyj\u0119te za dobr\u0105 monet\u0119. Sztuka fenomenologii na tym w\u0142a\u015bnie polega, \u017ce mo\u017cna poszukiwa\u0107 oczywisto\u015bci i pewno\u015bci w bardzo r\u00f3\u017cnych przebiegach \u015bwiadomo\u015bciowych, \u0142\u0105cznie z abstrakcyjnymi spekulacjami, a nawet we wspomnieniach.<\/p>\n\n\n\n Zadanie 15 (0-2) Wyobra\u017a sobie nast\u0119puj\u0105c\u0105 sytuacj\u0119. W naszym \u015bwicie istnieje osoba, kt\u00f3ra czerpie wielk\u0105 przyjemno\u015b\u0107 z bezinteresownego rozpowszechniania z\u0142o\u015bliwych plotek, ale czyni to w taki spos\u00f3b, \u017ce obmawiane przez ni\u0105 osoby nigdy si\u0119 tego nie dowiaduj\u0105 i nie cierpi\u0105 z tego powodu. Sformu\u0142uj ocen\u0119 moraln\u0105 post\u0119powania takiej osoby z punktu widzenia hedonizmu etycznego oraz z punktu widzenia etyki Immanuela Kanta.<\/p>\n\n\n\n To jest czysta dziecinada. Kto\u015b tu wyobra\u017ca sobie, \u017ce filozofia to jest jaki\u015b teatr marionetek, w kt\u00f3rym filozofowie zajmuj\u0105 swoje \u201estanowiska\u201d, jak owe marionetki maj\u0105ce swoje bajkowe role, wobec czego wyg\u0142aszaj\u0105 o\u015bwiadczenia w duchu \u201eswoich filozofii\u201d. \u201eDzie\u0144 dobry, nazywam si\u0119 Kant i jestem kantyst\u0105. Moj\u0105 filozofi\u0105 jest deontologizm. Uwa\u017cam, \u017ce ka\u017cdy musi bezwzgl\u0119dnie wykonywa\u0107 swoje obowi\u0105zki moralne. Gdy ma w\u0105tpliwo\u015bci, to powinien zapyta\u0107 samego siebie, jak chcia\u0142by, \u017ceby wszyscy post\u0119powali w danej sytuacji. No i wychodzi mi, \u017ce chcia\u0142bym, aby ludzie co do zasady powstrzymywali si\u0119 od rozpowszechniania z\u0142o\u015bliwych plotek. Nie ma przy tym znaczenia, czy akurat komu\u015b zaszkodzimy tym, czy nie\u201d.<\/p>\n\n\n\n A potem odzywa si\u0119 druga marionetka: \u201eDzie\u0144 dobry. Nazywam si\u0119 Mill. John Steward Mill. Jestem hedonist\u0105 etycznym i uwa\u017cam, \u017ce wszystkim ludziom wolno czyni\u0107 to, co sprawia im przyjemno\u015b\u0107, je\u015bli tylko nie krzywdz\u0105 tym innych\u201d.<\/p>\n\n\n\n Nie, nie, nie! Tak nie wygl\u0105da filozofia! Filozof, nawet je\u015bli ma sk\u0142onno\u015b\u0107 ku pewnemu stanowisku, przede wszystkim umie analizowa\u0107 zagadnienie. W danym przypadku ka\u017cdy dobry filozof, bez wzgl\u0119du na sw\u00f3j hedonizm czy inny tam kantyzm, \u201ena dzie\u0144 dobry\u201d zakwestionuje zwrot \u201ez\u0142o\u015bliwa plotka\u201d. Dla oceny takiego czynu decyduj\u0105ce znaczenie ma to, czy owa plotka jest prawdziwa i jaki jest stopie\u0144 jej wiarygodno\u015bci. Druga sprawa to sztuczno\u015b\u0107 i kontrfaktyczno\u015b\u0107 warunku m\u00f3wi\u0105cego o braku krzywdy. Rozsiewaj\u0105cy plotki nigdy nie mo\u017ce tego wiedzie\u0107, a w\u0142a\u015bciwie prawie zawsze mo\u017ce zak\u0142ada\u0107, \u017ce krzywdzi, bo degraduje dobre imi\u0119 obmawianej osoby i nawet je\u015bli ona si\u0119 o tym nie dowie, jej strata b\u0119dzie realna. Doprawdy analiza takiego zagadnienia nie ma wiele wsp\u00f3lnego z jakimi\u015b sentencjonalnymi, szklarskimi tezami \u201ehedonizmu\u201d czy \u201edeontologizmu\u201d. Filozofia to nie jest zabawa s\u0142\u00f3wkami!<\/p>\n\n\n\n Zadanie 16. Napisz wypracowanie na jeden z poni\u017cszych temat\u00f3w:<\/p>\n\n\n\n 1. \u201eBycie prawdziwym jest czym\u015b innym ni\u017c bycie uwa\u017canym za prawdziwe. Nie ma \u017cadnej sprzeczno\u015bci w tym, \u017ce co\u015b, co wszyscy uwa\u017caj\u0105 za fa\u0142szywe, jest prawdziwe\u201d (G. Frege). Czy zgadzasz si\u0119 z tez\u0105, \u017ce bycie prawdziwym jest czym\u015b innym ni\u017c bycie uwa\u017canym za prawdziwe? Rozwa\u017c problem, odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 do znanych ci stanowisk filozoficznych.<\/p>\n\n\n\n Dobry Bo\u017ce! To trzeba a\u017c cytowa\u0107 Fregego?! Ka\u017cdy dure\u0144 rozumie, \u017ce \u201eprawda\u201d ma za swoje przeciwie\u0144stwo \u201efa\u0142sz\u201d i po to m\u00f3wimy o prawdziwo\u015bci i fa\u0142szywo\u015bci przekona\u0144, aby jedne od drugich oddzieli\u0107 i b\u0142\u0119dy korygowa\u0107. Nikt nie uwa\u017ca, \u017ce \u017cywi\u0107 jakie\u015b prze\u015bwiadczenie i mie\u0107 s\u0142uszno\u015b\u0107 (twierdzi\u0107 prawdziwie) to to samo. Sugerowanie uczniowi, \u017ce mo\u017ce on na maturze broni\u0107 tezy, \u017ce nie ma prawdy i fa\u0142szu, a jedynie przekonania jako takie, b\u0105d\u017a \u017ce s\u0105 one zawsze prawdziwe, fa\u0142szywych za\u015b nie ma, to robienie z niego idioty. Podobnie jak wmawianie mu, \u017ce istnieje stanowisko filozoficzne zaprzeczaj\u0105ce, aby istnia\u0142a jaka\u015b prawda i fa\u0142sz poza samym faktem, \u017ce pewna grupa ludzi uznaje pewne tezy. Uznaje je, bo s\u0105dzi, \u017ce s\u0105 prawdziwe, czyli ich obowi\u0105zywanie zasadza si\u0119 na czym\u015b innym ni\u017c czystym upodobaniu do nich.<\/p>\n\n\n\n Owszem, s\u0105 sceptycy oraz inni relatywi\u015bci, kt\u00f3rzy twierdz\u0105, \u017ce uznawanie zda\u0144 (za prawdziwe) to proces spo\u0142eczny, i to w du\u017cej mierze arbitralny, lecz nie ma to nic wsp\u00f3lnego z tez\u0105, i\u017c przekonania nie maj\u0105 \u017cadnych podstaw ani uzasadnie\u0144, opieraj\u0105c si\u0119 wy\u0142\u0105cznie na woluntarystycznym \u201etak uwa\u017cam!\u201d. Antycypuj\u0105c rojenia Uk\u0142adaczy, zapewniam, \u017ce Nietzsche nic podobnego nie twierdzi\u0142. Bo te\u017c nie by\u0142 idiot\u0105. Najwyra\u017aniej jednak kto\u015b chce zrobi\u0107 idiot\u00f3w z naszych uczni\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n 2. \u201eW \u017cyciu nie chodzi szcz\u0119\u015bcie, lecz o dobre \u017cycie\u201d (B. Skarga). Czy dobre \u017cycie mo\u017ce by\u0107 nieszcz\u0119\u015bliwe, a z\u0142e \u2013 szcz\u0119\u015bliwe? Rozwa\u017c problem, odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 do znanych ci stanowisk filozoficznych.<\/p>\n\n\n\n C\u00f3\u017c, rozwa\u017cania o szcz\u0119\u015bciu, o cierpieniu, o \u017cyciu szlachetnym i pe\u0142nym po\u015bwi\u0119ce\u0144, a tak\u017ce o tym \u0142atwym i beztroskim, to nie jest chyba zadanie dla dziewi\u0119tnastolatk\u00f3w. A je\u015bli nawet, to tu akurat nie ma \u017cadnych istotnych r\u00f3\u017cnic mi\u0119dzy filozofami. Ka\u017cdy wie, \u017ce mo\u017cna prze\u017cy\u0107 pi\u0119knie i m\u0105drze swoje \u017cycie, do\u015bwiadczaj\u0105c przy tym wielu cierpie\u0144 i przeciwno\u015bci losu. I ka\u017cdy rozumie, \u017ce j\u0119zyk polski dopuszcza powiedzenie w takim przypadku, \u017ce dobrze prze\u017cy\u0142 \u017cycie, a st\u0105d ju\u017c tylko krok do powiedzenia, \u017ce mia\u0142 dobre \u017cycie. Jednak\u017ce te kwestie werbalne, a w tym rozr\u00f3\u017cnianie znacze\u0144 wyra\u017ce\u0144 \u201e\u017cycie szcz\u0119\u015bliwe\u201d i \u201e\u017cycie dobre\u201d, s\u0105 zupe\u0142nie drugorz\u0119dne.<\/p>\n\n\n\n Zwykle w filozofii takich rozr\u00f3\u017cnie\u0144 potrzebujemy i przeprowadzamy je na u\u017cytek pewnego konkretnego rozwa\u017cania czy tekstu. Nie wolno wmawia\u0107 uczniom, \u017ce filozofia to spory o s\u0142owa, w kt\u00f3rych stawk\u0105 jest uznanie tez w rodzaju \u201emo\u017cna \u017cy\u0107 dobrze, lecz nieszcz\u0119\u015bliwie\u201d. Nie o definicje i warunki semantyczne nak\u0142adane na s\u0142owa w filozofii chodzi, lecz o prawd\u0119. A prawda jest taka, \u017ce \u0142ajdak bywa szcz\u0119\u015bliwy, a \u015bwi\u0119ty idzie przez \u017cycie od jednej tragedii do drugiej. Tyle \u017ce takie prawdy to nie jest \u017cadna filozofia.<\/p>\n\n\n\n Drogie w\u0142adze o\u015bwiatowe! Drodzy maturzy\u015bci! Min\u0105\u0142 rok i min\u0119\u0142a kolejna matura z filozofii. Tak jak by\u0142a \u017cenuj\u0105co niekompetentnie przygotowana przed rokiem (pisa\u0142em o tym tutaj), tak\u0105 te\u017c i by\u0142a w tym roku. Wtedy pyta\u0142em retorycznie: \u201eMo\u017ce w przysz\u0142ym roku zadania u\u0142o\u017cy jaki\u015b filozof? Bo w tym roku robi\u0142a to chyba tzw. osoba po filozofii?\u201d. No […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":4451,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[1233,292,1232],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5874"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5874"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5874\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5879,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5874\/revisions\/5879"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4451"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5874"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5874"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5874"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/G\u0142upie-pytania-830x1024.jpg\")
<\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"